KWARTALNIK NAUKOWY
Logo SRIL
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
SRiL in English



Adres Redakcji:
Kwartalnik naukowy "Studia Regionalne i Lokalne"
Uniwersytet Warszawski
Centrum Europejskich Studiów
Regionalnych i Lokalnych (EUROREG)
Krakowskie Przedmieście 30
00-927 Warszawa
e-mail: sril.euroreg@uw.edu.pl
www: www.studreg.uw.edu.pl
 
 ISSN: 1509-4995
 Wersją pierwotną czasopisma jest wersja papierowa.
 
http://www.euroreg.uw.edu.pl/ http://www.rsa.euroreg.uw.edu.pl http://scholar.com.pl/sklep.php
archiwum
ROCZNIKI:   2000   2001   2002   2003   2004   2005   2006   2007   2008   2009   2010   2011   2012   2013   2014   2015   2016   2017

Wyniki wyszukiwania dla frazy: ""
 
Numer: 1(1)/2000
Grzegorz Gorzelak, Bohdan Jałowiecki
Konkurencyjność regionów

Konkurencyjność regionów

Artykuł omawia zmiany w modelu rozwoju, jakie dokonują się od połowy lat siedemdziesiątych i na tym tle przedstawia przemiany w mechanizmach rozwoju regionalnego. Nowe kryteria lokalizacji zmieniają szanse regionów w globalnej gospodarce konkurencyjnej. Na podstawie syntetycznej charakterystyki nowych polskich województw ocenione zostały ich potencjały rozwojowe.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Antoni Kukliński
Transformacja przestrzeni europejskiej

Transformacja przestrzeni europejskiej

Artykuł podejmuje problematykę przemian przestrzeni europejskiej w kontekście procesów integracji, globalizacji i metropolizacji. Mechanizmami towarzyszącymi tym procesom są zjawiska długiego trwania, obumierania (np. przestrzeni rolniczych i przemysłowych) oraz tworzenia nowej przestrzeni europejskiej. Dalsza część artykułu poświęcona jest roli metropolii w nowej przestrzeni europejskiej. Rozważane są zagadnienia przyszłych hierarchii metropolii kontynentu oraz problem ich powiązania z otaczającymi regionami. Końcowa część artykułu poświęcona jest refleksji nad metropolizacją przestrzeni polskiej, globalizacją polskich metropolii oraz wyzwaniami nowej tożsamości przestrzeni europejskiej.


Afiliacja:

Antoni Kukliński: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Zbigniew Rykiel
Globalizacja, unionizacja i regionalizacja polskiej przestrzeni

Globalizacja, unionizacja i regionalizacja polskiej przestrzeni

Artykuł wskazuje, że globalizacja ma odmienny wpływ na procesy rozwoju w krajach wysoko rozwiniętych i "postkomunistycznych", w których jest ona związana z procesem transformacji. Analizowane są związki między globalizacją a kulturą i rolą języka narodowego. Przedmiotem rozważań są skutki integracji Polski z Unią Europejska dla różnych regionów Polski, określanych w kontekście historycznym, kulturowym i funkcjonalnym.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Danuta Kochanowska, Mieczysław Kochanowski
Polskie miasta w procesie globalizacji

Polskie miasta w procesie globalizacji

Miasto europejskie zmienia się dziś zasadniczo. Obecne zmiany jakościowe poprzedziła w nim ewolucja form i metod gospodarowania przestrzenią . Dla miast polskich charakterystyczny jest stan permanentnej rewolucji. Zasadniczym niedostatkiem jest brak świadomości tego, jaka wartość kryje się w przestrzeni miasta. W Polsce brakuje nowoczesnego poczucia wartości przestrzeni, w takiej postaci, jaka jest właściwa europejskim krajom rozwiniętym. Inne, nie mniej istotne różnice to powierzchowność i doraźność charakteryzująca system planowania i gospodarki przestrzennej. Jakość przestrzeni miasta jest kwestią w dużej mierze zależną od sposobu gospodarowania miastem. Niestety, świadomość roli i zadańw tym zakresie nie jest w polskich samorządach powszechna. Nie ma np. tradycji przedsięwzięć publiczno-prywatnych. Globalizacja w polskich miastach nie rysuje się więc jako proces bezpieczny. Oznacza ona dziś głównie wzmożony napływ nie najlepszych wzorów "urządzania miasta". Nasze miasta mogą stać się obszarem intensywnej ekspansji kapitału o charakterze spekulacyjnym, usiłującego, przy minimalnych nakładach, osiągnąć szybkie zyski, m.in. kosztem potencjalnej degradacji miast. Stawką jest tożsamość miast polskich jako miast europejskich.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Stefan Krätke
Czy Berlin zmierza ku metropolii globalnej?

Czy Berlin zmierza ku metropolii globalnej?

W niniejszym artykule krytycznie oceniona została rozpowszechniona wizja Berlina jako tworzącej się "metropolii usług". Wnioski oparto na analizie sektorowych trendów i profilów specjalizacji czterech niemieckich metropolii regionalnych. Zwrócono również uwagę, że przy analizie porównawczej regionów miejskich niezbędne jest uwzględnianie zróżnicowanej mieszanki podsystemów gospodarczych oraz mnogości profilów specjalizacji. Gospodarka Berlina, w porównaniu z regionami metropolitalnymi Niemiec Zachodnich, jest gospodarką słabą . Tym samym Berlin nie może być określany jako prawdziwe miasto globalne, w znaczeniu strategicznego gospodarczo centrum o międzynarodowych wpływach. Natomiast rozpatrując strukturę społeczną , stwierdzono, że Berlin ma cechy miasta globalnego, gdyż charakteryzuje się międzynarodową strukturą mieszkańców, jak również silnymi podziałami społeczno-przestrzennymi. Z uwagi na pozycję Berlina w rozszerzonej sieci metropolii nowej Europy, miasto znów stało się "centrum jakości" w sferze kultury i wymiany intelektualnej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej Pyszkowski
Polityka regionalna - balast czy czynnik rozwoju?

Polityka regionalna - balast czy czynnik rozwoju?

Polityka rozwoju regionalnego jest integralnie związana z decentralizacją systemu władz publicznych. Jej istotą , w odróżnieniu od klasycznego wzorca wyrównawczego rozwoju regionalnego, jest próba wygrywania, a nie - wyrównywania międzyregionalnych zróżnicowań . Reforma ustrojowa zaledwie otwiera, a nie - wyczerpuje sama przez się możliwości kształtowania realnej polityki rozwoju regionalnego. Przesunięcie gestii i środków jej realizacji ze szczebla ogólnokrajowego na samorządny poziom wojewódzki może przynieść w sferze gospodarowania środkami publicznymi efekty porównywalne do tych, które w sferze gospodarki niesie prywatyzacja majątku państwowego. Jeśli możliwości te zostaną wykorzystane, to ciężar problemu przesunie się z areny zmagań o centralnie dzielone beneficja na płaszczyznę efektywnej alokacji środków, a więc - swoistej "gry o sumie dodatniej"€, co sprzyjać będzie obniżeniu kosztów transformacji i rozwoju oraz spotęguje ich efekty. Przy widocznym niedorozwoju instytucjonalnym publicznych podmiotów polityki intraregionalnej duże wrażenie może czynić wyraźny rozkwit instytucjonalny polityki regionalnej na poziomie ogólnokrajowym. Wytłumaczeniem tego fenomenu mogą być przygotowania do "wielkiego dzielenia". Spiritus movens tych przygotowań to perspektywa pozyskania z Unii Europejskiej środków wspierających rozwój regionalny.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej Sztando
Lokalny interwencjonizm samorządowy, czyli kształtowanie gminnego rozwoju gospodarczego

Lokalny interwencjonizm samorządowy, czyli kształtowanie gminnego rozwoju gospodarczego

Przypisanie władzom lokalnym działań w sferze gospodarczej rodzi zaskakującą analogię do stanowiącej domenę państwa kategorii interwencjonizmu, która odnosi się do czynnego oddziaływania na gospodarkę narodową . Albowiem wraz z rozwojem procesów decentralizacji władzy i zastępowania rozwoju sektorowego nową logiką rozwoju terytorialnego, samorząd terytorialny stał się nowym podmiotem ingerencji w procesy rynkowe, a także ich aktywnym uczestnikiem. Decentralizacja władzy musi być więc traktowana również jako decentralizacja interwencjonizmu. Podstawową przyczyną obaw, jakie mogą się pojawić przed zaakceptowaniem systemu gospodarczych oddziaływań władz na poziomie lokalnym, jest zdecydowanie negatywny bilans doświadczeń minionego ustroju społeczno-gospodarczego. Obawy te są jednak w przeważającej części bezpodstawne, ponieważ interwencjonizm lokalny nie polega na ręcznym sterowaniu działalnością podmiotów gospodarczych.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Stanisław Ciok
Pogranicze zachodnie Polski w perspektywie integracji europejskiej

Pogranicze zachodnie Polski w perspektywie integracji europejskiej

Z chwilą ustalenia granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej nastąpiły radykalne przeobrażenia na tym obszarze. Polegały one przede wszystkim na spadku liczby ludności, zniszczeniach wojennych oraz rozbiciu lub zmianie charakteru istniejących układów osadniczych. Powojenne zmiany w obszarze przygranicznym w dużym stopniu zależały od funkcji granicy, która, wraz ze zmianą stosunków pomiędzy Polską i Niemcami, zmieniała swój charakter. Ewoluowała ona od "€nieprzepuszczalnej"€, silnie sformalizowanej i dzielącej do prawie całkowicie "przepuszczalnej"€, słabo sformalizowanej i praktycznie nieodczuwalnej przy jej przekraczaniu po 1972 r., tj. otwarciu granicy. Nowy okres we wzajemnych kontaktach i współpracy obszarów przygranicznych rozpoczął się na początku lat dziewięćdziesiątych. Analiza i długotrwała obserwacja współpracy transgranicznej na naszej granicy zachodniej pozwala zauważyć, że choć rozwinęła się ona najwcześniej i przebiega najintensywniej, to daje się dalej zauważyć istnienie jeszcze wielu barier formalnoprawnych, instytucjonalnych, infrastrukturalnych, finansowych, gospodarczych, społecznych i środowiskowych. Zjawiskami kluczowymi dla rozwoju pogranicza są handel i usługi przygraniczne, rolnictwo ekologiczne oraz turystyka.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(2)/2000
Iwona Sagan
Metodologiczne dylematy współczesnej geografii społeczno-ekonomicznej

Metodologiczne dylematy współczesnej geografii społeczno-ekonomicznej

Artykuł porusza metodologiczne problemy, przed którymi stają współczesne nauki społeczne, a wraz z nimi geografia społeczno-ekonomiczna. Kryzys pozytywistycznej metodologii w naukach społecznych zmusił je do weryfikacji sposobów opisu rzeczywistości społecznej. W artykule podjęto próbę omówienia tych zmian w kontekście najważniejszych zagadnień metodologicznych.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Zyta Gilowska
Regionalne uwarunkowania reform strukturalnych

Regionalne uwarunkowania reform strukturalnych

Reforma organizacji terytorialnej przyniosła nowy zasadniczy podział terytorialny wprowadzający samorząd powiatowy i wojewódzki. Jednak analiza dotychczasowego funkcjonowania nowego układu przynosi wiele obaw. Celem decentralizacji miało być rozbicie branżowych struktur państwowych odziedziczonych po scentralizowanej gospodarce nakazowo-rozdzielczej. Jak dotąd demontaż tych struktur okazał się nieudany. Istotą reform strukturalnych w sektorze publicznym są zmiany zakresu, organizacji i zasad finansowania zadań publicznych. Natomiast reformy strukturalne w sektorze rynkowym dotyczą zmian w strukturze organizacyjnej i własnościowej poszczególnych działów i branż. Podstawowy zakres regionalnych uwarunkowań reform strukturalnych sektora publicznego jest wyznaczony przez te zadania publiczne, które równocześnie zostały poddane reformom strukturalnym i decentralizacji. Wiele wskazuje na to, iż decentralizacja zadań publicznych jest w istocie decentralizacją trudności budżetowych. W kwestii połączenia reformy ustrojowo-terytorialnej z reformami strukturalnymi w sektorze rynkowym należy powiedzieć, że regionalne uwarunkowania tych reform nie są przedmiotem niczyjego systematycznego zainteresowania.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Zarycki
O możliwych interpretacja struktury polskiej przestrzeni politycznej

O możliwych interpretacja struktury polskiej przestrzeni politycznej

Artykuł przedstawia kilka prób interpretacji głównych wymiarów polskiej przestrzeni politycznej w świetle wybranych teorii podziałów politycznych. Po pierwsze, dwie główne osie przestrzeni politycznej, odpowiadające jednocześnie dwóm głównym osiom polskiej sceny politycznej, konfrontowane są z ogólnymi modelami Dogana oraz Kitschelta. W kolejnej części artykułu przedstawiono próbę odniesienia struktury polskiej sceny politycznej do opartego na kryteriach historycznych schematu Lipseta i Rokkana. Na zakończenie podjęto próbę interpretacji czterech wymiarów polskiej geografii wyborczej (dwóch głównych osi konfliktu politycznego, wymiaru poparcia dla mniejszości narodowych i religijnych oraz frekwencji wyborczej) jako różnych możliwych wariantów osi centrum-peryferie.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Hryniewicz
Endo- i egzogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego gmin i regionów

Endo- i egzogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego gmin i regionów

Najważniejszymi czynnikami sprawczymi rozwoju gospodarczego są: mobilizacja społeczna, wykształcenie oraz import kulturowy. Poziom rozwoju gospodarczego gmin wykazuje wyraźne zróżnicowanie w przekroju regionalnym i znacznie silniejsze w przekroju miasto-wieś. Obserwacja procesów długiego trwania dowodzi, że w Polsce zawsze lepiej rozwinięte były terytoria zachodnie, współcześnie biegun rozwoju gospodarczego przesuwa się z Wielkopolski w kierunku granicy zachodniej. Do najważniejszych czynników sprawczych regresu gospodarczego wsi należą: relatywnie niższy poziom mobilizacji społecznej i mniej innowacyjny sposób zarządzania. W gminach relatywnie słabiej rozwiniętych gospodarczo głosuje się na partie lewicowe, a w bardziej rozwiniętych - na centroprawicowe. Wyraźną barierą rozwojową wydaje się niski poziom przystosowania do instytucji demokratycznych i umiejętności współdziałania zbiorowego kadr kierowniczych.

Słowa kluczowe: dochody gminne  polityka państwa  mobilizacja społeczna  zasoby edukacyjne  różnice regionalne  


Afiliacja:

Janusz Hryniewicz: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Percepcja przestrzeni Warszawy

Percepcja przestrzeni Warszawy

W artykule przedstawiono, na tle innych studiów, prowadzone przez autora w odstępach dziesięcioletnich trzy badania percepcji i waloryzacji przestrzeni Warszawy. Systematycznie powtarzane analizy wskazują wyraźnie na utrzymujący się podział miasta na "dobre" i "złe" dzielnice oraz na fakt, że mieszkańcy Warszawy wyróżniają wspólne przestrzenie - obszary kulturowe miasta, do których zaliczają Starówkę, Zamek, Wilanów, Łazienki. Obok tych stałych obszarów pojawiają się efemeryczne obiekty, które stają się modne wskutek oddziaływania środków masowego przekazu.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Przedsiębiorstwa

Przedsiębiorstwa

Artykuł ten jest wynikiem badań przeprowadzonych w ramach programu PHARE-ACE nad zjawiskiem przedsiębiorstw "uczących się" (learning enterprises) w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. Prawie 400 przedsiębiorców z sześciu krajów (Polska, Węgry, Rumunia, Słowenia, Estonia, Macedonia) udzieliło odpowiedzi na pytania zamieszczone w ankiecie, zebrano także dane o kondycji ekonomicznej oraz fizycznej i instytucjonalnej infrastrukturze badanych regionów i miejscowości. W niektórych z badanych miejsc, dla pogłębienia analizy, przeprowadzono wywiady z lokalnymi liderami. Głównym celem badań była weryfikacja hipotezy mówiącej, że jednym z elementów transformacji gospodarczej krajów EŚW jest ekspansja nowego typu przedsiębiorczości - elastycznej, opartej na zdobyczach wiedzy i umiejętnościach pracowników, nowocześnie zarządzanej, otwartej na klienta. W toku badań podjęto próbę zidentyfikowania czynników determinujących tę przemianę i zachęcających menedżerów do działań innowacyjnych, zwiększających konkurencyjność firmy na rynku.


Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; mherbst@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Swianiewicz
W poszukiwaniu optymalnej wielkości. Opinie burmistrzów z Europy Środkowej na temat łączenia lub dzielenia rządzonych przez nich gmin

W poszukiwaniu optymalnej wielkości. Opinie burmistrzów z Europy Środkowej na temat łączenia lub dzielenia rządzonych przez nich gmin

Wielkość jednostek szczebla podstawowego samorządu terytorialnego jest bardzo zróżnicowana w zależności od kraju występowania. Tyko do pewnego stopnia różnice te dają się wytłumaczyć przez uwarunkowania historyczne. Specjaliści wysuwają rozmaite argumenty na poparcie zarówno małych jak i dużych jednostek samorządowych. Podstawowymi kryteriami używanymi w tej dyskusji są efektywność ekonomiczna, procedury demokratyczne, dystrybucja obciążeń podatkowych, jakość świadczonych usług, możliwość stymulowania rozwoju lokalnego. Niniejszy artykuł służy przedstawieniu, na tle teoretycznych rozważań , opinii przedstawicieli samorządów terytorialnych z Europy Środkowej na temat łączenia lub dzielenia rządzonych przez nich
jednostek.


Afiliacja:

Paweł Swianiewicz: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(3)/2000
Andrzej Klasik
Strategia rozwoju regionu

Strategia rozwoju regionu

Niniejsze opracowanie daje odpowiedź na cztery kluczowe pytania:
- Co składa się na politykę strategiczną i zarządzanie strategiczne regionem?
- Jaka jest treść przedmiotowa i logiczna strategii rozwoju regionu?
- Jak się zorganizować, aby profesjonalnie i po partnersku tworzyć strategię rozwoju regionu?
- Co - krok po kroku - robić, aby powstał dokument strategii rozwoju regionu?
W opracowaniu wykorzystane zostało wieloletnie doświadczenie Autora związane z tworzeniem strategii rozwoju jednostek terytorialnych różnej wielkości i typów, w tym również pochodzące z ostatniego okresu w związku z pełnieniem funkcji konsultanta w procesie formułowania strategii rozwoju województwa podkarpackiego i województwa śląskiego.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Elżbieta Wysocka
Strategia rozwoju województwa kujawsko-pomorskiego

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Bohdan Jałowiecki
Metodologiczne podstawy strategii rozwoju regionu na przykładzie województwa lubuskiego

Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), gorzelak@post.pl

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Lucyna Wojtasiewicz
Strategia rozwoju województwa wielkopolskiego

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Parteka
Uwarunkowania tworzenia strategii rozwoju województwa pomorskiego

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Żuber
Teoria i praktyka opracowania strategii rozwoju województwa - prace nad strategiami rozwoju województw w świetle ankiety Ministerstwa Gospodarki

Teoria i praktyka opracowania strategii rozwoju województwa - prace nad strategiami rozwoju województw w świetle ankiety Ministerstwa Gospodarki

Niniejszy tekst nie pretenduje do całościowego przedstawienia stanu prac na strategiami rozwoju województw. Zawiera jedynie kilka podstawowych informacji na ten temat wraz ze wskazaniem kilku kluczowych problemów, które należy, zdaniem autora, postawić z punktu widzenia centrum odpowiedzialnego za kreowanie polityki regionalnej państwa. Informacje na temat stanu prac i ich zaawansowania zostały opracowane na podstawie ankiety, jaką w kwietniu br. przeprowadziło Ministerstwo Gospodarki, realizując ustawowe zadania w dziedzinie rozwoju regionalnego. Odpowiedź na ankietę samorządów wojewódzkich ograniczyła się do kilku wybranych tematów - w szczególności stanu zaawansowania prac, przebiegu procesu przygotowania i konsultacji dokumentów, treści sformułowanych celów i priorytetów oraz przygotowań do wdrażania strategii.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Zewnętrzna interwencja jako czynnik rozwoju lokalnego (na przykładzie Programu Inicjatyw Lokalnych)

Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Zyta Gilowska
Analiza wpływu centralnych wydatków publicznych na procesy rozwoju regionalnego

Analiza wpływu centralnych wydatków publicznych na procesy rozwoju regionalnego

Przedmiotem analizy jest identyfikacja rozmiarów i struktury wydatków dokonywanych na szczeblu centralnym w ramach polityk sektorowych w celu szacunkowego określenia wpływu tych polityk na procesy rozwoju regionalnego. Zagadnienie związku polityk sektorowych z procesami rozwoju regionalnego jest kluczowe przy próbach oceny "siły" sprawczej tych polityk oraz w rozważaniach na temat przeniesienia części tej "siły" do polityki na rzecz rozwoju regionalnego, prowadzonej przez administrację centralną (polityki regionalnej), lub do polityki na rzecz rozwoju regionalnego, prowadzonej przez samorządy województw (polityki rozwoju regionalnego). W takim podejściu ocena "siły" sprawczej polityk sektorowych może być punktem wyjścia w określaniu racjonalnych relacji między tymi politykami a polityką na rzecz rozwoju regionalnego. Ocena "siły" sprawczej polityk sektorowych może być też wykorzystana do rozważania tez bardziej radykalnych - zredukowania polityk sektorowych do zagadnienia udzielania pomocy publicznej oraz przeniesienia jej pozostałych środków finansowych i instrumentów tych polityk do wyposażenia polityki na rzecz rozwoju regionalnego. W obydwu przypadkach konieczna jest diagnoza stanu obecnego.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Mechanizmy finansowania oświaty w Polsce - algorytm oświatowy a dopłaty samorządów do otrzymanej subwencji

Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; mherbst@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(4)/2000
Tomasz Zarycki
O niektórych dylematach współczesnych badań nad przestrzenią społeczną

Pobierz w wersji PDF: PDF

Stanisław Cieśla
Globalizacja i metropolizacja. Niektóre aspekty badań polskiej przestrzeni

Globalizacja i metropolizacja. Niektóre aspekty badań polskiej przestrzeni

Artykuł jest próbą prezentacji oraz oceny ujęć teoretycznych i metodologicznych, jak również niektórych wyników badań nad procesami globalizacji i metropolizacji polskiej przestrzeni. Podstawą rozważań są trzy ostatnio wydane tomy, poświęcone tej problematyce: Metropolie Bohdana Jałowieckiego, Globalizacja polskiej przestrzeni pod redakcją Antoniego Kuklińskiego, Jerzego Kołodziejskiego, Tadeusza Markowskiego i Wojciecha Dziemianowicza oraz Społeczna przestrzeń metropolii Bohdana Jałowieckiego. Zawierają one charakterystykę i uaktualnienia stanu naszych wielkich miast, kierunki ich przemian, zaawansowanie i główne bariery procesu metropolizacji.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka
Rozwój regionalny w warunkach gospodarki informacyjnej

Rozwój regionalny w warunkach gospodarki informacyjnej

W artykule została przedstawiona istota gospodarki informacyjnej - nowego paradygmatu organizacji współczesnej gospodarki światowej. Wskazano na wzrost roli informacji jako zasobu produkcyjnego, zmieniającego znaczenie pozostałych czynników wytwórczych oraz mającego istotny wpływ na specyfikę gospodarowania. Omówiono oddziaływanie zachodzących zmian na charakter rozwoju regionów. Podjęto także próbę odpowiedzi na pytanie, jakie wyzwania stawia gospodarka informacyjna dla rozwoju regionalnego. Należy się spodziewać, że era cywilizacji informacyjnej przyczyni się do pogłębienia dysproporcji regionalnych. Regionom opóźnionym trudniej będzie znaleźć szansę rozwoju w zmieniających się uwarunkowaniach, szczególnie w odniesieniu do nowych kryteriów lokalizacji.


Afiliacja:

Agnieszka Olechnicka: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.olechnicka@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek S. Szczepański, Małgorzata Tyrybon
Zogrożona egzystencja. Górnicza zbiorowość lokalna wobec restrukturyzacji kopalni

Zogrożona egzystencja. Górnicza zbiorowość lokalna wobec restrukturyzacji kopalni

Artykuł zawiera relację z badań empirycznych przeprowadzonych na początku 2000 r. w gminie Miedźna. Objęto nimi jedną tylko jednostkę administracyjną, ale wnioski wynikające z badań mają walor bardziej ogólny. W podobnej sytuacji zagrożenia, w istocie egzystencjalnego, znajdują się bowiem Żory, Jastrzębie, Czerwionka-Leszczyny i całkiem liczna grupa gmin określanych w języku prawnym jako gminy górnicze. Badania zorientowane zostały na odtworzenie stanów świadomości, postaw, działań i projektowanych zachowań osób znajdujących się często w sytuacji niepewności powiązanej z przebudową branży węglowej i niejasnością losów kopalni-dobrodziejki.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tadeusz Stalewski, Adam Szpak
Likwidowanie kopalni węgla w małym mieście górniczym

Likwidowanie kopalni węgla w małym mieście górniczym

Przedmiotem artykułu jest analiza sposobów rozwiązywania problemu zatrudnienia pracowników, którzy tracą pracę w związku z likwidowaniem kopalni węgla w zagłębiu wałbrzyskim na przykładzie Kopalni Węgla Kamiennego "Nowa Ruda". Stwierdzono, że głównym sposobem redukowania zatrudnienia górników są tzw. zwolnienia naturalne, czyli przejścia na zwykłą lub przyśpieszoną emeryturę. Badania wykazały wysokie bezrobocie w grupie byłych górników, którzy skorzystali z tzw. osłon górniczych, czyli z zasiłku górniczego i jednorazowej odprawy pieniężnej. Tylko nieliczni spośród nich założyli własne firmy. Przyczyną dużego bezrobocia byłych górników są często bariery psychospołeczne, powodujące bierność w poszukiwaniu nowej pracy, nieumiejętność znalezienia się w nowej sytuacji, a także niewielka motywacja do poszukiwania pracy, występująca u części byłych górników korzystających z odpraw pieniężnych.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski
Przedsiębiorstwo zagraniczne w otoczeniu lokalnym

Przedsiębiorstwo zagraniczne w otoczeniu lokalnym

Artykuł rozpatruje problematykę bezpośrednich inwestycji zagranicznych na płaszczyźnie lokalnej. Przedstawia przyczyny, które stoją za decyzją przedsiębiorstwa o umiędzynarodowieniu działalności, oraz kreśli obraz bezpośrednich inwestycji zagranicznych na świecie. Następnie klasyfikuje bezpośrednie inwestycje zagraniczne pod kątem ich wpływu na gospodarkę lokalną, formułuje model wpływu inwestycji zagranicznej na układ lokalny, przedstawia potencjalne korzyści i zagrożenia wynikające z tych inwestycji. Ponadto artykuł omawia dotychczasowe wyniki badań nad lokalnymi aspektami inwestycji zagranicznych. Na tym tle przestawia propozycję dalszych kierunków studiów w tym zakresie.

Słowa kluczowe: rozwój lokalny  bezpośrednie inwestycje zagraniczne  


Afiliacja:

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Izabella Zagoździńska, Elżbieta Szefler
Podmioty z kapitałem niemieckim prowadzące działalność w Polsce w latach 1993-1998

Podmioty z kapitałem niemieckim prowadzące działalność w Polsce w latach 1993-1998

Artykuł przedstawia wybrane dane o działalności gospodarczej w Polsce inwestorów niemieckich w latach 1993-1998. Źródłem danych były wyniki rocznych badań podmiotów z kapitałem zagranicznym, prowadzonych przez Główny Urząd Statystyczny od 1993 r. Badaniem obejmowane są wszystkie podmioty, które na koniec danego roku wykazują posiadanie kapitału zagranicznego, niezależnie od stopnia jego zaangażowania i kraju pochodzenia, a także niezależnie od wielkości spółki (określanej liczbą pracujących w niej osób), jej formy prawnej oraz podstawowego rodzaju prowadzonej działalności. W odrębnym trybie zbierane są jedynie dane o napływie kapitału zagranicznego do banków i instytucji ubezpieczeniowych. Analizą nie objęto tej części działalności w Polsce inwestorów zagranicznych, w tym inwestorów niemieckich. Podstawowe dane o rozmiarach zaangażowania kapitału niemieckiego w sektorze bankowym i ubezpieczeniowym podano jedynie w tekście jako dane uzupełniające.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Lisowski
Radom - w blasku czy cieniu Warszawy?

Radom - w blasku czy cieniu Warszawy?

Artykuł przedstawia powiązania miasta peryferyjnego, jakim jest Radom, z metropolią warszawską. Z analizy tych powiązań wynika, że bardzo wyraźne jest wypłukiwanie z Radomia do Warszawy najwyższej jakości kapitału ludzkiego oraz finansowego. Współpraca gospodarcza i kontakty między samorządami lokalnymi obu miast mają charakter incydentalny. Z bliskości stolicy korzyści czerpie jedynie radomska nauka i podmioty gospodarcze sektora MŚP, orientujące swoją działalność na chłonny rynek warszawski. Po zbilansowaniu pozytywnych i negatywnych efektów, które wynikają dla Radomia z faktu położenia w strefie oddziaływania metropolii, okazuje się, że leży on w "cieniu wielkiego miasta", co predestynuje go do roli ośrodka satelickiego Warszawy, pełniącego w stosunku do niej funkcje usługowe.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Kinga A. Komorowska
Świadomość ekologiczna górali podhalańskich a ich postawy wobec Tatrzańskiego Parku Narodowego

Świadomość ekologiczna górali podhalańskich a ich postawy wobec Tatrzańskiego Parku Narodowego

Negatywny stosunek do obszarów chronionych jest, zdaniem niektórych autorów, spowodowany niskim poziomem świadomości ekologicznej. Taka teza znajduje potwierdzenie na Podhalu, ale czynnik ten nie jest jedynym kształtującym stosunek górali do TPN. Ich negatywne nastawienie do tej instytucji jest następstwem okoliczności, w jakich park powstawał - często kosztem ziemi wywłaszczanej tutejszej ludności. Świadomość ekologiczna mieszkańców regionu jest niższa niż turystów, a nastawienie tych pierwszych do TPN - bardziej negatywne. Zróżnicowanie występuje w ramach powiatu tatrzańskiego. Najbardziej świadomi są mieszkańcy Zakopanego i Białego Dunajca, a stosunek do TPN jest tu najbardziej pozytywny. Odmienne postawy reprezentują mieszkańcy gminy Kościelisko.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jakub Majewski
Koleje wąskotorowe w układach lokalnych

Koleje wąskotorowe w układach lokalnych

Jeszcze niedawno cała Polska usiana była sieciami kolejek wąskotorowych. Małe, sapiące parowoziki ciągnęły pracowicie pociągi pełne towarów i pasażerów. Sznury wagoników wyładowanych węglem, drewnem, burakami cukrowymi i w ogóle wszystkim, co można załadować do wagonu, turkotały na kolejnych zakrętach wijącego się przez pola wąskiego toru. Każda z takich linii i sieci była odrębnym światem żyjącym własnym życiem. Miała własne lokomotywy, warsztaty i stacje. Dziś w nielicznych już tylko zakątkach Polski można znaleźć miejsca, gdzie czas zatrzymał się na chwilę, zaklęty w kolejowych zegarach. Tory, po których jeździ się wolniej niż w wielkim świecie, i kolejarzy, którzy znają swoją pracę tak dobrze jak podróżnych oczekujących co dzień na kilku mijanych stacjach. I choć kolejki, które w większości istnieją już ponad sto lat, dni swojej świetności mają daleko za sobą, to wciąż wożą podróżnych i towary, spełniają pracowicie swoje małe - wielkie zadania.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(5)/2001
Jerzy Hausner
Modele polityki regionalnej w Polsce

Modele polityki regionalnej w Polsce

W 1996 r., gdy ciągle trwała dyskusja o regionalizacji i nowej organizacji terytorialnej państwa, a jednocześnie praktyczne kroki zostały zablokowane przez pat polityczny w koalicji SLD-PSL, napisałem artykuł (Hausner, 1996), w którym porównałem dwa modele rozwoju regionalnego Polski i przewidywane następstwa ich wdrożenia dla rozwoju gospodarczego. Chodziło wówczas o spór między zwolennikami dwuszczeblowej (49 usamorządowionych województw i gminy) oraz trójszczeblowej organizacji terytorialnej państwa (10-12 dużych samorządowo-rządowych województw, powiaty i gminy). Zdecydowanie opowiedziałem się za modelem trójszczeblowym, wiążąc z nim nadzieję na prowadzenie nowoczesnej polityki regionalnej zorientowanej na wzmacnianie konkurencyjności regionalnych układów terytorialnych, a co za tym idzie, na utrwalenie wysokiego wzrostu gospodarczego oraz korzystną dla Polski integrację z Unią Europejską . Moje rozumowanie (jak i wielu innych kolegów) było proste: bez silnych regionów nie można prowadzić efektywnej polityki regionalnej. Dlatego z zadowoleniem przyjęliśmy przecięcie sporu i wdrożenie przez koalicję AWS-UW reformy organizacji terytorialnej państwa według koncepcji trójszczeblowej. Mogłoby się więc wydawać, że problem został rozwiązany: kwestia modelu polityki regionalnej została przesądzona. Pozostaje już tylko jej skuteczne prowadzenie. Niestety, taki wniosek jest zdecydowanie przedwczesny, wykazanie czego jest celem tego referatu.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jacek Szlachta
Polityka regionalna Polski w perspektywie integracji z Unią Europejską

Polityka regionalna Polski w perspektywie integracji z Unią Europejską

W ostatnich kilku latach rejestrujemy w Polsce jakościowy wzrost poziomu zainteresowania polityką regionalną. Ta skromna sfera interwencji publicznej występująca we wszystkich krajach OECD stała się w Polsce przedmiotem gorą cych dysput i sporów politycznych. Fakt ten należy wiązać przede wszystkim z rolą polityki regionalnej w Unii Europejskiej, której jedną z Dyrekcji Generalnych jest REGIO, zajmująca się polityką regionalną . Ma ona istotne uprawnienia koordynacyjne w zakresie Funduszy Strukturalnych i Funduszu Spójności oraz ponosi bezpośrednią odpowiedzialność za Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego - najbogatszy z Funduszy Strukturalnych. Polityka regionalna jest obecnie drugą co do znaczenia pozycją wydatków budżetowych Unii Europejskiej po Wspólnej Polityce Rolnej. Proces integracji europejskiej oznacza, że w latach 2000-2006 największe transfery finansowe ze strony Unii Europejskiej na rzecz Polski zostaną przeznaczone w dziedzinie polityki regionalnej. Dlatego w Polsce rozwój regionalny wydzielono jako jeden z działów administracji publicznej, a w roku 2000, podobnie jak w kilku innych krajach kandydackich Europy środkowej i Wschodniej, powołano Ministerstwo Rozwoju Regionalnego (wcześniej takie ministerstwa powstały m.in. na Węgrzech, w Czechach, na Słowacji i Łotwie). W prezentowanym tekście określono najważniejsze tezy, które wyznaczają pozycję polityki regionalnej w Polsce na początku XXI wieku. Ich szczegółowa analiza umożliwia sformułowanie diagnozy dotyczącej aktualnej sytuacji polityki regionalnej Polski oraz najważniejszych wniosków dotyczących modelu tej polityki w warunkach integracji europejskiej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Bohdan Jałowiecki
Strategie rozwoju regionalnego województw: próba oceny

Strategie rozwoju regionalnego województw: próba oceny

Przedmiotem niniejszego artykułu jest porównawcza analiza metodologii opracowywania strategii szesnastu polskich województw. Analiza ta uwzględnia trzy najważniejsze cechy, które charakteryzują dokumenty strategiczne: pole, zakres oraz metoda i tryb opracowania dokumentu. Analiza strategii nie jest zadaniem łatwym. Były one przygotowywane, mimo pewnych wytycznych ustawowych, według indywidualnych założeń, są więc bardzo różnorodne i zawierają nieraz elementy trudno porównywalne. Dlatego też przedstawiamy interesujące nas zagadnienia kolejno w poszczególnych województwach, aby - w miarę możliwości - na końcu dojść do syntetycznych wniosków.


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Wpływ procesów globalnych i integracji europejskiej na polski system polityki regionalnej

Wpływ procesów globalnych i integracji europejskiej na polski system polityki regionalnej

Artykuł analizuje współczesne trendy gospodarki regionalnej na tle procesów globalizacyjnych oraz integracji europejskiej. Zwrócono uwagę m.in. na wzrastającą konkurencję gospodarczą między poszczególnymi regionami. Jednocześnie omówiono wpływ procesów globalnych na funkcjonowanie administracji publicznej. Przedstawiono także pogląd, według którego władze publiczne mają do odegrania kluczową rolę w dziedzinie wspierania rozwoju gospodarczego i przygotowania regionu do światowej konkurencji. W tym kontekście przeanalizowano różnorodne europejskie modele instytucjonalne polityki regionalnej. Przedstawiono model federalny (Niemcy), regionalny z dominacją układu centralnego (Francja), scentralizowany (Grecja) oraz model scentralizowany w kraju o wielkości regionu (Irlandia). Na podstawie przeprowadzonej analizy zaproponowano cechy optymalnego modelu instytucjonalnego oraz zarekomendowano poprawienie aktualnie obowiązującego w Polsce systemu polityki regionalnej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Ciechanowski
Berlin - globalna metropolia? Między mitem a rzeczywistością

Berlin - globalna metropolia? Między mitem a rzeczywistością

Berlin, który przed wojną znajdował się w awangardzie europejskich metropolii i stanowił polityczne, gospodarcze i naukowe centrum Niemiec, w okresie zimnej wojny przeżył exodus głównych centrów decyzyjnych świata gospodarki i polityki. Socjalistyczny paradygmat rozwoju wschodniej części miasta i izolacja zachodniej spowodowały deformację jego struktury funkcjonalnej i przestrzennej. Podczas gdy zachodnie metropolie ulegały przekształceniom związanym z postępem naukowym i technologicznym oraz zmianami w międzynarodowym podziale pracy, Berlin stanowił miejsce konfrontacji ideologicznej dwóch wrogich systemów politycznych, która spychała miasto do roli peryferii rozwiniętego świata. Upadek muru i w konsekwencji decyzja o przywróceniu miastu funkcji stolicy zjednoczonych Niemiec ustawiły go w nowej pozycji na mapie miast europejskich. W pozjednoczeniowej euforii wysunięto tezę, że Berlin może w szybkim tempie odzyskać utraconą pozycję i dołączyć do prestiżowego klubu miast "globalnych"€, jakimi są Londyn czy Paryż. Niniejszy artykuł ma na celu zapoznanie czytelników z trwającym już 10 lat procesem integracji niegdyś podzielonej metropolii, poszukującej nowej roli w jednoczącej się Europie.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Alfred Czesla
Nauczyciele a reforma systemu edukacji

Nauczyciele a reforma systemu edukacji

Realizowana reforma systemu edukacji ma przyczynić się do zmian w programach, metodach i stylu nauczania uwzględniających w większym stopniu potrzeby gospodarki rynkowej. Jej konsekwencją będą też zmiany w sposobach finansowania, organizowania i nadzorowania szkół. Zmienią się także dotychczasowe przyzwyczajenia, oczekiwania oraz status zawodowy wielu nauczycieli. Część z nich przekwalifikuje się, zmieni obecne miejsce pracy, przejdzie na rentę lub emeryturę bądź straci zatrudnienie. Może to wywołać wśród pedagogów sprzeciw i krytykę bądź akceptację dla reformy. Kluczową kwestią dla całej reformy jest pytanie, czy ta grupa zawodowa potrafi i czy zechce podjąć takie wyzwanie. Stąd ze szczególną uwagą należy obserwować proces przebudowy struktury ustroju szkolnego.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marian Chojnacki
Działania innowacyjne w niemiecko-polskim euroregionie

Działania innowacyjne w niemiecko-polskim euroregionie

W niniejszym artykule ukazano funkcjonalny i normatywny wymiar integracji w polsko-niemieckim Euroregionie Pro Europa Viadrina (EPEV), który jest głównym instytucjonalnym podmiotem integracji na tamtejszym pograniczu. Próbuję odpowiedzieć na pytania o uwarunkowania sąsiedztwa, o swoistość euroregionu jako organizacji, poziom osiągniętej integracji, więź i tożsamość oraz perspektywy rozwoju dobrego sąsiedztwa. W kontekście swojego badania proponuję podejście do zagadnienia integracji w dwóch wymiarach i sugeruję pojęcia przydatne w odniesieniu do praktyki uprawomocniania ładu opartego na partnerstwie.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Lesław Michałowski
Gdańsk w oczach jego młodych mieszkańców - studium miejsca

Gdańsk w oczach jego młodych mieszkańców - studium miejsca

Kluczowym pojęciem, które wiąże niniejszy artykuł w całość, jest miejsce. Z jednej strony to kategoria bardzo ogólna, mieszcząca wiele znaczeń , interpretowana na różne sposoby, z drugiej strony zaś- to coś konkretnego, czego przykładem może być miasto. Wiele jest miast - interesujących jako miejsca -które odgrywają szczególną rolę wżyciu społecznym. Jednym z nich jest Gdańsk - niepowtarzalny fenomen kulturowy, warty socjologicznego oglądu. Przykład tego miasta właściwie służy intencji, aby wykazać żywotność kategorii miejsca w społecznym doświadczeniu.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2-3(6)/2001
Stanisław Owsiak, Roman Kucharczyk, Krzysztof Stępniak
Przepływy finansowe w układzie centrum-województwa

Pobierz w wersji PDF: PDF

Michael Danson, Ewa Helińska-Hughes, Geoffrey Whittam
Dyskusja o instytucjonalnym otoczeniu sektora MSP w Szkocji - wnioski dla Polski

Dyskusja o instytucjonalnym otoczeniu sektora MSP w Szkocji - wnioski dla Polski

Artykuł zajmuje się zagadnieniem wspierania rozwoju regionalnego. Autorzy skupiają swoją uwagę na podjętych ostatnio w Szkocji działaniach, które kładą nacisk na znaczenie strategii rozwoju lokalnego, realizowanych przez tworzenie regionalnych agencji rozwoju oraz pomoc dla małych i średnich przedsiębiorstw. Artykuł przedstawia również analizę polityki pomocy dla małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce a w szczególności w województwie śląskim. Głównym celem artykułu jest przedstawienie polityki prowadzonej w Szkocji pod kątem sformułowania zaleceń użytecznych dla Polski.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Bohdan Jałowiecki
Europejskie granice: jedność czy podziały kontynentu?

Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Józef Szabłowski
Rola uczelni niepaństwowych w restrukturyzacji przestrzennej szkolnictwa wyższego w Polsce

Rola uczelni niepaństwowych w restrukturyzacji przestrzennej szkolnictwa wyższego w Polsce

W wyrównywaniu szans rozwojowych regionów istotną rolę może odegrać restrukturyzacja własnościowa i przestrzenna szkolnictwa wyższego w Polsce. W niniejszym opracowaniu przedmiotem rozważań są następujące zagadnienia:
- wzrost zadań edukacyjnych na poziomie wyższym w latach 90.,
- rozwój edukacji w świetle strategii rozwoju Polski do roku 2020,
- restrukturyzacja przestrzenna szkolnictwa wyższego w Polsce,
- procesy prywatyzacji szkolnictwa wyższego w Polsce,
- rola uczelni w kształtowaniu elity naukowej,
- zmiany w przestrzennym rozmieszczeniu uczelni niepaństwowych a warunki ich funkcjonowania.
Zagadnienia te zostaną omówione w kolejnych częściach opracowania.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Tucholska
Współczesne kierunki zmian modelu zarządzania w sektorze publicznym

Afiliacja:

Anna Tucholska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Karol Olejniczak
Wykorzystanie funduszy strukturalnych w Republice Irlandii

Wykorzystanie funduszy strukturalnych w Republice Irlandii

Niniejszy artykuł przedstawia doświadczenia Irlandii w efektywnym wykorzystywaniu funduszy strukturalnych Unii Europejskiej (lata 1989-1999 oraz plany na 2000-2006). Są one ujęte na tle przemian gospodarki irlandzkiej oraz członkostwa tego kraju w UE. Analizą objęte zostały: planowanie i negocjacje pomocy, struktury kolejnych przyjętych strategii, struktura wydatków, sprawność systemu zarządzania, makroekonomiczne efekty pomocy oraz krytyczne wnioski z ewaluacji programów. Artykuł, identyfikując główne czynniki irlandzkiego sukcesu - strategiczne myślenie oraz zdolność uczenia się - dowodzi, że pomoc strukturalna UE musi być umieszczona w kontekście szerszych działań prorozwojowych (gospodarczych i społecznych).


Afiliacja:

Karol Olejniczak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; k.olejniczak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Mozer
Język informacyjny wielkiego miasta na przykładzie centrum Warszawy

Język informacyjny wielkiego miasta na przykładzie centrum Warszawy

Miasto przemawia do swoich odbiorców językiem, na który składa się wiele środków, form, ale również wiele różnych kodów. Aby miasto mogło funkcjonować, musi komunikować się ze swoimi użytkownikami i przekazywać im treści, które ułatwią im codzienne poruszanie się w miejskiej przestrzeni. Pierwsza część pracy została poświęcona zmianom, jakie dokonały się w przestrzeni Warszawy w ciągu kilku ostatnich lat. W drugiej natomiast zostało zaprezentowane semantyczne spojrzenie na miasto jako na "przekaz"€, a także omówiony został w sposób teoretyczny język informacyjny miasta, jego funkcje oraz wpływ na przestrzeń i obraz miasta. Ostatnia, najobszerniejsza część przedstawia wizualne środki i formy wyrazu. Omówione w niej zostały napisy, znaki, symbole, reklamy uliczne oraz spontaniczne demonstracje poglądów i opinii przechodniów, jakimi są graffiti i opisane tu "vlepki"€. Za cel niniejszej pracy przyjęłam nie tylko bliższe przyjrzenie się językowi miasta, jego treściom i środkom przekazu, ale przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, co mówi o nas samych i naszej egzystencji otaczająca nas przestrzeń miejska oraz jej szata graficzna, której do pewnego stopnia my wszyscy jesteśmy twórcami i która przez swoją ciągłą obecność ma na nas ogromny wpływ.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(7)/2001
Marek S. Szczepański
Cnoty obywatelskie w lokalnej społeczności. Między społeczną wiarygodnością i wiarołomnością

Cnoty obywatelskie w lokalnej społeczności. Między społeczną wiarygodnością i wiarołomnością

Tekst stanowi relację z badań empirycznych przeprowadzonych na przełomie 2000 i 2001 r. w Tychach, w województwie śląskim. Choć badania, w których wzięło udział 400 osób, zrealizowano w jednym tylko mieście, to ich rezultaty mają walor bardziej ogólny. Teoretycznym układem odniesienia były z jednej strony koncepcje społeczeństwa obywatelskiego, z drugiej zaś kapitału ludzkiego i społecznego. Analizowano zatem obecność takich cnót obywatelskich, jak: zaufanie i wiarygodność, przejrzystość transakcji biznesowych i - a contrario - dostrzegalne symptomy korupcji, tolerancja wobec inności etnicznej, religijnej, narodowej i seksualnej. Odrębne miejsce w relacjonowanych studiach miało postrzeganie procesu integracji z Unią Europejską i jej strukturami.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Swianiewicz
Czy wielkie gminy są bogate?

Czy wielkie gminy są bogate?

Koszty wykonywania większości zadań przez samorządy największych miast są zazwyczaj istotnie większe od przeciętnych. Wynika to m.in. z obsługi przyjezdnych, wyższych kosztów jednostkowych niektórych usług i szerszego zakresu faktycznie wykonywanych zadań . Specyfika ta jest uwzględniana w systemach finansowania samorządów w wielu krajach europejskich, ale niemal zupełnie pomijana przez obecnie obowiązujące ustawodawstwo polskie. Artykuł zawiera próbę analizy zwiększonych potrzeb wydatkowych największych miast w Polsce. Na tym tle ilustruje faktyczną zamożność samorządów wielkich miast w stosunku do sytuacji finansowej innych gmin.


Pobierz w wersji PDF: PDF

John Bachtler
Quod erat demonstrandum? Ewaluacja polityki regionalnej

Quod erat demonstrandum? Ewaluacja polityki regionalnej

Artykuł przedstawia zagadnienie ewaluacji polityki regionalnej w Unii Europejskiej. W pierwszym rozdziale omawia niektóre koncepcje leżące u jej podstaw i czynniki, które powodują ,że podejście do niej jest zróżnicowane. W następnym ukazuje sposoby ewaluacji polityki regionalnej w różnych krajach członkowskich, przeciwstawiając państwa, w których ewaluacja jest kluczowym elementem kształtowania polityki regionalnej tym, w których jej zastosowanie jest ograniczone. Następnie opisuje role monitoringu i ewaluacji w kształtowaniu polityki związanej z funduszami strukturalnymi w Unii Europejskiej. We wnioskach przedstawione są najważniejsze problemy związane z tymi zagadnieniami.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Złożone ilościowe wskaźniki koniunktury dla obszaru metropolitalnego Warszawy

Złożone ilościowe wskaźniki koniunktury dla obszaru metropolitalnego Warszawy

Wskaźniki koniunktury są rozpowszechnionym w świecie (szczególnie w Stanach Zjednoczonych) narzędziem monitorowania cyklicznych zmian w gospodarce. Dzięki nim możliwe jest prognozowanie zmian koniunkturalnych i, co za tym idzie, ograniczanie ryzyka związanego z działalnością gospodarczą i zwiększanie skuteczności polityki gospodarczej państwa. Obok wskaźników dla gospodarek krajowych często konstruuje się instrumenty służące analizie rynków lokalnych, np. obszarów metropolitalnych. Projekt, którego niektóre rezultaty przedstawia niniejszy artykuł, jest próbą opracowania ilościowych wskaźników koniunktury dla obszaru metropolitalnego Warszawy.


Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; mherbst@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski
Nowe relacje między metropolią i regionem w gospodarce informacyjnej

Nowe relacje między metropolią i regionem w gospodarce informacyjnej

Artykuł opisuje wpływ procesu metropolizacji na rozwój regionalny. Na wstępie podaje przykłady tworzenia się światowej sieci miast oraz opisuje wybrane koncepcje teoretyczne wyjaśniające ten mechanizm. Następnie definiuje proces metropolizacji oraz formułuje model zmian relacji między metropolią i regionem. Na zakończenie przedstawia zarys procesów metropolizacji zachodzących w Polsce oraz związane z tym wyzwania badawcze.

Słowa kluczowe: metropolia  rozwój regionalny  gospodarka informacyjna  


Afiliacja:

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(8)/2002
Marek Furmankiewicz
Funkcjonalno-przestrzenne sieci współpracy samorządów lokalnych

Funkcjonalno-przestrzenne sieci współpracy samorządów lokalnych

Cechą współczesnej gospodarki jest wzrost znaczenia poziomych struktur administracyjnych w ramach dobrowolnej współpracy jednostek samorządu terytorialnego. Jedną z przesłanek podejmowania współpracy jest fakt, iż przestrzeń funkcjonalna wykracza często poza granice administracyjne. Rodzi to skłonności do formowania sieci organizacyjnych zwiększających operatywność i efektywność działania. Rozwój sieci, będącej zbiorem połączonych relacji (wymiany) między jednostkami samorządu terytorialnego, cechują stadia ukierunkowane na tworzenie długookresowego środowiska zaufania, począwszy od stadium współpracy nieformalnej, po zaawansowane partnerstwo. Sieci współpracy samorządów mogą tworzyć różne typy funkcjonalne, nie zawsze równoznaczne z formami prawnymi. Wyróżnić można m.in. sieci wielostronne (organizacje międzynarodowe, euroregiony, zrzeszenia krajowe, regionalne i lokalne) lub dwustronne (miasta podzielone, jednostki nadgraniczne, przygraniczne, sąsiedzkie i pozostałe związki dwustronne). Jednostki zrzeszone w sieci mogą tworzyć struktury rozproszone lub zwarte przestrzennie. W pierwszych przeważa niematerialny wymiar współpracy (wymiana informacji, wymiana kulturalna, lobbing etc.), natomiast w formach zwartych terytorialnie - wymiar materialny (zagadnienia komunalne i gospodarka zasobami lokalnymi).

Słowa kluczowe: samorząd lokalny  wymiary współpracy  sieci funkcjonalno-przestrzenne  


Afiliacja:

Marek Furmankiewicz: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Geograficzny, Zakład Geografii Społecznej i Ekonomicznej, Plac Uniwersytecki 1, 50-137 Wrocław, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Przegląd koncepcji teoretycznych rozwoju regionalnego

Przegląd koncepcji teoretycznych rozwoju regionalnego

Niniejszy artykuł przedstawia wybrane koncepcje teoretyczne dotyczące rozwoju regionalnego. Autor dokonuje analizy najważniejszych czynników decydujących o rozwoju konkurencyjności gospodarki regionalnej. Wśród nich na uwagę zasługują m.in. warunki instytucjonalne i prawne, w szczególności sieci współpracujących ze sobą instytucji ekonomicznych i społecznych. Obok tego ważnym elementem są normy życia społecznego, które cenią innowacyjność i przedsiębiorczość oraz zachęcają do współpracy. Autor analizuje również badania dotyczące znaczenia kapitału społecznego dla rozwoju regionalnego. Ważnym czynnikiem dynamiki gospodarczej jest także dojrzałość strategii politycznej oraz jakość funkcjonowania władz publicznych. Dlatego autor przedstawił rekomendacje dla działań podejmowanych przez administrację publiczną, wspierających wzrost gospodarczy i rozwój społeczny w regionach.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Radosław Zenderowski
Stosunki między mieszkańcami miast podzielonych granicą państwową na przykładzie Cieszyna i Czeskiego Cieszyna. Studium socjologiczne

Stosunki między mieszkańcami miast podzielonych granicą państwową na przykładzie Cieszyna i Czeskiego Cieszyna. Studium socjologiczne

W rezultacie wielkich przemian politycznych XIX i XX wieku wiele historycznych społeczności i ich regiony zostały podzielone granicami politycznymi. Cieszyn i śląsk Cieszyński jest tego dobrym przykładem. Podzielone na mocy arbitrażu międzynarodowego w 1920 roku miasto, będące wcześniej typowym środkowoeuropejskim tyglem narodowościowym i kulturowym, skazane zostało na separację i rozwój w ramach dwóch odrębnych porządków państwowych i prawno-administracyjnych. Oba miasta - Cieszyn i nowopowstały ČeskĂ˝ Těšín (Czeski Cieszyn), mimo iż dzieliło je jedynie 20 metrów rzeki Olzy - stopniowo zaczynały żyć własnym życiem. Inne były koncepcje rozwoju miasta, inaczej przebiegały procesy demograficzne. Stan ten trwał, z niewielkimi przerwami na czas polskiej, a następnie niemieckiej okupacji, osiemdziesiąt lat. Był to czas wznoszenia barykad, umacniania swoiście rozumianej niezależności obu miast. Niemniej już wtedy zauważyć można było próby osłabiania nienaturalnego, ideologicznego podziału. Początek lat dziewięćdziesiątych XX wieku to próba zatrzymania niekorzystnej dla obu miast tendencji przez działania mające na celu zintegrowanie podzielonego miasta, regionu i jego społeczności. Lokalnym inicjatywom z obu stron towarzyszyło stopniowe ocieplenie stosunków polsko-czecho-słowackich, jak również coraz bardziej zaawansowany proces integracji europejskiej. Z socjologicznego punktu widzenia interesująca wydaje się być kwestia społecznych konsekwencji istnienia wieloletniego podziału (granicy) oraz jego stopniowego zaniku. Chcąc bliżej przyjrzeć się temu zjawisku, na początku 2001 roku przeprowadzono w Cieszynie i Czeskim Cieszynie badania socjologiczne. Pytania zawarte w kwestionariuszu wywiadu dotyczyły generalnie dwóch obszarów: po pierwsze - przekonań i opinii warunkujących proces integracji (stosunek do mieszkańców drugiego miasta, opinie o obu miastach, znajomość ich najnowszej historii i ocena poszczególnych wydarzeń , wiedza o polsko-czeskich inicjatywach oraz społeczne postulaty zgłaszane pod ich adresem), po drugie - zaangażowania społecznego w działania integracyjne (uczestnictwo w polsko-czeskich przedsięwzięciach, wizyty w drugim mieście, deklarowana chęć zaangażowania się w konkretne przedsięwzięcia w sąsiednim mieście oraz znajomość języka polskiego/czeskiego). Niniejszy artykuł stanowi szczegółowe omówienie wyników przeprowadzonych badań.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Michalska
Psychospołeczne więzi z miejscem zamieszkania - na przykładzie wybranych osiedli łódzkich i wsi Brudzewice

Psychospołeczne więzi z miejscem zamieszkania - na przykładzie wybranych osiedli łódzkich i wsi Brudzewice

Celem niniejszego opracowania jest ukazanie siły, struktury i korelatów psychospołecznych więzi mieszkańców z miejscowością zamieszkania. Do analizy wykorzystano badania empiryczne zrealizowane zarówno w środowisku wiejskim, jak i miejskim. Operacyjnym ekwiwalentem pojęcia więzi psychospołecznej jest w prezentowanym artykule pojęcie postawy wobec miejscowości zamieszkania uwzględniające trzy elementy strukturalne: emocjonalno-oceniający, behawioralny, poznawczy. Na podstawie uzyskanych wyników ustalono, że mieszkańcy badanych układów przejawiają względnie silną więź z miejscowością zamieszkania. Nie zaobserwowano znaczących różnic w intensywności więzi między mieszkańcami miasta a badanymi ze wsi. Analiza struktury więzi z miejscowością zamieszkania wykazała, iż badani w największym stopniu przejawiają postawy pełne, uwzględniające trzy konstytutywne elementy owego zjawiska. Główną determinantą więzi psychospołecznych okazał się poziom zaangażowania badanych w życiu społecznym, a nie - jak zakładano - czynniki zakorzenienia lokalnego.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2-3(9)/2002
Teresa Czyż
Zastosowanie modelu potencjału w analizie zróżnicowania regionalnego Polski

Zastosowanie modelu potencjału w analizie zróżnicowania regionalnego Polski

W artykule przedstawia się opis zróżnicowania systemu regionalnego Polski w oparciu o koncepcję rdzeń-peryferie. Jako metodę badawczą wprowadza się iloraz potencjału ludności i potencjału dochodu, określony w układzie jednostek przestrzennych typu NTS 3, który jest systemową miarą poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego regionów.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tadeusz Kudłacz, Tadeusz Markowski
Zintegrowany rozwój aglomeracji jako podstawa budowania konkurencyjności polskiej przestrzeni społeczno-gospodarczej

Zintegrowany rozwój aglomeracji jako podstawa budowania konkurencyjności polskiej przestrzeni społeczno-gospodarczej

Artykuł podejmuje problematykę wzmacniania konkurencyjności polskiej przestrzeni rozumianej jako atrakcyjne miejsce dające lokalizacyjną przewagę konkurencyjną dla podejmujących działalność gospodarczą w stosunku do otoczenia zewnętrznego. Za główną szansę uzyskania wysokiej pozycji konkurencyjnej przestrzeni społeczno-gospodarczej autorzy uważają skoncentrowanie działań rządowej polityki przestrzennej i regionalnej na zintegrowanym i bipolarnym rozwoju największych aglomeracji.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Michał Dobroczyński
Włochy: posegmentowane mocarstwo europejskiego południa

Włochy: posegmentowane mocarstwo europejskiego południa

Włochy - państwo w sensie politycznej jedności stosunkowo młode - są krajem o nieprzeciętnym zróżnicowaniu ekonomicznym i społeczno-kulturowym. Mimo świetnych, sięgających imponującego antyku, tradycji historycznych dopiero po drugiej wojnie światowej udało im się osiągnąć standardy dochodowe porównywalne - średnio biorąc - z mocarstwami takimi jak Wielka Brytania i Francja. Włochy zawdzięczają ten sukces w dużym stopniu konstruktywnemu uczestnictwu w procesach Wspólnot i Unii Europejskiej. Nie zmienia to faktu, że kraj - zarówno w sensie gospodarczym, jak też społecznym, a po trosze i politycznym - pozostaje podzielony na bardzo zróżnicowane części i regiony. Polityka pań stwa zmierza od długiego już czasu do likwidacji jaskrawych kontrastów między Centropółnocą a Południem, efekty są jednak wciąż ograniczone. Stąd nowe posunięcia w kierunku przyspieszenia zmian, m.in. ze względu na potrzeby zapewnienia konkurencyjności Włoch na arenie międzynarodowej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Polskie regiony w procesie integracji europejskiej

Polskie regiony w procesie integracji europejskiej

Artykuł prezentuje proces różnicowania się polskiej przestrzeni w okresie transformacji, ze wskazaniem na odmienne trajektorie poszczególnych regionów. Omówione są obecne zróżnicowania regionalne w Polsce na tle zróżnicowań w innych krajach europejskich. Podkreśla się niekorzystny rozwój sytuacji w Polsce, w której zróżnicowania regionalne ostatnio rosną , co w znacznej mierze jest rezultatem absolutnego regresu w niektórych najsłabiej rozwiniętych regionach. Przedstawiono różnice między poziomami rozwoju krajów oddzielonych obecnymi i przyszłymi (po rozszerzeniu Unii Europejskiej) granicami Unii. W artykule wskazuje się na kilka istotnych czynników rozwoju: rolę metropolii w światowej sieci metropolitalnej, dystans geograficzny i instytucjonalno-organizacyjny oraz rolę makroprzestrzennych oddziaływań zewnętrznych. Artykuł kończą wskazówki pod adresem polityki regionalnej Polski, wyznaczające najważniejsze kierunki oddziaływań i wspomagania rozwoju regionalnego kraju.


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jacek Gancarczyk, Marta Gancarczyk
Konkurencyjność skupisk przemysłu (clusters) - od korzyści zewnętrznych do korzyści sieci

Konkurencyjność skupisk przemysłu (clusters) - od korzyści zewnętrznych do korzyści sieci

W drodze analizy rozwoju koncepcji skupisk przemysłu (clusters) sformułowano wnioski na temat zmian w hierarchii terytorialnych determinantów konkurencyjności firm. Wskazano, że w hierarchii tej efekty aglomeracji i związane z nimi korzyści zewnętrzne ustępują obecnie miejsca korzyściom sieci. Wpływ na tę zmianę ma niewątpliwie swoboda przepływu czynników produkcji i technologii związana z globalizacją .Stąd same efekty zgromadzenia w jednej przestrzeni źródeł tych czynników nie mają już obecnie tak silnego znaczenia. Podstawową rolę w tworzeniu wiedzy i dzieleniu się nią odgrywa przestrzenna bliskość w ramach sieci powiązań, które oparte są na świadomym tworzeniu przez uczestników sieci międzyorganizacyjnych strategii rozwoju.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewa Nowińska-Łaźniewska
Regionalne strategie innowacyjne wyzwaniem i szansą dla polskich regionów w kontekście procesów integracyjnych

Regionalne strategie innowacyjne wyzwaniem i szansą dla polskich regionów w kontekście procesów integracyjnych

Artykuł koncentruje się na wzrastającym w ostatnim czasie zainteresowaniu "uczeniem się" i "wiedzą" jako drogą do zespołowego i regionalnego sukcesu gospodarczego. Jest to jeden z aspektów rosnącego i generalnie produktywnego zaangażowania geografów ekonomicznych i analityków regionalnych. Strategia ukierunkowana na uczenie się i wprowadzanie polityki regionalnej, w której władze regionalne, firmy i pośrednicy definiują problemy rozwojowe w sposób interaktywny, przypisując im zakresy odpowiedzialności i monitorując wyniki obserwacji w sposób ułatwiający zarówno uczenie się, jak i adaptację, staje się wyzwaniem dla regionu konkurencyjnego. Artykuł rozpoczyna się od przeglądu teorii innowacji i polityki regionalnej, przechodząc następnie do aspektów związanych z wspieraniem procesów innowacyjnych przez Unię Europejską , a kończy refleksją dotyczącą wniosków dla polskich regionów w kontekście procesów innowacyjnych w UE.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(10)/2002
Tomasz Grzegorz Grosse
Ocena systemu polityki regionalnej w wybranych województwach

Ocena systemu polityki regionalnej w wybranych województwach

W roku 2002 pod moim kierunkiem realizowane były badania dotyczące oceny systemu rozwoju regionalnego funkcjonującego na poziomie wojewódzkim po reformie terytorialnej organizacji kraju. Projekt badawczy obejmował sześć wybranych województw, tj. dolnośląskie, lubelskie, małopolskie, pomorskie, podkarpackie i wielkopolskie. Dotyczył działań prorozwojowych prowadzonych w wymienionych województwach głównie w roku 2001. Syntetyczne wnioski z tego badania przedstawione w niniejszym artykule dotyczą czterech zasadniczych płaszczyzn rozwoju regionalnego. Po pierwsze, koncentrują się na instytucjonalnym systemie współpracy regionalnej funkcjonującym w poszczególnych województwach. Po drugie, dotyczą wpływu strategii rozwoju województw na skuteczność realizacji polityki rozwoju. Po trzecie, stanowią próbę przedstawienia przydatności kontraktów wojewódzkich dla poszczególnych województw. Wreszcie, wnioski dotyczą oceny zagranicznych programów pomocowych w województwach.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Gruchman, Ewa Nowińska-Łaźniewska, Izabella Parowicz, Alfred Kötzle, Gunda Huskobla, Agnieszka Osiecka
Współpraca transgraniczna przedsiębiorstw na pograniczu polsko-niemieckim na przykładzie województw zachodniopomorskiego i lubuskiego oraz landu Brandenburgii

Współpraca transgraniczna przedsiębiorstw na pograniczu polsko-niemieckim na przykładzie województw zachodniopomorskiego i lubuskiego oraz landu Brandenburgii

Mając na uwadze strategiczne znaczenie współpracy między przedsiębiorstwami na pograniczu polsko-niemieckim na drodze Polski do Unii Europejskiej, autorzy podjęli się określenia korzyści wynikających z lokalizacji i kooperacji przedsiębiorstw w tym regionie. Niniejszy artykuł podsumowuje badania grupy naukowców z Akademii Ekonomicznej i Europejskiego Uniwersytetu Viadrina przeprowadzone w latach 2001-2002 i finansowane ze środków Fundacji Polsko-Niemieckiej. Współpraca transgraniczna nabrała w ostatnich latach szczególnego znaczenia. Taki rozwój sytuacji jest politycznie pożądany i w związku z tym odpowiednio wspierany, między innymi przez środki pomocowe UE, takie jak PHARE CBC oraz INTERREG. Współpraca ta dotyczy szczebla regionalnego, gminnego, różnych instytucji otoczenia biznesu, przedsiębiorstw, uniwersytetów i szkół.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Swianiewicz
Modele samorządu terytorialnego w krajach Europy Zachodniej oraz Środkowowschodniej - próba generalizacji

Modele samorządu terytorialnego w krajach Europy Zachodniej oraz Środkowowschodniej - próba generalizacji

Dekada lat dziewięćdziesiątych, która przyniosła niezwykle istotne zmiany polityczne i ekonomiczne w krajach Europy środkowowschodniej, była także okresem restytucji demokracji lokalnej w tym regionie. Po długim okresie skrajnie scentralizowanego oraz niedemokratycznego sposobu zarządzania jednostkami lokalnymi, decentralizacja i wzmocnienie samorządności wydawały się naturalnym kierunkiem zmian. Po przeszło dwunastu latach od zainicjowania przemian można postawić pytanie o model samorządu terytorialnego, jaki wyłonił się w efekcie przeprowadzonych reform. Czy generalizacje i teorie używane do opisu samorządów w krajach zachodnich zachowują swoją przydatność w naszej części Europy? Niniejszy artykuł jest próbą przynajmniej częściowej odpowiedzi na to pytanie.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jacek Kotus, Bartłomiej Kołodziej
Tożsamość mieszkańców Gorzowa Wielkopolskiego u progu wejścia Polski do unii Europejskiej

Tożsamość mieszkańców Gorzowa Wielkopolskiego u progu wejścia Polski do unii Europejskiej

Celem artykułu jest opisanie tożsamości mieszkańców Gorzowa Wielkopolskiego; miasta, którego władze nie tylko snują plany rozwojowe towarzyszące wejściu Polski do UE, lecz przede wszystkim podejmują wiele inicjatyw integrujących Gorzów Wielkopolski z naszym zachodnim sąsiadem - Niemcami; jednakże również miasta, którego mieszkańcy to mozaika przybyszów z Kresów, Polski centralnej, niekiedy obszarów obecnie położonych poza zachodnimi granicami kraju. W artykule podjęto próbę identyfikacji obecnej tożsamości gorzowian, stopnia zakorzenienia oraz gotowości do porzucenia rodzinnego miasta - w kontekście przeszłych i przyszłych losów mieszkańców Gorzowa. Nakreślony cel osiągnięto dzięki przeprowadzeniu badań ankietowych. W pierwszej fazie w badaniu udział wzięło 514 losowo wybranych gorzowian, których pytano o kwestie poczucia tożsamości. W drugiej fazie przeprowadzono wśród młodzieży gorzowskich szkół średnich ankiety dotyczące jej postaw wobec przyszłych losów życiowych i łączności z Gorzowem. Techniką ankiety audytoryjnej zebrano 120 kwestionariuszy. Połączenie rezultatów obu surveyów pozwoliło na skonstruowanie profilu gorzowianina, bazującego na jego przeszłych losach, współczesnej tożsamości i oczekiwaniach wobec przyszłości.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Iwona Markowicz, Danuta Miłaszewicz, Ewa Putek
Sytuacja szczecińskich małych firm w ocenie ich właścicieli

Sytuacja szczecińskich małych firm w ocenie ich właścicieli

W artykule przedstawiono wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród przedsiębiorców w Szczecinie. Ankieta była skierowana do firm małych, zatrudniających od 10 do 49 osób. Składała się z 99 pytań i obejmowała następujące zagadnienia: makroekonomiczne, otoczenia konkurencyjnego, struktury organizacyjnej, podatkowe i prawne, ekonomiczne i finansowe, marketingowe, kadrowe, organizacji i zarządzania.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Wojciech Roszkowski
Spółki z kapitałem zagranicznym a zamożność gmin

Spółki z kapitałem zagranicznym a zamożność gmin

W artykule analizowana jest zależność pomiędzy obecnością kapitału zagranicznego a poziomem zamożności gmin w Polsce w latach 1994-2000. Wykorzystano w tym celu wskaźnik nasycenia spółkami z kapitałem zagranicznym oraz wskaźnik zamożności gmin, przy czym skoncentrowano się na analizie w granicach dawnych dzielnic historycznych. Zauważono i opisano istotne różnice w oddziaływaniu kapitału zagranicznego pomiędzy zamożnymi gminami ziem zachodnich i Wielkopolski a ich odpowiednikami w byłej Galicji i Królestwie Kongresowym. Skonstatowano, iż system dochodów budżetowych nie zapewniał gminom bezpośrednich korzyści z obecności na ich terenie firm z udziałem kapitału zagranicznego.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Maria Jastrzębska
Emisje obligacji komunalnych na rynku kapitałowym w Polsce (z praktyki)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Wołowiec
Formy i sposoby aktywizacji społeczno-gospodarczej polskich gmin uzdrowiskowych a rozwój regionalny

Afiliacja:

Tomasz Wołowiec: Wyższa Szkoła Biznesu-National Louis University, ul. Zielona 27, 33-300 Nowy Sącz, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Zarycki
Wojciech Łukowski, 2002, Społeczne tworzenie ojczyzn. Studium tożsamości mieszkańców Mazur, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe "Scholar"€, 317 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewa Nowińska-Łaźniewska
Aleksander Zeliaś(red.), 2002, Taksonomiczna analiza przestrzennego zróżnicowania poziomu życia w Polsce w ujęciu dynamicznym, Kraków: Akademia Ekonomiczna, 294 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(11)/2003
Jiři­ Musil
Pięćdziesiąt lat socjologii miasta

Pięćdziesiąt lat socjologii miasta

Artykuł porusza problem ewolucji socjologii miasta w ostatnim pięćdziesięcioleciu. Tłem do prezentacji różnych poglądów i nurtów socjologicznych są zachodzące zmiany społeczne, ujęte w trzy okresy. Pierwszy to rekonstrukcja gospodarki i miast zniszczonych w wyniku działań wojennych. W drugim okresie rozwoju gospodarczego (lata 1955-1975) formułowano liczne modele państwa dobrobytu, ale przede wszystkim następowały procesy suburbanizacji i metropolizacji, a także poprawy warunków mieszkaniowych w miastach. Trzeci okres (1975-2000) przejawia się pogłębianiem różnic społecznych, konfliktami miejskimi i polaryzacją, zarówno regionalną, jak i wewnątrz ośrodków miejskich.


Fifty Years of Social Theories of Urban Development

This paper is a comparative study of main social theories of urban development in the last fifty tears. The author presents various approaches and social theories from across the world. He divides the after-war period into three phases according to the profound social changes. the first one covers the years of ending the post-war reconstruction of economy, infrastructure and cities damaged by the war. the second phase includes "€the golden years"€ between approximately 1955 and 1975, when the formation of different types of welfare state, but mainly the urban population growth, suburbanization and metropolization processes and improvement of living conditions and urbanities took place. the third phase, covering the years between 1975 and 2000, is marked by the first signs of the decline of the welfare state accompanied by deepening social inequalities increasing urban poverty, marginalization of some groups of the population, political radicalization and urban conflicts as well as by urban and regional polarization.


Afiliacja:

Jiří Musil: Uniwersytet Karola w Pradze, Celetná 597/13, 110 00 Praha-Staré Město, Czechy

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Bieda i zamożność regionów. Założenia, hipotezy, przykłady

Bieda i zamożność regionów. Założenia, hipotezy, przykłady

Artykuł odnosi się do istotnych teoretycznych i praktycznych problemów rozwoju regionalnego: przyczyn bogactwa i biedy regionów oraz czynników wpływających na zmianę - pozytywną lub negatywną - ich sytuacji. Odpowiedzi na te pytania poszukuje się w relacjach obowiązujących w danym modelu gospodarczym kryteriów lokalizacji i cech regionu, w rozwoju czynników zewnętrznych oddziałujących na region oraz reakcji regionu na te czynniki. Tezy teoretyczne są ilustrowane wybranymi przykładami współczesnymi i historycznymi.


The Wealth and Poverty of Regions. Assumptions, Hypothesis, Cases

The article deals with the fundamental theoretical and practical problems of regional development, the causes of poverty and wealth of regions, and factors influencing change of the region´s situation. The answers are being sought in the relations between the location criteria stemming from a current paradigm of development and the region´s features, the type and character of external factor influencing the region and the region´s reaction to these factors. The theoretical considerations are being illustrated by contemporary and historical examples.


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki, Magdalena Krajewska, Karol Olejniczak
Klasa metropolitalna w przestrzeni Warszawy

Klasa metropolitalna w przestrzeni Warszawy

Celem poznawczym badań było pokazanie prawidłowości zachowań w przestrzeni miejskiej zamożnych mieszkańców Warszawy, których zaliczyć można do kształtującej się w Polsce tzw. klasy metropolitalnej. Wywiady zostały przeprowadzone wśród 132 mieszkańców luksusowych mieszkań. Lokalizacji apartamentów wynika w zasadzie z dotychczasowej struktury społeczno-przestrzennej miasta i subiektywnej waloryzacji przestrzeni Warszawy. Jednym z głównych motywów zamieszkania w apartamentach jest poczucie bezpieczeństwa, kolejnym, bardzo ważnym - "€bycie między swoimi"€ oraz prestiżowy charakter miejsca. Mieszkańcy apartamentów w jeszcze większym stopniu niz pozostali zamożni mieszkańcy stolicy tworzą wokół siebie "€osobne światy"€. Przede wszystkim izolowany, dobrze chroniony świat mieszkania i konsumpcji, a więc luksusowe butiki, malle, restauracje i puby, prywatne szkoły dla dzieci, a także świat dalekich i bliższych krajów, w których spędza się letnie i zimowe wakacje, nie licząc służbowych podróży. Między licznymi punktami zainteresowań w mieście, w którym żyją, przemieszczają się dobrymi samochodami, mając niewielki jedynie kontakt z tzw. życiem ulicy.


Metropolitan Class In Warsaw Space

The objective of the research was to analyze the patterns of behaviours in the urban space of the rich inhabitants of Warsaw. The targeted group can be classified as members of the rising metropolitan class. The research covered interviews with 132 inhabitants of the luxury apartments. The location of the apartments in Warsaw is in fact the result of the former socio-spatial structure of Warsaw and the subjective valorisation of urban space. The research revealed that one of the main motives for choosing the apartments as a place for living was the need of security. Another reason given by the interviewee was a sense of belonging to the own class - sense of being in a "€œpeer group"€ and the prestige of the place. The inhabitants of the apartments create "€œa separate world"€ around themselves. It consists of well secured, protected, isolated houses, luxury consumption, top restaurants, malls, pubs, private schools and travels to exotic, foreign countries (for business purposes or just for vacations). The inhabitants of the apartments have spots of interests in the urban space and they travel between these isolated points of the city in their luxury cars. Thus, these members of rising metropolitan class have very limited contact with the "€œlife on the ordinary streets"€.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Magdalena Krajewska

Karol Olejniczak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; k.olejniczak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Zegar
Procesy integracji obszaru metropolitalnego Warszawy

Procesy integracji obszaru metropolitalnego Warszawy

Badania dotyczą identyfikacji powiązań między gminami obszaru metropolitalnego Warszawy, określenia ich charakteru i siły. W artykule skupiono się na współpracy miedzy jednostkami obszaru jako istotnym elemencie integracji. Podjęto także próbę oceny stopnia integracji obszaru metropolitalnego. Badania opierały się na danych z ankiet rozesłanych do władz lokalnych gmin WOM. Analizą objęto partnerów, przebieg oraz cel współpracy. Podsumowaniem tej części artykułu jest mapa sieci współpracy. Na podstawie kierunków i intensywności współpracy wydzielono obszary integracji oraz zaznaczono istnienie powiązań pasywnych i aktywnych.


The Integration Processes within the Metropolitan Area of Warsaw

This research concerns the relations between the community of metropolitan area of Warsaw, their character and influence. The article is focused on cooperation between the units of area, which is considered to play an essential role in the process of integration. The attempt has been made to estimate the scale and range of integration on metropolitan area. The research is based on surveys (questionnaires) answered by the local authorities of metropolitan area´s community. the analysis covers different partners, cooperation between them, as well as its aims and results. One of the major outcomes of the research is a map describing the network of interrelations. different zones of integration together with passive and active connections were identified on the basis of directions and intensity of cooperation.


Afiliacja:

Tomasz Zegar: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Swianiewicz
Transfery z budżetu państwa dla samorządów lokalnych

Transfery z budżetu państwa dla samorządów lokalnych

Niniejszy artykuł zawiera próbę odpowiedzi na kilka pytań mających kluczowe znaczenie dla oceny sposobu finansowania samorządów w Polsce, a dotyczących transferów z budżetu państwa. Jakie cele stawia teoria finansów lokalnych przed systemem dotacji i subwencji? W jaki sposób są one realizowane w praktyce krajów europejskich? Jak na tym tle można ocenić transfery dla samorządów w Polsce? Próbując odpowiedzieć na te pytania, rozpocznę od prezentacji zagadnień teoretycznych związanych z transferami. W drugiej części przedstawię pokrótce podstawy kilku - charakterystycznych dla krajów europejskich - systemów dotacji i subwencji. Trzecia część zawiera wstępną ocenę rozwiązań stosowanych w Polsce, z której wynikają postulaty dotyczące pożądanych zmian. Ze względu na ograniczoną objętość niniejszy artykuł pomija natomiast szczegółowy opis systemu dotacji i subwencji obowiązującego w tej chwili w naszym kraju - opis taki był przedmiotem wielu artykułów w prasie fachowej, jest zatem dobrze znany.


Local Revenues from Inter-Governmental Transfers

The paper is an attempt to answer few questions, which are of crucial importance for the assessment of local government financing in Poland. The main focus of the paper is on inter-governmental financial transfers. What are goals and principles of inter-governmental grants in the theory of fiscal federalism? How these principles are applied in European countries? How the practice of local finance in Poland is related to these principles and to international experience? The first section deals with theoretical issues of grants´ transfers and equalization schemes. The second part includes a brief description of grant systems in selected European countries. The third section concentrates on the evaluation of the Polish practice, and includes recommendation fo future changes. However, the paper skips a detail description of the Polish grant system (which is well-known and described in Polish academic literature).


Afiliacja:

Paweł Swianiewicz: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Gąsior-Niemiec
Mezzogiorno: próba reinterpretacji

Mezzogiorno: próba reinterpretacji

Artykuł poświęcony jest dyskusji nad próbami reinterpretacji przyczyn i skutków stanu permanentnego niedorozwoju społeczno-gospodarczego regionów peryferyjnych w Europie na przykładzie włoskiego Mezzogiorno. Mezzogiorno, powszechnie przedstawiane jako monolityczny paradygmat nieudanej modernizacji, ulega dekonstrukcji poznawczej w obliczu dwutorowo biegnącego strumienia analiz i wypowiedzi. Ideologicznie nasycony dyskurs polityczny wywodzący się z separatystycznej północy wzmacnia i podkreśla obraz Południa jako bezprawnego konsumenta zasobów państwa włoskiego produkowanych na Północy. Odpowiedzią jest równie ideologicznie motywowany dyskurs elit akademickich i kulturowych Południa, którego celem jest wytworzenie nowego, pozytywnego obrazu Południa jako przestrzeni alternatywnej dla północnego egoizmu i materializmu, przestrzeni-pomostu między Europą a resztą nieatlantyckiego świata. W tym kontekście coraz silniej zaznacza swoja obecność dyskurs nauk społecznych, który w rozważaniach na temat warunków rozwoju społeczno-ekonomicznego regionów peryferyjnych rezygnuje z jednostronnego podejścia neoliberalnego, zwraca się natomiast ku wieloaspektowym analizom warunków instytucjonalnych jako pierwotnemu źródłu (wadliwej) dynamiki społeczno-ekonomicznej. Dyskusja wokół włoskiego Mezzogiorno moża stanowić przy tym użyteczny punkt orientacyjnych dla debaty nad modelem polityki prorozwojowej w Polsce, szczególnie w odniesieniu do regionów peryferyjnych i zacofanych.


Mezzogiorno - an Attempt of Re-Interpretation

The article focuses on the discussion over attempts to re-interpret causes and effects of the state of permanent socio-economic under-development of peripheral regions in Europe invoking Italian Mezzogiorno as a case. Mezzogiorno widely held to be a monolith paradigm of unsuccessful modernization, is being cognitively deconstructed in the face of a two-way running stream of analyses and enunciations. Ideologically imbued political discourse originating in the separatist North reinforces and emphasizes an image of South as a lawless consumer of the Italian state"€™s resources produced in the North. As a response arises an equally ideologically motivated discourse of academic and cultural elites of the South, whose aims to produce a new, positive image of the South as a space alternative to northern egoism and materialism, a space bridging Europe and the rest of non-Atlantic world. In this context, a discourse of social sciences ever stronger marks its presence; considering conditions of socio-economic development of peripheral regions it forfeits a unidimensional neoliberal approach and instead turns to multidimensional analyses of institutional environment as a primary source of socio-economic dynamics. The debate surrounding Italian Mezzogiorno may constitute at the same time a useful vantage point for a debate over the Polish model of development, especially with regard to peripheral and backward regions in Poland.


Afiliacja:

Anna Gąsior-Niemiec: Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Socjologiczno-Historyczny, Katedra Politologii, ul. Moniuszki 10, 35-015 Rzeszów, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Urszula Klimska
Polityka podatkowa gmin województwa lubelskiego w latach 1992-2001 (z praktyki)

Polityka podatkowa gmin województwa lubelskiego w latach 1992-2001 (z praktyki)

Pojęcie polityki podatkowej odnosi się bezpośrednio do terminu władztwa podatkowego, które w prawie finansowym oznacza ustalony zakres uprawnień do podejmowania samodzielnych decyzji w sprawach podatkowych (Brzeziński, Wójtowicz 2000, s. 21). W Polsce władztwo podatkowe przysługuje wyłącznie gminom i ma umocowanie konstytucyjne (Konstytucja RP, art. 168; ust. o samorządzie gminnym, art. 18). Samorządy lokalne w Polsce nie dysponują jednak pełnym władztwem podatkowym, gdyż takie działanie jest wyłącznie konstytucyjnym przywilejem najwyższej władzy ustawodawczej w państwie. Na przykładzie polityki podatkowej gmin województwa lubelskiego w latach 1992-2001 przedstawionej w niniejszym artykule warto zaobserwować, jak gminy wykorzystują posiadane, choć często ograniczone kompetencje. Badaniem objęto politykę podatkową czterdziestu gmin województwa lubelskiego w latach 1992-2001. Do analizy wybrano 5 gmin miejskich, 11 miejsko-wiejskich i 24 wiejskie.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Władysław Misiak
Bohdan Jałowiecki, Marek S. Szczepan?ski, 2002, Rozwój lokalny i regionalny w perspektywie socjologicznej, Podręcznik akademicki, Tychy: S?ląskie Wydawnictwo Naukowe, Wyższa Szkoła Zarządzania i Nauk Społecznych w Tychach, 346 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewa Nowińska-Łaźniewska
Tomasz Michalski, 2002, Polska w procesie integracji europejskiej. Analiza okresu 1994-1999, Warszawa: Wydawnictwo Difin, 289 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(12)/2003
Bohdan Jałowiecki
Ryzyko w gospodarce przestrzennej

Ryzyko w gospodarce przestrzennej

Ryzyko i zagrożenia w nowoczesnym świecie stają się problemem codziennego życia milionów ludzi, związane są one ściśle z globalizacją w wielu jej wymiarach. W wymiarze przyrodniczym mamy "efekt cieplarniany"€ wraz ze wszystkimi jego prawdziwymi lub domniemanymi konsekwencjami, w wymiarze ekonomicznym - niekontrolowane przepływy finansowe mogące zagrozić stabilności światowej gospodarki, w wymiarze technologicznym - wrażliwość na atak terrorystyczny czy zwykłą awarię sieci komputerowych, sterujących gospodarką i życiem codziennym, w wymiarze politycznym - terroryzm i wojnę. Wiele z tych zagrożeń związanych jest z gospodarką przestrzenną i właśnie te szczególne rodzaje ryzyka omawia poniższy artykuł.


The Risk in the Spatial Economy

The risk and the threats of modern world became the problem of day-to-day life of millions of people. They are tightly linked to different dimensions of globalization. In the sphere of nature we have greenhouse effect together with its all real and assumed consequences. In the economic dimension we have financial flows causing the threats to the stability of international economy, in technological dimension there is oversensitivity for terrorist attacks or simple breakdown of the computer systems. The political dimension brings the threats of war and terrorism. Number of these threats is related to spatial economy. These specific types of risk are discussed in this article.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

John O´Loughlin, Vladimir Kolossov
Moskwa - postradziecki rozwój i wyzwania

Moskwa - postradziecki rozwój i wyzwania

Artykuł przedstawia przegląd zmian zachodzących w Moskwie w okresie postradzieckiej transformacji i związanych z nimi problemów. W skrótowy sposób omawia historyczne i współczesne prace z zakresu geografii społecznej dotyczące stolicy Rosji. Na tym tle autorzy próbują ustosunkować się do współczesnych hipotez związanych z zachodzącymi procesami metropolizacji, w tym społecznej i przestrzennej polaryzacji występującej w miastach globalnych.


Moscow - Post-Soviet Developments and Challenges

The article presents an overview of changes and relevant problems that have occurred in Moscow in the period of post-Soviet transformation. Authors briefly discuss historical and contemporary studies on capital city of Russia in the field of social geography. On this background authors comment on contemporary hypothesis related to metropolisation processes including social and spatial polarization observed in global cities.


Afiliacja:

John OLoughlin: University of Colorado, 487 UCB, Boulder CO 80309-0487, USA

Vladimir Kolossov: Russian Academy of Sciences, Moskwa, Rosja

Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Kwestia językowa we współczesnym świecie

Kwestia językowa we współczesnym świecie

Kwestia językowa to zjawiska wynikające z kontaktu dwu lub więcej języków na tym samym terytorium lub w tej samej społeczności. Przejawem kwestii językowej jest koegzystencja i/lub konflikty na tle językowym oraz polityka językowa państw, władz regionalnych i ruchów społecznych zmierzająca do utrwalenia lub zmiany sytuacji językowej. Najważniejsze zagadnienia związane z kwestią językową we współczesnym świecie to: 1) dominacja języka angielskiego jako języka międzynarodowego, wspomagana przez procesy globalizacji i ułatwiająca globalizację, która stawia w nierównej sytuacji ludność świata i wywołuje opór ze strony ludności nieangielskojęzycznej; 2) wymieranie języków w wyniku asymilacji małych grup etnojęzykowych. Zjawisko to wywołuje zaniepokojenie niektórych kręgów społecznych i naukowych; 3) bariera językowa utrudniająca rozwój oświaty, gospodarki i demokracji w wielu częściach świata, zwłaszcza w krajach postkolonialnych; 4) migracje międzynarodowe. Stawiają one wobec samych migrantów oraz władz i społeczeństw krajów przyjmujących problem stosunku do zachowania tożsamości kulturowo-językowej imigrantów, różnie rozwiązywany w różnych krajach i okresach historycznych.

Słowa kluczowe: sytuacja językowa  polityka językowa  język a polityka  język a edukacja  język a gospodarka  język a migracje  


The Language Question in the Contemporary World

The language question are phenomena resulting from contacts of two or more languages on the same territory or in the same community. It consists in co-existence and/or conflicts of languages and in language policies carried out by national and regional governments, and by ethnic movements aiming at maintaining or changing the language situation on a given territory. The main issues linked to the language question in the contemporary world are the following: 1) domination of the English language as an international language, supported by the globalisation and facilitating the globalisation. The domination of English puts on unequal footing people of the world and causes dissatisfaction of some parts of non-English native speakers; 2) extinction of languages as a result of assimilation of small ethno-linguistic groups. This phenomenon generates alarm of some groups of scientists and public opinion; 3) language barrier hampering development of education, economy and democracy in many parts of the world, especially in the post-colonial countries; 4) international migrations. These put migrants themselves and societies and governments of recipient countries in front of the question of the attitude towards maintaining of the cultural and linguistic identity of the migrants, this question being solved in different ways in different countries and historical periods.

Słowa kluczowe: language situation  language policy  language and politics  language and education  language and economy  language and migrations  


Afiliacja:

Roman Szul: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Kaol Olejniczak
Apetyt na grona? Koncepcja gron oraz koncepcje bliskoznaczne w teorii i praktyce rozwoju regionalnego

Apetyt na grona? Koncepcja gron oraz koncepcje bliskoznaczne w teorii i praktyce rozwoju regionalnego

Celem niniejszego artykułu jest kompleksowe omówienie problematyki gron (clusters). Artykuł rozpoczyna analiza zagadnień teoretycznych nowego podejścia do rozwoju regionalnego i lokalnego. W dalszej części zostały przedstawione i omówione takie bliskoznaczne koncepcje jak: Marshallowskie okręgi przemysłowe, włoskie okręgi przemysłowe, nowe dystrykty przemysłowe, mezosystemy, lokalne środowiska innowacyjne, regiony uczące się, regionalne systemy innowacji. Rdzeniem artykułu jest analiza koncepcji gron - jej podstawy teoretyczne, definicje, relacje z innymi koncepcjami, pozytywne i negatywne efekty gron, siła i słabości metodologiczne. Ostatnia część artykułu jest poświęcona zagadnieniom praktycznym - politykom prorozwojowym inspirowanym teorią gron. Przegląd obejmuje głównie inicjatywy i działania podejmowane w państwach Unii Europejskiej.


The Clusters Approach and the Related Concepts in Theory and Practice of Regional Development

The aim of the following article is a comprehensive review of the cluster theory. Article starts with the discussion on the new approach towards regional and local development. In the first part author presents and discusses spectrum of concepts related to clusters such as: Marshallian industrial district, Italian industrial districts, new industrial spaces, mezo-systems, local innovative milieu, learning regions, and regional innovation systems. The core of the article is the analysis of the cluster approach: its theoretical inspiration and background, definitions, its specificity, effects of clusters described in literature, strength and weaknesses of this approach. The last part of the article is devoted to the practical issues - examples of cluster-based policies. This short review covers the initiatives undertaken in the countries of European Union.


Afiliacja:

Kaol Olejniczak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; k.olejniczak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ryszard Czyszkiewicz
Wskaźnik rozwoju wspólnot terytorialnych - koncepcja o praktycznym zastosowaniu

Wskaźnik rozwoju wspólnot terytorialnych - koncepcja o praktycznym zastosowaniu

Artykuł podejmuje tematykę rozwoju społecznego wspólnot terytorialnych (gmin). Rozwój ten definiowany jest jako zwiększające się i różnicujące możliwości zaspokajania potrzeb przez zbiorowości ludzkie zamieszkujące dany obszar. Istnieją różne miary określające stopień rozwoju oraz pozwalające zdawać relacje z odmienności rozwoju poszczególnych wspólnot terytorialnych. Autor przedstawia koncepcję Wskaźnika Rozwoju Wspólnot Terytorialnych obliczanego dla gmin. Wskaźnik jest obliczany za pomocą metody portfelowej i bierze pod uwagę zarówno czynniki sprzyjające rozwojowi, jak i rozwój ten hamujące. Praktycznym zastosowaniem proponowanej konstrukcji jest obliczenie WRWT dla gmin województwa zachodniopomorskiego za lata 1999-2001. Wyniki pozwalają przedstawić wnioski o nierównomiernym i niespójnym rozwoju gmin z tego regionu oraz o niewielkich szansach na szybką zmianę tego stanu rzeczy.

Słowa kluczowe: wspólnota terytorialna  gmina  rozwój lokalny  wskaźniki rozwoju  


Indicator of Development of Territorial Communes

The article explores the issue of social development of the local communes. This development process is defined as growth and differentiation in the fulfilment of needs of the social groups located on the particular area. There is spectrum of measures that allows us to define level of development and specificity of the particular territorial communes. Author presents the concept of Indicator of Development of Territorial Communes (IDTC) calculated for communes. This indicator is calculated according to the portfolio method and it takes into account both growth factors and barriers of development. The practical use of the IDTC is illustrated on the example of the communes in Zachodniopomorskie Region, for years 1999-2001. The results show uneven and incoherent development of the communes in the region discussed. The further conclusion is that this situation would not change in the short-term perspective.

Słowa kluczowe: local community  local development  development indicators  


Afiliacja:

Ryszard Czyszkiewicz: Uniwersytet Szczeciński, Wydział Humanistyczny, Instytut Socjologii, ul. Krakowska 71-79, 71-017 Szczecin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Szanse i zagrożenia dla wykorzystania funduszy Unii Europejskiej (z praktyki)

Szanse i zagrożenia dla wykorzystania funduszy Unii Europejskiej (z praktyki)

Na podstawie analizy dokumentów planistycznych, przede wszystkim Narodowego Planu Rozwoju, autor dochodzi do wniosku, że należy podjąć jak najszybciej prace nad kolejnym planem rozwoju Polski, obowiązującym po roku 2006. Powinien on być gruntownie zmieniony w stosunku do obecnego dokumentu. Przede wszystkim musi uwzględniać szerszą perspektywę czasową i kłaść nacisk na krajowe cele i uwarunkowania rozwoju. W znacznie większym stopniu powinien wspierać rozwój nowoczesnej gospodarki i przedsiębiorczości. Jego podstawą powinna być krajowa strategia zmian strukturalnych w gospodarce, a także krajowa polityka rozwoju regionalnego. Dokument powinien wprawdzie uwzględniać uwarunkowania zmieniającej się polityki spójności UE, ale jego punktem wyjścia musi być analiza polskich interesów strategicznych. Autor uważarównież, że należałoby zdecentralizować i uprościć system zarządzania programami realizowanymi z funduszy strukturalnych po roku 2006. Jednocześnie do maja 2004 r. należy przyspieszyć prace organizacyjne i legislacyjne, aby jak najlepiej wykorzystać fundusze europejskie przyznane na lata 2004-2006. Brakuje zwłaszcza rozwiązań dotyczących sfery finansów, bez których trudno będzie zarówno samorządom terytorialnym, jak również przedsiębiorcom współfinansować projekty rozwojowe. W dalszym ciągu opóźnione są prace przygotowują ce systemy informatyczne i struktury monitorujące wydatkowanie funduszy. Brakuje również odpowiednio przeszkolonych kadr i dobrych projektów inwestycyjnych.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Elżbieta Lorek, Agnieszka Sobol
Ocena postępów wdrażania lokalnej Agendy 21 na świecie (z praktyki)

Ocena postępów wdrażania lokalnej Agendy 21 na świecie (z praktyki)

W artykule przeanalizowany został stopień zaawansowania wdrażania zrównoważonego rozwoju na poziomie lokalnym, poczynając od skali globalnej, poprzez analizę sytuacji w Polsce, a na konkretnym przykładzie województwa ślą skiego kończąc. Analiza postępów we wdrażaniu Lokalnej Agendy 21 na świecie w latach 1997-2001 wskazuje na znaczący procentowy krok naprzód. Ponad trzyipółkrotny wzrost liczby podjętych inicjatyw LA21 na świecie wskazuje na korzystny trend, choć ich generalna liczba - 6416 - nie jest niestety wynikiem imponującym. Zaawansowanie wdrażania zrównoważonego rozwoju w polskich gminach, mimo że nie jest zadowalające, nie odbiega jednakże od generalnej nie najlepszej sytuacji w tym aspekcie na świecie.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Iwona Sagan
Reinventing Regions in the Global Economy - Konferencja Międzynarodowa Regional Studies Association 12-15 kwietnia 2003, Piza (sprawozdanie)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Wojciech Modzelewski
R. Stemplowski, A. Żelazo (red.), 2002, Polskie pogranicza a polityka zagraniczna u progu XXI wieku, Warszawa: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych - Raporty, 482 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(13)/2003
Ha Hoang Hai
Problemy rozwoju w regionie Azji Południowo-Wschodniej

Problemy rozwoju w regionie Azji Południowo-Wschodniej

Artykuł poświęcony jest problemom rozwoju Azji Południowo-Wschodniej. Autor charakteryzuje region ze względu na warunki geograficzne, demograficzne, społeczne i gospodarcze. Znaczna część artykułu dotyczy współpracy między krajami regionu. Omówione są problemy współpracy zarówno w ramach ASEAN, jak i inicjatyw subregionalnych.


Development Problems of South East Asia

The article is devoted to problems of development of South-East Asia. Author describes geographical, demographical, social and economical conditions of the region. Significant part of article concerns cooperation between countries (e.g. ASEAN and other sub-regional initiatives).


Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Sytuacja językowa w Europie - miedzy regionalizmem a integracją europejską

Sytuacja językowa w Europie - miedzy regionalizmem a integracją europejską

W ostatnich dekadach, zwłaszcza w Europie, następuje ożywienie tożsamości narodowej i regionalnej mniejszych grup etnicznych prowadzące w wielu przypadkach do zmiany sytuacji językowej i do starań na rzecz zahamowania, a nawet odwrócenia procesów asymilacji językowej. Artykuł opisuje poszczególne przypadki ruchów narodowych/regionalnych mających w programie kwestię językową oraz proponuje typologię regionów i krajów z punktu widzenia sytuacji językowej. Kwestia językowa występuje też na poziomie Unii Europejskiej. Instytucje UE starają się łączyć ideologiczną zasadę wielojęzyczności (równości oficjalnych języków państw członkowskich) z pragmatyzmem polegającym na minimalizacji liczby języków roboczych. Na poziomie "obywatelskim"€ Unia wspiera model wielojęzyczności mieszkańców jako sposób na ułatwienie funkcjonowania wspólnego rynku pracy, towarów, usług i kapitału przy zachowaniu tożsamości kulturowej państw członkowskich. W poszczególnych krajach polityka językowa jest w gestii władz pań stwowych, brak jest wspólnych zasad obowiązujących na terenie całej UE, czego efektem są różnice między krajami w podejściu do języków mniejszości etnicznych.

Słowa kluczowe: sytuacja językowa  języki regionalne  języki mniejszościowe  języki narodowe  języki oficjalne UE  języki robocze UE  


Language situation in Europe: Between Regionalism and the European Integration

In the last decades, especially in Europe, a process of the rebirth of national and regional identities of small ethnic groups has been taking place, leading in many cases to a change of language situation and to attempts to stop and even to revert processes of linguistic assimilation. The article presents individual cases of ethnic/regional movements having "€œlanguage issue"€ in their programmes, and makes an attempt of a typology of regions and countries according to their language situation and policy. The language question also appears at the European Union level. The EU institutions try to combine the ideological principle of multilingualism (equality of all official languages of the EU members) with pragmatism implying minimizing the number of working languages. At the "€œcivil"€ level the EU supports the model of multilingualism of the inhabitants as a means to facilitate functioning of the common labour, commodity, service and capital market while maintaining cultural identities of its member states. In individual countries the language policy is competence of national authorities; there are no common binding rules on the territory of the whole EU. As a result, there are differences among countries in their attitudes towards languages of ethnic minorities.

Słowa kluczowe: language situation  regional languages  minority languages  national languages  EU´s official languages  EU"€s working languages  


Afiliacja:

Roman Szul: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Hryniewicz
Polityczne i gospodarcze następstwa zaboru pruskiego

Polityczne i gospodarcze następstwa zaboru pruskiego

Po rozbiorze Polski w 1795 r. zachodnie tereny kraju - głównie Wielkopolska - stały się częścią państwa pruskiego. Polska i Prusy należały do wschodnioeuropejskiego kompleksu gospodarczego, ale Prusy były nieco lepiej rozwinięte gospodarczo i lepiej zorganizowane. W XIX w. pruskie elity były nastawione romantycznie i prowadziły politykę bastionu zorientowaną na obronę Niemczyzny przed naporem Słowian. Pruskie państwo odgrywało wiodącą rolę w gospodarce i podporządkowało ją celom militarnym. Przykład pań stwa pruskiego był szczególnie popularny wśród polskich elit na początku XX w. Na podstawie pruskich wzorów Polacy uczyli się, że głównym aktorem nie jest jednostka, ale państwo. Przypadek państwa pruskiego był po 1918 r. źródłem inspiracji dla ideologii narodowej. Badania nad polskimi gminami dowodzą, że wpływ zaboru pruskiego na współczesny rozwój Polski był raczej szkodliwy niż wspierający.

Słowa kluczowe: Prusy  niemiecka gospodarki  gospodarka folwarczna  potencjał wojskowy i ekonomiczny  


Economic and Political Consequences of Prussian Partition of Poland

After partitions of Poland in 1795 its west territory (Wielkopolska) became a part of Prussia. Poland and Prussia were parts of east European complex of economy, but Prussia was more developed and better organized than Poland. During the XIX century Prussian elites were romantically oriented and dealt with bastion policy which was oriented towards defending the Germans against the Slavs. Prussian state played main role in economy and subordinated it to the military oriented goals. Prussian case was extremely popular among Polish elites at the beginning of XX century. At the base of Prussian patterns the Poles learnt that main actor in economy is not individual unit but the state, and Prussian case was the source of inspiration for strong nationally oriented ideology in Poland after 1918. Research on Polish communes proved that impact of Prussia on contemporary development in Poland was rather damaging than uncourageous.

Słowa kluczowe: Prussia  German economy  manor economy  economic and military capacity  


Afiliacja:

Janusz Hryniewicz: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Kinga A. Komorowska
Turystyka a społeczności lokalne - przykład tatrzański

Turystyka a społeczności lokalne - przykład tatrzański

Turystyka może powodować zmiany w wielu sferach życia społeczności recepcyjnych, przy czym każda z nich może mieć charakter funkcjonalny lub dysfunkcjonalny. Wiele zależy od typu turystyki i samej społeczności odwiedzanej. Na Podhalu turystyka postrzegana jest jako istotny czynnik rozwoju, dlatego tak ważne jest poznanie opinii Podhalan na jej temat. Negatywne nastawienie społeczności lokalnej do tego sektora gospodarki może bowiem utrudniać i/lub ograniczać jego rozwój.


Tourism and Local Communities: the Tatra Case

Tourism can cause changes in various areas of life of receptive societies. Each of them can be of functional or dysfunctional character. A lot depends on the type of tourism and the visited society itself. Tourism is seen as a vital development factor in the Podhale region. It is therefore crucial to know what the local people think about tourism. Their negative attitude to this particular sector of the economy can hinder or limit its development.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Wołowiec
Bariery finansowe i legislacyjne rozwoju polskich gmin uzdrowiskowych w perspektywie integracji z Unią Europejską

Bariery finansowe i legislacyjne rozwoju polskich gmin uzdrowiskowych w perspektywie integracji z Unią Europejską

Stan i perspektywy rozwoju lecznictwa uzdrowiskowego są skorelowane z kondycją polskich uzdrowisk oraz z przebiegiem procesu prywatyzacji tego sektora. Konieczne reformy gospodarki uzdrowiskowej są wymuszone wzrastającą konkurencją zagranicznych kurortów oraz potrzebą wykorzystania ogromnego potencjału ludzkiego i materialnego (infrastruktura turystyczna, sportowa i rekreacyjna), jaki skupiony jest w polskich uzdrowiskach. Brak ustawy o gminach uzdrowiskowych, liczne ograniczenia rozwoju oraz permanentne niedofinansowanie polskich gmin uzdrowiskowych stanowią zagrożenie dla infrastruktury uzdrowiskowej, lecznictwa uzdrowiskowego i szans rozwoju tej kategorii gmin, szczególnie w aspekcie integracji z Unią Europejską .


Financial and Legal Barriers of Polish Spas Development with a View to Integration with EU Countries

Polish health spa are that category of communes whose development do not depend on the inhabitants? activities but on central solutions. The lack of comprehensive solutions that would control legal and financial basics of functioning and development of health spa causes the spa to be subject to one-sided economic development and one-sector employment. The spa must fulfil the tasks, unknown to other communes, connected with maintenance and development of infrastructure of health resorts and their neighbouring areas. The lack for finances to the development of health spa, many tax exemptions and tax relief often cause the communes to allocate their own inhabitants? means to the maintenance of health spa; means intended for the realization of their own statutory tasks. The lack of law about health resorts causes increase financial problems of this category of spa, rising unemployment and degradation of health resort infrastructure.


Afiliacja:

Tomasz Wołowiec: Wyższa Szkoła Biznesu – National-Luis University w Nowym Sączu, Zakład Ekonomii ul. Zielona 27, 33-300 Nowy Sącz, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Sławomir Maciejczyk
Wdrażanie programu SAPARD w perspektywie regionalnej (z praktyki)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(14)/2003
Antoni Kukliński
O nowym modelu polityki regionalnej - artykuł dyskusyjny

O nowym modelu polityki regionalnej - artykuł dyskusyjny

Artykuł ten podejmuje próbę naszkicowania trzech tez (Kukliński 2001b): 1) Model społecznie motywowanej polityki regionalnej był dominującym zjawiskiem XX wieku. 2) Model globalnie motywowanej polityki regionalnej będzie dominującym zjawiskiem XXI wieku. 3) Transformacja starego modelu polityki regionalnej w nowy model dokonuje się w warunkach okresu "burzy i naporu" lat 1980-2020. Przejście od starego do nowego modelu polityki regionalnej jest związane nierozłącznie z transformacją modelu polityki kohezyjnej, którym operuje Unia Europejska. Chodzi o zastąpienie modelu mechanicznej polityki spójności modelem organicznej polityki spójności.


On the New Model of the Regional Policy (Discussion Paper)

In this paper I try to outline 3 theses: 1) In the experiences of the XX century the model of socially minded regional policy was the dominating phenomenon. 2) In the experiences of XXI century the model of globally minded regional policy will be the dominating phenomenon. 3) The transformation from the old to the new model is taking place in the great Sturm und Drang Periode of the years 1980-2020. The shift from the old to the new model of regional policy is firmly linked to the parallel transformation of the cohesion policies designed and implemented by the European Union. This is the shift from mechanically to organically minded cohesion policies.


Afiliacja:

Antoni Kukliński: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Swianiewicz, Urszula Klimska
Kto rządzi gminą i jak? Lokalni liderzy polityczni w teorii i praktyce samorządów w Polsce

Kto rządzi gminą i jak? Lokalni liderzy polityczni w teorii i praktyce samorządów w Polsce

Artykuł porusza zagadnienie przywództwa w samorządzie lokalnym. Przy zachodzących współcześnie zmianach, opisywanych czasem jako przejście od tradycyjnie rozumianego samorządu do nowoczesnego zarządzania lokalnego, zmieniają się także pozycja i oczekiwania wobec liderów politycznych. Pojęcie lidera politycznego ograniczone jest do osób mających demokratyczną legitymizację, a zatem nie obejmuje osób wpływowych, ale pozostających poza formalnymi strukturami władzy i administracji. Istotne jest rozróżnienie między typem przywództwa (zależnym od formalnego kształtu instytucji samorządowych) i stylem przywództwa (związanym bardziej z osobistą charakterystyką lidera). Artykuł omawia wybrane koncepcje teoretyczne typów i stylów przywództwa, a następnie odnosi je do wyników badań prowadzonych w polskich miastach. Niektóre z koncepcji teoretycznych zastosowane zostały do opisu sytuacji w Polsce. Ostatnie lata przyniosły przejście od typu przywództwa zbliżonego do "modelu kolektywnego"€ do "modelu silnego burmistrza"€. Analiza czterech inicjatyw w dwóch miastach (Poznaniu i Ostrowie Wielkopolskim) pozwala przyjrzeć się ocenom mieszkańców co do rzeczywistych stylów przywództwa. Najbardziej preferowanym przez mieszkańców miast stylem jest postawa koncyliacyjna. Natomiast w rzeczywistych zachowaniach polityków mieszkańcy dostrzegają więcej elementów stylu "bossa miasta"€ - własnymi siłami realizującego swoją wizję rozwoju. Porównanie oczekiwań z percepcją rzeczywistych zachowań liderów pozwala na skonstruowanie indeksu luki w stosunku do oczekiwań (Expectation Gap Index - EGI). Luka ta jest zazwyczaj niewielka w przypadku budowania ogólnych programów rozwoju, ale zwiększa się przy realizacji konkretnych inicjatyw.


Who Governs and How? Political Leadership in Theory and Practice of Local Governments in Poland

The article discusses political leadership in local government. Change from traditional local government to local governance requires also institutional changes and new roles played by local leaders. The notion of political leader is limited to persons having democratic legitimacy for their role played in local politics. It excludes people, who might be influential but remain outside formal democratic institutions of local government. The article distinguishes between type (which depends on formal institutional settings) and style (more dependent on personal characteristics) of leadership. The article discusses selected theoretical concepts of type and style of leadership and tries to refer them to Polish local governments. Recent Polish reforms have brought a change from the type which was close to a collective model to one closer to a strong mayor form. Analysis of four initiative in 2 Polish cities (Poznan and Ostrow Wielkopolski) allows to formulate some conclusions on citizens"€™ perception of actual styles of local political leadership. The largest proportion of citizens in analysed cities prefers a style which is close to consensus facilitator. But in a real behaviour of leaders, citizens see more of city boss style, which might be characterized by the implementation of an own vision with internal resources existing within local government structures. Comparison of citizens"€™ preferences with the perception of actual behaviour of leaders allows to compute an Expectation Gap Index. The gap is usually quite narrow in initiatives focused on the construction of broad development programmes, but it becomes wider if we turn to more concretely focused projects.


Afiliacja:

Paweł Swianiewicz:niwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Urszula Klimska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Kliber, Krzysztof Malaga
Zbieżność ścieżek wzrostu gospodarki Polski i polskich województw w latach 1998-2000 do stabilnych stanów równowagi

Zbieżność ścieżek wzrostu gospodarki Polski i polskich województw w latach 1998-2000 do stabilnych stanów równowagi

W artykule rozpatrzymy dwa neoklasyczne modele wzrostu gospodarczego typu Solowa-Swana z deficytem budżetowym i bez deficytu budżetowego dla gospodarki Polski i dla polskich regionów utożsamianych z województwami powstałymi w 1998 r. Modele wzrostu typu Solowa-Swana, pomimo swojej prostoty i typowych dla nurtu neoklasycznego założeń , stanowią ciągle układ odniesienia dla makroekonomicznych modeli wzrostu gospodarczego nowej generacji, zwanych umownie modelami endogenicznego wzrostu gospodarczego. Przedmiotem naszego zainteresowania będzie w szczególności ocena tempa zbieżności regionalnych ścieżek wzrostu i ścieżek wzrostu gospodarki Polski do stabilnych stanów równowagi w modelach wzrostu Solowa-Swana z deficytem budżetowym i bez niego. Wyznaczenie wartości PKB na pracującego w stabilnych stanach równowagi jest możliwe przy bardzo silnych założeniach przyjmowanych w modelu Solowa-Swana. Zastosowane przez nas metody kalibracji parametrów obu modeli wzrostu, zgodne z logiką modeli, determinują wyniki końcowe. W szczególności mają one wpływ na tempo zbieżności ścieżek wzrostu do stabilnych stanów równowagi, jak również na wartości kapitału fizycznego i PKB na efektywnie zatrudnionego w stabilnych stanach równowagi. Traktując wartości PKB na pracującego w stabilnych stanach równowagi jako docelowe wartości długookresowe, udzielimy odpowiedzi na pytanie, jak zmieni się regionalny rozkład PKB na efektywnie pracującego w latach 1998-2000 w stosunku do regionalnego rozkładu PKB na pracującego w stabilnych stanach równowagi.


Convergence of Regional Growth Paths Towards Stable Steady-States in Poland in years 1998-2000

In the paper we present two neoclassical growth models of Solow-Swan type: with regional budget deficit and without it. The main aim of the paper is to analyze the convergence of regions in Poland towards their stable steady-states and to check the speed of this convergence. We use the method of calibration of parameters in models and numerical methods for calculating capital and output per worker in stable steady-states. The computations were made for the new administration division of Poland. On the base of empirical results we make conclusions about future distribution of wealth among regions and about potential possibilities of growth in regions. We also try to answer the question if in the future there will be convergence or divergence of welfare among regions of Poland.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marika Pirveli
Funkcja metropolitalna a proces globalizacji

Funkcja metropolitalna a proces globalizacji

Niniejszy artykuł przedstawia funkcję metropolitalną jako jedyny wyznacznik metropolii. Porusza sprawy związane zarówno z barierą, jak i dostępnością do ośrodka metropolitalnego w warunkach społeczeństwa postindustrialnego i informacyjnego. Rozpatrując kwestie dostępności w świetle procesu globalizacji i okresu nazywanego najnowszą nowoczesnością, proponuje rozszerzyć zestawienie trzech rodzajów dostępności (geograficznej, czasowej i ekonomicznej) o rodzaj czwarty, określając go w tekście dostępnością intelektualną.


Metropolitan Function versus Globalization Process

This paper describes metropolitan function as an only determinant, which marks out metropolitan area. There are introduced traditional barriers and access (distance, time and price) to the metropolis from the perspective of postindustrial and knowledge-based society. After the debate surrounding the globalization with the standpoint to the Society of the Late Modern Age, there is applied new kind of barrier?access to the metropolitan function, named in the paper as intellectual.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Michalska
Indywidualny i kolektywny wymiar identyfikacji przestrzennej

Indywidualny i kolektywny wymiar identyfikacji przestrzennej

Niniejszy artykuł przedstawia analizę identyfikacji przestrzennej, traktowanej jako proces utożsamiania się jednostki z przestrzenią przez przyjęcie roli mieszkańca określonego terytorium, jak również poczucie łączności ze zbiorowością terytorialną stanowiącą dla jednostki społeczną grupę odniesienia. Przedmiotem analizy są zatem dwa wymiary identyfikacji przestrzennej: identyfikacja indywidualna i kolektywna (zbiorowa). Wynikiem przeprowadzonej analizy jest odpowiedz´ na pytanie, jaki jest zakres spójności przestrzennych odniesień mieszkańców Łodzi. W tym celu utworzono typologię uwzględniającą wskazane aspekty identyfikacji przestrzennej. Uzyskane wyniki prezentują, iż wśród badanych dominuje kategoria uwzględniająca proces utożsamiania się z miastem w wymiarze indywidualnym i traktowaniem zbiorowości sąsiedzkiej jako grupy odniesienia. Należy zatem stwierdzić brak spójności pomiędzy wymiarem indywidualnym i kolektywnym identyfikacji przestrzenne mieszkańców Łodzi.


Individual and Collective Measure of Spatial Identification

The paper deals with the analysis of spatial identification treated as the process of individual identification with the particular space by taking the role of the inhabitant of the particular territory as well as the sense of the connection with the territorial community which makes the social group of positive reference for the individual. The paper analyses two measures of spatial identification: individual identification and collective one. The analyse results in answering the question what is the range of coherence of spatial references of Lodz inhabitants. In order to do that the typology including indicated aspects of spatial identification was created. Obtained results present that within investigated individuals category including the process of identification with the city in individual measure and treating the neighbour community as the reference group dominates. That is why it is necessary to notice the lack of the coherence between individual and collective measure of spatial identification of Lodz inhabitants.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Lesław Michałowski
Turystyka i sposoby promocji miast

Turystyka i sposoby promocji miast

Zasadniczym tematem artykułu jest miejska turystyka, postrzegana jako forma promocji miast - promocji, od której w dużym stopniu zależy ich rozwój. W początkach epoki przemysłowej turystyka skupiała się wokół kurortów nadmorskich i uzdrowisk. Dopiero załamanie się industrialnego paradygmatu rozwoju w krajach zachodnich spowodowało zmiany w turystyce. Podupadające miasta związane niegdyś z przemysłem w celu poprawienia swej sytuacji ekonomicznej zaczęły zmieniać wizerunek. Stawiano w nim na kulturę, ona bowiem jak nigdy dotąd stała się turystycznie atrakcyjna. Artykuł przedstawia różne sposoby promowania miast. Szczególny nacisk został położony na inwestycje w przestrzeń miejską (rewitalizacja, tematyzacja i komercjalizacja przestrzeni miejskich, budowa muzeów i innych obiektów użyteczności publicznej przez wybitnych architektów). Rozwój turystyki w miastach wiąże się też ze zmianami w zachowaniach i preferencjach turystów. Opisane w artykule zjawiska tłumaczą wzrost zainteresowania miastem jako atrakcją turystyczną i podkreślają niezbędność podejmowania wysiłków promocyjnych.


Tourism and the Ways of Cities Promotion

The main focus of the text is the city tourism viewed as a form of city promotion on which the city development depends to a great extent. At the beginning of the industrial age, tourism concentrated around the sea resorts and spas. The first changes in tourism resulted from the decline of the paradigm of the industrial progress in western countries. The decaying cities previously bound up with industry started then to change the image in order to improve their economic situation. The new image pointed out culture in the first place, because culture started being perceived as the tourist attraction. The article presents the different ways of city promotion. The particular stress is placed here upon public space investments - such as revitalization phenomena, theme space and commercialization of urban landscape and constructing the museums and other public use buildings by the outstanding architects. The development of the urban tourism is also closely tied up with the changes in tourists"€™ behaviour and preferences. The phenomena presented in this article explain the increasing interest in the city as the tourist attraction and emphasise the indispensability of the promotion efforts.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Zaleski, Dariusz Podyma
Funkcjonowanie agencji rozwoju regionalnego w Polsce na przykładzie wrocławskiej agencji rozwoju regionalnego (z praktyki)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Wołowiec
Reforma systemu opodatkowania nieruchomości w Polsce szansą pobudzenia rozwoju lokalnego i regionalnego samorządów terytorialnych (z praktyki)

Reforma systemu opodatkowania nieruchomości w Polsce szansą pobudzenia rozwoju lokalnego i regionalnego samorządów terytorialnych (z praktyki)

Reforma podatku od nieruchomości jest jednym z elementów reformy polskiego prawa podatkowego. Zwiększenie autonomii fiskalnej samorządów oraz poprawa stabilności własnych źródeł dochodów to z jednej strony szansa na inwestycje infrastrukturalne, stanowiące silę napędową rozwoju lokalnego i regionalnego, a z drugiej możliwość pozyskiwania funduszy unijnych na inwestycje oraz łatwiejszego sięgania po kredyty. Reforma systemu opodatkowania nieruchomości w Polsce to duża szansa uzyskania przez samorządy lokalne stabilnych i wydajnych źródeł dochodów własnych, mogących finansować inwestycje infrastrukturalne, stanowiące podstawowe źródło aktywizacji lokalnej i regionalnej.


Afiliacja:

Tomasz Wołowiec: Wyższa Szkoła Biznesu-National Louis University, ul. Zielona 27, 33-300 Nowy Sącz, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek Barański
Jan Róg, 2001, Relacje społeczno-ekonomiczne na pograniczu polsko-czeskim, Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, 194 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Joseph E. Stiglitz, 2002, Globalization and Its Discontents, New York: W.W. Norton (recenzja)

Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Marika Pirveli, 2002, Miasto gruzińskie w świetle europejskiej i orientalnej koncepcji urbanistycznej, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie "Dialog"€, 271 s. (recenzja)

Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(15)/2004
Tomasz Grzegorz Grosse
Ocena stanu przygotowania administracji regionalnej do udziału we wdrażaniu i zarządzaniu Zintegrowanym Programem Operacyjnym Rozwoju Regionalnego

Ocena stanu przygotowania administracji regionalnej do udziału we wdrażaniu i zarządzaniu Zintegrowanym Programem Operacyjnym Rozwoju Regionalnego

Artykuł jest poświęcony ocenie przygotowań administracji regionalnej w Polsce do implementowania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego 2004-2006. Prace organizacyjne są opóźnione, głównie za sprawą braku uzgodnień między Polską a Komisją Europejską, a także niezbędnych rozwiązań prawnych i organizacyjnych na szczeblu centralnym. Przedstawiono szereg rekomendacji, które mogą poprawić niedoskonałości organizacyjne. Jednocześnie postulowana jest gruntowna przebudowa systemu administracyjnego niezbędnego do wdrażania funduszy europejskich w regionach po roku 2006. Autor zaproponował kierunkowe propozycje zmian tego systemu.


Assessment of the Administrative Capacity in Regional Administrations in Poland for implementation of the Integrated Regional Development Operational Programme 2004-2006

Article assesses the administrative capacity of the regional institutions in Poland for implementation of the Integrated Regional Development Operational Programme 2004-2006. Organizational works has been delayed, mainly because of slowing down of the negotiation between Poland and European Commission, lack of required legislative framework and postponement of decisions on central government level. Author presents recommendations for improvement of pace and quality of administrative works in Polish regions. The main conclusion is also importance for general rebuilding of administrative regional framework for future implementation of European funds after 2006. The basic directions for this reform are recommended.


Afiliacja:

Tomasz Grzegorz Grosse: Polska Akademia Nauk, Instytut Studiów Politycznych, ul. Polna 18/20, 00-625 Warszawa, Polska; Wyższa Szkoła Biznesu w Nowym Sączu, ul. Zielona 27, 33-300 Nowy Sącz, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ryszard Rózga Luter
Gospodarka oparta na wiedzy a rozwój regionalny na przykładzie regionu środkowego Meksyku

Gospodarka oparta na wiedzy a rozwój regionalny na przykładzie regionu środkowego Meksyku

Teoria gospodarki opartej na wiedzy jest w ostatnich latach coraz silniejszym nurtem analizy rzeczywistości społeczno-gospodarczej. Autor wskazuje na pewne obszary charakterystyczne dla gospodarki wiedzy: przyspieszenie wytwarzania wiedzy; wzrost znaczenia kapitału niematerialnego w makroekonomii; innowacyjność jako działalność wiodącą oraz rewolucję w zasobach wiedzy. Nadrzędnym celem artykułu jest zbadanie relacji pomiędzy dwoma znaczącymi zjawiskami: gospodarką opartą na wiedzy i rozwojem regionalnym w odniesieniu do konkretnego regionu (Regionu środkowego Meksyku). Kluczowym elementem analizy jest włączenie zjawiska globalizacji. Głównym zadaniem artykułu jest odpowiedź na następujące pytanie: Czy możliwe jest, aby gospodarka w Regionie środkowym Meksyku stała się gospodarką opartą na wiedzy? W ostatniej części przywołano niektóre dane obrazujące poziom rozwoju gospodarki wiedzy w Regionie środkowym w trzech jej aspektach: potencjale, poniesionych nakładach oraz widocznych efektach.


Knowledge Economy and Regional Development: The Case of the Central Region in Mexico

In the last years, the knowledge economy approach has started to gain strength in the analysis of the economic and social reality. The author presents four fields that characterize the knowledge economy, namely: the acceleration of the knowledge production, intangible capital increase in the macroeconomic field, innovation as a dominant activity and revolution in the knowledge means. The main objective of this text is to find a relationship between two great phenomena knowledge economy and regional development landed on a concrete region (Central Region of Mexico). Essential to this analysis is the inclusion of the third great current phenomenon: globalization. Article presents also an overview of the conceptual framework of knowledge economy and its relationships with the Central Region of Mexico. The main hypothesis of this work consists of giving an answer for the question: Are there any possibilities for this region to join the knowledge-based economy, taking into consideration the existing elements of such an economy here? The last part of the article gives some data that describe the development level of the knowledge economy in the Central Region in three aspects: abilities, efforts and outcomes.


Afiliacja:

Ryszard Rózga Luter: Universidad Autonoma Metropolitana Unidad Xochimilco, miasto Meksyk i Universidad Autonoma del Estado de Mexico, Toluka, Meksyk

Pobierz w wersji PDF: PDF

Katarzyna Szmigiel
Współpraca międzynarodowa w regionie peryferyjnym - na przykładzie województwa lubelskiego

Współpraca międzynarodowa w regionie peryferyjnym - na przykładzie województwa lubelskiego

Artykuł przedstawia powiązania międzynarodowe samorządów regionu lubelskiego. Powiązania samorządu regionalnego opisane są za pomocą analizy struktury urzędu i zasad polityki intraregionalnej dotyczącej współpracy międzynarodowej władz samorządowych. Powiązania samorządów gminnych opisane są na podstawie analizy wyników ankiety przeprowadzonej we wszystkich gminach regionu. Celem badania była odpowiedź na pytanie o przygotowanie samorządów regionów peryferyjnych do integracji europejskiej i do konkurencji w otwartej gospodarce światowej.


International Cooperation in Peripheral Region on the Example of Lubelskie Region

This article presents international relations of regional and local governments in lubelskie region. Analysis of the office structure and the rules of intraregional policy describe international relations of regional government. The most important research instruments used in gminas are the survey results conducted in all gminas in lubelskie voivoidship. The article´s main goal is to answer the question of the preparation process of periphery local governments in the face of European integration and their compete ability in the open economy.


Afiliacja:

Katarzyna Szmigiel: Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Renata Białobrzeska, Renata Marks-Bielska
Współpraca i integracja w regionie Morza Bałtyckiego w świetle badań empirycznych

Współpraca i integracja w regionie Morza Bałtyckiego w świetle badań empirycznych

Zmiany demokratyczne i gospodarcze, które nastąpiły po 1989 r. w krajach Europy środkowo-Wschodniej, ukształtowały nową sytuację polityczną w rejonie Morza Bałtyckiego. Powstały wówczas możliwości swobodnego rozwoju współpracy nie tylko na poziomie międzypaństwowym, ale również na szczeblu społeczności regionalnych i lokalnych. Inicjatywy te wynikają z konieczności aktywizacji społeczno-ekonomicznej, z przekonania o możliwości uzyskania wzajemnych korzyści ekonomicznych, jak też są motywowane transgranicznymi powiązaniami transportowymi, bliskością kulturową i językową społeczności zamieszkujących po obu stronach granicy. Celem pracy jest przedstawienie zakresu i skali współpracy regionalnej w regionie Bałtyku. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na dotychczasowe efekty i możliwości tej współpracy na polskich obszarach przygranicznych. W artykule zaprezentowano wyniki badań ankietowych przeprowadzonych wśród przedstawicieli samorządów lokalnych w gminach przygranicznych należących do Euroregionu Bałtyk.


Cooperation and Integration in the Baltic Sea Region in the Light of Empirical Studies

Democratic end economic transformations that occurred after 1989 in Central and Eastern Europe Countries have resulted in a new political situation in the Baltic Sea region. They created opportunities for unrestricted development of cooperation not only at international, but also at regional and local communities level. Those initiatives are a consequence of the necessity for social and economic activation, the belief in opportunity of achieving economic benefits for everybody and they are motivated by cross-sborder transport links, cultural and language similarities between communities living at both sides of the border. The paper aims at presenting the scope and scale of regional cooperation in the Baltic Sea region with particular focus on the current effects and potential of that cooperation in the border areas of Poland. The paper presents the results of questionnaire based on investigations encompassing representatives of local governments from border municipalities of the Baltic Sea Euroregion.


Afiliacja:

Renata Białobrzeska: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie;, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Polityki Gospodarczej i Regionalnej, ul. M. Oczapowskiego 4, Olsztyn 10-719, Polska

Renata Marks-Bielska: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie;, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Polityki Gospodarczej i Regionalnej, ul. M. Oczapowskiego 4, Olsztyn 10-719, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewa Frąckiewicz
Polityka informacyjna samorządów terytorialnych w świetle badań empirycznych (przykład województwa zachodniopomorskiego)

Polityka informacyjna samorządów terytorialnych w świetle badań empirycznych (przykład województwa zachodniopomorskiego)

O przewadze konkurencyjnej regionu, poza posiadanymi zasobami naturalnymi, w dużym stopniu mogą zadecydować jakość i kompetencje władz lokalnych i regionalnych. Aby w pełni wykorzystać potencjał regionu, niezbędne jest ich zaangażowanie i aktywność m.in. w zakresie prowadzenia prawidłowej polityki informacyjnej. Znajduje to swoje potwierdzenie w badaniach ogólnopolskich, w których 67% ankietowanych uznało, iż stworzenie systemu informacyjnego pozwalającego na podejmowanie szybkich i trafnych decyzji jest czynnikiem decydującym o skuteczności zarządzania firmą. Warto zatem zastanowić się, jak przedsiębiorstwa województwa zachodniopomorskiego postrzegają rolę i działalność władz lokalnych na tym polu. Samorządy bowiem odgrywają szczególną rolę wśród dostawców informacji gospodarczych, należąc do grupy takich podmiotów, które w ramach istniejącego układu prawnego i administracyjnego powinny aktywnie kształtować warunki rozwoju działających na ich terenie firm. Niniejszy artykuł przedstawia wyniki badań dotyczące oceny polityki informacyjnej prowadzonej przez samorządy terytorialne województwa zachodniopomorskiego.


Information Policy in Local Governments in the Light of Research (the Example of Western Pomerania)

Competitive advantage of a region, beside its natural resources, is determined to a large extent by the quality and competence of local and regional authorities. In order to benefit from region´s full potential, it is essential to involve the authorities into efficient information policy. It is reflected by the results of a Poland-wide research, where 67% of respondents perceived that it was the creation of an information system enabling fast and accurate decision-making that was the key factor determining efficient management of a company. It is therefore important to analyse how the Western Pomeranian companies see the role and activities of local authorities in this aspect. Local governments play a unique part in information delivery as they represent a group of entities which should actively affect development conditions for companies in the region, within existing legal and administrative system. The paper presents results of the research on information policy in local governments in Western Pomerania.


Afiliacja:

Ewa Frąckiewicz: Uniwersytet Szczeciński; Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania; Katedra Marketingu (ul. A. Mickiewicza 64/66, 71-101 Szczecin);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Frykowski
Zróżnicowanie przestrzenne statusu społecznego mieszkańców Łodzi

Zróżnicowanie przestrzenne statusu społecznego mieszkańców Łodzi

Struktura społeczno-przestrzenna, rozumiana jako przestrzenne zróżnicowanie statusu społecznego i materialnego mieszkańców miasta, jest obiektem zainteresowania zarówno socjologii miasta, jak innych dyscyplin zwłaszcza geografii ekonomicznej i geografii miast. Obecnie zjawiska polaryzacji i segregacji społeczno-przestrzennej w miastach zachodnich traktowane są jako następstwa globalizacji. Równocześnie zmiany zachodzące w wyniku transformacji systemowej spowodowały zwiększenie skali i dynamiki przekształceń struktury społeczno-przestrzennej w miastach wschodnioeuropejskich, których struktura była bardziej homogeniczna. Artykuł jest próbą określenia stopnia i rodzaju różnic statusu społecznego mieszkańców poszczególnych stref i osiedli w przestrzeni miejskiej Łodzi. Problem ten ma dwa aspekty. Pierwszym jest stopień zróżnicowania lub "€krystalizacji"€ struktury społeczno-przestrzennej. Można przyjąć, że jest on tym wyższy, im istotniejsze statystycznie różnice zachodzą między zmiennymi statusu społecznego mieszkańców poszczególnych osiedli i rejonów miasta. Drugi aspekt omawianego problemu ma charakter opisowy. Niezależnie od statystycznej istotności różnic zachodzących pomiędzy danymi osiedlami można je uszeregować pod względem średnich wartości poszczególnych zmiennych statusowych, co pozwoli na identyfikację "€gorszych"€ i "€lepszych"€ dzielnic i osiedli Łodzi, a ich konfigurację w różnych wymiarach przedstawiają mapy miasta


Diversity of Dwellers´ Social Status in the Urban Space of Łódź

Changes caused by transformation of political system such as comeback of ground rental and other market factors caused some changes in socio-spatial structure in Eastern Europe cities. One of them was segregation, which means increase of differences between social status of dwellers of particulars zones and quarters. These changes occur mostly in Eastern European greatest cities. Meanwhile socio-spatial structure of industrial "€dependent cities"€ is less crystallized. Changes in these cities are still in initial phase. In four concentric spatial zones of the city social status of dwellers is similar. Meanwhile at the level of settlements there is clear, although weak statistical connection, which reveals some degree of socio-spatial differentiation. Social status of dwellers in eastern part of the city, especially in the Widzew quarter is higher, than in the other parts of lodz. But in general differences of social status of particular spatial units are small, what corroborates basic hypothesis about weak differentiation of socio-spatial structure of lodz. It means, that processes of segregation and polarization are at the very beginning phase. For now, its negative consequences of globalization which occur in Western metropolises such as ethnic ghettos and "€œdualization"€ of city are no threat for lodz, but, on the other hand, this result reveals small dynamics of development of the city. There are some negative effects of transformation process, such as decrease of social status of dwellers of standard housing units. On the other hand, there is no concentration of the poorest people in particular parts of the city, and existing enclaves of poverty are the margin of urban space; however, this margin is growing. Also people of the highest status don´t live in particular parts of the city and there are very few settlements of the very high standard. There are some enclaves of such houses, which don´t cause the clear increase of standard in broader units. Trend of increase of social status of dwellers in the Eastern parts of lodz may be the response to the expectations for very far future perspectives of common Warsaw lodz metropolis. Basic hypothesis, verified during the research, claimed, that socio-spatial structure of lodz is differentiated in small degree. Survey was run at the turn of 2001 and 2002 on the sample of 797 dwellers. Method of selection caused, that demographic structure of sample in particular zones, quarters and smaller settlements was the same, as in population. We analyzed three attributive variables: character of employment, level of education and financial standard, measured with number and quality if durables. These variables were the basis for indicator of social status.


Afiliacja:

Maciej Frykowski: Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Filia w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział Nauk Społecznych, Samodzielny Zakład Socjologii, ul. J. Słowackiego 114/118, 97-300 Piotrków Trybunalski, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej Pawluczuk, Małgorzata Wasiuk
E-government wkracza do samorządu (z praktyki)

E-government wkracza do samorządu (z praktyki)

W artykule przedstawione zostały wyniki badań na temat stopnia realizacji zobowiązań wynikających z ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej. Badania internetowe przeprowadzono wśród wszystkich jednostek samorządu terytorialnego województwa podlaskiego.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agata Seremak
Andrzej Lisowski, 2003, Koncepcje przestrzeni w geografii człowieka, Warszawa: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(16)/2004
Bolesław Domański
Krytyka pojęcia rozwoju a studia regionalne

Krytyka pojęcia rozwoju a studia regionalne

Przedmiotem zmasowanej krytyki stało się u schyłku XX wieku pojęcie rozwoju jako modernizacji i postępu, wraz z jego różnymi odmianami, m.in. europeizacją. Zarzuca mu się traktowanie rozwoju jako procesu o charakterze teleologicznym, jednolitym, linearnym, normalizującym i instrumentalnym. U podstaw takiego ujęcia leżą często idee dychotomicznego podziału przestrzeni. "Post-rozwojowa" krytyka reprezentuje różne nurty, m.in. konserwatywny antymodernizm, neoliberalny sprzeciw wobec interwencji państwa i lewicowy relatywizm kulturowy. Autor twierdzi, że źródła krytykowanych słabości tkwią przede wszystkim w nadmiernej generalizacji przedmiotowej, czasowej i geograficznej procesów rozwoju. Możliwe jest ich przezwyciężenie bez przyjmowania skrajnego stanowiska postmodernistycznego, odrzucającego wartościowanie regionalnych trajektorii rozwojowych i sprowadzającego je do równoległych narracji. Proces rozwoju może mieć w studiach regionalnych charakter otwarty, nie musi oznaczać zmierzania do określonego stanu końcowego i upodabniania do regionów uznanych za bardziej rozwinięte. Istnieją różne ścieżki rozwoju, z których wiele nie stanowi procesu linearnego ani też odgórnego projektu, istotną rolę odgrywają czynniki endogeniczne, w tym aktywność podmiotów regionalnych.


Critique of the concept of development and regional studies

At the end of the XX-th century the concept of development as a synonym of modernization and progress has been heavily criticized. It has been said that such an approach defines the development as a teleological, uniform, linear, normalizing and instrumental process. This critique, known as post-development approach includes various ideologies, e.g. conservative anti-modernism, neo-liberal rejection of state´s interventionism, and cultural relativism. The author claims that the main weaknesses of development concept are due to the unjustified generalizations with respect to the subject, time and space in which the processes are observed. Coping with those weaknesses do not necessarily require taking radical post-modernistic positions, rejecting any valuation of regional patterns of development. Regional studies may treat development as an open process, not necessarily leading to predetermined outcomes, and not always following the paths of the developed regions. There are development paths that are nonlinear processes in which the crucial role is played by the endogenous factors, such as activity of local actors.


Afiliacja:

Bolesław Domański: Uniwersytet Jagielloński, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, ul. Gronostajowa 7, 30-387 Kraków, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Iwona Sagan
Współczesne studia regionalne - teoria i metodologia, a także praktyka

Współczesne studia regionalne - teoria i metodologia, a także praktyka

Artykuł podejmuje próbę przekrojowego przedstawienia ewolucji sposobów definiowania i opisu regionów, wskazując na ich wzajemne wynikanie oraz logiczne następstwo kolejnych analitycznych koncepcji regionu. W analizie wskazano na silny związek poszczególnych koncepcji z ogólnospołecznymi przemianami. Omówione zostały trzy zasadnicze podejścia do badań regionalnych: podejście chorologiczne, Regional Science oraz współczesne interpretacje społeczne i kulturowe regionu. Charakterystyki studiów regionalnych w poszczególnych okresach dokonano zarówno pod względem teoretyczno-konceptualnym, metodologicznym, jak i w wymiarze praktyki życia społeczno-gospodarczego. Podjęto także dyskusję nad zmienną rolą i kondycją badań geograficznych w studiach regionalnych.


Contemporary regional studies - theory, methodology and practice

The article is devoted to the changing ways of interpretation and description of a region. It shows the interrelations between particular approaches and the connections between changing concepts of a region and different stages of social change. Three main approaches to regional studies are emphasized: the chorological tradition, Regional Science and contemporary social and cultural interpretations of region. Each approach is presented in three perspectives: theoretical, methodological and practical. The changing role and meaning of geographical research in regional studies is analyzed in the concluding comments.


Afiliacja:

Iwona Sagan: Uniwersytet Gdański, Wydział Oceanografii i Geografii, al. Marszałka Piłsudskiego 46, 81-378 Gdynia, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jiří Blažek
Czynniki i kierunki rozwoju regionalnego Republiki Czeskiej podczas transformacji i w okresie przedakcesyjnym

Czynniki i kierunki rozwoju regionalnego Republiki Czeskiej podczas transformacji i w okresie przedakcesyjnym

Artykuł przedstawia analizę głównych czynników, trendów oraz najistotniejszych aspektów rozwoju regionalnego Republiki Czeskiej, które kształtowały się w czasie transformacji ustrojowej oraz w okresie przedakcesyjnym. Konstrukcja artykułu jest następująca: część wstępna zawiera krótki opis podstawowych trendów rozwoju regionalnego po upadku komunizmu. Kolejne części dotyczą identyfikacji głównych czynników rozwoju regionalnego oraz analizy podstawowych zróżnicowań regionalnych. W części końcowej autor podejmuje próbę nakreślenia prawdopodobnych przyszłych zmian w tendencjach rozwoju regionalnego.


Factors and trends of regional development in the Czech Republic in transition and pre-accession period

The article provides the analysis of main factors, trends and patterns of regional development in the Czech Republic during the transformation and pre-accession period. The paper is structured in the following way. It starts with a brief elaboration of basic trends in regional development since the collapse of communism, then proceeds to the identification of the main factors of regional development. In the final part, the author outlines the possible future patterns of regional development in the Czech Republic.


Afiliacja:

Jiří Blažek: Univerzity Karlovy v Praze, Nám. Jana Palacha 2, 116 38 Praha 1, Czechy

Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Zaleski, Paweł Tomaszewski
Makroekonomiczne efekty realizacji Narodowego Planu Rozwoju 2004-2006

Macroeconomical effects of the implementation of the national development plan 2004-2006

The article describes the forecasts for the 2004-2006 National Development Plan implementation on the performance of Poland´s economy up to 2010. The estimations are based on the Polish version of HERMIN model. Several development paths for Poland are predicted upon varying assumptions on the ability to absorb the EU assistance, and varying efficiency of use of those funds. In general, it is demonstrated that Poland´s accession to EU will bring a significant economic improvement by increasing GDP growth rate and depressing unemployment rate.


Afiliacja:

Janusz Zaleski: Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, ul. Karmelkowa 29 52-437 Wrocław, Polska

Paweł Tomaszewski: Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, ul. Karmelkowa 29 52-437 Wrocław, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Wojciech Pander
Kapitał zagraniczny w restrukturyzacji starych okręgów przemysłowych na przykładzie Huty Silesia w Rybniku

Kapitał zagraniczny w restrukturyzacji starych okręgów przemysłowych na przykładzie Huty Silesia w Rybniku

Artykuł przedstawia problematykę restrukturyzacji starych okręgów przemysłowych w kontekście napływu inwestycji zagranicznych na przykładzie Huty Silesia w Rybniku. Stare okręgi przemysłowe są skomplikowaną materią społeczno-ekonomiczną, a ich restrukturyzacja, będąca wynikiem obiektywnych zjawisk ekonomicznych, jest procesem koniecznym i nieuniknionym. Jednym ze stymulatorów przekształceń , mogącym odegrać istotną rolę w przeobrażeniach, jest kapitał zagraniczny. Artykuł na wstępie przedstawia charakterystykę okręgu rybnickiego, zachodzące w regionie zmiany oraz opisuje sytuację Huty Silesia. Następnie prezentuje efekty funkcjonowania przedsiębiorstw zagranicznych w regionie. Wyniki badań stanowią odpowiedź na pytanie o wpływ kapitału zagranicznego na restrukturyzację starych okręgów przemysłowych.


A role of foreign capital in the restructuring of old industrial areas on the basis of the Steelwork Silesia in Rybnik

The article discusses the problem of restructuring old industrial areas in the context of foreign investment inflow, using the case of Silesia Steelwork (Huta Silesia) in Rybnik. Old industrial areas constitute a complex socioeconomic problem. Their restructuring, resulting from objective economic processes, is necessary and inevitable. One of the incentives for the transformation is foreign capital which can possibly play an important role in the transformation process. The article begins with the general characteristics of the Rybnik area, describes changes in the region and the situation of Huta Silesia. Further on it presents the influence of foreign undertakings in the region. The conclusions bring the final assessment of the role of foreign capital in restructuring old industrial areas.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
Nowe partnerstwo na rzecz spójności - trzeci raport Komisji Europejskiej o spójności ekonomicznej i społecznej (z praktyki)

Nowe partnerstwo na rzecz spójności - trzeci raport Komisji Europejskiej o spójności ekonomicznej i społecznej (z praktyki)

Artykuł ten jest omówieniem najważniejszych treści trzeciego raportu o spójności ekonomicznej i społecznej. Autor dołożył starań, by wyraźnie rozdzielić przedstawienie zawartości raportu od własnych uwag i komentarzy, które zamieszczono w ostatniej części opracowania. Trzeci raport o spójności ukazał się w szczególnym momencie: w toku ostrej debaty nad przyszłością polityki spójności Unii oraz tuż przed poszerzeniem o 10 nowych państw członkowskich. Raport składa się z czterech głównych części:
Część pierwsza (spójność, konkurencyjność, zatrudnienie i wzrost sytuacja i trendy) omawia osiągnięty w Unii poziom spójności społecznej, ekonomicznej i terytorialnej oraz czynniki wzrostu. Część drugą poświęcono analizie wpływu, jaką na spójność Unii mają polityki wewnętrzne państw członkowskich. Część trzecia koncentruje się z kolei na omówieniu wpływu polityk Wspólnoty na konkurencyjność, zatrudnienie i spójność. Czwarta część zajmuje się ogólnym wpływem polityki spójności na Unię, podejmuje też sprawę skutków poszerzenia. Propozycja Komisji Europejskiej w sprawie polityki spójności na następny okres planistyczny została przedstawiona w streszczeniu dokumentu. Raport jest poprzedzony streszczeniem i opatrzony aneksami statystycznymi. Większości analiz dokonano na podstawie danych z lat 90., aczkolwiek zwłaszcza w analizach jakościowych pojawiają się liczne odwołania do obecnego okresu planistycznego.

Słowa kluczowe: Unia Europejska  polityka spójności  analiza  raport  


Afiliacja:

Marek W. Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej Ziomek
Przeciwdziałanie bezrobociu na Górnym Śląsku - nowa forma prac interwencyjnych (z praktyki)

Afiliacja:

Andrzej Ziomek: Górnośląska Wyższa Szkoła Handlowa im. W. Korfantego w Katowicach, ul. Harcerzy Września 3, Katowice 40-659, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
G. Blazyca (red.), 2003, Restructuring Regional and Local Economies. Towards a Comparative Study of Scotland and Upper Silesia, Hants-Burlington: Ashgate, 193 s. (recenzja)

Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka
Krystyna Gawlikowska-Hueckel, 2003, Procesy rozwoju regionalnego w Unii Europejskiej. Konwergencja czy polaryzacja, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 322 s. (recenzja)

Afiliacja:

Agnieszka Olechnicka: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(17)/2004
Andrés Rodrí­gues-Pose, Ugo Fratesi
Między rozwojem a polityką społeczną: Oddziaływanie europejskich funduszy strukturalnych w regionach celu 1

Między rozwojem a polityką społeczną: Oddziaływanie europejskich funduszy strukturalnych w regionach celu 1

Europejska pomoc regionalna zwiększała się równolegle do postępów w integracji europejskiej. Środki skierowane na zwiększenie spójności społeczno-ekonomicznej i redukcję zróżnicowań w ramach UE uległy więcej niż podwojeniu w kategoriach względnych od lat 80., czyniąc z polityki rozwoju drugi co do ważności obszar interwencji w UE. Większość funduszy rozwojowych została przeznaczona na regiony należące do Celu 1, tj. regiony o poziomie PKB per capita kształtującym się poniżej 75% średniej unijnej. Mimo to europejska polityka rozwoju podlega krytyce ze względu na brak zwyżkowej tendencji we wspieranych regionach oraz niewystępowanie konwergencji regionalnej. Niniejsze opracowanie ocenia, wykorzystując analizę danych panelowych i przekrojowych, dotychczasowe niepowodzenia europejskiej polityki rozwoju w osiąganiu celu zapewnienia większej spójności społeczno-gospodarczej za pomocą zbadania, w jaki sposób wsparcie z europejskich funduszy strukturalnych jest przydzielone na różnorodne działania w regionach Celu 1. Stwierdziliśmy, że pomimo koncentracji środków rozwojowych na infrastrukturę i, w mniejszym stopniu, na wspieranie przedsiębiorczości, efekty wydatków w ramach tych dwóch kierunków działań są nieznaczne. Wsparcie w dziedzinie rolnictwa oddziałuje pozytywnie na wzrost, ale efekty te szybko zanikają. Jedynie inwestycje w edukację i kapitał ludzki które reprezentują zaledwie 1/8 całkowitych zobowiązań finansowych charakteryzuje pozytywny i statystycznie istotny związek ze wzrostem gospodarczym.


Between Development and Social Policies: The Impact of European Structural Funds in Objective 1 Regions

European regional support has grown in parallel with European integration. The funds targeted at achieving greater economic and social cohesion and reducing disparities within the EU have more than doubled in relative terms since the end of the 1980. making development policies the second most important policy area in the EU. The majority of the development funds have been earmarked for Objective 1 regions, i.e. regions where GDP per capita is below the 75% of the EU average. However, the European development policies have come under increasing criticism based on two facts: the lack of upward mobility of assisted regions and the absence of regional convergence. This paper assesses, using cross-sectional and panel data analyses, the failure so far of European development policies to fulfil their objective of delivering greater economic and social cohesion by examining how European Structural Fund support is allocated among different development axes in Objective 1 regions. We find that, despite the concentration of development funds on infrastructure and, in less extent on business support, the returns to commitments of these axes are not significant. Support to agriculture has short term positive effects on growth, but these wane quickly, and only investment in education and human capital which only represents about one-eight of the total commitments has medium-term positive and significant returns.


Afiliacja:

Andrés Rodrígues-Pose: Dept of Geography & Environment, Politecnico di Milano, Via Bonardi 3, 20133 Milano, Włochy

Ugo Fratesi: LSE, Houghton Street London WC2A 2AE, Wielka Brytania

Pobierz w wersji PDF: PDF

Antoni Kukliński
Przestrzeń globalna - przestrzeń Europy - przestrzeń Polski. Wyzwania XXI wieku (artykuł dyskusyjny)

Przestrzeń globalna - przestrzeń Europy - przestrzeń Polski. Wyzwania XXI wieku (artykuł dyskusyjny)

Artykuł prezentuje nową interpretację przestrzeni globalnej. Najważniejszym elementem tej przestrzeni są cztery megaprzestrzenie Ameryki, Europy, Chin i Indii. Megaprzestrzeń jest wielkim obszarem geograficznym skupiającym istotny w skali globalnej potencjał demograficzny, gospodarczy, naukowy, kulturowy i militarny. Jest także obszarem zróżnicowanym regionalnie, na którym jednak nie występują istotne bariery hamujące wolne przepływy osób, dóbr, informacji i kapitału. Innowacyjne studia czterech megaprzestrzeni są wielkim wyzwaniem teoretycznym i pragmatycznym dla Regional Studies Association jako organizacji, która powinna otwierać nowe karty w interpretacji przestrzeni globalnej XXI wieku.


Global space - European space - Polish Space. The Challenges of the XXI Century (A Discussion Paper)

The paper presents a new interpretation of global space. The most important elements of this space are four megaspaces of America, Europe, China and India. A megaspace is a grand geographical area representing a big demographic, political, economic, and scientific potential. The megaspace is a regionally differentiated area with no important barriers limiting free flows of persons, commodities, information, capital. The innovative studies of four megaspaces are a great theoretical and pragmatic challenge for Regional Studies Association as an organization which should open new chapters in the interpretation of the global space of the XXIst century.


Afiliacja:

Antoni Kukliński: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Stanisław Furman
Polska w przestrzeni europejskiej: perspektywa miejska

Polska w przestrzeni europejskiej: perspektywa miejska

W artykule dokonano oceny stanu i warunków rozwoju polskich miast w kontekście procesów i problemów występujących w miastach wysoko rozwiniętych krajów Europy. Te ostatnie, zwłaszcza położone w twardym jądrze UE, wkraczają w nowe stadium rozwoju. Złączone sieciami różnorakich powiązań , tworzą zintegrowane gospodarczo przestrzenie miejskie o największej zdolności konkurowania w globalnej gospodarce, tracąc charakter w znacznym stopniu domkniętych, odrębnych układów społeczno-gospodarczych. Wskazano na prowadzące do tego procesy, podkreślając, że są one w Polsce widoczne, ale niezbyt zaawansowane. Polska jest krajem opóźnionej urbanizacji o mało konkurencyjnej w Europie bazie ekonomicznej miast, niezłym kapitale ludzkim, ale miernym kapitale społecznym i niskiej jakości przestrzeni miejskiej. Zarysowano główne wyzwania rozwoju polskich miast w dobie integracji europejskiej, omawiając także najczęściej spotykane wizje miasta Europy XXI wieku w kontekście celów rozwoju i sposobów ich osiągania.


Poland in the European Space - An Urban Perspective

The paper gives an appraisal of Polish cities in the context of processes and problems observed in cities of highly developed European countries. These last cities, in particular those situated in the hard core of EU, enter a new development stadium. Interconnected by networks of multifarious links, they create an integrated urbanised space of the highest ability to compete in the global economy but lose at the same time the character of relatively closed and spatially distinguished socio-economic systems. The paper, pointing at the processes that lead to this phenomenon, stresses that they are already visible in Poland but not advanced. Poland is a country of a delayed urbanisation and cities the economic base of which is not competitive in Europe. These cities possess a not bad human but rather weak social capital and the urban space is of a low quality. The paper outlines the main challenges Polish cities are facing in the era of European integration and presents also the most frequently discussed visions of XXI century European city described through development goals and strategies.


Afiliacja:

Stanisław Furman: Towarzystwo Urbanistów Polskich, ul. Lwowska 5/100, 00-660 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Korcelli
Migracje kompensacyjne a dylematy polityki migracyjnej

Migracje kompensacyjne a dylematy polityki migracyjnej

W studiach poświęconych prognozom demograficznym oraz polityce migracyjnej pojawia się w ostatnich latach często pojęcie migracji kompensacyjnych (replacement migration). Migracje te miałyby niwelować następstwa ubytku naturalnego ludności oraz starzenia się społeczeństw w krajach zamożnych. Autor stara się wykazać, że migracje międzynarodowe mogą jedynie w niewielkim stopniu spowalniać te procesy. W przypadku Polski należy się liczyć z utrzymaniem wysokiego poziomu odpływu ludności za granicę zarówno w ciągu obecnego, jak i następnego dziesięciolecia. Odpływ ten mógłby być częściowo równoważony przez imigrację. Jednym z warunków takiej kompensacji jest przyjęcie nowych zasad polityki migracyjnej, które zwiększałyby możliwości legalnego, selektywnego napływu ludności z zagranicy, przeciwdziałając jednocześnie tzw. migracji nieregularnej. Takie zasady są wprowadzane w niektórych krajach Unii Europejskiej (m.in. w Niemczech), a w przyszłości będą prawdopodobnie stanowiły podstawę wspólnej polityki migracyjnej Unii.


The Replacement Migration and the Dilemmas of the Migration Policy

The notion of replacement migration is frequently used in the recent literature on migration policy and demographic forecasts. Such migration streams could theoretically compensate for the natural decrease and population ageing, as observed in most of developed countries today. In the long run, however, international migration can only slow down, rather than reverse these processes. The situation of Poland in this respect is specific, as its migration balance will most likely remain negative until around the year 2020. Nevertheless, the population outflow abroad could to some extent be matched by the population inflow. This would require, among other conditions, a reformulation of Poland´s migration policy an increase of provisions for legal, selective immigration.


Afiliacja:

Piotr Korcelli: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Adam Wojciechowski
Rozległość kontaktów i siła wzajemnej pomocy w sieci powiązań społecznych

Rozległość kontaktów i siła wzajemnej pomocy w sieci powiązań społecznych

Dotychczasowe badania socjologiczne nad więzią społeczną analizowały przyczyny i stopień , w jakim społeczność nie spełnia już wymogów społeczności tradycyjnej. Współczesne badania nad naturą i strukturą społeczności lokalnych wprowadziły nową typologię odzwierciedlającą stan zaawansowania współczesnych więzi społecznych. Kontakty społeczne pomiędzy mieszkańcami wsi i miast ulegają redukcji zmniejsza się liczba partnerów, a także osób, którym przypisujemy rolę partnera, kręgi stycznościowe są zaś homogeniczne pod względem przynależności społeczno-zawodowej partnerów. Partnerzy interakcji są skłonni oferować swoją pomoc, mimo iż deklarują, że rzadko z niej korzystają, a jeżeli już się o nią zwrócą, to do najbliższej rodziny.


The Extension of Relationship and Importance of Mutual Support in Social Relations System

Sociological research on the social bonds so far has analysed causes and a degree in which the community does not meet requirements of the traditional community any more. Modern research on the nature and the structure of local communities have introduced a new typology which reflects the advanced state of modern social bonds. Social relationships between the residents of cities and countries are reduced the number of the partners as well as people who seem to have the role of the partner decrease and the contact circles are homogenous as regards the socio-professional affiliation of partners. Interactions partners are willing to offer their help although they claim that they seldom use it and if only they turn to somebody for help it will be the closest family.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Zróżnicowanie jakości kapitału ludzkiego w Polsce. Od czego zależą wyniki edukacyjne?

Zróżnicowanie jakości kapitału ludzkiego w Polsce. Od czego zależą wyniki edukacyjne?

Teoria i badania empiryczne wiążą zróżnicowanie wyników szkolnych z dwoma głównymi czynnikami: edukacją rodzinną (dziedziczeniem kapitału ludzkiego) oraz jakością szkół. Zaproponowany w niniejszym artykule model ma służyć weryfikacji znaczenia tych czynników dla terytorialnego zróżnicowania jakości edukacyjnej w Polsce. Zmienną zależną modelu są wyniki zewnętrznie ocenianego testu umiejętności w szkołach podstawowych w 2002 roku uśrednione na poziomie gminy. Okazują się one silnie uzależnione od zasobów kapitału ludzkiego w dorosłej populacji gminy, co wskazuje na kluczową rolę edukacji rodzinnej w kształtowaniu wyników edukacyjnych. Rola zasobów szkolnych, w rozumieniu nakładów ponoszonych na edukację, jest natomiast niewielka. Przeciętne wyniki testu różnią się istotnie między historycznymi regionami Polski. Nieoczekiwanie Wielkopolska, Pomorze i tzw. ziemie odzyskane osiągają wyraźnie niższą jakość edukacji niż dawna Kongresówka czy Galicja. Różnice te mogą być tylko częściowo wyjaśnione przez dodatkowy czynnik środowiskowy, związany z silnym upaństwowieniem gospodarki przed 1990 rokiem (m.in. PGR) i obserwowanym dziś wysokim bezrobociem strukturalnym. Co ciekawe, odmienność dzielnic historycznych dotyczy nie tylko przeciętnego poziomu wyników szkolnych, ale także parametrów funkcji determinacji tych wyników. Przynależność historyczna ma istotny wpływ na elastyczność efektów kształcenia względem poszczególnych czynników wyjaśniających.


Human Capital Formation in Poland. Where Does Educational Quality Come From?

Theory and empirical literature relates educational quality to two main explanatory factors: intergenerational transfer of human capital and the quality of schools, school composition and economic conditions. Based on these findings a model explaining territorial differentiation of educational quality is proposed. The dependent variable is test score of 6th grade students, averaged at municipality level. As it turns out, educational outcome is highly conditioned on local human capital stock. The role of traditionally meant school quality (resources) is minor (although higher in rural areas than in cities. Average school outcome differs significantly along historical divisions of Poland, not only in levels, but also in parameters of determining function. Legacies of the past and related socioeconomic processes have a substantial impact on the sensitivity of educational quality to different explanatory factors.


Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; mherbst@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jacek Wasilewski
Terytorialne zróżnicowanie poparcia dla wejścia Polski do Unii Europejskiej

Terytorialne zróżnicowanie poparcia dla wejścia Polski do Unii Europejskiej

Artykuł skupia uwagę na niektórych "obiektywnych" predyktorach głosowania w referendum i konfrontuje je z rzeczywistymi zachowaniami wyborczymi. Główną zmienną zależną są zagregowane dane obrazujące poparcie dla wejścia do Unii na poziomie powiatów. Tym samym uzyskujemy obraz terytorialnego zróżnicowania poparcia dla akcesji. Różnice między powiatami wyjaśniane są przez odwołanie do stopy zatrudnienia w rolnictwie i stopy bezrobocia, a także położenia powiatów w obrębie czterech historycznie ukształtowanych regionów. Analiza wykazuje, że zdecydowanie najsilniejszy wpływ na terytorialny rozkład poparcia dla UE ma zatrudnienie w rolnictwie. Słabszą, lecz istotną rolę odgrywają regiony historyczne, a także choć w jeszcze mniejszym stopniu stopa bezrobocia.


Territorial Support for Poland

The article focuses on objective predictors of voting behaviour in the EU referendum and confronts them with the actual outcomes of the referendum. Major dependent variable is support for EU entry on a county (powiat) level. The aggregate data for counties show territorial distribution of support. The differences between counties are analyzed in terms of employment in agriculture, historic regions, and unemployment. Analysis reveals an absolute dominance of employment in agriculture in explaining territorial differences in EU support. Nevertheless, historic regions preserve their significance, and, to a lesser degree, unemployment rate.


Afiliacja:

Jacek Wasilewski: Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej, Wydział Nauk Humanistycznych i Społecznych, ul. Chodakowska 19/31, Warszawa 03-815, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Katarzyna Krok
Zmiany zanieczyszczenia środowiska na obszarach ekologicznego zagrożenia w Polsce

Zmiany zanieczyszczenia środowiska na obszarach ekologicznego zagrożenia w Polsce

Przełom lat 80. i 90. był w Polsce czasem szczególnym dla środowiska przyrodniczego. Zbiegły się wtedy dwa przełomowe wydarzenia, które zapoczątkowały nowy rozdział w historii ochrony środowiska w naszym kraju. Z jednej strony była to wewnętrzna transformacja systemowa, obejmująca swym zasięgiem wszelkie dziedziny życia społeczno-gospodarczego i przynosząca demokrację i wolny rynek. Z drugiej zaś ukształtowanie się w świecie nowej idei rozwoju cywilizacyjnego, opartego na założeniu poprawy jakości życia ludzi w zgodzie i harmonii z przyrodą. Zmiany w systemie ochrony i kształtowania środowiska Polski, które nastąpiły po 1989 roku, uwzględniały konsekwencje wywołane oboma wydarzeniami. Szczególnie interesujące wydaje się więc sprawdzenie, jak te nowe rozwiązania funkcjonowały w nowej rzeczywistości młodej polskiej demokracji i jakie przyniosły efekty. Niniejszy artykuł przedstawia zmiany jakości komponentów środowiska, jakie nastąpiły w okresie 1982-2000 na obszarach ekologicznego zagrożenia w Polsce. Posługując się opracowaniem Andrzeja Kassenberga i Czesławy Rolewicz z 1985 roku, w którym wyznaczono 27 obszarów tego typu, i wykorzystując metodologię zastosowaną w wspomnianym opracowaniu, zweryfikowano sytuację tych terenów w roku 2000.


Changes in the Level of Pollution in the Areas of Environmental Risk in Poland

The turn of the eighties and nineties was a particular moment for the natural environment in Poland. Two important factors occurred at that time. First was the post-communist transformation of the country, which affected all spheres of socio-economic life in Poland. On the other hand, new ideas of sustainable development taking into account both quality of human life and quality of natural environment have been spreading all around the world. Changes in the system of environmental protection in Poland which occurred after the year 1989, took into consideration the consequences of both processes. It seems therefore interesting to find out how the new instruments worked and what effects they have brought to Poland in the nineties. This article describes the changes in the quality of different components of natural environment in the areas of environmental risk in Poland between 1982 and 2000. Using the results and methodology of Rolewicz and Kassenberg (1985), the situation in 27 such areas was analyzed.


Afiliacja:

Katarzyna Krok: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Gąsior-Niemiec






Afiliacja:

Anna Gąsior-Niemiec: Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Socjologiczno-Historyczny, Katedra Politologii, ul. S. Moniuszki 10, Rzeszów 35-015, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Iwona Sagan
B. Jałowiecki, M.S. Szczepański, 2002, Miasto i przestrzeń w perspektywie socjologicznej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 444 s. (recenzja)

Afiliacja:

Iwona Sagan: Wydział Oceanografii i Geografii, Uniwersytet Gdański (al. Marszałka Piłsudskiego 46, 81-378 Gdynia);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
J.T. Hryniewicz, 2004, Polityczny i kulturowy kontekst rozwoju gospodarczego, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 371 s. (recenzja)

Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(18)/2004
Zbyszko Chojnicki
Problematyka metodologiczna studiów regionalnych

Problematyka metodologiczna studiów regionalnych

Praca ta stanowi wprowadzenie do problematyki metodologicznej studiów regionalnych. Składa się z trzech części. Pierwsza część omawia charakter studiów regionalnych, do których zalicza się Regional Science jako reprezentacyjną formę instytucjonalno-akademicką tych studiów. Część druga przedstawia koncepcje i wzorce metodologiczne występujące w naukach społecznych w postaci dwóch modeli, które mogą stanowić podstawę analizy metodologicznej studiów regionalnych: modelu empirycznego i modelu humanistycznego. Oba te modele proponuje się traktować jako komplementarne. Część trzecia zawiera charakterystykę metodologiczną studiów regionalnych obejmującą: 1) dziedzinę i pole badań studiów regionalnych, 2) metody postępowania badawczego oraz 3) charakter wiedzy.


Methodological Problems in Regional Studies

The article is an introduction into methodological problems in regional studies. It consists of three parts. The first discusses the nature of regional studies, which include Regional Science as their institutional-academic representative form. The second presents methodological conceptions and standards to be found in social science in the form of two models that can provide a basis for a methodological analysis of regional studies: empirical and humanistic. It is suggested that the two models be treated as complementary. The third part gives a methodological characterisation of regional studies embracing: (1) the domain and field of inquiry of regional studies, (2) methods of the research procedure, and (3) the nature of knowledge.


Afiliacja:

Zbyszko Chojnicki: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza; Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych, Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej, ul. Dzięgielowa 27, 61-680 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Gąsior-Niemiec
Pole, habitus i imago regionis: propozycja alternatywnego podejścia do analizy regionu

Pole, habitus i imago regionis: propozycja alternatywnego podejścia do analizy regionu

Odnosząc się do polskiej regionalizacji z perspektywy integracji europejskiej i globalizacji, artykuł proponuje model analizy regionu oparty na myśli teoretycznej Pierre´a Bourdieu i Anssi Paasiego. Kluczowe kategorie modelu to region jako pole społeczne nowej generacji, wytwarzany w jego obrębie habitus regionalny oraz imago regionis nowa forma tożsamości regionalnej. Główny proces analizowany za pośrednictwem modelu to wielofazowa instytucjonalizacja regionu, w wyniku której zyskuje on swoistą tożsamość. Tożsamość ta funkcjonuje z jednej strony w wymiarze marketingu terytorialnego, z drugiej zaś wchodzi w interakcję ze wzorami mentalnymi i behawioralnymi w ramach regionalnego habitusu, warunkując potencjał adaptacyjny i innowacyjny regionalnej społeczności. Proponowane podejście z jednej strony pozwala ujmować region w perspektywie zmiany globalnej, z drugiej zaś strony zwraca uwagę na możliwość lokalnej modyfikacji warunków, w których się ona dokonuje. Podtrzymując znaczenie czynników społeczno-kulturowych w analizie regionu, jednocześnie umożliwia wyjście poza wąsko pojętą perspektywę tożsamości kulturowej, która dominuje w socjologicznie zorientowanych badaniach nad regionami.


Field, Habitus and Imago Regionis: An Alternative Approach to the Study of Region

Referring to the Polish regionalization from the perspective of European integration and globalization, the paper proposes a model of regional analysis based on theoretical conceptions of Pierre Bourdieu and Anssi Paasi. Region as a social field of new generation, regional habitus constructed within it and an imago regionis as a new type of regional identity are the key concepts of the proposed model. Multi-stage institutionalization of region, which results in an idiosyncratic regional identity, is the main process analysed by means of the model. The identity functions on the one hand at the level of territorial marketing, on the other it interacts with mental and behavioural patterns constitutive of regional habitus, conditioning adaptive and innovative potential of regional communities. The proposed approach enables to see region in the perspective of global change on the one hand, while on the other, it draws attention to possibilities of local modification of the conditions, within which it is implemented. While it sustains the weight of socio-cultural factors in regional analyses, at the same time it makes it possible to reach beyond narrowly conceived perspective of cultural identity, dominant in sociologically minded studies of regions.


Afiliacja:

Anna Gąsior-Niemiec: Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Socjologiczno-Historyczny, Katedra Politologii, ul. S. Moniuszki 10, 35-015 Rzeszów, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Polska polityka regionalna wobec zróżnicowań polskiej przestrzeni

Polska polityka regionalna wobec zróżnicowań polskiej przestrzeni

Artykuł przedstawia regionalne zróżnicowania Polski w wielu wymiarach i aspektach: gospodarczym, społecznym, politycznym. Poszczególne zjawiska układają się w przestrzeni Polski w zasadzie w podobny sposób, co prowadzi do potwierdzenia znanych tez o istnieniu silnej współzależności wielu zjawisk w procesie rozwoju. Historyczne uwarunkowania zróżnicowań przestrzeni po raz kolejny wskazują także na to, iż terytorialne różnice w Polsce są produktem "€długiego trwania"€. Obydwie te charakterystyki zróżnicowań ich kompleksowość i historyczne uwarunkowania każą z ostrożnością podchodzić do możliwych efektów polityki regionalnej, która może obiektywnie istniejącą rzeczywistość zmienić tylko stopniowo i w niewielkim zakresie. W zakończeniu artykułu są sformułowane pewne zalecenia pod adresem tej polityki.


Poland

The article presents the regional differentiation of several phenomena economic, social, political of the Polish space. It is striking to notice that the patterns of these differentiations are very similar, which proves a well-known thesis of mutual interrelationships that exist between several dimensions of development. The historical underpinnings of these differentiations prove once again that they are the product of "€long duration"€. Both these characteristics the similarity of differentiations and their historical roots lead to a conclusion that the regional policy should assume a modest attitude, since it can change the objective reality only gradually and to some extent. The article ends with some extent. The article ends with some suggestions for this policy.


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Propozycja założeń do rządowej strategii rozwoju regionalnego na lata 2007-2013

Propozycja założeń do rządowej strategii rozwoju regionalnego na lata 2007-2013

W połowie 2004 roku rozpoczęły się prace rządu nad dwoma dokumentami programowymi dotyczącymi polityki gospodarczej o kluczowym znaczeniu dla rozwoju kraju w latach 2007-2013. Pierwszym jest Narodowy Plan Rozwoju, który jest najważniejszą strategią rozwoju gospodarczego i społecznego Polski w kolejnym okresie naszego członkostwa w Unii Europejskiej. W dużym stopniu jest to dokument określający politykę realizowaną z funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności UE. Ważną częścią składową tego dokumentu, oprócz szeregu strategii sektorowych rządu, będzie drugi dokument programowy, o fundamentalnym znaczeniu dla procesów rozwojowych w Polsce Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego. Niniejszy tekst stanowi głos w debacie programowej na temat polityki regionalnej w Polsce po roku 2006. Przedstawia propozycje założeń do rządowej strategii rozwoju regionalnego, uznając, że polityka regionalna państwa wymaga tego typu dokumentu planistycznego. W pierwszej części artykułu zostały omówione najważniejsze problemy dotyczące zróżnicowań regionalnych w Polsce, które warunkują kierunki interwencjonizmu rządu w województwach. Na tej podstawie zaproponowano kierunkowe priorytety polityki regionalnej państwa po roku 2006. Następnie zostały przedstawione propozycje dotyczące zasad rozwoju regionalnego oraz najważniejsze instrumenty realizacji omawianej polityki. Na zakończenie zaproponowano rozwiązania dotyczące kryteriów wsparcia finansowego polityki regionalnej województw przez rząd.


Guidelines Proposals for the Governmental Strategy for Regional Development

In light of setting up strategic documents in Poland for regional and developmental policy after 2006 the article proposes arguments for discussion about state-government regional policy in Poland. Nowadays there is no strategic document devoted to state intervention in Polish regions (voivodeships), which could be named governmental strategy for regional development. The article presents basic thesis for such document, including review of Polish regional problems, which needs governmental intervention, key priorities of state action in regions, basic rules of state-government policy for regional development, and major criteria of state financial support for regional self-governments.


Afiliacja:

Tomasz Grzegorz Grosse: Polska Akademia Nauk, Instytut Studiów Politycznych, ul. Polna 18/20, 00-625 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Berlin Potsdamer Platz - integracja i dezintegracja metropolii

Berlin Potsdamer Platz - integracja i dezintegracja metropolii

Na tle skomplikowanych losów Berlina w XX wieku przedstawione zostały przekształcenia przestrzenno-społeczne metropolii oraz próby integracji przestrzeni podzielonego przez pół wieku miasta. Tym głównym zwornikiem miał stać się projekt aranżacji obszaru wokół placu Poczdamskiego, któremu starano się nadać także symboliczne znaczenie. W jakim stopniu to się udało? Przynajmniej częściową odpowiedź na pytanie to znajdujemy w artykule.


Berlin Potsdamer Platz - Integration and Disintegration of the Metropolis

This article is devoted to socio-spatial transformation of Berlin and the attempts to reintegrate the city that remained divided for 50 years. Rearrangement of the Potsdamer Platz area was of crucial importance for this reintegration process, both for practical and symbolic reasons. To what extent was this project successful? The answer, or at least part of it, can be found in the article.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Elżbieta Michałowska
Konflikt lokalny w Brzezinach i jego społeczne skutki

Konflikt lokalny w Brzezinach i jego społeczne skutki

Artykuł dotyczy konfliktu lokalnego, który powstał w wyniku zaniechania niemal w ostatniej chwili podjęcia decyzji o powołaniu powiatu brzezińskiego. Wywołało to bardzo żywe protesty mieszkańców Brzezin, które miały być siedzibą starostwa. źródłem konfliktu społecznego w Brzezinach, przejawiającego się w gwałtownych, zbiorowych protestach mieszkańców, polegających m.in. na blokowaniu przejazdu przez miasto, było nieutworzenie tam siedziby powiatu. Doprowadziło to do napięć w realizacji przez społeczność lokalną funkcji politycznej i funkcji wykonywania zadań publicznych. Skutkiem tego powstały opozycyjne wobec siebie grupy w łonie społeczności lokalnej. Jedną z nich była władza lokalna i związani z nią ludzie, drugą komitet protestacyjny, a w późniejszym okresie stowarzyszenie "€Teraz Brzeziny"€. Efektem konfliktu lokalnego, zgodnie z jego modelowym ujęciem, jest wzajemne przystosowanie się stron. W Brzezinach proces przystosowania należy rozpatrywać jako przystosowanie pomiędzy stroną rządową a przedstawicielami społeczności lokalnej w formie kompromisu negocjacji prowadzących do rozwiązania problemu. W rezultacie doprowadzono do utworzenia powiatu brzezińskiego, choć nie w takich granicach, jak zakładał projekt pierwotny.


Local Conflict in Brzeziny and Its Social Consequences

The article describes a local conflict which arose when the decision on the establishment of the Brzeziny district (powiat) had been waived at the last moment. This resulted in strong protests of the inhabitants, who hoped that the district authorities would be located in Brzeziny. The conflict impaired the local community´s ability to exercise its political function and to execute public tasks. Two opposed groups emerged in the local community: representatives of the local authority and people connected with them on the one hand, and the protest committee, later the Teraz Brzeziny (Time for Brzeziny) association, on the other. The consequence of this local conflict, taken as a model, is mutual adaptation of both opposing sides. In Brzeziny, the adaptation took the form of a compromise negotiations between the government authorities and local community´s representatives, which brought a solution to the problem. As a result of the compromise, the Brzeziny district has been established, however not within the originally planned boundaries.


Afiliacja:

Elżbieta Michałowska: Uniwersytet Łódzki, Katedra Socjologii Wsi i Miasta, ul. Rewolucji 1905r. nr 41, 90-214 Łódź, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Robert Geisler
Społeczeństwo obywatelskie i demokracja lokalna w Tychach

Społeczeństwo obywatelskie i demokracja lokalna w Tychach

Celem artykułu jest analiza postaw i opinii mieszkańców jednego ze śląskich miast Tych na temat społeczeństwa obywatelskiego oraz demokracji lokalnej. Na podstawie badań socjologicznych przeprowadzonych wiosną 2003 roku oraz reinterpretacji dotychczasowych wyników badań socjologicznych w tym mieście artykuł przedstawia aktywność obywatelską, przejawy świadomości społecznej na temat funkcjonowania społeczności lokalnej w warunkach demokracji i gospodarki wolnorynkowej. Przykład jest o tyle specyficzny, że Tychy w analizach socjologów w okresie realnego socjalizmu stanowiły przykładowe miasto socjalistyczne. W pierwszych latach transformacji ustrojowej podkreślano zdezintegrowany charakter miejskiej społeczności oraz konieczność zbudowania więzi społecznych przekładających się na rozwój gospodarczy. Autora interesuje szczególnie zmiana, jaka dokonuje się w ostatnich latach w tym mieście.


Civil Society and Local Democracy in Tychy

The purpose of this article is to analyse opinions and attitudes of inhabitants of a Silesian town of Tychy toward the civil society and local democracy. Basing on sociological research done in the spring 2003 and reinterpretation of sociological research of the town, the article shows an activity related to and awareness of these issues among the local community in times of democracy and free market economy. The example of Tychy is specific because during the socialist period sociologists emphasised the fact that it was a socialist town. After political transition, scientists and researchers have pointed that urban community has a disintegrated character and that social bonds must be created in order to cope with regional development. The present article is especially focused on changes which have taken place over the past few years in Tychy.


Afiliacja:

Robert Geisler: Uniwersytet Opolski, Instytut Socjologii, ul. Katowicka 89, 45–061 Opole, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Adam Fularz
Rozwój podmiejskich centrów dystrybucji detalicznej w ujęciu ekonomiki transportu

Rozwój podmiejskich centrów dystrybucji detalicznej w ujęciu ekonomiki transportu

Wiele osób zastanawia się, jak powstały podmiejskie centra handlowe i hipermarkety oraz jakie są podstawy ekonomiczne ich dynamicznego rozwoju w ostatniej dekadzie. Odpowiedź na to pytanie nie jest niemożliwa, choć trudna. Opiera się na tezie, że inwazja tej formy dystrybucji może być wywołana zmianami w systemie transportowym, mającymi dodatkowo dość wątpliwą podbudowę ekonomiczną.


The Development of Suburban Retail Distribution Centres in the Light of Transport Economics

Many people wonder how suburban shopping centres and hypermarkets emerged and what are the economic foundations of their dynamic development in the last decade. The answer to the question is not impossible, although hard. It is based on the presumption that the expansion of this form of distribution may result from changes in the transport system, which additionally have a rather weak economic basis.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mirka Mitukiewicz
Golf - sport globalny

Golf - sport globalny

Golf to nie tylko sport. To pasja i obsesja, by uderzać dalej i lepiej każdego dnia. To nie końączce się pragnienie i wyzwanie wobec samego siebie, którego nie zrozumie nikt lepiej jak inny golfista Ocenia się obecnie, że około 100 mln ludzi na świecie oczarowała gra w golfa, o której mówi się także jako o sportowym narkotyku naszych czasów. Na świecie istnieje 30.730 pól golfowych w 199 krajach oraz około 57 milionów golfistów.


Golf as a Global Sport

Golf isn´t just a game. It´s a passion, an obsession. A neverending dedication to hit longer and straighter than the day before. And unbreakable promise with yourself to best the course, the elements, your opponents. No one understands this better than another golfer."€ It is said that around 100 million people all lover the world are playing golf or are interested in it. There are a total of 30.730 courses in 119 countries and 57 million golfers. This article gives a complete picture of global golf. For each country it gives the number of courses, number of new courses built, number of golfers and social, cultural historical background of golf.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Tucholska
Z. Bauman, 2004, Życie na przemiał, Warszawa: Wydawnictwo Literackie, 205 s. (recenzja)

Afiliacja:

Anna Tucholska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Kowalewski
S. Low, 2003, Behind the Gates. Life, Security, and the Pursuit of Happiness in Fortress America, New York, London: Routledge, 272 s. (recenzja)

Afiliacja:

Maciej Kowalewski: Uniwersytet Szczeciński; Wydział Humanistyczny; Instytut Socjologii (ul. Krakowska 71/79, Szczecin 71-017);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(19)/2005
Bohdan Jałowiecki
Polskie miasta w procesie metropolizacji

Polskie miasta w procesie metropolizacji

Metropolizacja jest jednym z najbardziej dynamicznych procesów współczesnego świata, zmienia ona istniejące relacje w sieciach osadniczych i tworzy nowe powiązania między wielkimi miastami. Od kilkunastu lat zjawisko to dotyczy również krajów Europy Środkowej. Artykuł przedstawia miejsce miast tych krajów w europejskich sieciach, a na tym tle charakteryzuje procesy kształtowania się polskich metropolii i ich przemiany społeczno-przestrzenne.


Polish Cities in the Process of Metropolization

Metropolization is one of the most dynamic processes of contemporary world, changing the existing settlement patterns and creating new relations among large cities. Recently, metropolization concerns also Central and Eastern Europe. The article evaluates the position of CEE cities in the European metropolitan network and describes the process of creation of Polish metropolises and their social and spatial transformation.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Adam Kowalewski
Przez metropolie do dobrobytu?

Przez metropolie do dobrobytu?

Dyskusje nad problemami metropolii są zdominowane przez gospodarcze aspekty tego problemu i z zasady fascynuje nas obraz kilku bogatych metropolii, zapominamy zaś o kilkudziesięciu wielkich miastach ubogiego "Południa", przy czym wyliczamy korzyści, jakie przynosi metropolia. Literatura fachowa poświęcona tym problemom jest obszerna, wystarczy zajrzeć do spisu źródeł w wyśmienicie udokumentowanej książce Jałowieckiego i Szczepańskiego (2002). Lansuje się pogląd, że metropolizacja to podstawowa droga do wygrywania konkurencji gospodarczej i geopolitycznej, że we współczesnym świecie dopiero miasto globalne daje swoim mieszkańcom pełne szanse sukcesu, dostęp do informacji, usług i dóbr kultury. że jeśli chcemy być nowocześni, to musimy być metropolitalni. Nie kwestionując znanych od dawna ekonomicznych zalet koncentracji usług, rynku zbytu i pracy, informacji i nauki - sądzę, że propaganda metropolii ma wiele słabych punktów. Uważam bowiem, że istnieje zasadnicza sprzeczność pomiędzy teoretycznymi zaletami metropolii a stanem większości wielkich miast świata i że hasło "€przez metropolie do dobrobytu"€ nie jest w pełni prawdziwe.


Through Metropolis to the Prosperity

Debates on urbanization usually present benefits of big cities. We agree that only metropolis offers prospects for economic growth and prosperity. We tend to forget that big cities of the South remain the areas of poverty, joblessness, social alienations and ecological disasters. But already in 2015 population of sixteen cities will be larger than 10 million people and fourteen of them will belong to the poor urban regions. Therefore, the greatest challenge of our century is urbanization of the South, creating a real threat to global social, political and ecological stability. The idea of metropolitan cities is not the answer.


Afiliacja:

Adam Kowalewski: Instytut Rozwoju Miast, ul. Cieszyńska 2, 30-015 Kraków, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Antoni Słonimski, Marina Słonimska
Specyfika przedsiębiorczości mieszkańców zachodnich i wschodnich regionów Białorusi

Specyfika przedsiębiorczości mieszkańców zachodnich i wschodnich regionów Białorusi

Artykuł analizuje terytorialne różnice w intensywności i cechach drobnej prywatnej przedsiębiorczości na Białorusi. Pod wieloma względami Białoruś dzieli się na część zachodnią i wschodnią. Linią podziału jest przedwojenna granica między Polską a ZSRR. Wschodnia część jest bardziej uprzemysłowiona i zurbanizowana: ludność miejska w tej części stanowi 76%, podczas gdy w zachodniej części - 60%. We wschodniej części znajdują się największe miasta kraju. Ludność tej części cechuje się też wyższym poziomem wykształcenia. Intensywność drobnej prywatnej przedsiębiorczości, mierzonej udziałem osób pracujących na własny rachunek i zatrudniających pracowników najemnych w całości ludności zawodowo czynnej, wykazuje wysoką korelację z poziomem urbanizacji i wykształcenia. Z tego powodu prywatna przedsiębiorczość jest najlepiej rozwinięta w mieście Mińsku i wschodniej części republiki. Jednakże na tych obszarach zachodniej i wschodniej części, które mają podobny poziom urbanizacji i wykształcenia, intensywność prywatnej przedsiębiorczości jest wyraźnie wyższa w części zachodniej. Badania przeprowadzone w dwu obwodach: grodzieńskim (zachód) i witebskim (w większości wschód) wykazały też różnice w postawach prywatnych przedsiębiorców. Ci pierwsi wykazują korzystniejsze cechy z punktu widzenia gospodarki rynkowej i konkurencyjności. Podczas, gdy ci pierwsi od państwa oczekują przede wszystkim dania im większej niezależności, ci drudzy - przede wszystkim państwowego wsparcia. Różnice te wynikają z przyczyn historycznych - krótszej przynależności do ZSRR i krótszego okresu gospodarki socjalistycznej, oraz od położenia przygranicznego - bliższych kontaktów Grodzieńszczyzny z krajami zaawansowanymi w rozwoju gospodarki rynkowej: Polski i Litwy.


Entrepreneurship in Western and Eastern Regions of Belarus

The article is demonstrates the differentiation of the intensity and characteristics of entrepreneurial activities in Belarus. With respect to many features, Belarus seems to be divided into the western and eastern part, that is, between the territory belonging before World War II to Poland and USSR. The eastern part is more urbanized (76% of urban population comparing to 60% in the west), includes largest cities and has better education indicators that the western part. As the entrepreneurship is highly correlated with education level and the degree of urbanization, it is not surprising that small business is most intense in Minsk and eastern Belarus. However, of the areas characterized by similar urbanization and education level, but located at different sides of the pre-war border, the entrepreneurship is decidedly more developed in the west. The research was conducted in the two regions: Grodziensk (western Belarus) and Witebsk (eastern Bealrus). It showed that the entrepreneurs from the western part of the republic are more free market oriented. While they main request from the central government was simply: less regulations, their counterparts in the east demanded rather more direct support from the state. This difference is the legacy of historical divisions and closer links of the western Belarus with the market economies of Poland and Lithuania.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Przemysław Śleszyński
Perspektywy rozwoju rynku mieszkaniowego w Polsce w świetle sytuacji demograficznej, ekonomicznej i stanu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych

Perspektywy rozwoju rynku mieszkaniowego w Polsce w świetle sytuacji demograficznej, ekonomicznej i stanu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych

W artykule przedstawiono analizę przewidywanego średniookresowego popytu na mieszkania w Polsce. Na podstawie badań empirycznych uznano, że jest on wypadkową szeregu czynników demograficznych, ekonomicznych i stanu zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych. W dalszej kolejności wyznaczono koszyk popytu, w którym znalazło się osiem wskaźników o różnych wagach (odsetek brakujących mieszkań, rozumiany jako różnica pomiędzy liczbą gospodarstw domowych a liczbą mieszkań , przeciętna powierzchnia mieszkania na jedną osobę, przyrost rzeczywisty w latach 1998--2002, odsetek ludności w wieku 20--39 lat, prognoza liczby ludności w latach 2002--2010, stopa bezrobocia, przeciętne wynagrodzenie oraz liczba podmiotów gospodarczych na 1000 mieszkańców). Analizę przeprowadzono w układzie gminnym i może ona być przydatna dla osób i instytucji zajmujących się planowaniem przestrzennym oraz rynkiem mieszkaniowym.


Perspectives of the Development of the Housing Market in Poland in the Light of the Demographic and Economic Situation and the State of the Fulfillment of the Housing Demand

The article deals with the analysis of the anticipated middle-term demand for dwellings in Poland. On the basis of the empirical research this demand has been considered as being determined by the two groups of factors: demographic and economic, together with the level of the state of fulfillment of the basic housing needs. The finale set consisted of eight factors of the diverse wage. These were: the percentage of deficient flats counted as the difference between the number of households and the number of flats, the average space floor per capita, the population growth in 1998-2002, the percentage of people in the age from 20 to 39, prognosis of the number of inhabitants in 2002-2010, the unemployment rate, average wages, and the number of the business entities per 1000 inhabitants. The analyze has been carried out in the commune-scale pattern and can be useful for spatial planners and persons professionally involved in the housing market.


Afiliacja:

Przemysław Śleszyński: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Wołowiec
Finansowe instrumenty wspierania przedsiębiorczości przez gminy

Finansowe instrumenty wspierania przedsiębiorczości przez gminy

Gminy mają szeroki zestaw instrumentów stymulowania rozwoju przedsiębiorczości, jednak bardzo rzadko instrumenty te są wykorzystywane w formie kompleksowej i przemyślanej strategii, o wielopłaszczyznowej sile oddziaływania. Instrumenty wspierania rozwoju przedsiębiorczości przez gminy można podzielić na dwie główne kategorie: finansowe i pozafinansowe. Jednym z czynników mogących skłonić potencjalnych inwestorów do wyboru danej gminy jako miejsca inwestycji może być planowa i długookresowa polityka finansowa wyrażająca się w stabilnym systemie preferencji podatkowych w podatkach i opłatach lokalnych oraz aktywna strategia w zakresie gminnych wydatków inwestycyjnych. Tworzenie dobrych warunków dla powstawania nowych przedsiębiorstw jest najlepszym sposobem aktywizacji społeczno-gospodarczej lokalnej społeczności.


Financial Instrument of Supporting the Enterprise by Parishes

Parishes possess a wide selection of instruments for stimulating the development of entrepreneurship, unfortunately the instruments are rarely used as part of a complex, well thought-out strategy that brings about multi-level results. The instruments for entrepreneurship stimulation belong to two major categories: financial and non-financial. One of the primary reasons for investors to select a particular parish can be the existence of a planned and long-term fiscal policy, connected to a stable system of tax preferences in taxes and local fees, and an active strategy for parish investment expenditures. Creating positive conditions for the emergence of new enterprises is the best source of social-economical activation of the local population.


Afiliacja:

Tomasz Wołowiec: Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, Wydział Ekonomiczny, Katedra Mikroekonomii, ul. mjr. H. Sucharskiego 2, 35-225 Rzeszów, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Małgorzata Kubiak, Jakub Pietruszewski
O współpracy w metropolii Trójmiasta

O współpracy w metropolii Trójmiasta

Trójmiasto wraz z obszarem otaczającym, podobnie jak inne duże polskie aglomeracje o aspiracjach metropolitalnych ma duże szanse stać się obszarem metropolitalnym o znaczeniu europejskim. W pewnych koncepcjach jest ono zaliczane do grona metropolii europejskich jako ogniwo strefy dynamicznego rozwoju Regionu Morza Bałtyckiego. Istotnym problemem sprawnego funkcjonowania kształtującej się metropolii południowego Bałtyku jest rozwijająca się współpraca oraz konkurencja pomiędzy współtworzącymi ją miastami i gminami. Brak wspólnego działania stanowi niebezpieczeństwo marnotrawienia wysiłków i efektów w dziedzinie planowania przestrzennego, programowania rozwoju regionalnego i funkcjonowania tak złożonego układu osadniczego, jakim jest metropolia. Wyzwaniem dla Gdańska, Gdyni i Sopotu jest dążenie do integracji, przede wszystkim przez tworzenie zintegrowanej gospodarczo przestrzeni metropolitalnej o największej zdolności konkurowania w globalnej gospodarce.


About Cooperation in Tri-City (Gdansk, Gdynia, Sopot) Metropolis

Tri-City, with the suburban area, like other Polish urban centres with metropolitan aspirations, has real chances for becoming metropolitan area of European importance. According to some European concepts, Tri-City is recognized as a member of the group of European metropolises and regarded as a link in the zone of high dynamic development in the Baltic Sea Region. The main problem for the functional efficiency of Tri-City agglomeration is cooperation and competition between cities and municipalities. The lack of common activities can be the reason of efforts and effects to squander in the field of spatial planning, programming of regional development and functioning of the whole settlement system of the metropolitan area. Pursuing the integration of Gdansk, Gdynia and Sopot and thus creating an integrated metropolitan space of the highest ability to compete in the global economy, is a real challenge for the Tri-City.


Afiliacja:

Małgorzata Kubiak: Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Departament Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego, ul. Okopowa 21/27, 80-810 Gdańsk, Polska

Jakub Pietruszewski: Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Departament Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego, ul. Okopowa 21/27, 80-810 Gdańsk, Polska


Pobierz w wersji PDF: PDF

Jarosław Kempa
Polityka gospodarcza samorządu województwa pomorskiego w latach 1999-2004

Polityka gospodarcza samorządu województwa pomorskiego w latach 1999-2004

Celem niniejszego artykułu jest próba oceny wybranych priorytetowych działań realizowanych w latach 1999--2004 przez władze samorządu województwa pomorskiego pierwszej i częściowo drugiej kadencji. Przykładowe przedsięwzięcia i obszary interwencji mieszczą się w tzw. priorytecie II Strategii Rozwoju Województwa Pomorskiego. Niniejsze opracowanie jest próbą opisu i oceny tej polityki. Czy przedsięwzięcia te wpłynęły na wzrost konkurencyjności gospodarki regionu? Zadanie to jest trudne, ze względu na to, że strategia rozwoju województwa pomorskiego zawiera jedynie ogólne zapisy dotyczące monitoringu jej realizacji (Gorzelak, Jałowiecki 2001, s. 51). Do 2004 roku władze samorządowe nie zdecydowały się na opracowanie systemu monitorowania strategii. Zgodnie ze strategią, do 2010 roku region pomorski ma wykorzystać szansę tkwiącą w jego potencjale rozwojowym. Pesymistyczny scenariusz rozwoju regionu zakłada jego peryferyzację, optymistyczny zaś- wzrost konkurencyjności gospodarki regionu, napływ inwestycji, kapitału oraz zasobów ludzkich.


Development Policy of the Pomorskie Region Self-government in the Years 1999-2004. Summary Attempt of Development Strategy in the Context of Selected Undertakings

The article attempts to assess the development policy of the self-government authorities of Pomorskie region. Since the third level of territorial self-government has been established upon the state reform of territorial administration, one may ask how the intra-regional policy develops in Poland. The self-government of the region has been bound by the law to draw up a document specifying the trends of the region development a strategy of the region. The strategy provisions constitute a good point of reference for the assessment of the undertakings within the development policy taken on by the regional authorities. The assessment of the development policy in the years 1999-2004 corresponds to the first term of office and a half of the term of office of the regional authorities elected during an election. The article covers many aspects and concentrates on the description of the selected undertakings with the aim to create a regional innovation system, to support medium and small business, to create regional capital market, to develop farming and operation of the special economic zones. The author makes an attempt to show that the regional self-government, giving as an example the Pomorskie region self-government, tries to create its own development policy in compliance with the strategy in the circumstances of stiff standards imposed by the central authorities.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Renata Koszyk-Białobrzeska
Polityka informacyjna euroregionu

Polityka informacyjna euroregionu

Euroregion "Bałtyk" po 7 latach działalności jest ciągle rozwijającą się strukturą, która realizuje wyznaczone w statucie priorytety, jak też stawia sobie nowe cele. Celom tym służyć ma odpowiednia polityka informacyjna dotycząca np. propagowania działalności euroregionu przez uczestniczenie w konferencjach, seminariach, wykładach dotyczących wszystkich aspektów współpracy transgranicznej w ramach euroregionu "Bałtyk" organizowanie takich konferencji i seminariów oraz imprez sportowych i kulturalnych dla dzieci i młodzieży. Mimo to w chwili obecnej euroregion nie jest powszechnie rozpoznawalny, co może świadczyć o braku odpowiednio szerokiej polityki promującej realizowane przezeń zadania - jednej strony i braku aktywnego uczestnictwa społeczeństwa w życiu polityczno-gospodarczym w swoim miejscu zamieszkania - z drugiej strony. W pracy omówiono kwestie dotyczące działalności public relations, a w szczególności ich roli w kreowaniu wizerunku instytucji. Jest to istotne ze względu na to, że dana organizacja czy instytucja łatwiej osiąga założone cele i wyznaczone priorytety, jeżeli ma społeczne poparcie i zrozumienie. W przeprowadzonych badaniach empirycznych zwrócono uwagę na poziom wiedzy mieszkańców województwa warmińsko-mazurskiego na temat idei współpracy transgranicznej i euroregionu "Bałtyk" w tym również na jakość informacji przekazywanej w tym zakresie społeczności lokalnej za pośrednictwem mediów.


Information Policy of the

The "Baltic" Euroregion after 7 years of functioning still is a developing structure, which implements the priorities identified in its charter and identifies new goals to achieve. Those goals are to be supported by appropriate information policy concerning e.g. publicizing the Euroregion activities through organization and participation in conferences, seminars and lectures on all aspects of cross-border cooperation within the"€Baltic"€ Euroregion as well as organization of sports and cultural events for children and youth. However, at present, the Euroregion is not generally recognized, which might indicate lack of adequately wide promotional policy of the "€Baltic"€ Euroregion concerning its activities on one hand and lack of active community participation in the political and economic life of the place of residence on the other. The paper discusses the issues of public relations activities and in particular their role in creating the image of the institution. That is important because the organization or institution can achieve the identified goals and priorities more easily when it has community support and understanding. During the conducted empirical studies the focus was on the level of knowledge of Warmia and Mazury province residents on the idea of cross-border cooperation and the "Baltic" Euroregion, including the information reaching the local community through the media.


Afiliacja:

Renata Koszyk-Białobrzeska: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Polityki Gospodarczej i Regionalnej, ul. M. Oczapowskiego 4, 10-719 Olsztyn, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Antoni Kukliński
Tomasz Grzegorz Grosse, 2004, Polityka regionalna Unii Europejskiej. Przykład Grecji, Włoch, Irlandii i Polski, Warszawa: Instytut Spraw Publicznych, 363 s. (recenzja)

Afiliacja:

Antoni Kukliński: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Kilka refleksji na kanwie wypowiedzi prof. A. Kuklińskiego i projektu Narodowego Planu Rozwoju na lata 2007-2013

Afiliacja:

Tomasz Grzegorz Grosse: Instytut Spraw Publicznych, (ul. Szpitalna 5 lok. 22, 00-031 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Richard Florida, 2005, Cities and the Creative Class, New York-London: Routledge, s. 198 (recenzja)

Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(20)/2005
Grzegorz Gorzelak, Maciej Smętkowski
Rozwój metropolii w gospodarce informacyjnej: znaczenie układu globalnego i regionalnego

Rozwój metropolii w gospodarce informacyjnej: znaczenie układu globalnego i regionalnego

Nowy paradygmat rozwoju prowadzi do przestrzennej reorganizacji gospodarki, w tym do zmian relacji między metropolią i jej zapleczem regionalnym. Współczesne metropolie skupiają działalności o charakterze innowacyjnym, co skutkuje rozwojem ich powiązań w ramach światowej sieci wielkich miast. W efekcie obserwujemy relatywny spadek znaczenia ich związków z otoczeniem regionalnym, które może im zaoferować przede wszystkim zasoby o charakterze "prostym". Artykuł przedstawia te procesy na przykładzie trzech polskich metropolii: warszawskiej, poznańskiej i trójmiejskiej.

Słowa kluczowe: metropolia  gospodarka informacyjna  globalizacja  


The development of the metropolis in the information economy - the role of global and regional systems

Territorial entitles and thus has influenced relations between them. In particular, these changes influenced the relations between the metropolis and its hinterland. Contemporary metropolis became a concentration of innovative activities that led to development of flows within world cities network. As a result its ties with regional surrounding, that offers mainly "simple" resources, has became relatively weaker. The article demonstrates these new processes by the empirical research of three Polish metropolises: Warsaw, Poznan and so called Triple-city (Gdansk-Gdynia-Sopot).

Słowa kluczowe: metropolis  informational economy  globalisation  


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Joanna Furtak
Ewolucja polityki regionalnej w Wielkiej Brytanii - instytucje, cele, instrumenty i zakres

Ewolucja polityki regionalnej w Wielkiej Brytanii - instytucje, cele, instrumenty i zakres

Artykuł przedstawia rozwój polityki regionalnej w Zjednoczonym Królestwie od jej genezy i podjęcia pierwszych kroków na rzecz zmniejszenia bezrobocia w niektórych regionach - datowanych na koniec lat 20. XX w., aż do początku XXI stulecia. Rozważania koncentrują się na przesłankach interwencji państwa w sferę rozwoju regionalnego, jej celach, zakresie i stosowanych instrumentach oraz instytucjach odgrywających najważniejszą rolę w tym obszarze. Ulegają one interesującym zmianom wraz z przejęciem władzy przez kolejne rządy Partii Konserwatywnej lub Partii Pracy oraz w wyniku przyłączenia do Jednolitego Rynku. Na zakończenie autorka przedstawia najważniejsze wnioski, które swą puentę mają w przyszłości tej polityki.


Evolution of the regional policy in the UK - its institutions, objectives, instruments and scope

The article deals with the evolution of the regional policy in the UK whose traditions in this respect are the richest among West European countries. Its genesis is linked with attempts to reduce unemployment in industrialised regions. It is commonly agreed that state interventionism in regional development began with the publication of the Special Areas Development and Improvement Act of 1934 which covered Wales, Scotland, Northern Ireland, and northern England. The article focuses on the assumptions behind the regional policy, its objectives, scope, instruments used, and institutions responsible for its implementation indicating changes made by subsequent Conservative and Labour governments. While the former restricted the scope and volume of support in aid of assisted areas, the latter did the opposite. The regional policy defined and modified by the European Community plays a significant role in determining its shape as much as deregulation, reinforcement of the regional tier itself, predominance of social matters over economic ones as well affective and selective nature of support.


Afiliacja:

Joanna Furtak: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Ekonomiczny, Instytut Ekonomii i Finansów, pl. M. Curie-Skłodowskiej 5, 20-031 Lublin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Karolina Czerwińska
Innowacyjne wykorzystanie Europejskiego Funduszu Społecznego: przypadek irlandzki. Wnioski dla Polski

Innowacyjne wykorzystanie Europejskiego Funduszu Społecznego: przypadek irlandzki. Wnioski dla Polski

Artykuł przedstawia analizę irlandzkiej strategii zastosowania wsparcia z Europejskiego Funduszu Społecznego w kontekście strategii rozwoju kraju. Opierając się na dokumentach oceniających interwencje przeprowadzone w Irlandii w okresie planistycznym 1994- 1999, autorka podejmuje próbę zidentyfikowania innowacyjnych elementów irlandzkiego modelu implementacji transferów z EFS, które przyczyniły się do wysokiej skuteczności podejmowanych działań. Pracę wieńczą wnioski dla Polski płynące z analizy przypadku irlandzkiego.


Innovative implementation of the European social fund assistance: the Irish case. What lessons for Poland

The paper analyses the Irish way of implementation of the structural assistance from the European Social Fund within a context of Ireland´s development strategy. Identification of the factors influencing considerable efficiency and effectiveness of Ireland´s performance is the article´s main focus. The paper begins with a review of the Irish labour market situation and, responding to it, human capital development policy of 1990s. Then, implementation and evaluation of the measures supported by the ESF within a programming period 1994-1999 are examined in detail. Finally, some conclusions and recommendations from the Irish case for Poland are outlined.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Sławomir Pastuszka
Znaczenie partnerstwa publiczno-prywatnego dla przedsięwzięć finansowanych z funduszy europejskich

Znaczenie partnerstwa publiczno-prywatnego dla przedsięwzięć finansowanych z funduszy europejskich

Polska stając się pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej, otrzymała szansę uczestnictwa w funduszach strukturalnych i Funduszu Spójności. Pełna i efektywna absorpcja tych funduszy w dużej mierze zależeć będzie od współpracy partnerów ze wszystkich sektorów życia społecznego i gospodarczego państwa, w tym prywatnego. Biorąc pod uwagę dość ograniczone możliwości finansowe wkładu własnego jednostek samorządu terytorialnego w projektach współfinansowanych przez fundusze strukturalne, obecność środków sektora prywatnego często może okazać się nieodzowna. W artykule analizowany jest zakres oraz typologia partnerstw publiczno-prywatnych PPP. Przedstawione są zarówno szanse, jak i zagrożenie mogące się pojawić podczas realizacji przedsięwzięć inwestycyjnych w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego.


Importance of Public-Private Partnerships for ventures coofinanced by European funds

Poland as a rightful member of European Union has got a chance to participate in structural funds and Cohesion Fund as well. Taking into consideration the limited financial opportunities of territorial self-government units in projects co-financed by structural funds, presence of private sector means may be considered as a crucial factor. The scope and typology of public-private partnerships PPP have been presented in this study. The chances as well threats which may occur during the execution of investment ventures within the framework of public-private partnership have been presented there as well.


Afiliacja:

Sławomir Pastuszka: Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Wydział Zarządzania i Administracji, Instytut Nauk Politycznych, ul. Świętokrzyska 21b, 25-406 Kielce, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Zbigniew Rykiel, Katarzyna Żerebecka
Jakość życia, potrzeby i patologia społeczna na przykładzie prostytucji w Bydgoszczy

Jakość życia, potrzeby i patologia społeczna na przykładzie prostytucji w Bydgoszczy

W artykule przedstawiono dyskusję na temat jakości życia w kontekście potrzeb człowieka. W tych ramach koncepcyjnych rozważono kwestię potrzeb seksualnych i ich związku z koncepcją patologii w naukach społecznych i teologii. Jako szczególną formę patologii seksualnej przeanalizowano prostytucję, rozważając ją również z punktu widzenia usługi realizującej potrzeby ludzkie i wpływu na jakość życia. Szczegółowo przeanalizowano rozmieszczenie prostytucji w Bydgoszczy i modele rozmieszczenia przestrzennego agencji towarzyskich w tym mieście.


Quality of Life, Human needs and Social Pathology: The Case of Prostitution in the City of Bydgoszcz

Quality of life is discussed in the paper in the context of human needs. In this conceptual framework, sexual needs are considered as well as their relations with the concept of pathology in social sciences and theology. Prostitution is analysed as a special form of sexual pathology and a social service that fulfils human needs and influences quality of life. The location of prostitution in the city of Bydgoszcz is analysed in details, as well as models of spatial distribution of "€˜social agencies"€™ in the city.


Afiliacja:

Zbigniew Rykiel: Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Socjologiczno-Historyczny, Instytut Socjologii, al. T. Rejtana 16c, 35-959 Rzeszów, Polska

Katarzyna Żerebecka: Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Socjologiczno-Historyczny, Instytut Socjologii, al. T. Rejtana 16c, 35-959 Rzeszów, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewa Nowińska-Łaźniewska, Tomasz Górecki
Metody badań przestrzenno-ekonomicznych w ujęciu dynamicznym i ich zastosowanie w regionalistyce. Wizualizacja zjawisk

Metody badań przestrzenno-ekonomicznych w ujęciu dynamicznym i ich zastosowanie w regionalistyce. Wizualizacja zjawisk

Podstawowym celem prezentowanego artykułu jest przedstawienie wybranych metod badań przestrzenno-ekonomicznych, ze szczególnym uwzględnieniem metody Michalskiego (2002). Poszerzenie Unii Europejskiej o nowe kraje to ważna przesłanka dla prowadzenia studiów porównawczych, pozwalających na śledzenie i ocenę konkurencyjności regionów oraz przestrzenne i regionalne zróżnicowania ośrodków wzrostu. Zaprezentowane metody wizualizacji są skromnym wkładem autorów do literatury w tej dziedzinie. Wkład ten polega na zebraniu rodzimych metod, wdrożeniu do badań oraz ich pewnych modyfikacjach. Celem tych metod było zbadanie procesów przestrzennych (w dziedzinach takich, jak: gospodarka, demografia, rolnictwo, jakość życia czy budownictwo) w różnych przekrojach przestrzennych, dla okresu 1990-1992. Istnieje wiele metod badania podobieństwa (niepodobieństwa) struktury regionów. Wszystkie one w sposób zasadniczy zależą od pojęcia struktury. W referacie zostaną przedstawione dwa odmienne podejścia do tego pojęcia i związane z tym miary. Dodatkowo zaprezentowane zostaną różnorodne metody wizualizacji uzyskanych miar.


Methods of spatial-economic research in dynamic approach and their application in regional studies. Visualisation of Phenomena

The main purpose of this paper is to present selected methods of spatial-economic research with a special focus on Michalski´s method. The enlargement of the European Union by new countries is an important opportunity to carry out comparative studies, making it possible to analyse and assess the competitiveness of regions as well as spatial and regional diversity of growth centres. The presented visualisation methods are the authors´ modest contribution to literature on this subject. This contribution includes collecting domestic methods, their implementation in research and some modifications. The purpose of these methods was to examine spatial processes (in such areas as: economy, demography, agriculture, quality of life or building) in different spatial sections, in the years 1990-1992. There are many methods of examining similarity (dissimilarity) of regional structures. All of them fundamentally depend on the concept of structure. In this paper, two different approaches of this concept and the relevant measures shall be presented. Furthermore, various methods of visualisation of the obtained measures shall be presented.


Afiliacja:

Ewa Nowińska-Łaźniewska: Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Katedra Europeistyki, ul. Powstańców Wielkopolskich 16, 61-895 Poznań, Polska

Tomasz Górecki: Uniwersytet Adama Mickiewicza w Poznaniu, Zakład Rachunku Prawdopodobieństwa i Statystyki Matematycznej, ul. Umultowska 87, 61-614 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ryszard Czyszkiewicz
Regionalna aktywność zawodowa, przedsiębiorczość i bezrobocie

Regionalna aktywność zawodowa, przedsiębiorczość i bezrobocie

Artykuł wykorzystuje wyniki uzyskane w trakcie Narodowego Spisu Powszechnego przeprowadzonego w grudniu 2002 r. Głównym przedmiotem uwagi jest regionalne zróżnicowanie poziomu aktywności zawodowej oraz poziomu bezrobocia w kraju. Wyróżniono obszary "centralny" i zachodni jako najlepiej obrazujące istniejące pod tym względem różnice. Mają one za swoje źródło odmienne drogi budowania przedsiębiorczości. W regionie zachodnim oparta jest ona na małych (miniaturowych) zakładach, zatrudniających niewielkie liczebnie grupy pracowników i będących również miejscem pracy dla ich właścicieli. Przedsiębiorczość na zachodzie, aczkolwiek bardziej rozwinięta niż na obszarach centralnych, jest również bardziej niestabilna, co pociąga za sobą utrzymujące się wyższe poziomy bezrobocia.

Słowa kluczowe: gminy  bezrobocie  aktywność zawodowa  przedsiębiorczość  


Regional vocational activity, entrepreneurship and unemployment

The article is based upon the results of National General Survey conducted in December 2002. It is focused on differences in professional activity and the levels of unemployment among various subregions in Poland. Considering this issue two subregions were pointed - the "Central" and the "West". They both vary in levels of economic activity of inhabitants. There are more ownership and self-employment in the "West" region, but nevertheless there is higher rate of unemployment. The reasons lay in character of enterprises - they are very small, vulnerable and unstable. They produce the streams of inflows and outflows from unemployment to job and vice versa.

Słowa kluczowe: local community  unemployment  entrepreneurship  professional activity  


Afiliacja:

Ryszard Czyszkiewicz: Uniwersytet Szczeciński, Wydział Humanistyczny, Instytut Socjologii, ul. Krakowska 71-79, 71-017 Szczecin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Karol Olejniczak
NETWIN project Coordination Aditec, NETWIN - A Methodological Guide to Networking and Innovation, Aditec, France: Pas-de--Calais 2003, 122 s. (recenzja)

Afiliacja:

Karol Olejniczak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(21)/2005
Bohdan Jałowiecki
Przestrzeń ludyczna - nowe obszary metropolii

Przestrzeń ludyczna - nowe obszary metropolii

Wśród zmieniających się obszarów miasta, oprócz dominującej przestrzeni wymiany, we wszystkich epokach w większości miast europejskich przez ostatnie 250 lat najbardziej istotną rolę odgrywała przestrzeń produkcji uzupełniana stopniowo przez rozszerzającą się przestrzeń konsumpcji. Obecnie miasta pozbyły się znacznej części produkcji, szczególnie przemysłowej, a na zwolnionych miejscach kształtuje się przestrzeń ludyczna. Spowodowane jest to zapotrzebowaniem na usługi kulturalne i rozrywkę ze strony klasy metropolitalnej, która zarówno mieszka w metropoliach, jak się między nimi przemieszcza, będąc najbardziej atrakcyjną częścią turystycznej publiczności. Dużą rolę unifikującą odgrywają także media, a przede wszystkim telewizja, co przyczynia się do globalizacji oferty kulturalnej i rozrywkowej. Nic więc dziwnego, że wielkie międzynarodowe korporacje angażują się w różnego rodzaju przedsięwzięcia mające na celu zagospodarowanie przestrzeni miasta, służące zarówno celom bezpośrednio reklamowym, jak i kształtowaniu wizerunku firmy. W rezultacie obserwować można partykularne zawłaszczanie przestrzeni publicznych i ich specyficzną prywatyzację.


The Area of Entertainment - New Metropolitan Space

In most European cities industrial districts and, later, consumption areas have emerged supplementing the areas of exchange, which had always been existing within the cities. At present, the cities are almost free of production (especially of industrial production), which has been replaced by the areas of entertainment. This is due to the fact that the metropolitan class - which lives in the cities and moves between them as the most precious part of the tourist community - has demonstrated growing demand for culture and entertainment. The influences of the media, mostly of television, make this demand more and more uniform, which results in globalisation of culture and entertainment. It is therefore quite obvious that big corporations engage themselves in undertakings that shape the urban areas in order to advertise their products and brands. As a result, the public parts of the cities are appropriated by individual interests and privatized in a specific way.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Lorens
Porządek architektoniczny i urbanistyczny jako element przestrzennego zagospodarowania kraju

Porządek architektoniczny i urbanistyczny jako element przestrzennego zagospodarowania kraju

W opracowaniu zaprezentowano problematykę porządku architektonicznego i urbanistycznego w polskiej przestrzeni. Uwzględniono zarówno problematykę wielkich miast, ich przedmieść, jak i obszarów pozamiejskich, które często tracą swój tradycyjny, wiejski charakter. W szczególności zwrócono uwagę na historyczne uwarunkowania procesów urbanizacyjnych i ich obecne skutki. Określono zarówno diagnozę stanu, jak i propozycję budowy strategii jego poprawy. Zaprezentowano także możliwe do wykorzystania instrumentarium działania, w tym opisano instrumenty w Polsce jeszcze nie stosowane. Kontynuacją tych rozważań stało się zaprezentowanie konceptu rewitalizacji urbanistycznej jako kluczowego działania, mogącego w znaczący sposób przyczynić się do poprawy stanu polskiej przestrzeni. Podsumowaniem pracy stał się zestaw wniosków dotyczących działań służących poprawie stanu polskiej przestrzeni.


Architectural and Urban Order as the Element of Poland

This paper includes the general overview of the architectural and urban order issue in respect to Polish space. It focuses both on the problems of large cities as the peripheral and rural areas. Also the problems of rural areas losing their traditional character are discussed. Special attention was paid to the historical reasons staying behind the urbanization processes and their influence on the current situation. In this respect both the diagnosis of the current situation as well as the proposal for building the complex upgrade strategy were presented. Also the set of available implementation instruments were presented as a part of this proposal. Finally, the concept of urban regeneration was discussed. This concept can become the key element in the process of upgrading the condition of the Polish space. As a summary, a set of conclusions concerning the possible actions leading to desired change in the spatial order was presented.


Afiliacja:

Piotr Lorens: Politechnika Gdańska, Wydział Architektury, Katedra Urbanistyki i Planowania Regionalnego, ul. G. Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marian Chojnacki
Podejście marketingowe w planowaniu rozwoju lokalnego

Podejście marketingowe w planowaniu rozwoju lokalnego

Punktem wyjścia do zajęcia się podejściem marketingowym w planowaniu rozwoju lokalnego i regionalnego było spostrzeżenie, że liczne gminy, miasta i powiaty przystępują do budowania planów rozwoju lokalnego. Ich posiadanie jest warunkiem ubiegania się o wsparcie ze środków pomocowych Unii Europejskiej za pośrednictwem Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego. Zajęcie się planowaniem rozwoju wynika z osobistego zainteresowania autora wspomaganiem rozwoju zrównoważonego. Planowanie w perspektywie marketingowej traktuję jako szczególny przypadek planowania rozwoju. (W innym opracowaniu zajmuję się zagadnieniami ontologii i etyki planowania rozwoju). W niniejszym artykule analizuję wybrane właściwości podejścia marketingowego. Punkt wyjścia rozważań stanowi badanie pojęć używanych w tej strategii planistycznej.


Marketing Oriented Approach to Planning of Local Development

The marketing oriented approach to planning of local development proofs its high economic efficiency, nevertheless its one-sidedness undermines the conceptual basis of sustainable development. One can put forward two competitive hypotheses. (a) The success of many marketing strategies is due to social and cultural capital, but the marketing games basically are not suitable means to reproduce the social sources of their own prosperity. (b) Under
experimentally controlled conditions (such as economic, organizational etc.) organizations and communities learning by solving their current problems are able to reproduce the social capital they have used up or to contribute to an emergence of new kinds of this capital, that reciprocally foster their marketing orientated strategies of development.


Afiliacja:

Marian Chojnacki: Wyższa Szkoła Humanistyczno-Ekonomiczna we Włocławku, Wydział Humanistyczny, ul. Okrzei 94a, 87-800 Włocławek, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej K. Piasecki
Demokracja bezpośrednia w Polsce lokalnej - błędny model, zła praktyka

Demokracja bezpośrednia w Polsce lokalnej - błędny model, zła praktyka

Referenda lokalne w Polsce stanowią specyficzną formę demokracji bezpośredniej. Zarówno zapisy ustrojowe i ustawowe, jak i kilkunastoletnia już praktyka przyczyniły się do tego, że referenda te nabrały cech populistycznych. Dotyczy to przede wszystkim referendów w sprawie odwołania władz lokalnych (rady miasta i burmistrza). Pozostałe referenda, w sprawie samoopodatkowania mieszkańców oraz w tzw. innej ważnej sprawie dla gminy, mają marginalne znaczenie (jest to ok. 10-15% wszystkich referendów). Praktyka referendów lokalnych w Polsce obejmuje ok. 500 głosowań. W pierwszych trzech kadencjach samorządu terytorialnego (1990-2002) w 347 referendach starano się odwołać rady gminy. W tej liczbie tylko 37 referendów miało charakter rozstrzygający, tzn. frekwencja w głosowaniu przekroczyła 30%. Skuteczność instytucji referendum, z powodu niskiej frekwencji, ograniczona jest głównie do małych miast (do 20 tys. mieszkańców).


Direct Democracy in Local Poland - Wrong Model, Bad Practice

Local referenda are a special form of direct democracy in Poland. As a result of some legal solutions and in the light of practice, now reaching back for over ten years, they must be considered as a populist and ineffective instrument. This refers primarily to the referenda on recalling local authorities such as city council and mayor, accounting for 85%-90% of all such events. The practice of local referenda in Poland embraces approximately 400 cases. During the first three terms in office of the territorial self-government (1990-2002), 347 referenda concerned recalling the communal councils. Such referenda may be initiated only by the residents of the commune. Only 37 of these referenda proved to be decisive, as their attendance turnout exceeded 30%. The effectiveness of referenda is limited mostly to small towns (up to 20 thousand residents), where the threshold turnout is usually reached.


Afiliacja:

Andrzej K. Piasecki: Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Wydział Humanistyczny, Instytut Politologii, ul. Podchorążych 2, pok. 234, 30-084 Kraków, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Szczygłowski
Problemy socjalne ludzi podróżujących na przykładzie Misji Dworcowych

Problemy socjalne ludzi podróżujących na przykładzie Misji Dworcowych

Artykuł dotyczy problemów socjalnych, z jakimi spotykają się wybrane grupy osób podróżujących, na tle funkcjonowania Misji Dworcowych w lokalnym środowisku metropolii. Od początku procesu industrializacji dworce kolejowe w Europie wytwarzały wokół siebie specyficzny mikroklimat socjalny, na który składały się takie zjawiska społeczne jak handel żywym towarem, prostytucja, handel narkotykami oraz codzienne ludzkie dramaty. Społeczną reakcją na ten stan rzeczy było tworzenie w Niemczech i w Polsce Misji Dworcowych jako instytucji pomocy socjalnej, świadczących swoje usługi na dworcu. W artykule omówione są historyczne uwarunkowania rozwoju niemieckich oraz polskich Misji Dworcowych. Tłem całego rozważania jest znaczenie tego typu instytucji dla środowiska lokalnego.


Railway Missions and the Problems of the Travellers

The article is devoted to the problems of the handicapped people with special reference to the functioning of the Railway Missions in a metropolitan environment. From the beginning of industrialization process the railway stations in Europe were creating a specific social environment, including such phenomena as prostitution, slaves trade, drugs dealing or just individual stories of the travelers. Specifically to deal with these problems, a social institutions called ´missions´ were established at the railway stations in Germany and Poland. This article shows the historical development of the German and Polish Railway Missions with special reference to its role for the local societies.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Elżbieta Kozłowska
Miasto po likwidacji garnizonu

Miasto po likwidacji garnizonu

W ostatnich latach w wyniku rozległego procesu rozbrojenia zamknięto wiele baz wojskowych. Likwidacja garnizonów w regionach uzależnionych od wojskowych pieniędzy, w których mieszkańcy "żyli z wojska i przy wojsku", a jednostka wojskowa stanowiła dla nich często "jedynego pracodawcę", powoduje pojawienie się ogromnego problemu, regiony te bowiem muszą znaleźć sposób, by przezwyciężyć niekorzystną sytuację i wkroczyć na nową drogę rozwoju. Artykuł przedstawia przykłady udanej rekonwersji miast i regionów z Francji, Niemiec i USA oraz prezentuje zalecenia dla polskich gmin powojskowych.


The City after Military Base Closure

As a result of broad demilitarization process, numerous military bases had been locked out in the last years all over the world. In the regions whose economies depended heavily on military orders, and large share of employment was in the army-oriented services, the closure of the military bases had huge negative impact on the economy, as finding new development path showed to be difficult. The article demonstrates the examples of successful demilitarization and conversion of the cities and regions in France, Germany and USA and formulates recommendations for the Polish communes experiencing military base closure.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Kinga A. Komorowska
Bieszczadzki Park Narodowy w oczach turystów i mieszkańców

Bieszczadzki Park Narodowy w oczach turystów i mieszkańców

Badania nad interakcją człowieka z jego otoczeniem to stosunkowo nowa dziedzina nauki z pogranicza geografii i socjologii. Część teoretyczna artykułu przybliża więc czytelnikowi problematykę percepcji. W części drugiej opisano sposób percepcji Bieszczadzkiego Parku Narodowego przez turystów oraz dorosłych mieszkańców Bieszczadów i tamtejszych uczniów. Odwołanie się do podobnych badań przeprowadzanych przez autorkę w Tatrzańskim Parku Narodowym pozwoliło m.in. stwierdzić, że odwiedzający góry znają je dużo lepiej niż mieszkańcy, a parki narodowe, widziane oczami ankietowanych, są większe i bardziej puste niż w rzeczywistości. Niektóre z prezentowanych na wstępie teorii znalazły potwierdzenie w prezentowanych w niniejszym artykule badaniach.


Perception of the Bieszczady National Park by Tourists and Inhabitants

Interaction between human beings and their environment is a relatively new science domain, placed between geography and sociology. Therefore, a theoretical part of this article aims at familiarizing the readers with perception issue. In the following part one can find a description of perception of the Bieszczady National Park by tourists, adult inhabitants and pupils from Bieszczady region. It is compared to the similar research conducted in the Tatra National Park. One of the findings is that tourists are better familiarized with the mountain geography than any other group. What is also interesting, people find national parks bigger and more empty than they are in reality. Some of the theories presented at the beginning of the article were confirmed by the
author"€™´s reseearch.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
J. Gądecki, 2005, Architektura i tożsamość, rzecz o antropologii architektury, Toruń: Wydawnictwo Rolewski, 148 s. (recenzja)

Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(22)/2005
Paweł Swianiewicz
Nowe interpretacje teoretyczne polityki miejskiej

Nowe interpretacje teoretyczne polityki miejskiej

Samorząd terytorialny i polityka miejska podlegają zmianom łączącym się ze zmianą tradycyjnego modelu welfare state. Zmiany te dotyczą wymiaru gospodarczego, politycznego i związanego z modelami zarządzania. Opisując te procesy, wielu autorów odwołuje się często do pojęcia nowego zarządzania w sektorze publicznym (New Public Management). Artykuł omawia trzy koncepcje teoretyczne powstałe w ciągu ostatnich kilkunastu lat, które są stosowane do interpretacji opisanych przemian. Teoria "€nowej kultury politycznej"€ N. Clarka wychodzi od przemian zarówno w systemie wartości, jak i w systemie ekonomicznym i zwraca uwagę na nowe elementy w sposobie uprawiania polityki lokalnej. Koncepcja "€zarządzania lokalnego"€ (local governance) rozwinięta zwłaszcza przez Petera Johna koncentruje się przede wszystkim na kształcie instytucji samorządowych. Kolejna koncepcja T.N. Clarka "€miasta jako maszyna rozrywki"€ zwraca uwagę na zmieniające się mechanizmy lokalnego rozwoju gospodarczego i ich wpływ na kształt polityki miejskiej. Artykuł stawia także pytania (i wstępne hipotezy) dotyczące możliwości zastosowania omawianych koncepcji w warunkach polskich.


New Theoretical Interpretations of Urban Politics

For some time local governments and urban politics have been undergoing significant changes related to the change of the traditional welfare state model. These changes have concerned economic, political and management dimensions. While describing these processes numerous authors refer to the notion of New Public Management. This article discusses three theories which have been created to help in interpretation of on-going processes. New Political Culture theory by T.N. Clark stresses value and economic changes and underlines their implications for changes in styles of local politics. Local governance theory developed mostly by Peter John concentrates on shape of local government institutions. Another T.N. Clark"€™s theory of the "€œcity as an entertainment machine"€ focuses on evolving mechanisms of local economic development and their impact on policies adopted by urban governments. The paper formulates questions and initial hypothesis about applicability of these concepts to Polish environment.


Afiliacja:

Paweł Swianiewicz: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Lorens
Gospodarowanie przestrzenią a polityka równoważenia rozwoju

Gospodarowanie przestrzenią a polityka równoważenia rozwoju

Zagadnienie równoważenia rozwoju lokalnego wiąże się z wieloma problemami, do których należy m.in. gospodarowanie przestrzenią. Przestrzeń bowiem powinna być traktowana jako jeden z ważniejszych zasobów środowiskowych, a przy tym o charakterze nieodnawialnym. Gospodarowanie przestrzenią warunkowane jest wieloma czynnikami, w tym regulacjami prawnymi oraz aktualnym kształtem paradygmatu urbanistycznego. W związku z wprowadzeniem koncepcji zrównoważonego rozwoju paradygmat ten ulega ewolucji. Jako istotne jego elementy pojawiają się tendencje do ograniczenia rozwoju przestrzennego miasta oraz rewitalizacja istniejących, często zdegradowanych zasobów. Można przy tym mówić o całym szeregu zagadnień wiążących się z problemem rewitalizacji urbanistycznej. Jednocześnie należy uznać, iż rozwój miasta "€do wewnątrz"€ a więc z wykorzystaniem zdegradowanych struktur miejskich stanowić winien alternatywę dla procesu postępującej suburbanizacji i sukcesywnego wkraczania zabudowy na tereny do tej pory niezurbanizowane.


Spatial Management vs. Sustainable Urban Development Policy

Sustaining the development at the local level is associated with many different issues. One of the major ones is the urban growth policy. This can be justified by the importance of space as one of the most important environmental assets, which has to be treated as non-renewable one. At the same time it is necessary to remember that the shape of this policy is influenced by many factors, i.e. legal regulations and current paradigm of urban development. Along with introduction of the sustainable development concept this paradigm evolves. Currently as some of its most important components one should mention urban regeneration of the degraded areas and limiting urban growth to the areas already urbanized. As far as urban regeneration is discussed, it is possible to mention a number of issues that have to be taken into account. At the same time one can regard the inside growth of cities which means reusing degraded areas - as real alternative to the on-going suburbanization and encroachment of urban structures to the areas still remaining its agricultural or natural character.


Afiliacja:

Piotr Lorens: Politechnika Gdańska, Wydział Architektury, Katedra Urbanistyki i Planowania Regionalnego, ul. G. Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Karol Olejniczak
Teoria i praktyka ewaluacji w świetle doświadczeń europejskich

Teoria i praktyka ewaluacji w świetle doświadczeń europejskich

Celem artykułu jest przedstawienie ram teoretycznych (definicja, funkcje, typologie) i praktyki ewaluacji w Unii Europejskiej. Analiza praktyki europejskiej przebiega na trzech poziomach: ewaluacji wykorzystywanej przez administracje krajowe do krajowych programów, ewaluacji na poziomie instytucji europejskich (głównie Komisji Europejskiej) i wreszcie ewaluacji programów europejskich na poziomie krajowym. Akcent został postawiony na politykę regionalną Unii Europejskiej. Autor konkluduje, że mimo swoistego boomu ewaluacyjnego, który nastąpił w UE głównie za sprawą wymogów polityki regionalnej, rzeczywisty wpływ ewaluacji na zarządzanie jest wciąż niedostatecznie oszacowany. Istnieje znacząca luka między praktycznym wykorzystaniem ewaluacji (liczbą i skalą prowadzonych ewaluacji) a europejską teorią oraz badaniami empirycznymi, które określałyby efektywność ewaluacji i jej wpływ na zarządzanie rozbudowanymi programami Unii Europejskiej.


Theory and Practice of Evaluation in the European Union

This article investigates the theoretical background (definition, function, types) as well as practice of evaluation activities in the European Union. The analysis has been led on three levels. The first one is the evaluation use by national administration for the purposes of national public programmes. Second level is the use of evaluation within the EU Institutions (namely European Commission). The last one, is the evaluation of European interventions at the country level. Accent has been put on this last level (the most developed one) that is the practice of structural funds. Author also concludes that despite the evaluation boom in Europe (that has taken place due to the requirements of EU regional policy), the real evaluation utilization and impact on the EU management are poorly recognized. There is a significant gap between number and scale of performed evaluations and the scientific attempts to recognize the real effects and the real utility of evaluation in improving the management of EU programmes and policies.


Afiliacja:

Karol Olejniczak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; k.olejniczak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Heller, Marcin Bogdański
Nakłady na badania i rozwój w Polsce na tle wybranych państw europejskich

Nakłady na badania i rozwój w Polsce na tle wybranych państw europejskich

Gospodarka oparta na wiedzy, new economy to pojęcia, które w kontekście zmian zachodzących w ciągu kilkunastu ostatnich lat w światowej gospodarce nabierają wyjątkowego znaczenia. Obecnie to wiedza jako czwarty czynnik produkcji stanowi podstawowe źródło kreowania rozwoju gospodarczego w najbardziej rozwiniętych krajach świata. Badania przeprowadzone w pracy pokazały, że nakłady na badania i rozwój w Polsce w latach 1994--2003 kształtowały się na znacznie niższym poziomie niż w wielu innych krajach europejskich. Co więcej, ich struktura także nie jest adekwatna do potrzeb nowoczesnej gospodarki opartej na wiedzy.


Expenditures on Research and Development in Poland in Comparison with Chosen European Countries

Knowledge based economy, new economy. In context of changes we can observe that in last years in world economy these ideas are starting to have completely new meaning. Nowadays, it is the knowledge as the fourth factor of production, that is the most important source of creating the economic development in the highly developed states. Researches done in this paper proved that the Polish expenditures on research and development in years 1994-2003 were on the much lower level, than in many other European countries. Furthermore, their structure is not adequate to the needs of modern economy based on knowledge.


Afiliacja:

Janusz Heller: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Makroekonomii, ul. K. Obitza 2, 10-106 Olsztyn, Polska

Marcin Bogdański: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Makroekonomii, ul. K. Obitza 2, 10-106 Olsztyn, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Arkadiusz Tuziak
Uwarunkowania poziomu innowacyjności administracji publicznej w rozwoju lokalnym i regionalnym (na przykładzie województwa podkarpackiego)

Uwarunkowania poziomu innowacyjności administracji publicznej w rozwoju lokalnym i regionalnym (na przykładzie województwa podkarpackiego)

W artykule przedstawiono wybrane aspekty problematyki innowacyjności administracji publicznej Podkarpacia. W sytuacji postępującej terytorializacji rozwoju szeroko rozumiana innowacyjność, to jest zdolność do kreowania, wdrażania i upowszechniania innowacji, jest warunkiem podnoszenia konkurencyjności regionalnej gospodarki, a tym samym zwiększa szansę odniesienia sukcesu w zaostrzającej się rywalizacji między regionami. Wychodząc z założenia, że władze lokalne i regionalne odgrywają dominującą rolę w procesach modernizacyjnych i rozwojowych, zawarte w artykule analizy i charakterystyki skoncentrowano na diagnozie kompetencji pracowników administracji publicznej w zakresie zarządzania rozwojem lokalnym i regionalnym, w tym rozwojem gospodarki opartej na wiedzy. Dokonano także identyfikacji i opisu ograniczeń i barier innowacyjności administracji samorządowej i rządowej. Opracowanie oparto na wynikach badań empirycznych mających na celu rozpoznanie postaw i działań innowacyjnych administracji publicznej Podkarpacia, zrealizowanych w ramach projektu celowego Ministerstwa Nauki i Informatyzacji: "Regionalna Strategia Innowacji Województwa Podkarpackiego".


Conditions of the Innovation Level in Public Administration in the Process of Local and Regional Development (the example of Podkarpacie province)

The article presents innovation issues in public administration in the Podkarpacie region. In the situation of progressing territorial development, widely understood innovation is the ability to create, put into practice and disseminate it. This ability is the condition to raise competitiveness of the regional economy, while increasing the opportunity to achieve success in the escalating competition between the regions. Taking into account that local and regional authorities play the major role in the modernizational and developmental processes, the analyses and characteristics included in the article are concentrated on the diagnosis of the competence of public administration employers. The range of the above mentioned competence is the management of the local and regional development and the economy development based on the knowledge. Identification and description of the restrictions and barriers of innovation in the council and government administration were considered as well. The study is based on the results of the empirical research which aim was to recognize attitudes and actions of public administration in the Podkarpacie region, realized within the confines of the purposeful project of the Science and Informatics Ministry: "The Regional Strategy of Innovation of the Podkarpacie Province".


Afiliacja:

Arkadiusz Tuziak: Uniwersytet Rzeszowski, Wydział Socjologiczno-Historyczny, Instytut Socjologii, al. T. Rejtana 16c, 35-959 Rzeszów, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Wioletta Kawiecka
Przekształcenia własnościowe w Polsce w ujęciu regionalnym

Przekształcenia własnościowe w Polsce w ujęciu regionalnym

Artykuł zawiera omówienie oraz analizę stanu zaawansowania procesu przekształceń własnościowych w Polsce w ujęciu regionalnym wg stanu na koniec 2004 roku, ze szczególnym uwzględnieniem przebiegu procesu prywatyzacji. Badania dowiodły, iż zarówno w ujęciu ogólnopolskim, jak również w układzie województw, nie występuje zdecydowana dominacja żadnej ze stosowanych metod prywatyzacji, aczkolwiek w poszczególnych województwach daje się zauważyć pewne różnice co do częstotliwości ich stosowania, uwarunkowane w dużej mierze liczbą przedsiębiorstw państwowych funkcjonujących na terenie danego województwa oraz ich specyfiką. Analiza przebiegu procesu prywatyzacji w ujęciu regionalnym wskazuje również na występowanie przestrzennego zróżnicowania stanu zaawansowania tego procesu.


The Ownership Changes in Poland in Regional Area

The article gives the description and analysis of regional ownership changes in Poland at the end of 2004 with close attention to the privatization process. The research proves that in both dimensions - the whole-Poland and regional there have not been noticed any dominant privatization methods, though in particular voivodships there are some differences concerning their usage frequency mostly determined by the number and profile of state enterprises from particular voivodships. The privatization analysis in a regional aspect reveals an area differentiation of the process advancement.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka
Polskie ośrodki naukowo-badawcze w programie ESPON

Polskie ośrodki naukowo-badawcze w programie ESPON

Opracowanie przybliża koncepcję programu ESPON (European Spatial Planning Observation Network) dotyczącego badań w zakresie rozwoju przestrzennego rozszerzającej się UE oraz przedstawia rolę polskich ośrodków naukowo-badawczych w tym programie. Ponadto na podstawie doświadczeń Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych podsumowano zarówno zalety, jak i trudności związane z uczestniczeniem w programie. W podsumowaniu wskazane zostały propozycje możliwości zwiększenia udziału polskich ośrodków naukowych w inicjatywie ESPON.


Polish Scientific and Research Centres in the ESPON Programme

The article introduces the concept of ESPON (European Spatial Planning Observation Network) programme, dealing with a research on spatial development of enlarging European Union. The role of Polish research units in the programme is described. The article demonstrates also the benefits and constrains related to the participation in ESPON, based on the experience of the Centre for European Regional and Local Studies. Several suggestions on how to increase Polish participation in the ESPON programme are formulated.


Afiliacja:

Agnieszka Olechnicka: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.olechnicka@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Wojciech Tomasz Modzelewski
A. Skorupska (red.), 2005, Współpraca międzynarodowa samorządu gminnego, Warszawa: Polski Instytut Spraw Międzynarodowych - Raporty, 137 s. (recenzja)

Afiliacja:

Wojciech Tomasz Modzelewski: Instytut Nauk Politycznych, Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, (ul. F. Szrajbera 11, 10-007 Olsztyn);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(23)/2006
Maria Lewicka
Regionalne zróżnicowanie poczucia tożsamości: porównanie Polski i Ukrainy

Regionalne zróżnicowanie poczucia tożsamości: porównanie Polski i Ukrainy

Artykuł prezentuje wyniki badań przeprowadzonych na reprezentatywnych próbach trzech regionów Polski: ściany wschodniej, Galicji, ziem zachodnich i północnych oraz dwóch regionów Ukrainy: zachodniej i wschodniej. W artykule przedstawiono rezultaty analiz zróżnicowania regionalnego Polski oraz Ukrainy, jak również analizę wzajemnych podobieństw wszystkich pięciu regionów w zakresie wskaźników tożsamości lokalnej i narodowej, uwzględniając przy tym rolę obiektywnych czynników różnicujących analizowane regiony (przede wszystkim poziom urbanizacji). Seria analiz skupień wykazała, że obszar Polski jest znacznie bardziej homogeniczny aniżeli obszar Ukrainy, jak również że mieszkańcy zachodnich terenów Ukrainy wykazują większe podobieństwo do mieszkańców wschodnich i południowo-wschodnich terenów Polski niż terenów wschodniej Ukrainy.


Regional Differentiation of Identity: Comparison of Poland and Ukraine

A representative sample of 1328 participants, coming from three historically different regions of Poland (Western and Northern Lands, Eastern Wall and former Galicia), and an analogous sample of 900 participants, recruited from two different regions of Ukraine (western and eastern Ukraine) were compared with respect to different aspects of identity (place identity, place attachment, psychological rootedness, neighbourhood ties, regional and national identity, etc.). In line with the predictions, Poland turned out more homogeneous than Ukraine. Western Ukrainians showed more similarity to inhabitants of the eastern and the southern regions of Poland than to the eastern parts of Ukraine.


Afiliacja:

Maria Lewicka: Uniwersytet Warszawski, Wydział Psychologii, ul. Stawki 5/7 00-183 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Mikołaj Herbst, Agnieszka Olechnicka
Jak poprawić sytuację na "trudnym" rynku pracy? Analiza sytuacji województwa warmińsko-mazurskiego

Jak poprawić sytuację na "trudnym" rynku pracy? Analiza sytuacji województwa warmińsko-mazurskiego

Peryferyjnie położone województwo warmińsko-mazurskie jest jednym z najuboższych regionów w Polsce, jednocześnie boryka się z najtrudniejszymi w skali kraju a nawet Unii Europejskiej problemami na rynku pracy (najniższy wskaźnik zatrudnienia i najwyższy wskaźnik bezrobocia). Ta mieszanka trudności ekonomicznych i społecznych stanowi wielkie wyzwanie zarówno dla polityki gospodarczej, jak i społecznej. Szanse na rozwój regionu utrudnia szereg istotnych czynników ujemnie wpływających na jego konkurencyjność i zdolność zapewnienia dobrze płatnej pracy. Są to, między innymi, niedostateczna infrastruktura transportowa i komunikacyjna, niski potencjał innowacyjności, niska produktywność, słabe wykształcenie i umiejętności potencjalnych pracowników. Poprawa sytuacji na regionalnym rynku pracy wymaga zmian w systemie finansów publicznych na szczeblu centralnym, ale także świadomego działania władz regionalnych i lokalnych na rzecz zwiększenia regionalnego potencjału kapitału ludzkiego, reformy szkolnictwa, położenia większego nacisku na stymulowanie strony popytowej rynku pracy i wykorzystania aktywności oraz doświadczeń organizacji pozarządowych.


How to Improve Regional Labour Market? The Case of Warmia-Mazury

Warmia-Mazury region, one of the poorest in Poland, faces the deepest (as compared to all regions of the EU) labour market crisis. The mixture of social and economic problems represents a huge challenge for regional authorities. The chances for fast improvement are limited by several factors, such as low quality of transport infrastructure, low innovation potential and productivity, large share of unskilled labour force, etc. One necessary condition of the improvement is the reform of public finances at country level. Nonetheless, regional authorities should undertake the activity in order to increase the potential of human capital in the region, e.g. by improving the quality of schools. While directly fighting unemployment more effort should be put on stimulating the demand side of the labour market and co-operation with NGOs.


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; mherbst@uw.edu.pl

Agnieszka Olechnicka: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.olechnicka@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Rosik
Efekty redystrybucyjne zmian regionalnej dostępności transportowej

Efekty redystrybucyjne zmian regionalnej dostępności transportowej

Wskaźniki dostępności transportowej mogą odzwierciedlać zmiany w infrastrukturze transportu o charakterze zarówno intraregionalnym, jak i interregionalnym. Modele tzw. nowej geografii ekonomicznej pokazują, że wzrost dostępności transportowej może nie mieć żadnego pozytywnego wpływu na rozwój biednych regionów. Korzystają regiony bogate lub te położone w korytarzach transportowych. W krajach takich jak Polska infrastruktura transportu może być efektywna. Jednak główny wniosek z modelu SASI i projektu IASON jest taki, że trendy społeczno-ekonomiczne, takie jak starzenie się społeczeństw lub wzrost wydajności pracy, mają o wiele większy wpływ na kształtowanie się wskaźników kohezyjnych (PKB lub zatrudnienia) niż regionalna dostępność transportowa.

Słowa kluczowe: dostępność  infrastruktura transportu  nowa geografia ekonomiczna  


The Distributive Effects of Regional Transport Accessibility

Accessibility indicators can be defined to reflect both within-region transport infrastructure and infrastructure outside the region which affect the region (interregional infrastructure). The new geography models show that increase of accessibility may have no positive impact on poor regions development. The only regions on which it may have an effect are those which are rich or those situated on transport corridors. In countries like Poland transport infrastructure might be effective. However the main result of SASI model and IASON project is that socio-economic trends such as ageing of the population and increases of labour productivity have much stronger impact on cohesion indicators (GDP or employment) than regional transport accessibility.

Słowa kluczowe: accessibility  transport infrastructure  new economic geography  


Afiliacja:

Piotr Rosik: Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Katedra Historii Myśli Ekonomicznej, ul. Powstańców Wlkp. 16, 61-875 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Dominika Bielecka
Regionalne zróżnicowanie sprawności samorządów w wykorzystaniu środków z funduszu SAPARD

Regionalne zróżnicowanie sprawności samorządów w wykorzystaniu środków z funduszu SAPARD

Celem artykułu jest poszukiwanie przyczyn sprawności samorządów lokalnych w wykorzystywaniu funduszy pomocowych jako wyniku funkcjonowania w regionach o wyższym poziomie społeczeństwa obywatelskiego, które nadaje specyficzną strukturę działaniom zbiorowym i indywidualnym, podejmowanym dla zaspokojenia potrzeb społeczności lokalnych i realizacji celów zbiorowych. Postawiona teza dotyczy uwarunkowanej kulturowo zdolności do samoorganizacji, społecznego współdziałania, stopnia zaufania do otoczenia, tworzących kapitał społeczny w poszczególnych regionach, jako czynnika warunkującego sprawne działanie instytucji na przykładzie zdolności samorządów gminnych do wykorzystania środków z programu SAPARD. Autorka określa operacyjną definicję sprawności władz samorządowych w pozyskiwaniu środków z funduszy pomocowych oraz bada regionalne zróżnicowanie tej sprawności w Polsce, wykorzystując przy tym 9 wskaźników.


Regional Differentiation of the Efficiency of Local Authorities in the Absorption of SAPARD Fund

The article deals with determinants of efficient absorption of European Union´s structural funds by local authorities entities. It focuses on factors connected with civil society that distinguish different regions. As it was broadly recognized and explored, the basis of civil society is the social capital of a region. Social capital includes networks and relationships between people that transmit their shared attitudes and values and therefore influences on structures of common initiatives undertaken by individuals and different groups in order to fulfill local societies´ needs. The author studies to what extent social capital of different regions conditioned by cultural factors influences institutional efficiency of local authorities in Poland in relation to absorption of pre-accession fund SAPARD.


Afiliacja:

Dominika Bielecka: Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. L. Koźmińskiego, Katedra Europeistyki, ul. Jagiellońska 57/59, 03-301 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Woyciech Jarczewski
Powstanie symbolicznego reżimu miejskiego na przykładzie gry o specjalną strefę ekonomiczną w Mielcu

Powstanie symbolicznego reżimu miejskiego na przykładzie gry o specjalną strefę ekonomiczną w Mielcu

W Mielcu w pierwszej połowie lat 90. większość istotnych aktorów lokalnych zjednoczyła się wokół idei utworzenia specjalnej strefy ekonomicznej. Nieformalna koalicja osób i instytucji szybko zyskała dostęp do instytucjonalnych zasobów, dających możliwość kontrolowania procesów decyzyjnych, oraz przejęła przewodnictwo społeczne. Młodej koalicji udało się także pozyskać poparcie części ówczesnego rządu. Taki układ, mobilizujący siły w celu wykreowania nowej perspektywy rozwoju, miał większość cech charakterystycznych dla reżimu miejskiego (urban regime) typu symbolicznego. Miarą sukcesu tego reżimu było utworzenie w Mielcu w 1995 r. pierwszej w Polsce SSE. Strefa ta powstała na podstawie uchwalonej w 1994 r. ustawy o specjalnych strefach ekonomicznych, skonstruowanej głównie przez uczestników tego reżimu i noszącej zauważalne piętno problemów miasta.


The Origin of a Symbolic Urban Regime - Case Study of the Special Economic Zone in Mielec

The majority of major local actors of the city of Mielec have united in the idea of creating the Special Economic Zone (SEZ) in the 1st half of 90s. The informal coalition of representatives of various bodies and institutions quickly started to have access to institutional resources, that enabled them to control the decision-making and took over the social leadership. The young coalition managed also to gain the support from the government. Such informal deal was characterised by the most typical features for urban regime of symbolic type and develop to all actors a great mobilisation for finding new progress tendencies of the city. The strength of the coalition and the success of the regime may be measured by the first SEZ in Poland that has been created in 1995 in Mielec. The legal regulations for functioning of SEZs in Poland were developed mainly by participants of this regime having a visible stigma of local city problems.


Afiliacja:

Wojciech Jarczewski: Uniwersytet Jagielloński, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, ul. Gronostajowa 7 30-387 Kraków, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marika Pirveli
Lokalny Rozwój Gospodarczy a zarządzanie projektami

Lokalny Rozwój Gospodarczy a zarządzanie projektami

Różne mogą być opinie na temat Stanów Zjednoczonych, ale nikt nie posądza tego kraju o zacofanie gospodarcze. Na czym polega sukces USA? Skąd on się bierze? Jakie narzędzia i działania zapewniają tamtejszym specjalistom i praktykom powodzenie? Jeśli wgłębimy się w źródło powodzeń jednej z najbardziej konkurencyjnych gospodarek świata i spróbujemy zastosować gdzie indziej rozwiązania zapewniające jej rozwój, to czy oznaczać to będzie bezwzględne przenoszenie cudzych schematów? A może jest to tylko zapoznanie się z obcym doświadczeniem i zastosowanie wypracowanych tam wzorców postępowania na rzecz rozwoju własnej gospodarczej rzeczywistości? Innymi słowy: czy korzystanie z amerykań skiej metodologii lokalnego rozwoju gospodarczego jest amerykanizacją własnej gospodarki, czy raczej przyłączeniem się do trendów światowej lub globalnej gospodarki? Odpowiedź na tak postawione pytanie amerykanizacja czy globalizacja nasuwa się sama. Przedstawiona bowiem niżej i od lat szeroko stosowana w różnych krajach jedna z metodologii, opracowana i opublikowana przez Zespół Lokalnego Rozwoju Ekonomicznego (LRE) Wydziału Rozwoju Urbanistycznego Banku światowego (pod kierownictwem Gwen Swinburn), wielokrotnie akcentuje uwarunkowania i specyfikę lokalną. Jednocześnie już teraz warto zaznaczyć, że sama ta metodologia nie stanowi panaceum na wszystko, lecz jest ciągiem przemyślanych i logicznie ze sobą powiązanych działań , wymagających wielkiego partnerskiego zaangażowania wszystkich stron zainteresowanych kreowaniem własnej gospodarki. Strony te to sektor publiczny, prywatny i organizacje pozarządowe oraz najważniejszy partner społeczność lokalna. Od pomysłów i decyzji tak wyłonionej grupy interesariuszy1 zależy dobrobyt bądź jego brak w skali lokalnej. Ponadto poprawna komunikacja między stronami i współpraca oraz współdziałanie zamierzone i ukierunkowane na rzecz lokalnego rozwoju gospodarczego są czynnikami mnożącymi przykłady dobrych praktyk. Niniejszy tekst ma charakter przeglądowy. Przedstawia etapy i strukturę budowania strategii Lokalnego Rozwoju Gospodarczego (LRG), której organiczną częścią jest zarządzanie projektami; demonstruje też wybrane rodzaje informacji, opracowane przez zespół ekspertów, konieczne do zarządzania strategicznego. Podsumowaniem zaprezentowanych tu treści jest refleksja autorki. Odnosi się ona do braku sieci współpracy między przedstawicielami z jednej strony nauki (tj. teoretykami) i z drugiej strony osobami tworzącymi grono praktyków. Brak ten stanowi spadek po gospodarce centralnie sterowanej, jest też sytuacją typową dla krajów w dobie transformacji ustrojowej.


Local Economic Development and Project Management

This paper provides a review of structure and contents of Local Economic Development (LED) programmes. It also offers a list of data and information necessary to develop and implement such programmes. The author emphasises the difference in approach to LED by the researchers (theorists) and the practitioners, dealing with LED on every day basis. This gap, according to the author is in part a legacy centrally managed economy and is typical for the countries in transition period.


Afiliacja:

Marika Pirveli: Uniwersytet Szczeciński, Zakład Geografii Społecznej i Turyzmu, ul. Mickiewicza 18, 70-383 Szczecin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Karol Olejniczak
Antoni Kukliński, Krzysztof Pawłowski (red.), 2005, Europe - The Global Challenges, Nowy Sącz: Wyższa Szkoła Biznesu -National Louis University, 367 s. (recenzja)

Afiliacja:

Karol Olejniczak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(24)/2006
Krzysztof Rybiński
Globalizacja a polityka pieniężna

Globalizacja a polityka pieniężna

Tytuł artykułu może sugerować, że porusza on problemy istotne dla globalnej gospodarki, a nie dla powiatu, miasta, regionu czy uczelni. Tak jednak nie jest, ponieważ w najbliższych latach proces globalizacji produkcji, usług, inwestycji, finansów, rynku pracy i wiedzy będzie postępował, niezależnie od skali narodowych protekcjonizmów. Efekty globalizacji będą więc odczuwalne przez wszystkich: kraje, regiony, społeczności lokalne i jednostki. Jeżeli chcemy odnieść sukces, czy jako kraj, czy jako każdy z nas, musimy być do globalizacji dobrze przygotowani.


Globalisation and Monetary Policy

The title of this article might suggest that it refers only to the global economy, discussing problems that are not important for particular localities, regions or universities. Such reasoning is however wrong. I the near future the globalisation of industries, services, investments, finance, labour markets and knowledge will expand, regardless the protectionism of nations. The effects of globalisation will touch everybody: countries, regions, local societies and individuals. If we want to be successful, both as a country and as individuals, we have to be well prepared for this process.


Afiliacja:

Krzysztof Rybiński: Narodowy Bank Polski, ul. Świętokrzyska 11/21 00-919 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Phil Cooke
Bliskość, wiedza i powstawanie innowacji

Bliskość, wiedza i powstawanie innowacji

Celem artykułu jest analiza korzyści, jakie zapewniają poszczególne kategorie wiedzy w procesie jej przekształcania. Badanie złożonych aspektów przekazywania skodyfikowanej wiedzy w procesie dialogu poszczególnych podmiotów prowadzi do koncepcji wiedzy sensu complicite. Kategoria ta uwzględnia mnogość instytucji pośrednich, jakie biorą udział w rzeczywistych procesach wymiany wiedzy, polegających na przekształcaniu wiedzy surowej, sensu implicite, w konkretne innowacje zawierające nową wiedzę i mające określoną wartość rynkową.


Proximities, Knowledges and Innovation Biographies

This paper proposes an analysis of the manner in which knowledge value chains derive specific but differentiated advantage from distinctive categories of knowledge over geographical space and time. It explores the problematic juxtaposition of tacit and codified knowledge transfer as a simple matter of conversations among binary actors, proposing the concept of "€complicit´ knowledge as a necessary category capturing the multitude of intermediary agents involved in actual knowledge translation to move from the implicit raw state to the explicit innovation representing new knowledge capable of attracting market demand.


Afiliacja:

Phil Cooke: Cardiff University, Centre for Advanced Studies, 44-45 Park Place Cathays Park, Cardiff CF10 3BB, United Kingdom

Pobierz w wersji PDF: PDF

Michał Dobroczyński
ASEAN i MERCOSUR - oryginalne tendencje integracyjne na Południu

ASEAN i MERCOSUR - oryginalne tendencje integracyjne na Południu

Wśród licznych i dawnych już prób tworzenia ugrupowań integracyjnych na Południu (Dobroczyński 1961) dwa przypadki Stowarzyszenie Narodów Azji Południowo-Wschodniej oraz Wspólny Rynek Ameryki Południowej zasługują na zwiększoną uwagę. Nie ze względu na ich raczej skromne dotychczasowe osiągnięcia, lecz z racji szczególnych cech instytucjonalnych, ambicji ekonomicznych wymieszanych z politycznymi i kulturowymi, a także gotowością bardzo zresztą mało dynamiczną poszukiwania nieszablonowych rozwiązań perspektywicznych. Warto podkreślić gotowość państw członków ugrupowań do różnego typu innowacyjnych zbliżeń z niektórymi liczącymi się partnerami, ale zarazem reprezentowanie wysoce samodzielnych stanowisk w wielu sprawach, które w innych okolicznościach skłaniałyby do łatwych ustępstw na rzecz potężnych podmiotów globalnych.


ASEAN and MERCOSUR - Original Patterns of the Southern Integration

Among various attempts to create international associations integrating the countries of the South, two cases: Association of Southeast Asian Nations and Mercado Comun del Cono Sur deserve particular attention. Not because of their, rather modest, achievements, but due to the institutional characteristics, economic, political and cultural ambitions and the determination to search for original ways of development. ASEAN and MERCOSUR countries are ready to cooperate with the important global partners but, at the same time, have their own, independent views on many issues, in which in other circumstances, they would rather do easy concessions in favour of the powerful global organizations and countries.


Afiliacja:

Michał Dobroczyński: Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych, ul. Długa 44/50, 00-241 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
System zarządzania europejską polityką regionalną w Polsce w pierwszym okresie po akcesji

System zarządzania europejską polityką regionalną w Polsce w pierwszym okresie po akcesji

Jakość systemu zarządzania obok podstaw teoretycznych, strategii rozwoju i ogólnego systemu instytucjonalnego kraju ma decydujący wpływ na wyniki europejskiej polityki regionalnej w Polsce. Z analizy systemu zarządzania ZPORR wynika, że słabe punkty mocno przeważają nad silnymi. Główne negatywne cechy to: silne scentralizowanie i biurokratyzacja (dalece wykraczająca poza reguły Unii), wybór projektów w trybie z reguły nieprzejrzystym i wrażliwym na układy polityczne, czasochłonność decyzyjna, rozmywanie odpowiedzialności, wysokie koszty przerzucone na beneficjentów, niska zdolność do zachowań menedżerskich, a wreszcie niespójność z ustawami kompetencyjnymi. Efekty lat 2004-2005 dowodzą, że system zarządzania nie spełnia oczekiwań .

Słowa kluczowe: Polska  polityka regionalna  zarządzanie  analiza  


Delivery System of the European Regional Policy in Poland after Accession

The quality of the delivery system along with theoretical underpinnings, development strategy and country´s institutional system has decisive influence on EU regional policy implementation. Analysis of the management system of the Integrated Regional Development Programme shows that there is more weak than strong points. Main weaknesses can be described as: not transparent, politically sensitive project selection and time consuming procedures, unclear allocation of responsibility, high costs imposed on beneficiaries, low managerial skills, and, finally, conflicting solutions with existing legal distribution of powers between regional government and regional representative of the central government. Implementation effects of 2004-2005 confirm that delivery mechanism fails to meet expectations.

Słowa kluczowe: Poland  regional policy  management  analysis  


Afiliacja:

Marek Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Zachodnie pogranicze Polski w opinii mieszkańców

Zachodnie pogranicze Polski w opinii mieszkańców

Artykuł przedstawia wyniki sondażu, którego celem było m.in. zbadanie opinii mieszkańców czterech zachodnich podregionów na temat wpływu granicy na życie codzienne oraz opinii o funkcjonowaniu samorządów gmin. Sondaż ujawnia także postawy mieszkańców w stosunku do kwestii ochrony środowiska, współobywateli, mieszkańców sąsiednich krajów oraz pokazuje stopień identyfikacji terytorialnej mieszkańców pogranicza. Badanie zostało zrealizowane przez CBOS na reprezentatywnej próbie dorosłych mieszkańców czterech podregionów (NUTS 3): jeleniogórskiego, gorzowskiego, zielonogórskiego oraz szczecińskiego.


Polish-German Border Area in the Opinions of Its Inhabitants

The author investigates the citizens perception of the impact of Polish-German border on local economies and communities in Western Poland. The research, based on the survey conducted in selected municipalities, reveals also the attitudes of the citizens towards the protection of natural environment and their opinion about the neighbours at both sides of the border. Finally, it attempts to assess the degree of citizens identification with the border area.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek Furmankiewicz
Współpraca międzysektorowa w ramach

Współpraca międzysektorowa w ramach

Artykuł przedstawia podstawowe problemy wdrażania modelu współpracy międzysektorowej, w ramach tzw. partnerstw terytorialnych, na rzecz rozwoju określonych regionów wiejskich w latach 2001-2004 w Polsce. W tym okresie partnerstwa tworzono przy wsparciu środków zagranicznych i ze znacznym udziałem organizacji pozarządowych. Głównymi barierami ich działania były: niewystarczające środki finansowe; brak form prawnych, w których na równych prawach współpracować mogłyby samorządy, organizacje pozarządowe i przedsiębiorstwa; tendencje do dominacji liderów w działaniach grupy, słabe struktury organizacyjne i brak długoterminowych strategii. Pierwsze efekty współpracy są niewielkie i dotyczą głównie zagadnień społecznych i promocji turystycznej, ale wskazują na pozytywną rolę tego typu koalicji w rozwoju lokalnym.

Słowa kluczowe: partnerstwa międzysektorowe  program LEADER  rozwój współpracy  Polska  


Cross-sector Co-operation in Area-based Partnerships in Rural Areas of Poland

The paper shows the basic problems of implementation of the cross-sector cooperation, in the frame of area-based partnerships, for specified rural areas in years 2001-2004 in Poland. In this period partnerships were created with international sources support and with appreciable participation of non-government organisations. The main obstacles to their actions were: the insufficient financial resources, the lack of legal form of self-governments, NGOs and entrepreneurships cooperation with equal rights, tendencies for leaders´ domination in group´s actions, weak organisational structures and the lack of long-term strategies. The first effects of cooperation are little; they deal with social affairs and tourist promotion, but they show the positive role of such type coalitions in local development.

Słowa kluczowe: cross-sector partnerships  LEADER Programme  development of co-operation  Poland  


Afiliacja:

Marek Furmankiewicz: Akademia Rolnicza we Wrocławiu, Katedra Planowania i Urządzania Terenów Wiejskich, Plac Grunwaldzki 24a, 50-365 Wrocław, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Heller
Samodzielność finansowa samorządów terytorialnych w Polsce

Samodzielność finansowa samorządów terytorialnych w Polsce

Samodzielność finansowa jest rozpatrywana jako podstawowy instrument samorządności. Zagadnienie potraktowano w ujęciu dynamicznym oraz strukturalnym. Celem badań była ocena zmian stopnia samodzielności finansowej jednostek samorządu terytorialnego. Najwyższy jej poziom występuje w miastach na prawach powiatu, najniższy natomiast w województwach samorządowych oraz powiatach. W gminach jest on przeciętny, ale są one wyraźnie pod tym względem zróżnicowane. Gminy miejskie oraz te zlokalizowane wokół dużych miast charakteryzują się znacznie wyższym stopniem samodzielności finansowej od gmin wiejskich, które są oddalone od ośrodków miejskich.


Financial Independence of Local Governments in Poland

Financial independence is considered to be a crucial instrument of self-governance. This issue is treated in a dynamic and structural approach. The aim of the research was the evaluation of the level of changes in local government units´ financial independence. The highest level of independence is found in the cities with poviat rights, whereas the lowest is found in self-governing voivodeships and in poviats. In the communes, the level is average, but there are big differences between them in this aspect. The urban communes and those situated near big cities have a much higher level of financial independence than rural communes, situated far away from major cities.


Afiliacja:

Janusz Heller: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Makroekonomii, ul. K. Obitza 2 10-710 Olsztyn, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Sławomir Maciejczyk
Analiza finansowa przedsiębiorstwa a zarządzanie finansami jednostek samorządu terytorialnego

Analiza finansowa przedsiębiorstwa a zarządzanie finansami jednostek samorządu terytorialnego

Celem niniejszego artykułu jest ukazanie stanu wiedzy na temat oceny finansowej JST oraz potrzeby i własnej koncepcji stworzenia kompleksowej metody oceny zdolności kredytowej JST. Artykuł nawiązuje do oceny wskaźnikowej przedsiębiorców dokonywanej przez instytucje finansowe i wskazuje możliwość wykorzystania tych doświadczeń w ocenie samorządów. W pierwszej części autor prezentuje obecnie stosowane metody oceny zdolności kredytowej JST. Rdzeniem artykułu jest analiza możliwości wykorzystania doświadczeń instytucji finansowych w ocenie przedsiębiorstw do kompleksowej i stałej oceny JST. Ostatnia część artykułu zawiera przykładowe wskaźniki stworzone na wzór wskaźnikowej oceny firm.


Analyses of Financial Performance in Private Sector and Evaluation of Local Governments

The aim of the following article is to review the literature on financial evaluation of local governments and to emphasise the need of creating new methods of evaluation in this sector. The author makes references to the indicators applied by the financial institutions to business sector and points out the possibilities of adapting those experiences in assessing local governments.


Afiliacja:

Sławomir Maciejczyk: Politechnika Wrocławska, Instytut Organizacji i Zarządzania, Zakład Ekonomii i Prawa, ul. Smoluchowskiego 25, 50-372 Wrocław, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Zarycki
Zbigniew Rykiel, 2006, Podstawy geografii politycznej, Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, s. 263. (recenzja)

Afiliacja:

Tomasz Zarycki: Instytut Spraw Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego (ul. Stawki 5/7, 00 - 183 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(25)/2006
Maria Halamska
Czy rolnicy hamują rozwój Polski?

Czy rolnicy hamują rozwój Polski?

Szeroko definiowani rolnicy wraz z emerytami rolnymi stanowią liczną, choć trudną do precyzyjnego określenia, zbiorowość. Jest ona bardzo zróżnicowana, lecz liczebnie dominują w niej quasi-chłopi, drobni, najczęściej nieprowadzący towarowej produkcji, rolnicy. Zbiorowość ta ma wiele negatywnych charakterystyk ekonomicznych, społecznych i psychologicznych. Specyficzne są także jej polityczne zachowania, jej członkowie zwracają się ku partiom agrarno-populistycznym. Autorka, odwołując się do sformułowanych wcześniej koncepcji "blokowania rozwoju"€ i "moderowania zmian"€, analizuje polityczne mechanizmy spowalniania przemian, uruchamiane przez szeroko rozumianą zbiorowość rolników.


Do Farmers Block the Development of Poland?

Polish farmers are hardly definable social group. It is a diversified population dominated (in numbers) by "quasi-farmers" - running small farms for own consumption, not selling their products at the market. This category has many negative, economic, social and psychological features. Their political choices are often to support the populist, agricultural parties. The author, referring to the concepts of "blocking development" and "moderating the changes", describes the political mechanisms of slowing down the reforms applied by the (broadly considered) Polish farmers.


Afiliacja:

Maria Halamska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.halamska@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Przemysław Śleszyński
Zaawansowanie i uwarunkowania prac planistycznych w gminach: wnioski dla polityki regionalnej

Zaawansowanie i uwarunkowania prac planistycznych w gminach: wnioski dla polityki regionalnej

W artykule zaprezentowano wyniki analiz dotyczących planowania przestrzennego w gminach z końca 2004 roku, udostępnionych dzięki uprzejmości Departamentu Ładu Przestrzennego i Architektury w Ministerstwie Transportu i Budownictwa, a uzyskanych w ankiecie GUS. Omówiono pokrótce najważniejsze wskaźniki obrazujące zaawansowanie prac planistycznych, zwłaszcza opracowanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Przeanalizowano też szeroki zakres czynników, głównie społeczno-ekonomicznych, mogących wpływać na stan planowania przestrzennego. Na podstawie przeprowadzonych badań sformułowano wnioski praktyczne dla polityki regionalnej.


Spatial Planning in Municipalities. Implications for Regional Development Policies

The article presents the analysis of spatial planning process in communities at the end of 2004, based on information by Ministry of Transport and Construction and Central Statistical Office survey. Briefly discussed are the most important indicators reflecting the advancement of planning works. As a result of the research carried out, the practical conclusions for the regional politics were formulated. The research helped to identify and judge the state of the preparation of planning works in relation to the forming of spatial structure in the country. The analysis shows that the state of the planning works in the municipalities especially in relation to local plans, is unsatisfactory especially in urban areas. The planning predictions, contained in Priorities and Conditions"€Ś should be also critically judged. They are unrealistic, inconsistent with the real socio-economic situation. In the future it is necessary to develop a detailed monitoring system for the spatial planning on a regional, sub-regional and local scale.


Afiliacja:

Przemysław Śleszyński: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
Konkurencyjność turystyczna polskich regionów

Konkurencyjność turystyczna polskich regionów

Gospodarka turystyczna to dynamicznie rozwijający się sektor, zdolny do wchłonięcia znacznych i zróżnicowanych zasobów ludzkich, także na obszarach słabo rozwiniętych. Szanse jego rozwoju zależą nie tylko od zasobów naturalnych i kulturowych, lecz także od niezbędnej infrastruktury i odpowiedniej polityki rozwoju. Polskie zasoby naturalne były dotychczas na ogół przeceniane, kulturowe zaś nie w pełni wykorzystywane. Większa część polskiego terytorium nie dysponuje zasobami pozwalającymi na rozwój turystyki jedynie w oparciu o nie, co oznacza, że tereny te zależne są od zdolności do wykreowania produktów turystycznych i włączenia się we wspólne projekty z ośrodkami w nie zasobniejszymi. Działania państwa winny się koncentrować na obszarach już aktywnych turystycznie, wzmacniając ich pozycję konkurencyjną i wspierając tworzenie sieci współpracy (dyfuzję na pozostałe tereny).

Słowa kluczowe: Polska  region  turystyka  konkurencyjność  


Touristic Competitiveness of Polish Regions

Tourist sector belongs to most dynamic sectors able to absorb large and different human resources. Its chances to get developed depend not only on natural and cultural resources, but also increasingly on necessary infrastructure and appropriate development policy. While Polish natural resources were mostly overvalued, the cultural ones were seemed to be underestimated. In general most of the Polish territory does not have significant touristic resources and its chances to develop touristic sector depends to a large extent on ability to create touristic products and on involvement into networks with other, better equipped regions. The state policy should concentrate scarce development resources on 1. areas already touristically developed in order to improve their competitiveness and 2. support to diffusion processes and cooperation network creating.

Słowa kluczowe: Poland  region  tourism  competitiveness  


Afiliacja:

Marek Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Adam Płoszaj, Maciej Smętkowski
Ocena strategii rozwoju regionu - wykorzystanie modelu czterech kapitałów

Ocena strategii rozwoju regionu - wykorzystanie modelu czterech kapitałów

Artykuł przedstawia zastosowanie modelu czterech kapitałów do oceny dokumentu i wdrażania strategii rozwoju regionu pod kątem rozwoju trwałego. We wstępie zostały zdefiniowane te rodzaje kapitałów, które mogą być wykorzystane do analizy trwałości rozwoju regionu. Następnie autorzy przedstawiają wyniki ćwiczenia przeprowadzonego z władzami województwa lubuskiego, polegającego na ocenie wpływu realizacji strategii na stan wyróżnionych kapitałów. Otrzymane wyniki zostały zestawione z opiniami władz samorządów lokalnych oraz przedsiębiorców. Pozwoliło to na określenie słabych stron realizacji strategii, a także na wskazanie potencjalnych konfliktów między rozwojem różnego rodzaju kapitałów. W efekcie umożliwiło sformułowanie rekomendacji związanych z aktualizacją strategii rozwoju regionu.

Słowa kluczowe: rozwój trwały  rozwój regionalny  model czterech kapitałów  


Four Capitals Model in the Evaluation of Regional Development Strategy

The article presents 4 capital model as an evaluation method of the region development strategy implementation as well as strategy document analysis. The introduction provides definition of these types of capitals that might be adapted to analysis of sustainable development. Than the authors describes a result of exercise conducted together with representatives of self-government authorities consists of impact assessment of the strategy implementation in the context of selected forms of capital. The results were confronted with opinions of local self-governments authorities as well as small and medium size enterprises. These breakdown enabled authors to indicate weakness of the strategy and potentials trade-offs between different types of capital. As the final result recommendations regarding the updating processes of the strategy were formulated.

Słowa kluczowe: sustainable development  Regional development  Four Capitals Model  


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Adam Płoszaj: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.ploszaj@uw.edu.pl

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Kopańska
Partnerstwo publiczno-prywatne - wzory brytyjskie. Czego możemy się z nich nauczyć

Partnerstwo publiczno-prywatne - wzory brytyjskie. Czego możemy się z nich nauczyć

W niniejszym artykule dokonano analizy problemów związanych z funkcjonowaniem projektów opartych o formułę partnerstwa publiczno-prywatnego (PPP), a także wskazano sposoby ich przezwyciężania. Podstawą analizy jest prezentacja schematu Private Finance Initiative w Wielkiej Brytanii i ocena zmian w tym schemacie na przestrzeni ostatnich kilkunastu lat. Wykazano, że istnieje wiele podobieństw w sytuacji wprowadzania projektów partnerskich w Polsce dziś i na początku lat 90. w Wielkiej Brytanii. Dzięki temu brytyjskie przykłady mogą stać się podstawą dla stworzenia właściwych warunków funkcjonowania PPP w naszym kraju, co pomoże uniknąć problemów jakie wystąpiły w Wielkiej Brytanii lub przynajmniej zminimalizować je.


Public-Private Partnership - British examples. What could we learn from them.

The article provides the analysis of bottlenecks related to public private partnerships (PPP), and the methods of avoiding them. The study is based on the history of Private Finance Initiative (PFI) in Great Britain, and the changes introduced to this programme in the last years. It is shown, that there are similarities between PPP in today"€™s Poland and PFI in the UK at the beginning of 90"€™s. British experience can be helpful in creating better environment for PPP, to avoid (or at least minimize) the potential threats.


Afiliacja:

Agnieszka Kopańska: Wydział Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warszawskiego (ul. Długa 44/50, 00-241 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Joanna Nargiełło
Zdolność kredytowa jako element potencjału finansowego jednostek samorządu terytorialnego

Zdolność kredytowa jako element potencjału finansowego jednostek samorządu terytorialnego

Zdolność kredytowa, podobnie jak możliwość generowania dochodów oraz efektywnego ich wydatkowania, jest jednym z podstawowych elementów potencjału finansowego jednostek samorządu terytorialnego (JST), bowiem umożliwia ona pozyskanie dodatkowych zewnętrznych środków, głównie na realizację zadań inwestycyjnych. Możliwość zadłużania się przez samorządy jest ograniczona prawnie ustawowymi limitami zadłużenia oraz ekonomicznie poprzez wysokość zdolności kredytowej. Każdorazowo przed podjęciem decyzji o skorzystaniu z zewnętrznego zwrotnego finansowania lub o finansowym zaangażowaniu zarówno banki, jak i same jednostki samorządu terytorialnego powinny dokonać wnikliwej analizy obecnego oraz przyszłych prognozowanych budżetów jednostki pod kątem możliwości pełnego i terminowego wywiązywania się z obowiązków dłużnika.


Creditworthiness as an Element of Local Governments"€™ Financial Potential

Creditworthiness, similar to the ability of generating profit and efficient disposal of financial resources, is one of the basic elements of local governments"€™ financial potential, since it enables gaining additional funds for investment purposes. However, the possibility of obtaining credit is limited not only by law regulations, but also by economic restraints, which determine creditworthiness. Each time, before deciding about incurring debts or about financial involvement, banks as well as local governments themselves should analyze thoroughly the current and future budgets in respect of credit facilities.


Afiliacja:

Joanna Nargiełło: Zakład Finansów Rolnictwa, Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy (ul. Świętokrzyska 20 00-002 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Magdalena Górczyńska, Urszula Jusis, Piotr Siłka
Wpływ rewitalizacji na rozwój miasta na przykładzie Cork w Republice Irlandii

Wpływ rewitalizacji na rozwój miasta na przykładzie Cork w Republice Irlandii

Artykuł dotyczy problematyki rewitalizacji zdegradowanych dzielnic miejskich. Na podstawie studium przypadku miasta Cork w Irlandii przedstawione zostały kolejno realizowane programy odnowy. Cork jest ciekawym przykładem ośrodka, który w swych planach skupił się na trzech różnych obszarach: dawnych terenach poprzemysłowych, historycznym rdzeniu miasta oraz dawnych dokach. Przyjęte rozwiązania okazały się w wielu przypadkach sukcesem. Wytrwałość w realizacji programów, od 1979 roku aż do dziś (niektóre projekty są nadal wdrażane), przyniosła oczekiwany rezultat - pozytywną zmianę wizerunku miasta, które obecnie jest postrzegane jako atrakcyjne miejsce do zamieszkania, inwestowania i odwiedzania. Rewitalizacja Cork stała się zatem jednym z czynników rozwoju miasta.


Urban Renewal and Local Development. Evidence from Cork

Urban renewal in derelict sites has become a focal point of interest in many traditional industrial cities. Having adopted the case study of the Cork City (Ireland), the authors presented four urban renewal schemes which were implemented in this city over a 25-year period. It ought to be emphasised that not only has Cork implemented various rejuvenation programmes since 1979, but also revived three entirely different urban sites: the former industrial areas, the historic centre and the docklands. However, the latter still requires further regeneration. The urban renewal schemes contributed to an enhancement of the quality of life and a rise in local and inward investment. Moreover, the number of tourists increased considerably. In consequence, the image of the city was improved. Hence, the urban renewal has become a factor of Cork"€™s redevelopment.


Afiliacja:

Magdalena Górczyńska: SVE w Pouzauges, Francja

Urszula Jusis: SVE w Pouzauges, Francja

Piotr Siłka: Mazowieckie Biuro Planowania Przestrzennego i Rozwoju Regionalnego, Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Stanisław W. Ceran, Michał Sidoruk
Ocena sieciowych zasobów informacyjnych administracji samorządowej na obszarze województwa podlaskiego

Ocena sieciowych zasobów informacyjnych administracji samorządowej na obszarze województwa podlaskiego

Opracowanie zawiera ilościową analizę rozpoznawalności stron www, ocenę pojemności zróżnicowania oraz prezentowanych w nich treści, poziomu świadczenia usług oraz jakości serwisów jednostek administracji samorządowej województwa podlaskiego. Praca jest analizą o charakterze podażowym, próbą inwentaryzacji i oceny ważności cech tego medium komunikacji elektronicznej. Popularność jego wzrasta wraz z możliwością dwustronnej komunikacji, ograniczenia czasu i kosztów w załatwianiu spraw publicznych, a zależy w dużym stopniu od widoczności i jakości zasobów w sieci. W opracowaniu wykorzystano stworzoną specjalnie na jego potrzeby aplikację, opartą na makrodefinicjach MS Excel, w celu automatyzacji prac.


Community Authorities Websites Resources Evaluation in the Podlaskie voivodship

The study contains a review of websites of local governments in Podlaskie voivodship. The authors address the problem of demand for internet services, provide the inventory of available websites and evaluate the importance of this form of communication. The popularity of Internet services is clearly growing, especially with respect to interactive solutions, saving time and money of citizens. The quality of website"€™s contents is also a strong determinant of it"€™s success.


Afiliacja:

Stanisław W. Ceran, Michał Sidoruk: Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego w Białymstoku (Wyszyńskiego 1 15-888 Białystok);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Komentarz metodologiczny do zmian w danych GUS

Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Robert Geisler
B. Jałowiecki, W. Łukowski (red.), 2006, Społeczności lokalne. Teraźniejszość i przyszłość, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe "Scholar"€, Wydawnictwo Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej Academica, 171 s. (recenzja)

Afiliacja:

Robert Geisler: Instytut Socjologii, Uniwersytet Opolski (ul. Katowicka 89, 45–061 Opole);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(26)/2006
Alan S. Blinder
Offshoring - kolejna rewolucja przemysłowa?

Offshoring - kolejna rewolucja przemysłowa?

Artykuł przedstawia istotę offshoringu, zjawiska polegającego na przenoszeniu prac, lecz nie osób je wykonujących, z krajów bogatych do biednych. Szybki rozwój technologii oraz coraz tańszy i łatwiejszy przepływ informacji znacząco rozszerzają zakres zbywalnych towarów i usług. Według autora zmiana ta okaże się dla świata tak doniosła, że będzie można porównać ją do dwóch rewolucji przemysłowych. Rozwój offshoringu może więc stanowić wyzwanie masowe, które poza istotnymi zmianami społecznymi przyniesie potrzebę przebudowy wielu systemów w rozwiniętych krajach, np. edukacji czy systemów zabezpieczenia społecznego, na co biedniejsze kraje nie są jeszcze gotowe. W zakończeniu autor wskazuje kierunek potrzebnych zmian.


Offshoring - The Next Industrial Revolution?

The article addresses the nature of offshoring, a phenomenon which names the migration of jobs, but not the people who perform them, from rich countries to the poor ones. Due to fast development of technology, information flow around the globe is getting cheaper and easier. Thus, the group of tradable goods and services is constantly growing. This change will become as meaningful in its consequences as two Industrial Revolutions. The development of offshoring will become a massive challenge bringing wrenching social changes. Moreover, rich countries will have to modify their systems of education or social security net in order to adjust. themselves to new reality, and they have not done much yet. The conclusion presents the possible directions of these changes.


Afiliacja:

Alan S. Blinder: Princeton University, Nassau Hall Princeton, NJ 08542, USA

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Analiza zagrożeń korupcyjnych w systemie zarządzania Zintegrowanym Programem Operacyjnym Rozwoju Regionalnego (ZPORR 2004-2006)

Analiza zagrożeń korupcyjnych w systemie zarządzania Zintegrowanym Programem Operacyjnym Rozwoju Regionalnego (ZPORR 2004-2006)

System zarządzania ZPORR w niewystarczający sposób zapobiega zjawiskom korupcji politycznej i administracyjnej. W szczególności zagrożone są procedury wyboru projektów oraz niedawno zmieniony system przetargów z kilku przyczyn: (1) zbyt skomplikowanego i wieloetapowego procesu zarządzania, (2) niewłaściwego rozkładu odpowiedzialności między różnymi władzami publicznymi, a także między politykami i urzędnikami, (3) źle zaprojektowanych instytucji (np. regionalnych komitetów sterujących), (4) nieprecyzyjnych regulacji, dotyczących m.in. zapewnienia jawności procedur, (5) braku specjalnych regulacji zapobiegających korupcji, (6) kultury politycznej i administracyjnej w Polsce. Dlatego projektowany system zarządzania programami regionalnymi na lata 2007-2013 powinien uwzględniać konkluzje przedstawione w tym artykule, a także zostać przeanalizowany z punktu widzenia zabezpieczeń przed korupcją.


The Analysis of Corruption Threats in the Integrated Regional Operational Programme 2004-2006 Management System

The Integrated Regional Operational Programme (IROP) management system in a weak manner prevents possibility of administrative and political corruption. Particularly susceptible to corruption are procedures of choosing projects and new public procurement system. We could list following reasons, why IROP management system is vulnerable to corruption: (1) system is very complicated, (2) division of competences between various public authorities is incorrect, as well as between politicians and civil servants, (3) some institutions are wrongly designed (particularly regional steering committees), (4) blur regulations, for instance not clearly supporting transparency of administrative procedures, (5) lack of special anti-corruption regulations, (6) Polish administrative and political culture. Decision makers preparing a new system for regional programs (2007-2013) should take into consideration conclusions of this paper and revise this system from the point of view of preventing corruption.


Afiliacja:

Tomasz Grzegorz Grosse: Polska Akademia Nauk, Instytut Studiów Politycznych, ul. Polna 18/20, 00-625 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Stanisław Wyganowski
Dokąd zmierza Warszawa?

Dokąd zmierza Warszawa?

Polskie władze publiczne uznały na początku lat 90., że wszelkie planowanie jest przejawem systemu socjalistycznego i w ustroju gospodarki rynkowej staje się zbędne. Cechą polskiej przestrzeni na przełomie XX i XXI wieku stał się postępujący chaos zagospodarowania. Dotyczy to także Obszaru Metropolitalnego Warszawy, istniejącego jako obiektywny system powiązań funkcjonalnych, ale nieobecnego w procesach planistycznych i na mapach administracyjnych. Brak spójnej polityki przestrzennej skutkuje dziką urbanizacją terenów podmiejskich, ale także brakiem rozwoju Warszawy w jej administracyjnych granicach. Widoczna centralizacja władzy samorządowej doprowadziła tu do zatorów decyzyjnych i zahamowania inwestycji. Zjawiska te mogą prowadzić do marginalizacji Warszawy jako metropolii europejskiej.


Where does Warsaw go?

In the early 90s public authorities in Poland considered all kinds of planning as a remaining of the socialist economy, unnecessary under the free-market rules. As a consequence, the chaos became a dominant characteristics of the Polish space at the beginning of the XXI century. This applies also to the situation in Warsaw Metropolitan Area, that exists as a real system of functional relations, but not as an administrative or planning unit. In effect, we observe the "wild urbanization" of the suburbs, and lack of development in the central part of the city. Recent centralization of local government in Warsaw has made the situation even worse, by blocking the investment and planning decisions. All these processes may lead to further marginalization of Warsaw as an European metropolis.


Afiliacja:

Stanisław Wyganowski: prezydent Warszawy w okresie styczeń 1990 r. – październik 1994 r., prezes Towarzystwa Urbanistów Polskich w latach 1997–2000, Warszawa

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Czy Warszawa staje się miastem Trzeciego Świata?

Czy Warszawa staje się miastem Trzeciego Świata?

Miasto jest obrazem zamieszkującego je społeczeństwa, dzieli wraz z nim jego los. Sytuacja Warszawy jest zatem pochodną sytuacji Polski - dużego, ale stosunkowo słabo rozwiniętego kraju położonego na peryferiach Europy. Ogólnokrajowe uwarunkowania sprawiają, że miasto to nie znajduje się w gronie najważniejszych europejskich metropolii. Jednocześnie duży napływ inwestycji zagranicznych i obecność w Warszawie filii międzynarodowych korporacji zapoczątkowały metropolizację miasta zrujnowanego przez wojnę i źle odbudowanego wg wzorów realnego socjalizmu. Zderzenie "starego"€ i "nowego"€ jest przyczyną kontrastów i braku nierównowagi. Podobne zjawiska obserwować można także w miastach Trzeciego Świata. Istotne jest jednak pytanie, czy te kontrasty zmniejszają się, czy przeciwnie - utrzymują, a nawet rosną? Tekst ten jest próbą odpowiedzi na to pytanie.


Is Warsaw Becoming a City of the Third World

A city is a reflection of the society and flows its fate. The situation of Warsaw is therefore related to the situation of the whole of Poland - a country relatively big, but still poorly developed country, located at the peripheries of Europe. Due to these general conditions Warsaw has not become one of the most important European metropolises. However, a massive inflow of FDI and location of several offices of TNCs in the city has begun a process of metropolisation of this city - severely damaged during the war and later badly reconstructed according to the principles of real socialism. Juxtaposition of the "old" and the "new" leads to emergence of contrasts and imbalances - in a similar way as it happens in the cities of the so-called Third World. An important question arises - do these contrasts have a tendency to diminish, or are they persistent or even growing? This article aims at providing an answer to this question.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jeremi T. Królikowski
Warszawa - przestrzeń po katastrofie

Warszawa - przestrzeń po katastrofie

Pytanie, czy Warszawa staje się miastem Trzeciego Świata, można uznać za pytanie metaforyczne, które wyraża niepokój o to, czy dokonujące się obecnie przemiany idą w dobrym kierunku, jak są realizowane wartości przestrzenne. W wyniku II wojny światowej Warszawa ukształtowana jako miasto tradycyjne legła w gruzach. Narzucono jej ład o charakterze totalnym, który doprowadził do powstania w wybranych miejscach form dominujących i zamienił olbrzymie obszary miasta w przestrzeń rozmytą. W latach transformacji nie odtworzono i nie tworzono w wymiarze publicznym wartości przestrzennych prowadzących do oczekiwanego zrównoważonego rozwoju, którego rezultatem byłby ład wolności, respektujący ducha miejsca.


Warsaw - the Spatial Catastrophe"€™s Aftermath

The question as to whether Warsaw is becoming a Third World city may be regarded as a metaphorical question, which expresses concern about whether the changes being wrought now are moving in the right direction and how the city"€™s spatial values are adhered to. Shaped as a traditional city, Warsaw lay in ruins in consequence of World War II. Imposed on it was an order of a total character, which, in chosen places, gave rise to forms dominating over the city huge areas which might be described as having a blurring and diluting effect. In the years of transformation, the spatial values leading to the expected balanced development, whose result would be the order of freedom with due regard for the sprit of the place, were not reasserted, and were not incorporated in the public dimension.


Afiliacja:

Jeremi T. Królikowski: Samodzielny Zakład Sztuki Krajobrazu SGGW (ul. Nowoursynowska 166, pawilon 13 02-787 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Buczek
Czy Warszawa staje się miastem Trzeciego Świata?

Czy Warszawa staje się miastem Trzeciego Świata?

Zgodnie ze strategią rozwoju do 2020 roku i z aktualnie ustalaną polityką przestrzenną Warszawa ma być europejską metropolią, z dobrymi warunkami życia, miastem kultury, o trwałym ładzie przestrzennym i przestrzeniami publicznymi o wysokiej jakości. To cele władz miasta, ale spacer po jego śródmieściu pokazuje, że do ich osiągnięcia jeszcze daleka droga. Właściwa metoda to planowanie przestrzenne, którego cechami winny być przejrzystość i partycypacja społeczna. Niestety, planowanie Warszawy takich cech nie ma, co widać na spektakularnych przykładach - planu miejscowego otoczenia Pałacu Kultury oraz projektu wspomnianej polityki przestrzennej. Jeżeli taki sposób zarządzania nie zmieni się po wyborach samorządowych, Warszawa będzie coraz bliższa miastom Trzeciego Świata.


Is Warsaw Becoming a City of the Third World?

According to its development strategy and currently defined physical planning policy Warsaw should become the European metropolis, with a good quality of life, high culture, a durable physical order and public areas of high standard. These are the goals of the municipal authorities, but a short walk through the downtown shows that they are far from being reached. The obvious way for Warsaw to meet the ambitions of its authorities is through physical planning - transparent, with a high level of a public participation. That is - completely different from how it is now, what can be confirmed by some spectacular examples. If bad governance will be continued, Warsaw may soon become closer to the cities of the Third World, than to the European metropolis.


Afiliacja:

Grzegorz Buczek: Politechnika Warszawska, Wydział Architektury, Zakład Projektowania Urbanistycznego, ul. Koszykowa 55, 00-659 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Elżbieta Anna Sekuła
Jak wam się podoba"€Ś Warszawa jako metropolia Trzeciego Świata?

Jak wam się podoba"€Ś Warszawa jako metropolia Trzeciego Świata?

Tekst jest próbą analizy relacji i interakcji pomiędzy głównymi aktorami "sceny warszawskiej"€: przedstawicielami władz lokalnych, badaczami społecznymi, architektami, urbanistami, dziennikarzami i zwykłymi mieszkańcami stolicy. Autorka stara się podsumować dyskurs o przestrzeni publicznej Warszawy i trudności w komunikacji, jakie stały się udziałem uczestników tej debaty, oraz określić miejsce Warszawy na osi rozpiętej pomiędzy metropolią a miastem Trzeciego Świata. Centralna problematyka obejmuje zagadnienia definiowania przestrzeni publicznej i jej funkcji stołecznych w przypadku Warszawy, pozycji i ról bohaterów "gry o przestrzeń miejską"€, struktury architektoniczno-urbanistycznej oraz tożsamości mieszkańców. Esej oparty został o badania sondażowe, wywiady pogłębione i analizę treści zawartych w przekazach medialnych.


As You Like It"€Ś Warsaw as the Third World"€™s Metropolis?

The text is an essay of analysis of the relations and interactions between the main protagonists of the "€œWarsaw scene"€: the local administration representatives, anthropologists and sociologists, architects, urbanists, journalists and common citizens. The author is trying to summarise the discourse about the public space in Warsaw and about the difficulties in communication that concern the public discussion on the topic. The aim of the analysis is also to define the place of Warsaw as a city that belongs as well to the Europeans"€™ metropolises and to the towns of the Third World at the same time. The main topic concerns the view of the public spaces and its social functions in case of Warsaw, the position and roles of the heroes of "€œthe game of the city space"€, the architectural and urbanistic structure, the citizens"€™ identity and other issues. The essay is based on the personal research and TNS OBOP"€™s surveys and discourse analysis of the media content.


Afiliacja:

Elżbieta Anna Sekuła: Instytut Kultury i Komunikowania Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej (ul. Chodakowska 19/31 03-815 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
Czy sprostamy wyzwaniom?

Czy sprostamy wyzwaniom?

Artykuł poddaje analizie wstępną wersję Strategii Rozwoju Kraju na lata 2007-2015 przyjętą przez rząd w czerwcu 2006 r. Jest ona najważniejszym dokumentem planistycznym, od którego skutecznej realizacji w znacznym stopniu może zależeć pozycja konkurencyjna Polski po upływie dekady. Analiza przedstawionej diagnozy, uwarunkowań, celów i priorytetów rozwoju kraju oraz mechanizmu zarządzania prowadzi do wniosku, że jest to strategia nowoczesna i interesująca, a jednak nie dość przełomowa, by zapewnić polskiej gospodarce wysokie miejsce pośród innych krajów UE.

Słowa kluczowe: Polska  strategia  problem  


Shall We Meet the Challenge?

Article analyses draft version of the National Development Strategy 2007-2015 adopted by the GoP in June 2006. This is the most important planning document. Its implementation may to a large extent influence competitive position of Poland within a decade. Analysis of presented diagnosis, objectives and priorities and outlined delivery mechanism leads to a conclusion that it is modern and interesting strategy, however not ambitious enough to ensure that Polish economy takes high place among other EU countries.

Słowa kluczowe: Poland  strategy  problem  


Afiliacja:

Marek W. Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
Andrzej Kowalczyk, 2000, Geografia turyzmu, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 287 (recenzja)

Afiliacja:

Marek W. Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Sylwia Michalska
Maria Halamska, 2005, Rozwój wiejski w Portugalii w latach 1986-2000. Wzór czy przestroga dla Polski?, Warszawa: Instytut Wsi i Rolnictwa PAN, s. 187. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Special Issue 2006
Iwona Sagan
Contemporary Regional Studies - Theory, Methodology and Practice

Contemporary Regional Studies - Theory, Methodology and Practice

The paper offers a review of the evolution in defining and describing regions, showing mutual relationships between particular approaches and logical succession between various analytical concepts of the region. The analysis highlights the strong relationship between individual theories and overall social change. Three main approaches to regional research are outlined: the chorological approach, Regional Science and contemporary social and cultural interpretations of the region. Each approach is presented in three perspectives: theoretical, methodological and practical. The changing role and status of geographical research in regional studies is also discussed.


Afiliacja:

Iwona Sagan: Uniwersytet Gdański, Wydział Oceanografii i Geografii, al. Marszałka Piłsudskiego 46, 81-378 Gdynia, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bolesław Domański
Critique of the Concept of Development and Regional Studies

Critique of the Concept of Development and Regional Studies

At the end of the 20th century the concept of development as a synonym of modernisation and progress came under heavy criticism, together with its various forms such as Europeanisation. It has been criticised for treating development as a teleological, uniform, linear, normalising and instrumental process. Such an approach is frequently underpinned by the concept of dichotomous division of space. Post-development criticism includes various ideologies, such as conservative anti-modernism, neo-liberal rejection of state interventionism and leftist cultural relativism. The author claims that the main weaknesses of the development concept stem from unfounded generalisations with respect to the object, time and space in which such processes are observed. Such weaknesses can be overcome without adopting radically post-modernist positions, rejecting any valuation of regional development trajectories. Regional studies may treat development as an open process, not necessarily leading to predetermined outcomes and not always following the paths taken by the more developed regions. There exist different development paths that are nonlinear processes, in which endogenous factors, such as activity of local actors, play a significant role.


Afiliacja:

Bolesław Domański: Uniwersytet Jagielloński, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, ul. Gronostajowa 7, 30-387 Kraków, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Poland s Regional Policy and Disparities in the Polish Space

Poland s Regional Policy and Disparities in the Polish Space

The paper discusses regional disparities in Poland in their many dimensions and aspects economic, social and political. Individual phenomena basically have a similar spatial representation, which can be seen as a corroboration of the well-known thesis on the existence of a strong interdependency of many phenomena in the development process. The historical underpinnings of these disparities prove once again that they are the products of "long duration´ processes. Both characteristics of these differences, showing their complexity and historical factors suggest caution as to what can realistically be expected of regional policy because it can change the objective reality only gradually and only to a limited extent. The paper ends with some recommendations for regional policy.


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Polish Cities and Metropolisation Processes

Polish Cities and Metropolisation Processes

Metropolisation is one of the most dynamic processes of contemporary world, changing the existing settlement patterns and creating new relations between large cities. In the recent years, metropolisation has also come to include Central and Eastern European countries. The paper looks at the role of these countries in the European metropolitan network, and describes the process of the emergence of Polish metropolises, in addition to their social and spatial transformation.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Stanisław Furman
Poland in European Space: The Urban Perspective

Poland in European Space: The Urban Perspective

The paper assesses the state and conditions of the development of Polish cities in the context of processes and issues that occur in the cities of highly developed European countries. The latter, particularly those located at the very core of Europe, enter a new phase of development. Interconnected through networks of various links, the countries form economically integrated urban spaces characterised by the highest competitive potential in the global economy, at the same time losing their nature of self-contained, self-standing socio-economic systems. The author describes the underlying processes, pointing to the fact that they are visible in Poland, but rather not yet advanced. Poland is a country of retarded urbanisation with insufficiently competitive in Europe economic base of cities, quite well-developed human capital, but with mediocre social capital and low quality urban space. The main challenges of Polish cities´ development are outlined from the perspective of European integration, including a discussion of the most common visions of European cities of the 21st century, in the context of developmental aims and ways to attain them.


Afiliacja:

Stanisław Furman: Towarzystwo Urbanistów Polskich, ul. Lwowska 5/100, 00-660 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Korcelli
Replacement Migration and the Dilemmas of Migration Policy

Replacement Migration and the Dilemmas of Migration Policy

The notion of replacement migration is frequently used in recent literature on migration policy and demographic forecasts. Such migration streams could theoretically compensate for the natural decrease and population ageing, observed in most of developed countries. In the long run, however, international migration can only slow down, rather than reverse these processes. In this respect, the situation in Poland is unique as its migration balance will most likely remain negative until around 2020. Nevertheless, the population outflow abroad could to some extent be offset by the population inflow. This would require, among other conditions, a reformulation of Poland´s migration policy, with an increase of provisions enabling selective legal immigration, preventing at the same time the so-called irregular immigration. Such provisions are already being implemented in some EU countries (including Germany), and in the future will probably form the basis of EU migration policy.


Afiliacja:

Piotr Korcelli: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Human Capital Formation in Poland. Where Does Educational Quality Come From?

Human Capital Formation in Poland. Where Does Educational Quality Come From?

Theory and empirical literature relate educational quality to two main explanatory factors: family education (intergenerational transfer of human capital) and the quality of schools. The model proposed in this paper is intended to verify the significance of these factors in explaining territorial disparities in educational quality in Poland. The dependent variable is the test score of sixth grade pupils in 2002, averaged at municipality level. The test results prove to be strongly correlated with human capital stock in the municipality´s adult population, which points to the key role of intergenerational transfer for educational quality. On the other hand, the role of school resources (understood as expenditure on education) is rather small. Average test results differ significantly between Poland´s historical divisions. Surprisingly, the more urbanised and relatively affluent regions, like Greater Poland (Wielkopolska), Pomerania (Pomorze) and the so-called Regained Territories (ziemie odzyskane) reveal a substantially lower educational quality than the territories in the east and south-east of the country, generally less developed and with a significant share of agriculture in the economy. These differences can only be partly explained by an additional environmental factor, related to the prevalence of state-owned economy before 1990 (e.g. state farms PGRs) and today´s high structural unemployment. Interestingly, the dissimilarities between the historical regions are not only illustrated by average test score levels, but also by parameters of the determining functions for these results. It can be concluded therefore that location in a historical region has a substantial impact on the flexibility of educational outcomes with regard to different explanatory factors.


Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; mherbst@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Numer specjalny 2006, Tom II

Zaktualizowana Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju

Zaktualizowana Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju

Niniejszy specjalny numer Studiów Regionalnych i Lokalnych jest w całości poświęcony Zaktualizowanej koncepcji przestrzennego zagospodarowania kraju. Dokument ten został opracowany w zlikwidowanym już Rządowym Centrum Studiów Strategicznych i przyjęty przez Rząd RP na posiedzeniu w dniu 6 września 2005 r.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(27)/2007
Tomasz Zarycki
Interdyscyplinarny model stosunków centro-peryferyjnych. Propozycje teoretyczne

Interdyscyplinarny model stosunków centro-peryferyjnych. Propozycje teoretyczne

Artykuł przedstawia propozycje teoretycznego modelu zależności centro-peryferyjnych, zdefiniowanych na wysokim poziomie ogólności (od poziomu globalnego po poziom struktur regionalnych), który integrowałby w sobie ujęcia kilku dyscyplin nauk społecznych, w szczególności nauk politycznych (np. teoria podziału "centrum-peryferie"€ Rokkana), socjologii (np. teoria typów kapitału Bourdieu) i językoznawstwa (analiza dyskursu, w szczególności teorie grzeczności i zmiany kodów). Szczególna uwaga poświęcona została naturze dyskursu elit peryferyjnych, które jak pokazano, można rozpatrywać jako poruszające się w przestrzeni społecznej o dwu lub więcej wymiarach i posługujące się co najmniej dwoma kodami (w szczególności językami): peryferyjnym i centralnym. Odwołując się do wspomnianych narzędzi teoretycznych, przedstawiono także próbę teoretycznej analizy procesów rządzących wzajemną percepcją centrów i peryferii.


An Interdisciplinary Model of the Centre-Periphery Relations. A Theoretical Proposal

The paper proposes a model in which centre-periphery relations defined in an abstract way (from the global level of world system to regional structures) could be analyzed in a perspective of a number of disciplines including: political science (e.g. the Rokkan theory of peripheries and centre-periphery cleavages), sociology (e.g. the Bourdieu"€™s theory of types of capital) and linguistics (discourse analysis including the code switching and politeness theories). It focuses on the nature of the discourse of the peripheral elites which, as it is argued, live in a two or more dimensional social space and communicate in at least two separate codes (in particular languages): peripheral and central. Using the above mentioned theoretical concepts, an attempt of theorization of the mechanism of mutual perception of centres and the peripheries is made.


Afiliacja:

Tomasz Zarycki: Instytut Studiów Społecznych, Uniwersytet Warszawski, (ul. Stawki 5/7, 00 - 183 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Wybrane koncepcje teoretyczne i doświadczenia praktyczne dotyczące rozwoju regionów peryferyjnych

Wybrane koncepcje teoretyczne i doświadczenia praktyczne dotyczące rozwoju regionów peryferyjnych

Artykuł omawia problematykę rozwoju regionów peryferyjnych. Na wstępie porównane zostały teorie rozwoju endogenicznego i egzogenicznego. Przedstawiono również ewolucję koncepcji teoretycznych rozwoju endogenicznego. Z godnie z nimi władze publiczne mogą korzystać z zewnętrznych (egzogenicznych) czynników rozwoju pod warunkiem, że są one wykorzystywane do pobudzenia rozwoju wewnętrznego (endogenicznego). Na podstawie literatury teoretycznej zaproponowano dwie innowacyjne strategie rozwoju endogenicznego dla regionów peryferyjnych: (1) unowocześnianie zasobów endogenicznych oraz (2) budowanie nowego zasobu endogenicznego. Następnie rozważania teoretyczne przeniesiono na grunt europejskich doświadczeń praktycznych, tj. regionów peryferyjnych w Portugalii i Finlandii. Na zakończenie artykułu przedstawione zostały rekomendacje dla polityki publicznej wobec regionów peryferyjnych wschodniej Polski.


Theory and Practice of Development of Peripheral Regions

The paper is devoted to the problems of development of peripheral regions. It contains a review of theories of endogenous and exogenous development and a description of their evolution. Based on this theoretical discussion two model strategies are presented: (1) modernization of endogenous potential and (2) building the new endogenous potential of a region. In its further part the paper focuses on the experiences of peripheral regions in Portugal and Finland. Finally it offers the recommendations for public policies in the peripheral regions of Eastern Poland.


Afiliacja:

Tomasz Grzegorz Grosse: Instytut Spraw Publicznych, ul. Szpitalna 5 lok. 22, 00-031 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka, Grzegorz Gorzelak
Społeczeństwo informacyjne w przestrzeni Europy

Społeczeństwo informacyjne w przestrzeni Europy

Zjawisko społeczeństwa informacyjnego (SI) stanowi przedmiot zainteresowania wielu dziedzin nauki, w tym geografii, ekonomii, a także socjologii. Na tle różnych badań dotyczących społeczeństwa informacyjnego projekt ESPON 1.2.3 wyróżnia się tematycznym i przestrzennym zakresem analizy. Celem projektu było bowiem nie tylko przedstawienie stanu społeczeństwa informacyjnego i trendów w tym zakresie w Europie z perspektywy terytorialnej , lecz także zbadanie oddziaływania społeczeństwa informacyjnego na rozwój przestrzenny różnych typów regionów oraz sformułowanie na tej podstawie zaleceń dla praktyki na poziomach makro-, mezo- i mikro-. Projekt stanowi pierwszą próbę włączenia zagadnień przestrzennych do analizy społeczeństwa informacyjnego w rozszerzonej Europie i należy go traktować jako pilotaż do dalszych badań.


Information Society in the European Space

The Information Society"€™s phenomenon is a subject of interest of many scientific disciplines, among them geography, economy and sociology. The ESPON 1.2.3 project differ against a background of research on the Information Society because of its thematic and spatial scope of the analyses. The operational objective of the project was not only the description of Information Society"€™s state and trends in Europe from the territorial perspective15, but also analysis of Information Society"€™s effects on spatial development in different types of regions and formulation on that basis of policy recommendations for macro-, meso- and microlevels. The project has been the first attempt to include the issues of the Information Society into research conducted in the field of spatial development within the enlarged European Union and it should be conceived as a pilot study for the future research.


Afiliacja:

Agnieszka Olechnicka, Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Kliber
Ekonometryczna analiza konwergencji regionów Polski metodami panelowymi

Ekonometryczna analiza konwergencji regionów Polski metodami panelowymi

W artykule omawiany jest problem konwergencji gospodarek regionalnych województw polskich do stacjonarnych stanów równowagi w modelu Solowa. Pokazano, jak można wyznaczyć odpowiednie parametry ?-konwergencji warunkowej i bezwarunkowej ekonometrycznymi metodami panelowymi. Szacunków dokonano metodami panelowymi z tzw. efektami stałymi. Metody te umożliwiają wyznaczenie stóp wzrostu produktywności pracy (indeksu postępu technicznego), a także różnic w produktywności między poszczególnymi województwami.


Convergence of Polish Regions - Econometric Analysis Using Panel Methods

The author investigates the problem of convergence of Polish regions towards their stationary stable states in the Solow model. The article shows how it is possible to estimate the conditional and unconditional ?-convergence with the panel methods. The estimations using panels with fixed effects are performed, which allows to estimate the growth rates of labor productivity (technical progress) and to check the differences between regions with respect to the productivity.


Afiliacja:

Paweł Kliber: Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, al. Niepodległości 10, 61-875 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak, Aleksander Bąkowski, Marek Kozak, Agnieszka Olechnicka, współpraca: Adam Płoszaj
Regionalne strategie innowacji w Polsce

Regionalne strategie innowacji w Polsce

W artykule przedstawiono wyniki analizy piętnastu regionalnych strategii innowacji (RSI) przygotowanych przez województwa w latach 2002-2005. Nacisk położono na analizę dokumentów z uwzględnieniem standardów, jakim powinny podlegać. W szczególności badano adekwatność warstwy diagnostycznej i stanowionych celów oraz wstępne działania realizacyjne pod kątem użyteczności dla osiągania celów. Badane strategie są stosunkowo zróżnicowane pod wieloma względami, zarówno jeśli chodzi o metodologię prac, jak i założenia koncepcyjne czy proponowane cele i działania. Główne wnioski akcentują sensowność podjętego przez regiony przedsięwzięcia, zwracając jednak uwagę na potrzebę ich dalszego doskonalenia (zwłaszcza wprowadzenie powszechnie aspektów jakościowych w warstwie diagnostycznej oraz większej spójności metodologicznej) oraz usunięcia podstawowej słabości, jaką jest niemożność uzyskania na podstawie tychże 15 RSI pełnego obrazu innowacyjności kraju. Dlatego kluczową rekomendacją jest - oprócz doskonalenia omawianych strategii - podjęcie pilnych badań ogólnopolskich nad innowacyjnością regionalną, które mogłyby być punktem wyjścia do stworzenia krajowego Systemu Wspierania Innowacji i Transferu Technologii SWIFT, bez niego bowiem wysiłki województw nie będą zadowalająco efektywne w skali kraju.

Słowa kluczowe: Regionalna Strategia Innowacji  Polska  System Wspierania Innowacji i Transferu Technologii SWIFT  innowacyjność  region  konkurencyjność  


Regional Innovation Strategies in Poland

Article presents results of the analysis of 15 regional innovation strategies prepared by the Polish regions in the years 2002-2005. The stress was put on their conformity with the standards. In particular, adequacy of the diagnosis and objectives and character and scope of the first implementation activities were taken into account. The strategies in question turned out to be quite different as far as methodology and conceptual underpinnings adopted or objectives and activities proposed are concerned. The efforts put into RIS preparation were not in vain, however, there is a need to upgrade them up (wider use of qualitative criteria in diagnosis, improved compatibility of methodology used) and first of all to get full picture of innovativeness of Polish regions. And this is what cannot be achieved on the basis of those 15 strategies. Strongly recommended nationwide research on regional innovativeness may serve as a starting point to create national Innovation Support and Technology Transfer System SWIFT which is considered by Authors a precondition for effective utilization of regional efforts for the benefit of the country as a whole.

Słowa kluczowe: Regional Innovation Strategy  Poland  Innovation Support and Technology Transfer System SWIFT  innovativeness  region  competitiveness  


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Aleksander Bąkowski: Krajowy Punkt Kontaktowy 6. Programu Ramowego, Warszawa, Polska

Marek Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska;m.kozak@uw.edu.pl

Agnieszka Olechnicka: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.olechnicka@uw.edu.pl

Adam Płoszaj: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.ploszaj@uw.edu.pl


Pobierz w wersji PDF: PDF

Barbara Kocowska
Profil innowacyjny Dolnego Śląska

Profil innowacyjny Dolnego Śląska

Wysoka pozycja województwa dolnośląskiego w krajowych rankingach konkurencyjności, atrakcyjności inwestycyjnej i dostępności, a także potencjału innowacyjnego, stanowi dobry punkt wyjścia do realizacji celów Odnowionej Strategii Lizbońskiej i przekształcenia Dolnego Śląska w region wiedzy. Innowacyjność i atrakcyjność inwestycyjna to jednak stan dynamiczny, do którego region wciąż musi dążyć w procesie współzawodnictwa z najlepszymi, angażującym partnerów instytucjonalnych i społecznych. Fundusze strukturalne Unii Europejskiej - odpowiednio zastosowane i skierowane - są tylko skutecznym narzędziem, a nie celem samym w sobie. Umiejętne zdyskontowanie silnej pozycji Wrocławia i doświadczeń lokalnego lidera innowacji - Politechniki Wrocławskiej - a także budowanie sieci współpracy, większe niż dotychczas korzystanie z doświadczeń regionów partnerskich i stworzenie atrakcyjnej oferty dla inwestorów w dziedzinie wysokich technologii i usług pozwolą osiągnąć cele zapisane w strategiach.


Innovative Profile of Lower Silesia

A high ranking position of Lower Silesia among Polish voivodeships based on its competitiveness, attractiveness for investors and accessibility as well as on its innovative potential is a good starting point for achieving the goals of the Renewed Lisbon Strategy as well as for making it a Region of Knowledge. Innovativeness and attractiveness for investors however are a dynamic status which a region has to compete for in an incessant rivalry with the best ones involving institutional and social partners. The Structural Funds - aptly streamed to and implemented - are only some efficient tools and not a goal itself. An apt profiting by the strong position of Wroclaw agglomeration as well as by experience of Wroclaw Technical University being a local leader of innovation, combined with wider than up till now learning from the experience of Lower Silesia"€™s partner regions and building an attractive offer for investors in high tech and services will make it possible to achieve final goals indicated in strategies.


Afiliacja:

Barbara Kocowska: Dolnośląski Urząd Wojewódzki, Biuro Zarządzania Funduszami Europejskimi, Pl. Powstańców Warszawy 1, 50-153 Wrocław, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Gąsior-Niemiec
Frane Adam, Matej Makarovic, Borut Roncevic i Matevz Tomsic, 2005, The Challenges of Sustained Development. The Role of Socio-Cultural Factors in East-Central Europe, Budapest-New York: Central European University Press, 235 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Jurij Andruchowycz, Andrzej Stasiuk, Moja Europa, 2001, Wołowiec: Wydawnictwo "€Czarne"€, 139 s.; Andrzej Stasiuk, 2004, Jadąc do Babadag, Wołowiec: Wydawnictwo "€Czarne"€, 321 s.; idem, Fado, 2006, Wołowiec: Wydawnictwo "€Czarne"€, 168 s. (recenzja)

Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(28)/2007
Maria Halamska
Rolnicy - Wspólna Polityka Rolna - rozwój

Rolnicy - Wspólna Polityka Rolna - rozwój

Artykuł porusza problem obserwowanego oraz możliwego wpływu Wspólnej Polityki Rolnej na modernizację polskiego rolnictwa oraz zmianę kondycji i postaw społeczno-politycznych rolników. Od czasu akcesji stosunek rolników do UE wyraźnie ewoluował: z grupy najbardziej eurosceptycznej stali się niemal euroentuzjastami. Realnie odnotowanymi skutkami przystąpienia do Unii jest poprawa sytuacji rolnictwa i gospodarstw rolnych, stabilizacja dochodów rolników, co w efekcie łagodzi napięcia społeczne. Zmienia się też samo rolnictwo, od początku lat 90. następuje polaryzacja struktury obszarowej, koncentracja produkcji w gospodarstwach najmniejszych, dualizacja rolnictwa. Istnieje obawa, że nie wszystkie możliwości stwarzane przez WPR zostaną wykorzystane, gdyż rolnicy chętnie robią użytek z tradycyjnych działań WPR, natomiast z rezerwą podchodzą do działań nowych, składających się na tzw. politykę wiejską.


Farmers - Common Agricultural Policy - Development

The paper is devoted to the observed and anticipated impact of CAP on the modernisation of Polish agricultural sector and the attitudes of Polish farmers towards EU. Since Poland"€™s accession the approach of this group to the European community evolutes from the extreme scepticism to enthusiasm. CAP improved the financial situation of farms, stabilised farmers income and contributed to the fall of social tension in rural areas. Some structural changes are also noticeable: polarisation of area structure, specialisation of output in small farms, dualisation. There is a threat that Polish farmers will not be able to exploit all opportunities of the CAP, since they eagerly benefit from the traditional services and remain unconfident towards the innovative instruments, creating so called "€œrural policy"€.


Afiliacja:

Maria Halamska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.halamska@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Magdalena Kossow
Społeczne wytwarzanie przestrzeni w Starym Testamencie

Społeczne wytwarzanie przestrzeni w Starym Testamencie

Przestrzeń, w której żyją współczesne społeczeństwa, została ukształtowana w czasach opisanych na kartach Starego Testamentu. Lud Izraela jako pierwszy ją formował i przemieniał, a dzięki temu wykształcił pewne wzorce, które istnieją do dziś. Łatwo można odnaleźć w Starym Testamencie współczesny system budowania w miastach, podział na centrum-peryferie, a także na sferę sacrum i profanum. Biblia ukazuje również obraz przekształcania się przestrzeni, jej dojrzewania, a więc przeistaczania się z anonimowego obszaru w miejsca symboliczne.


Social Creation of Space in the Old Testament

What we today call the social space, what we can see in our houses and outside of them, was initially established by the Old Testament. The people of Israel governed and changed it, creating the patterns that exist till our time. It"€™s easy to find the systems of town building in the Old Testament. Also the division of space into centre and peripheries and between the sphere of sacrum and profanum are clear. Moreover, the Old Testament shows us the process of spatial transformation - from the unnamed to symbolic places.


Afiliacja:

Magdalena Kossow: Absolwentka socjologii Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, (ul. Chodakowska 19/31, 03-815 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewa Nowińska-Łaźniewska, Piotr Nowak
Współpraca międzynarodowa w ramach projektów INTERREG III na wybranych przykładach

Współpraca międzynarodowa w ramach projektów INTERREG III na wybranych przykładach

Artykuł dotyczy istotnego problemu podnoszenia konkurencyjności regionów przy wykorzystaniu instrumentu międzynarodowej współpracy. Na przykładzie projektów INTERREG realizowanych przez różnych partnerów w dziedzinie logistyki omówiono działania mające na celu wzmocnienie konkurencyjności przedsiębiorstw i regionów. Pierwszy projekt - ECO4LOG - realizowany jest w ramach programu współpracy międzyregionalnej INTERREG III C i promuje wykorzystanie infrastruktury intermodalnej zlokalizowanej w korytarzu transportowym przebiegającym wzdłuż granicy Polski i Niemiec i dalej na południe poprzez Austrię, Węgry i Słowenię aż do Morza Adriatyckiego. Przedsięwzięcie ma na celu poprawę współpracy międzyregionalnej w zakresie transportu dóbr pomiędzy podmiotami zainteresowanymi tą współpracą, także z uwzględnieniem administracji publicznej. Innym jego celem jest wzrost efektywności wykorzystania istniejącej sieci transportowej poprzez usprawnienie przepływu informacji. Drugi z projektów - o akronimie CORELOG - realizowany w ramach INTERREG III B CADSES, ma na celu rozwój rozwiązań logistycznych korzystnych dla przedsiębiorstw, operatorów logistycznych oraz danego regionu - propagowanie koordynacji działań różnych podmiotów prywatnych i publicznych oraz studia wykonalności wypracowanych modeli współpracy. Analiza najistotniejszych czynników mających wpływ na realizowane strategie zarządzania łańcuchem dostaw oraz ocena działań podejmowanych przez jednostki administracyjne (na poziomie narodowym, regionalnym i lokalnym) wpływających na rozwój transportu poprzedzi fazę wdrożeniową, polegającą na przeprowadzeniu akcji pilotażowych realizujących założenia skoordynowanej logistyki regionalnej.


Examples of International Cooperation in INTERREG III Projects

The article describes the important problem of increasing regional competitiveness through the international (interregional and cross-border) cooperation. Activities supporting the competitiveness of companies and whole regions are described in the article using the examples of transregional projects carried out by different partners dealing with logistics. The first project ECO4LOG carried out in the framework of interregional cooperation programme INTERREG III C promotes the usage of the intermodal infrastructure located in the transport corridor along Polish and German border and further through Austria, Hungary and Slovenia to the Adriatic sea. One of the main tasks of this project is the improvement of cross-border cooperation in goods transport among bodies which are interested in such cooperation (also public authorities). Another important target of ECO4LOG is the increase of effectiveness of the existing transport network through the improvement of information flows. The second project has the acronym CORELOG and is carried out in the framework of INTERREG III B CADSES. Its target is the development of logistics solutions favourable for enterprises, logistics operators and the whole region - propagating co-ordination of activities of different organisations, feasibility studies of developed co-operation models. Analysis and evaluation of the most important factors influencing the strategies of supply chain management and evaluation of activities carried out by administrations (of the national, regional and local level) affecting transport development and economic growth in the region will provide background for the implementation phase. Several pilot actions will test the ideas for coordinated regional logistics development.


Afiliacja:

Ewa Nowińska-Łaźniewska: Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, Katedra Europeistyki, ul. Powstańców Wielkopolskich 16, 61-895 Poznań, Polska

Piotr Nowak: Instytut Logistyki i Magazynowania w Poznaniu, ul. E. Estkowskiego 6, 61-755 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Alexander Tölle
Proces rewitalizacji miasta na przykładzie Poznania

Proces rewitalizacji miasta na przykładzie Poznania

Proces rewitalizacji w polskich miastach - tu na przykładzie Poznania - jest nadal mało zaawansowany, mimo że istnieją duże potrzeby działania w obliczu nieustannej degradacji śródmiejskich obszarów, niezadowalającej (w sensie jakościowym i ilościowym) sytuacji mieszkaniowej oraz wzrostu stopnia suburbanizacji. Warunki prawne, finansowe oraz społeczno-ekonomiczne uniemożliwiają jednak działania wykorzystujące wzory zachodnioeuropejskie. W Poznaniu zaobserwować można natomiast kilka przykładów renowacji starych kamienic i rewitalizacji obszarów miejskich, które mogą stać się zaczątkami dalszej realizacji projektów rewitalizacyjnych, także z wykorzystaniem funduszy europejskich.


The Revitalisation Process of the City - by the Example of Poznań

The revitalisation process in Polish cities - here by the example of Poznan - is still rather on a modest level. Nevertheless the needs are urgent if we consider the continuing degradation of inner-city areas, the insufficient quality and quantity of housing resources and increase of suburbanisation. The legal, financial, and socioeconomic conditions do not allow the application of Western patterns. Yet there exist in Poznan various examples of renewal of old housing stock as well as of revitalisation of whole inner-city areas. They may be regarded as starting points for the realisation of future revitalisation ventures, also with regard to expected European funding.


Afiliacja:

Alexander Tölle: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej, ul. Dzięgielowa 27, 61-680 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Małgorzata Rószkiewicz, Dorota Węziak, Andrzej Wodecki
Kapitał intelektualny Lubelszczyzny - propozycja operacjonalizacji i pomiaru

Kapitał intelektualny Lubelszczyzny - propozycja operacjonalizacji i pomiaru

Artykuł prezentuje propozycję operacjonalizacji i pomiaru kapitału intelektualnego (KI) regionu na przykładzie Lubelszczyzny zgodną z opracowanym wcześniej modelem konceptualnym. W operacjonalizacji zaproponowanego modelu wykorzystano zarówno podejście oparte na idei zbiorów rozmytych, jak i podejście właściwe modelowaniu strukturalnemu (analiza ścieżki). Zastosowane procedury pozwoliły: (1) zweryfikować poprawność proponowanego modelu teoretycznego oraz (2) skwantyfikować kapitał intelektualny Lubelszczyzny, pokazując, że istnieje wyraźny podział regionu na powiaty o odmiennym poziomie KI w ramach czterech wyróżnionych kategorii.


Intellectual Capital of Lubelszczyzna - the Attempt to Operationalisation and Measurement

The aim of the article was to present the methods of operationalisation and measurement of intellectual capital of the region. The methods of fuzzy sets and structural equation modelling were used. The obtained results were the following: (1) the verification of the conceptual model of intellectual capital of the region and (2) measurement of intellectual capital of region.


Afiliacja:

Małgorzata Rószkiewicz: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Instytut Statystyki i Demografii, Kolegium Analiz Ekonomicznych, ul. Madalińskiego 6/8, 02-513 Warszawa, Polska

Dorota Węziak: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Instytut Statystyki i Demografii, Kolegium Analiz Ekonomicznych, ul. Madalińskiego 6/8, 02-513 Warszawa, Polska

Andrzej Wodecki: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Uniwersyteckie Centrum Zdalnego Nauczania i Kursów Otwartych, Pl. Marii Curie-Skłodowskiej 5, 20-031 Lublin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Sławomir Pastuszka
Diagnoza i ocena potencjalnych barier w absorpcji unijnej pomocy strukturalnej przez samorządy województwa świętokrzyskiego

Diagnoza i ocena potencjalnych barier w absorpcji unijnej pomocy strukturalnej przez samorządy województwa świętokrzyskiego

Absorpcja unijnej pomocy strukturalnej, dostępnej w latach 2007-2013, stwarza dla naszego kraju ogromne możliwości rozwojowe, perspektywę poprawy jakości życia społeczeństwa. Aktywnie i rozsądnie prowadzona polityka regionalna przy pełnym wykorzystaniu funduszy strukturalnych przyczyni się do poprawy infrastruktury, rozwoju polskich małych i średnich przedsiębiorstw oraz restrukturyzacji obszarów wiejskich. Problem zdolności regionów naszego kraju do pełnego i efektywnego wykorzystania środków pomocowych zasługuje na baczną uwagę. Niniejszy artykuł - napisany na podstawie doświadczeń z wdrażania Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego - wskazuje na niektóre zagrożenia obniżające pełną i optymalną absorpcję funduszy strukturalnych. Bariery te zostały zidentyfikowane w oparciu o wyniki ankiet przeprowadzonych w jednostkach samorządu terytorialnego województwa świętokrzyskiego.


The Diagnosis and Evaluation of Barriers in Absorption of the EU Structural Aid by the Local Governments of the Świętokrzyskie Region

The absorption the European Union structural aid, available in 2007-2013 period, provides Poland the opportunity of fast development and improvement of life quality. A regional policy that will effectively use the structural funds may contribute to the improvement of infrastructure, development of entrepreneurship and restructuring of rural areas. The issue of absorption ability has to be considered with particular attention. This study - on the basis of experiences in implementing the Integrated Regional Operational Programme - points out some threats and bottlenecks limiting the potential absorption of funds. The barriers have been identified using the questionnaire based research on the experiences of local governments in the swietokrzyskie region.


Afiliacja:

Sławomir Pastuszka: Wyższa Szkoła Ekonomii i Administracji w Kielcach, ul. Karczówkowska 41, 25-713 Kielce, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marta Derek
Od wioski rybackiej do turystycznej enklawy? Turystyka a rozwój lokalny na przykładzie Mikołajek

Od wioski rybackiej do turystycznej enklawy? Turystyka a rozwój lokalny na przykładzie Mikołajek

Turystykę traktuje się powszechnie jako panaceum na wszelkie problemy rozwojowe w polskich gminach. Tymczasem okazuje się, że nawet najbardziej znane turystyczne kurorty nie zawsze czerpią z niej takie korzyści gospodarcze, jakich można by się spodziewać. Przykładem takiej gminy są Mikołajki - najbardziej znana miejscowość turystyczna na Mazurach, która nie wybija się jednak ponad przeciętność, jeśli chodzi o dochody budżetowe czy dochody mieszkańców. Dlaczego? Niniejszy artykuł daje przynajmniej częściową odpowiedź na to pytanie.


From a Fishing Village to a Tourist Enclave? Tourism and Local Development: The Case of Mikołajki

Tourism is often treated as a solution for all development problems of every Polish local government. However, even the most popular tourism resorts do not always take the economic advantage of it. The economic impact of tourism is often lower that it could have been expected. The case study given in the article is Mikolajki - the most popular tourism resort in Mazury region, but very common as far as local government"€™s revenues are concerned. Why? This article gives at least a partial response for the question.


Afiliacja:

Marta Derek: Zakład Geografii Turyzmu i Rekreacji, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych Uniwersytetu Warszawskiego, (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marcin Kula
Bohdan Jałowiecki, Marek S. Szczepański, Grzegorz Gorzelak, 2007, Rozwój lokalny i regionalny w perspektywie socjologicznej, wydanie drugie zmienione i poszerzone, Śląskie Wydawnictwa Naukowe Wyższej Szkoły Zarządzania i Nauk Społecznych im. ks. Emila Szramka w Tychach, Tychy, s. 346. (recenzja)

Afiliacja:

Marcin Kula: Instytut Historyczny, Wydział Historyczny, Uniwersytet Warszawski, (ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Gruchman
Mikołaj Herbst (red.), 2007, Kapitał ludzki i kapitał społeczny a rozwój regionalny, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe "Scholar"€, s. 204. (recenzja)

Afiliacja:

Bohdan Gruchman: Katedra Europeistyki, Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, (ul. Powstańców Wielkopolskich 16, 61-895 Poznań);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(29)/2007
Grzegorz Gorzelak, Bohdan Jałowiecki, Marek Kozak, Maciej Smętkowski
Władze miasta wobec zagrożenia degradacją społeczno-gospodarczą w warunkach transformacji systemowej

Władze miasta wobec zagrożenia degradacją społeczno-gospodarczą w warunkach transformacji systemowej

Artykuł przedstawia próbę identyfikacji miast zagrożonych degradacją społeczno-gospodarczą w Polsce. Na przykładzie 10 wybranych miast wskazuje różne przyczyny problemów oraz mocne i słabe strony tych układów lokalnych. Na tym tle autorzy ukazują i oceniają działania podejmowane przez władze miast, konfrontując je z pozytywnym przykładem transformacji systemowej w wymiarze lokalnym, za który można uznać Biłgoraj.

Słowa kluczowe: rozwój lokalny  transformacja  degradacja społeczno-gospodarcza  władze publiczne  


Towns Authorities´ Response to Socio-economic Degradation in the Process of Systemic Transformation

Article is devoted to identification of towns endangered by socio-economic degradation (marginalisation). Using the example of 10 selected towns it shows their weak and strong points and complex sources of developmental problems. Authors present and evaluate activities undertaken by town authorities. Town of Bilgoraj serves as a benchmark (positive example of successful local transformation after 1989).

Słowa kluczowe: local development  transformation  socio-economic degradation  public authorities  


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Marek Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Kościelecki
Kultura w regionach - analiza dokumentów strategicznych polskich województw oraz piśmiennictwa przedmiotu

Kultura w regionach - analiza dokumentów strategicznych polskich województw oraz piśmiennictwa przedmiotu

Niniejszy artykuł ma stanowić krótki przegląd strategii rozwoju polskich województw pod kątem umiejscowienia w nich roli kultury i zdefiniowania jej jako czynnika rozwoju regionalnego. Zostały ze sobą porównane strategie generacji starej (obowiązujące do 2005/2006 r.) i nowej (przygotowane na okres programowania 2007-2013). Rola regionów w rozwoju kultury jest niebagatelna, gdyż w wyniku reformy administracyjnej w 1998 r. prowadzenie polityki kulturalnej stało się domeną jednostek samorządów terytorialnych. Przegląd ten poprzedzono omówieniem komponentów polityki kulturalnej: 1) przemysłów kultury jako sektora kreacji kultury i wytwarzania produktów kulturowych, 2) instytucji kultury, 3) dziedzictwa kulturowego jako swoistej bazy zasobów do wykorzystania w procesie kreacji kulturowej oraz promocji za pośrednictwem sieci instytucji kultury. Przy analizie każdego komponentu zamieszczono również skrótowy przegląd spostrzeżeń i poglądów na jego temat, obecnych w piśmiennictwie przedmiotu autorstwa badaczy z kręgu instytucji kultury i z ośrodków akademickich zajmujących się kulturą. Zaproponowano również własny pomysł na opis elementów polityki kulturalnej. Efektem tego jest zestawienie sposobu postrzegania kultury w dostępnym piśmiennictwie z kierunkami działań i filozofią jej rozwoju w województwach. W konsekwencji ocenie została poddana przydatność powszechnie dostępnej, przekrojowej literatury na temat kultury w Polsce dla budowania filozofii rozwoju kultury w regionach.


Culture in Regions. Overview of the Strategic Documents of Polish Voivodeships and Academic Literature

The article is an attempt at a brief overview of the development strategies of Polish voivodeships in terms of the role of culture as a factor in regional development. The author compares the "€˜old-generation"€™ strategies (applicable until 2005/2006) and the "€˜new-generation"€™ ones (developed for the programming period of 2007-2013). Culture plays an important role in the development of regions as after the administrative reform of 1998 cultural policy became an element of the local government activities. The overview is preceded by a description of the constituents of cultural policy such as 1) the cultural industry as a sector of culture creation and development of cultural products, 2) cultural institutions, and 3) cultural heritage as a pool of resources to be used in the cultural creation process and promotion through the cultural institutions network. Each component analysis is accompanied by a brief discussion of the related ideas and opinions expressed in academic literature by experts from cultural institutions and culture-related academic centres. The author also offers his own concept of describing elements of cultural policy. He juxtaposes the perception of culture as presented in the available publications with the aims of cultural activity and the philosophy of cultural development in voivodeships. Consequently, the author assesses the usefulness of the widely available cross-sectional literature on culture in Poland for the building of the cultural development philosophy in the Polish regions.


Afiliacja:

Paweł Kościelecki: Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. Leona Koźmińskiego w Warszawie, (ul. Jagiellońska 57/59, 03-301 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Stanowicka-Traczyk
Instrumenty kształtowania wizerunku na przykładzie miast polskich

Instrumenty kształtowania wizerunku na przykładzie miast polskich

Celem artykułu było zidentyfikowanie głównych instrumentów strategii kształtowania wizerunku, stosowanych w miastach polskich. Dlatego wyodrębniono i scharakteryzowano najważniejsze instrumenty budowania pożądanego wizerunku miasta związane z wizualizacją, komunikacją oraz systemem zachowań, w tym działań marketingowych. Instrumenty te powinny ogniskować się wokół najważniejszych atrybutów miasta. Ustalono natomiast, iż miasta eksponują w swoich strategiach zbyt wiele wyróżników tożsamości, przez co ukształtowany wizerunek może stać się mało wyraźny i nieczytelny. Opracowanie oparto na wynikach badań empirycznych, dotyczących problemu budowania pożądanego wizerunku miasta przeprowadzonych w 206 wybranych polskich urzędach miejskich w latach 2003-2005.


Identity Strategy Instruments Based on the Example of Polish Towns

The paper is based on the results of empirical studies concerning town identity building conducted in 206 selected town administration offices in Poland during the years 2003-2005. The paper aimed at identifying the main identity strategy instruments applied in Polish towns. For that purpose the major town identity building instruments related to visualization, communication and pattern of behaviours including marketing activities, were identified and characterized. Those instruments should be focused around the most important attributes of a given town. It was established, however, that towns expose too many attributes of identity in their strategies hence the image created can become unclear and illegible.


Afiliacja:

Agnieszka Stanowicka-Traczyk: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, ul. M. Oczapowskiego 4, 10-710 Olsztyn, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ryszard Czyszkiewicz
Redystrybucja czy rozwój? Polityka budżetowa gmin województwa zachodniopomorskiego

Redystrybucja czy rozwój? Polityka budżetowa gmin województwa zachodniopomorskiego

Artykuł poddaje analizie wydatki gmin województwa zachodniopomorskiego w latach 2000-2005 ze szczególnym uwzględnieniem wydatków na inwestycje i na opiekę społeczną. Gminy prowadzą dość zrównoważoną politykę wydatków, dostosowując je do uzyskiwanych dochodów. O ile jednak wydatki inwestycyjne zmieniają się w czasie, przy nasilającej się tendencji do ich ograniczania, o tyle wydatki na opiekę społeczną nieustannie (w analizowanym okresie) rosną. Mimo tego zbiorowość osób korzystających z pomocy zmniejsza się nieznacznie (a okresowo nawet się zwiększa). Co więcej, jak można przypuszczać, transfery społeczne kierowane są stale do tej samej grupy osób, bez większego rezultatu w postaci ograniczenia zakresu ubóstwa wśród mieszkańców gmin.

Słowa kluczowe: gminy  budżety gminne  polityka regionalna  polityka społeczna  rozwój lokalny  redystrybucja budżetu  


Redistribution or Development? The Budget Policy of Local Communities from Zachodniopomorskie Voivodship

The article analyses the expenses of local communities in zachodniopomorskie voivodship during the 2000-2005 period, with special regard to capital expenditures and to social care expenditures. Local communities conduct counterbalanced expenditures policy adapted accordingly to incomes. Whereas capital expenditures vary in time with growing tendency to diminishing, the social care expenses continually grow (in analyzed tenure). In spite of this the numbers of people taking advantage of social help diminishing very little (and even growing from time to time). What is more, as can be presumed, the social funds are constantly directed to the same group of beneficiaries without gaining the results in limiting the scale of poverty in community.

Słowa kluczowe: local communities  local budgets  regional politics  local politics  social politics  budget redistribution  


Afiliacja:

Ryszard Czyszkiewicz: Uniwersytet Szczeciński, Wydział Humanistyczny, Instytut Socjologii, ul. Krakowska 71-79, 71-017 Szczecin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Szlaska
Strategia rozwoju gminy jako wyznacznik podejścia lokalnej elity politycznej do rozwoju lokalnego

Strategia rozwoju gminy jako wyznacznik podejścia lokalnej elity politycznej do rozwoju lokalnego

Artykuł jest poświęcony roli lokalnej elity politycznej w procesie rozwoju lokalnego, przedstawionej na przykładzie trzech gmin. Autorka koncentruje uwagę na związku pomiędzy świadomością społeczno-gospodarczą radnych a strategią rozwoju gminy. Rozważania autorki sprowadzają się do konfrontacji pomiędzy subiektywnie postrzeganymi przez lokalnych decydentów słabymi i mocnymi stronami badanych gmin, strategią ich rozwoju oraz kierunkami podejmowanych działań. Analiza strategii rozwoju w trzech gminach ukazuje odmiennie podejście do planowania strategicznego, wynikające z różnych postaw radnych wobec kreowania postępu gospodarczego, które mają zasadniczy wpływ na funkcjonowanie układów lokalnych.


Commune Development Strategy as a Determinant of the Local Political Elite

The article is devoted to the role of the local political elites in the process of local commune (gmina) development. The research was made in three municipalities that differ in terms of economic development and their location on the territory of Poland. The author discusses the relation between the social-economic awareness of the councillors and the commune development strategy. She confronts the strengths and weaknesses of the municipalities in question as perceived by the local decision-makers with their communal development strategies and the course of action undertaken. The analysis of the development strategies of the three communes shows different approaches to strategic planning that result from differing attitudes of the councillors towards the creation of economic progress which, in turn, have a fundamental influence on the functioning of local structures.


Afiliacja:

Agnieszka Szlaska: absolwentka Wydziału Dziennikarstwa i Nauk Politycznych oraz Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych Uniwersytetu Warszawskiego, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Majdak
Sklepy internetowe w Polsce. Zro?żnicowania przestrzenne i aspekty społeczne

Sklepy internetowe w Polsce. Zro?żnicowania przestrzenne i aspekty społeczne

Sklepy internetowe stają się coraz popularniejszą formą handlu. Generowane przez nie obroty przekroczyły w Polsce w 2006 roku 1,3 mld zł i stanowiły ponad 1% całości obrotów detalicznych w kraju. Według opinii ekspertów wskaźniki te będą nadal rosły, ponieważ przybywa chętnych do robienia zakupów w sieci, zwiększa się także liczba przedsiębiorców zajmujących się e-biznesem. Co ciekawe, zgodnie z prowadzonymi analizami, ośrodkami silnej koncentracji e-biznesu pozostają obszary metropolitalne (Castells 2003). Mimo że administrowanie sklepem internetowym może odbywać się praktycznie z dowolnego miejsca w kraju, okazuje się, że czynniki ekonomiczne, technologiczne i społeczne odgrywają tu bardzo ważną rolę. Zjawisko to występuje również w Polsce, co wykazały badania własne zaprezentowane w niniejszym artykule.


Internet Shops in Poland. Spatial Diversity and Social Aspects

Internet shops are becoming an increasingly popular form of trading. In 2006, their turnover in Poland reached 1.3 billion zlotys, or about 1% of total retail trade in the country. According to different experts, the sales and turnover indices are on an upward trend as the numbers of shoppers buying on-line and also e-shops are still increasing. Interestingly, a lot of research show that the central points of e-business concentration are metropolitan areas although the administration of e-shops is possible from virtually any place in the world. This indicates that economic, technological and social factors have an impact on the growth and concentration of e-shops.


Afiliacja:

Piotr Majdak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Bohdan Jałowiecki, Marek S. Szczepan?ski, Grzegorz Gorzelak, 2007, Rozwój lokalny i regionalny w perspektywie socjologicznej, wydanie drugie (zmienione i poszerzone), Śląskie Wydawnictwa Naukowe, Tychy (recenzja)

Afiliacja:

Roman Szul: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(30)/2007
Anna Gąsior-Niemiec, Georg Glasze, Dorothea Lippok, Robert Pütz
Grodzenie miasta: casus Warszawy

Grodzenie miasta: casus Warszawy

Artykuł podejmuje temat rozwoju strzeżonych i grodzonych form budownictwa mieszkaniowego w Warszawie. Prezentujemy w nim omówienie oraz wybrane rezultaty badań empirycznych prowadzonych od lat 90. XX w. w Warszawie, ze szczególnym uwzględnieniem jej największej dzielnicy mieszkaniowej, czyli Ursynowa. Integralną część artykułu stanowi mapa dokumentująca rozprzestrzenianie się badanych osiedli na terenie tej dzielnicy. Dążąc do systematyzacji wiedzy na temat badanego zjawiska, przedstawiamy m.in., ogólną typologię osiedli strzeżonych i grodzonych ze względu na różne konfiguracje ich cech fizycznych. Dokonujemy także analizy funkcjonalnej tych cech w odniesieniu do globalnego dyskursu nie/bezpieczeństwa, który stanowi naszym zdaniem jeden z najważniejszych czynników w rozwoju współczesnych miast. Wskazujemy jednak w tym tekście również na szereg lokalnych czynników wywierających wpływ na proces "grodzenia miasta"€ w Warszawie.


Gating the City: The Case of Warsaw

The paper discusses the development of gated and guarded housing estates in the Polish capital city of Warsaw. It contains a presentation of recent empirical findings based on a series of field research carried out since the 1990s in the city with a special focus on its largest residential district of Ursyno?w. Detailed mappings of the researched housing estates are included, which evidence their rapid spread in the district. An attempt at classifying the housing estates according to different clusters of their physical design is made. A functional analysis of their physical features is carried out against the background of a global discourse of in/security which is presumed to play a major role in the development of contemporary cities. However, several local factors, which have a bearing on gating the city of Warsaw, are also reflected upon.


Afiliacja:

Anna Gąsior-Niemiec: Uniwersytet Rzeszowski, Katedra Politologii, ul. Moniuszki 10, 35-015 Rzeszów, Polska

Georg Glasze: Lehrstuhl für Geographie (Kulturgeographie), Institut für Geographie - Vorstand, Friedrich-Alexander Universität Erlangen-Nürnberg, Kochstr. 4/4, D-91054 Erlangen, Niemcy

Dorothea Lippok

Robert Pütz: Universität Frankfurt am Main, Institut für Humangeographie, Fachbereich Geowissenschaften /Geographie, Robert-Mayer-Str. 6-8, 60325 Frankfurt am Main, Niemcy


Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Czy Polska potrzebuje Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego?

Czy Polska potrzebuje Narodowej Strategii Rozwoju Regionalnego?

Podstawowym celem niniejszego artykułu jest odpowiedź na pytanie, czy Narodowa Strategia Rozwoju Regionalnego może być skutecznym instrumentem planowania strategicznego polityki regionalnej rządu? W celu odpowiedzi na to pytanie zaprezentowano najpierw analizę dotychczas obowiązującej Strategii (NSRR) na lata 2001-2006. Szczególnie istotna była ocena tego, w jaki sposób kształtowała ona działania praktyczne polityki regionalnej państwa. Jakie było powiązanie NSRR z głównym krajowym instrumentem polityki regionalnej państwa, tj. kontraktami wojewódzkimi? Czy Strategia pozwalała lepiej zaprojektować rządowe wsparcie dla poszczególnych województw z uwagi na specyficzne uwarunkowania regionalne? Czy priorytety NSRR wpływały na działania merytoryczne podejmowane w kontraktach? Badanie wskazuje na niską efektywność praktycznego realizowania NSRR poprzez kontrakty wojewódzkie. Na zakończenie przedstawiono najważniejsze rekomendacje dla polityki regionalnej rządu na przyszłość.


Does Poland Need the National Strategy of Regional Development

The main question of this paper is a problem of importance of the National Strategy of Regional Development (NSRD), as a leading instrument for strategic planning of regional policy in Poland. I present the main characteristic of recent NSRD arranged for period 2001-2006. My basic interest is focused on structure of this document, its main priorities and basic implementation instruments. Particularly important is the analysis of effectiveness of the main NSRD priorities in practice. It is crucial problem, especially for Polish central-government regional policy which was implemented basically by voivodship contracts. My research proves that effectiveness of the NSRD implementation by the voivodship contracts was low. Recommendation for future Polish government regional policy is given.


Afiliacja:

Tomasz Grzegorz Grosse: Instytut Spraw Publicznych, ul. Szpitalna 5 lok. 22, 00-031 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka, Maciej Smętkowski
Wpływ technologii teleinformacyjnych na rozwój regionu peryferyjnego na przykładzie województwa podlaskiego

Wpływ technologii teleinformacyjnych na rozwój regionu peryferyjnego na przykładzie województwa podlaskiego

Celem artykułu jest przedstawienie wpływu technologii informacyjnych na zachowania przestrzenne głównych aktorów tworzących układ regionalny (przedsiębiorstw, gospodarstw domowych, władz publicznych). Artykuł wykorzystuje wyniki regionalnego studium przypadku przeprowadzonego w ramach projektu ESPON 1.2.3. Do przeprowadzonych w 2006 r. badań wybrano województwo podlaskie stanowiące przykład słabo rozwiniętego regionu peryferyjnego. W szczególności przedmiotem analizy był zakres oraz efekty wykorzystania nowych technologii w sektorze przedsiębiorstw oraz w sektorze władz publicznych.

Słowa kluczowe: rozwój regionalny  region peryferyjny  technologie teleinformacyjne  


The Impact of Information and Telecommunication Technologies on Development of Lagging Region (Podlaskie Voivodship Case Study)

The aim of the paper is to present the impact of ICT on the spatial behaviour of the main actors (households, enterprises, public administration) that constitute the regional economic system. The results are based on the regional case study developed within the ESPON 1.2.3 project. The research has been conducted in 2006 in the Podlaskie Voivodship - an example of peripheral Polish region. In particular the analysis covers the range and effects of new technologies implementation both in private and public sectors.

Słowa kluczowe: regional development  peripheral region  IT technologies  


Afiliacja:

Agnieszka Olechnicka:Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.olechnicka@uw.edu.pl

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Tożsamość europejska a kwestia językowa w Unii Europejskiej

Tożsamość europejska a kwestia językowa w Unii Europejskiej

Europa nie ma języka, który byłby symbolem jej tożsamości, który emocjonalnie łączyłby jej obywateli. Zgodnie z oficjalnym stanowiskiem Unii Europejskiej językowym symbolem jej tożsamości jest wielojęzyczność, co znajduje potwierdzenie w fakcie, że ma ona 23 języki oficjalne. Oficjalna wielojęzyczność stwarza pewne problemy związane z tłumaczeniem. (Dla symultanicznego tłumaczenia z 23 języków na pozostałe 22 języki teoretycznie potrzeba aż 506 tłumaczy. Istnieją wprawdzie sposoby redukcji tej liczby, lecz dzieje się to kosztem wydłużenia czasu przekładu i pogorszenia jakości). Z przyczyn pragmatycznych instytucje UE coraz częściej używają tylko angielskiego w swojej działalności wewnętrznej i w kontaktach z państwami członkowskimi i innymi instytucjami, w ten sposób de facto promując angielski jako język kontaktowy UE. Jednakże angielski nie jest specyficznie europejską lingua franca. Jego rozpowszechnianie się jest przejawem globalizacji, a nie integracji Europy. Angielski łączy więc Europę z resztą świata, podczas gdy język-symbol danej społeczności zazwyczaj integruje ja? z otoczeniem i jednocześnie separuje od niego. Roli angielskiego jako językowego symbolu Europy nie sprzyja też polityczna opozycja wobec rosnącej roli tego języka w Europie. Dlatego związek między językiem a tożsamością w Europie polega na tym, że używanie angielskiego i innych języków kontaktowych oraz mechanizm przekładu wypowiedzi mówionych i tekstów pisanych w UE umożliwiają cyrkulację informacji i idei, która, być może, przyczyni się do wytworzenia (wzmocnienia?) poczucia tożsamości europejskiej.

Słowa kluczowe: tożsamość europejska  tożsamości narodowe  Unia Europejska  języki narodowe  język angielski jako europejska lingua franca  rywalizacja języków  


European Identity and the Languages of the EU

Europe has no language which would be its symbol of identity, which would emotionally integrate its citizens. According to the official stance of the European Union the linguistic symbol of its identity is its multilingualism, which is confirmed by the fact that it has 23 official languages. The official multilingualism causes some problems connected with translation and interpretation. (For simultaneous translation from all 23 to all other 23 official languages theoretically as many as 506 interpreters are needed). There are techniques reducing this number, but at the expense of time and quality of interpretation). For pragmatic reasons EU institutions increasingly use English alone in their internal activity and in their contacts with member states and other institutions, thus de facto promoting English as the contact language of the EU. English, however, is not a specifically European lingua franca. The role of English as lingua franca in Europe is growing, but as English is the global lingua franca and the spread of English is a sign of globalisation, English cannot at the same time unite Europe and separate it from the rest of the world. Even more so that there is political opposition to the growing role of English in Europe. Therefore the link between language and identity in Europe consists not in possessing a single language (or languages) as its symbol of identity and centre of loyalty and as an instrument of internal communication and external separation. It consists in the fact that the use of English and other contact languages and the mechanism of interpretation and translation in the EU enable circulation of information and ideas which eventually may contribute to the creation (strengthening?) of the sense of European identity.

Słowa kluczowe: European identity  national identities  European Union  national languages  English as European lingua franca  competition of languages  


Afiliacja:

Roman Szul: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Aleksandra Grzymała-Kazłowska, Aneta Piekut
"Mała Ukraina" czy polskie Viettown? Społeczno-przestrzenne wzory zamieszkiwania imigrantów w metropolii warszawskiej

"Mała Ukraina" czy polskie Viettown? Społeczno-przestrzenne wzory zamieszkiwania imigrantów w metropolii warszawskiej

Celem niniejszego tekstu jest analiza wzorów osiedlania się imigrantów w aglomeracji warszawskiej, a zwłaszcza na terenie samego miasta Warszawy. Przedmiotem analizy jest: wyłanianie się potencjalnych skupisk miejsc zamieszkiwania imigrantów i ich związek z innymi typami koncentracji imigrantów; czynniki determinujące miejsce zamieszkania i funkcjonowanie migrantów w miejskim środowisku; a także związek między miejscem zamieszkania migrantów a ich aktywnością ekonomiczną i lokalizacją miejsc pracy, charakterystykami kulturowymi i przyjętymi strategiami akulturacyjnymi. Problemy te badane są na przykładzie populacji Wietnamczyków i Ukraińców posiadaja?cych zezwolenie na osiedlenie się w województwie mazowieckim. Artykuł omawia różnice we wzorcach zamieszkiwania w Polsce obu grup oraz ukazuje wyłanianie się zalążków skupisk w przypadku Wietnamczyków.


"Little Ukraine" or Polish Viettown? Social or Spatial Patterns of Immigrant Settlement in Warsaw agglomeration

The text aims to analyse the patterns of immigrants" settlement in Warsaw agglomeration, especially their settlement in the area of the city of Warsaw. The subject of the study is: the emergence of places where immigrants concentrate and a relation between their places of residence with other types of concentration; factors that determine the places of immigrants"€™ residence and how migrants operate in the urban environment, as well as a relation between the places of immigrants"€™ settlement and their economic activity and its localization, cultural characteristics and the adapted acculturation strategies. To study these problems the authors use the example of the population of the Vietnamese and Ukrainians possessing a permission for settlement in the Mazowieckie Province. The article discuses differences in the patterns of settlements of both groups and shows the emergence of small clusters in the case of the Vietnamese.


Afiliacja:

Aleksandra Grzymała-Kazłowska: Uniwersytet Warszawski, Ośrodek Badań nad Migracjami, ul. Banacha 2b, 02-097 Warszawa, Polska

Aneta Piekut: Ośrodek Badań nad Migracjami oraz Instytut Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego, ul. Karowa 18, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Mateusz Kupracz
Z problematyki żywności tradycyjnej

Z problematyki żywności tradycyjnej

W artykule podejmowana jest problematyka żywności tradycyjnej z punktu widzenia rozwoju regionalnego. Posłużono się w pracy badaniami przeprowadzonymi wśród producentów w czasie Międzynarodowych Targów Poznańskich "Polagra-Farm" w 2006 r. Badania te uwidoczniły problemy z funkcjonowaniem podstawowych pojęć, takich jak produkt regionalny i tradycyjny, w tym przede wszystkim świadomości konsumentów tego typu żywności oraz istniejących możliwości wprowadzania żywności tradycyjnej na rynek w związku z obowiązującymi wymogami sanitarno-higienicznymi i weterynaryjnymi. Osobny problem dotyczył ogólnych barier w rozwoju obszarów wiejskich oraz możliwości ich niwelowania przez działania finansowane z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Problematyka ta jest powiązana z wyróżnieniem rodzajów żywności tradycyjnej, w tym kształtowaniem się jej tradycji oraz doświadczeniami międzynarodowymi.


Traditional Food Issues

The paper reviews issues related to traditional food from the perspective of its producers and region development. Research conducted during the Poznan International Fair "Polagra 2006" among producers was used in the paper. This examination brought attention to problems stemming from the functioning of such basic ideas as regional and traditional products, including consumers awareness of such products, as well as the current possibilities of epidemiological - veterinarian rules and norms. A separate issue discussed in the paper concern barriers in the development of rural areas and possibilities of eliminating them by means of financing from the European Agricultural Fund for Rural Development.


Afiliacja:

Mateusz Kupracz: Uniwersytet Gdański, Wydział Prawa i Administracji, ul. Jana Bażyńskiego 6, 80-952 Gdańsk, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maria Halamska
Sprawozdanie z konferencji "Dziedzictwo historyczne i wiejskie trajektorie w Europie"€ (sprawozdanie)

Afiliacja:

Maria Halamska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski
Sprawozdanie z konferencji "Rozwój regionalny w Europie Środkowej i Wschodniej"€ (sprawozdanie)

Afiliacja:

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Barbara Liberda
Krzysztof Malaga, Paweł Kliber, 2007, Konwergencja i nierówności regionalne w Polsce w świetle neoklasycznych modeli wzrostu, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w Poznaniu (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Tucholska
Andrzej Miszczuk, Magdalena Miszczuk, Krzysztof Z?uk, 2007, Gospodarka samorządu terytorialnego, Wydawnictwo Naukowe PWN, 219 s. (recenzja)

Afiliacja:

Anna Tucholska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF


Lista książek opublikowanych w latach 2000-2007 w serii Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych Uniwersytetu Warszawskiego (EUROREG)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Special Issue 2007
Grzegorz Gorzelak, Adam Płoszaj, Maciej Smętkowski
The Four Capitals Model in the Evaluation of the Regional Development Strategy - the Example of the Lubuskie Voivodeship

The Four Capitals Model in the Evaluation of the Regional Development Strategy - the Example of the Lubuskie Voivodeship

The article shows how the Four Capitals Model was applied to evaluate the region development strategy document and its implementation in terms of sustainable development. Firstly, it defines these types of capitals that could be used to analyse the sustainability of regional development. Then the authors describe the results of the exercise carried out together with representatives of the regional authorities, intended to assess the impact of the strategy implementation in the context of the four capitals. The results were confronted with the opinions of local governments and SME owners. This helped to identify the weaknesses of the strategy and potential trade-offs between different types of capital. Finally, the recommendations related to the updating of the strategy were formulated.

Słowa kluczowe: sustainable development  regional development  Four Capitals Model  


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Adam Płoszaj: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.ploszaj@uw.edu.pl

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maria Lewicka
Regional Differentiation of Identity: A Comparison of Poland and Ukraine

Regional Differentiation of Identity: A Comparison of Poland and Ukraine

The paper discusses the findings from a survey conducted on representative samples from three historically dissimilar regions of Poland (Eastern Poland, Galicia, western and northern regions) and two in Ukraine (western and eastern Ukraine). It outlines the results of analyses investigating regional disparities in Poland and Ukraine, and similarities shared by all the five regions in terms of different aspects of local and national identity, taking into account the role of objective factors affecting regional disparities (mainly urbanisation rates). A series of cluster analyses has proven that the area of Poland is much more homogeneous than that of Ukraine. Likewise, western Ukrainians showed more similarity to the inhabitants of eastern and south-eastern regions of Poland than to the eastern parts of Ukraine.


Afiliacja:

Maria Lewicka: Uniwersytet Warszawski, Wydział Psychologii, ul. Stawki 5/7 00-183 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Krzysztof Rybiński
Globalisation and monetary policy

Globalisation and monetary policy

The title of the article may suggest that it presents issues important to the global economy, and not to a district, city, region or university. This is not the case, however, because the process of globalisation of production, services, investments, finance, the labour market and knowledge will continue over the coming years, irrespective of the scale of national protectionism. Therefore, the effects of globalisation will be experienced by everybody: countries, regions, local communities and individuals. If we want to achieve success, both as a country and as individuals, we have to be well prepared for globalisation.


Afiliacja:

Krzysztof Rybiński: Narodowy Bank Polski, ul. Świętokrzyska 11/21 00-919 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek Kozak
Managing European Regional Policy in Poland in the Initial Period after the Accession

Managing European Regional Policy in Poland in the Initial Period after the Accession

The quality of the delivery system - along with theoretical underpinnings, development strategy and the country"€™s institutional system - has a decisive influence on EU regional policy implementation. An analysis of the management system of the Integrated Regional Development Programme (IROP) shows that there are definitely more weak than strong points. The main weaknesses include: strong centralisation and "€˜red tape"€™, far exceeding the usual practices in the EU; not transparent, politically sensitive project selection and time-consuming procedures; unclear allocation of responsibility, high costs imposed on beneficiaries, low managerial skills, and, finally, conflicting solutions with existing legal distribution of powers between regional government and regional representative of the central government. Implementation effects of 2004-2005 confirm that the delivery mechanism fails to meet expectations.

Słowa kluczowe: Poland  regional policy  management  analysis  


Afiliacja:

Marek Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maria Halamska
Do Farmers Block the Development of Poland?

Do Farmers Block the Development of Poland?

Polish farmers, including rural pensioners, make up a social group which is difficult to define. It is a diversified population, dominated (in numbers) by "quasi-farmers" - those who run small subsistence farms and do not sell their products in the market. This category has many negative, economic, social and psychological features. In their political choices, farmers often choose to support populist agrarian parties. The author, referring to her earlier concept of "blocking development" and "moderating changes", describes the political mechanisms of slowing down the reforms, triggered by a broadly understood community of Polish farmers.


Afiliacja:

Maria Halamska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.halamska@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Zarycki
An Interdyscyplinary Model of Centre-Periphery Relations: A Theoretical Proposition

An Interdyscyplinary Model of Centre-Periphery Relations: A Theoretical Proposition

The paper proposes a model in which centre-periphery relations defined at a high level of generality (from the global level down to regional structures) can be analysed from a perspective of a number of disciplines, including political science (e.g. Rokkan"€™s theory of peripheries and centre-periphery cleavages), sociology (e.g. Bourdieu"€™s theory of the forms of capital) and linguistics (discourse analysis including code switching and politeness theories). It focuses on the nature of the discourse of peripheral elites which, as it is argued, live in a two or more dimensional social space and communicate in at least two separate codes (particularly languages): peripheral and central. Using the above mentioned theoretical concepts, the paper offers an attempt at theorisation of the mechanism of mutual perception of the centre and the periphery.


Afiliacja:

Tomasz Zarycki: Instytut Spraw Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego (ul. Stawki 5/7, 00 - 183 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(31)/2008
Douglas Yuill, Martin Ferry, Tobias Gross
Przegląd, zmiany, reformy - zmiany polityki regionalnej w Unii Europejskiej i w Norwegii

Przegląd, zmiany, reformy - zmiany polityki regionalnej w Unii Europejskiej i w Norwegii

Reforma unijnej polityki spójności na lata 2007-2013 wpłynęła na zmiany w działaniach dostosowawczych podejmowanych w państwach członkowskich. Zmiany te - jak dowodzi analiza przeprowadzona dla UE 15, nowych państw członkowskich (ze szczególnym uwzględnieniem Polski) oraz Norwegii - przyjmują różne formy, zależnie od specyfiki krajowej. Część z nich wynika z przyjęcia nowego paradygmatu rozwoju. W artykule dokonano przeglądu zagadnień, wskazano na kwestie wymagające dalszej pogłębionej analizy.


Review, Revision, Reform: Recent Regional Policy Developments in the EU and Norway

The reform of the EU cohesion policy for the period 2007-2013 resulted with policy adjustments in member states. The changes, as showed by the analysis for EU 15, new member states (with particular attention given to Poland) and Norway - take various forms, depending on specific local factors. Some of discussed reforms seem to be the consequence of changing the paradigm of development. The authors offer a review of the most important issues and define the subjects requiring further studies.


Afiliacja:

Douglas Yuill: European Policies Research Centre, University of Strathclyde, 16 Richmond Street, Glasgow G1 1XQ, Scotland, United Kingdom

Martin Ferry: European Policies Research Centre, University of Strathclyde, 16 Richmond Street, Glasgow G1 1XQ, Scotland, United Kingdom

Tobias Gross: European Policies Research Centre, University of Strathclyde, 16 Richmond Street, Glasgow G1 1XQ, Scotland, United Kingdom

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
Koncepcje rozwoju turystyki

Koncepcje rozwoju turystyki

Dynamiczny rozwój turystyki przyczynił się do równie szybkiego rozwoju gospodarki turystycznej, stającej się jednym z kluczowych źródeł dochodu. Strategie rozwoju turystyki odwołują się do różnych koncepcji rozwoju ekonomicznego, które pozwalają wyjaśniać wiele zjawisk i procesów, jednak nie wszystkie. Do takich należy kwestia czynników sukcesu: co powoduje, że w zbliżonych warunkach w jednych miejscach obserwujemy szybki rozwój turystyki, w innych nie. Wiele wskazuje na to, że wbrew pokutującym jeszcze tezom o znaczeniu walorów przyrodniczych, większe i rosnące znaczenie mają walory kulturowe i zwłaszcza zagospodarowanie turystyczne (infrastruktura). Wobec takiej zmiany o sukcesie przesądzają dziś przede wszystkim czynniki związane z jakością zasobów ludzkich, elit i przywództwa.

Słowa kluczowe: turystyka  koncepcja  teorie  


Concepts of Tourism Development

Dynamic tourism development has resulted in equally dynamic growth of tourism industry, being the major source of income. Tourism development strategies are based on different concepts of economic growth which do not answer all questions. Among them is the issue of success factors: what makes certain localities enjoy fast tourism development while other similar places have problems? Against many beliefs on the significance of natural resources, more important are cultural assets and in particular development of tourist infrastructure and products. Having this in mind one should look for success factors in quality of human resources, elites and leadership.

Słowa kluczowe: tourism  concept  theory  


Afiliacja:

Marek Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Elżbieta Michałowska
Syndrom NIM BY jako przykład samoorganizacji społecznej na poziomie lokalnym

Syndrom NIM BY jako przykład samoorganizacji społecznej na poziomie lokalnym

Przedmiotem tego artykułu jest szczególny typ konfliktu społecznego - syndrom NIMBY (Not In My BackYard). Znakomicie zbadany i opisany przez socjologów amerykańskich, w Polsce jeszcze nie znalazł właściwego zainteresowania. Pomimo względnie krótkiej obecności syndromu NIMBY w Polsce jest on z całą pewnością wyrazem organizowania się różnych typów społeczności lokalnych wobec dotykających je procesów. Mimo iż w literaturze przedmiotu jest postrzegany jako zjawisko negatywne, to dzięki przeprowadzonym badaniom można z pewną ostrożnością stwierdzić, że w większości analizowanych konfliktów w regionie łódzkim wpłynęły one na wzrost aktywności lokalnej, wykształciły nowe kanały społecznej komunikacji, wykreowały liderów. Można również powiedzieć, iż syndrom NIMBY ma swoje źródło przede wszystkim w pominięciu czy wręcz odsunięciu społeczności od procedur decyzyjnych, a także w niedostatecznym informowaniu na temat planowanego przedsięwzięcia. Badania wykazały, iż protesty NIMBY charakteryzowały się gwałtownym początkiem, znaczną rozciągłością w czasie i występowaniem nagłych i burzliwych, nierzadko skokowych reakcji społeczności w trakcie trwania konfliktu. Dominującymi formami działań były petycje, listy - czyli forma pisemna oraz działania czynne polegające na blokadach, demonstracjach, demolowaniu sprzętów budowlanych lub już rozpoczętej inwestycji czy manifestacjach. Natomiast najczęstszą formą wygaszania konfliktu był arbitraż, czyli narzucenie decyzji administracyjnej społeczności, co budowało jeszcze większy dystans zarówno do władz lokalnych, jak i inwestora.


Nimby as an Example of Social Organization on the Local Level

This article discusses a particular type of social conflict, which is NIMBY (Not In My BackYard) syndrome. It has been very well studied and described by American sociologists. Although NIMBY syndrome has been present in Poland for relatively short time it is de?nately a sign of organising different types of local communities against interfering processes. Although usually depicted as negative phenomenon in most con?icts in the region of lodz it has proved to increase local activity, created new channels of social communication and leaders. It can be also stated that NIMBY syndrome has its source in omitting or separating local community from decision-making procedures and insufficient information on affair/venture being planned. The research revealed that NIMBY protests were characterised by violent beginning, significant time of existence and appearance of sudden, violent and often abrupt reactions of community during time of the con?ict. Dominating forms of activity were petitions and letters being written form. Another activities covered blockades, manifestations, demonstrations and destruction of construction machines or construction site itself. Most frequent form of extinguishing the con?ict was arbitrage which is forcing administrative decision against community which resulted in increasing distance between the community, local authorities and investor.


Afiliacja:

Elżbieta Michałowska: Uniwersytet Łódzki, Katedra Socjologii Wsi i Miasta, ul. Rewolucji 1905r. nr 41 90-214 Łódź, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Barbara Szymoniuk
Partnerstwo klastrów gospodarczych: szansa dla europejskich regionów peryferyjnych. Przypadek Lubelszczyzny

Partnerstwo klastrów gospodarczych: szansa dla europejskich regionów peryferyjnych. Przypadek Lubelszczyzny

Celem artykułu jest ukazanie na przykładzie Lubelszczyzny, w jaki sposób rozwój peryferyjnych regionów Europy może być wspierany przez współpracujące klastry, rozumiane jako luźne organizacje gospodarcze, w których jednoczesna kooperacja i konkurencja uczestniczących firm daje efekt synergii. Takie sieci powiązanych firm, zlokalizowanych w geograficznym sąsiedztwie, wspierane są przez lokalne władze, organizacje i instytucje, a także jednostki naukowe i badawczo-rozwojowe. Klastry są motorem innowacji i postępu technicznego, sprawiając, że regiony, w których funkcjonują, stają się atrakcyjnym, silnym partnerem w globalnej gospodarce. Europa powinna dzięki nim uzyskać szybsze tempo wdrażania innowacji i podnoszenia standardu życia, aby zmniejszyć dystans, jaki dzieli ją od Stanów Zjednoczonych i wiodących krajów azjatyckich. Funkcjonowanie klastrów w europejskich regionach peryferyjnych może rozwiązać wiele problemów, takich jak bezrobocie lub konieczność restrukturyzacji regionalnej gospodarki. Rozwijające się klastry tworzą atrakcyjne miejsca pracy, dzięki czemu mogą być siłą sprawczą powstrzymującą wykształconą młodzież od migracji zarobkowej do dużych ośrodków miejskich lub za granicę. Partnerstwo klastrów może ponadto podwyższyć poziom konkurencyjności ich oferty dzięki wytworzeniu wzajemnego popytu: dany klaster stanowi grono lokalnych, wymagających klientów, którzy zmuszają partnerskie klastry do ciągłego doskonalenia swojej oferty.


Partnership of Clusters: An Opp ortunity for European Peripheries The Case of the Lubelskie Region in Eastern Poland

The objective of this paper is to demonstrate how the development of European peripheries can be strengthened by cooperative clusters, viewed as loose business organizations where cooperation of partners results in a synergy effect. The existence of clusters in peripheral areas may give efficient solutions to many problems, such as unemployment or the need of restructuring regional economy. Partnership of clusters may add up to their competitiveness thanks to the home demand. The present paper presents an example of the Lubelskie Region, the most neglected region in Poland. It is argued here that cooperation among local clusters provides a chance for an increase in the region"€™s social activity and for its economic growth.


Afiliacja:

Barbara Szymoniuk: Politechnika Lubelska, Katedra Marketingu na Wydziale Zarządzania Politechniki Lubelskiej, ul. Nadbystrzycka 38 20-618 Lublin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marcin Kula
Pamięć o Janie Pawle II jako fragment tradycji lokalnej

Pamięć o Janie Pawle II jako fragment tradycji lokalnej

W Polsce pojawiły się liczne pomniki, tablice pamiątkowe oraz zaznaczenia miejsc związanych z obecnością Jana Pawła II. Zjawisko akcentowania pamiątek papieskich wynika z przesłanek religijnych, z przywiązania wielu ludzi do Jana Pawła II, może jest także porównywalne z dawną chęcią posiadania przez poszczególne społeczności świętych relikwii. Przynajmniej ubocznie akcentowanie tradycji papieskiej służy jednak także współczesnemu budowaniu tradycji lokalnej, której fragmentem staje się pamięć o wizytach papieskich, o kontaktach z Karolem Wojtyłą, jeszcze nim został papieżem bądź, po prostu, o własnym przywiązaniu do jego osoby i pamięci o nim.


Remembrance of the Pope John Paul II as a Part of Local Historical Memory

After the fall of communism local communities in Poland stress the history of their own. This phenomenon is still going up, being a part of a larger rebirth of local communities" life. Even small communities are building monuments of people with local or national merits, who lived in this place. The pope John Paul II (a pope from Polandl) is frequently remembered in this context. His monuments are built - especially when he visited a given town as a pope and/or had some contact with it when he lived in Poland.


Afiliacja:

Marcin Kula: Uniwersytet Warszawski, Instytut Historyczny, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paulina Piotrowska
Ochrona środowiska kontra rozwój gospodarczy. Teorie środowiskowe i ich wykorzystanie w polityce gospodarczej

Ochrona środowiska kontra rozwój gospodarczy. Teorie środowiskowe i ich wykorzystanie w polityce gospodarczej

Artykuł opisuje problem zanieczyszczenia środowiska we współczesnym świecie jako efekt uboczny rozwoju gospodarczego. Głównym celem artykułu jest prezentacja dwóch teorii politycznych z zakresu ochrony środowiska - Green Political Theory i environmentalism, oraz modernizacji ekologicznej jako możliwości kierowanego przez państwo, kompleksowego rozwiązania problemu ochrony środowiska w procesie rozwoju. Wskazana jest rola kontekstu dla zastosowania wspomnianych teorii, co wykazano na przykładzie USA, Niemiec, Norwegii, Wielkiej Brytanii, państw socjalistycznych, Polski i Unii Europejskiej. Ponadto artykuł zawiera krótką analizę stylów prowadzenia polityki środowiskowej - ekocentryzmu, technocentryzmu, ekoliberalizmu i ekokolektywizmu.


Environment Protection vs. Economic Development. Environmental Theories and Their Use in an Economic Policy

The following article shows the problem of environmental pollution in contemporary world as an side-effect of economic development. The main aim of the article is to present two political theories of an environmental protection extend - Green Political Theory and environmentalism and ecological modernization as a possibility of solution for the environmental protection problem in the process of development. Action is complex and guided by the state. The role of context is pointed out, which is proved on the example of USA, Germany, Norway, Great Britain, socialist states, Poland and European Union. Additionally, article analyses the directions of environmental policies - ecocentrism, technocentrism, ecoliberalism and ecocollectivism.


Afiliacja:

Paulina Piotrowska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jacek Gądecki
Centrum Sztuki Współczesnej, czyli jak kulturalnie sprywatyzować przestrzeń publiczną

Centrum Sztuki Współczesnej, czyli jak kulturalnie sprywatyzować przestrzeń publiczną

Sposób zagospodarowania terenu obok Centrum Sztuki Współczesnej (CSW) w Toruniu to przykład nowego w polskich warunkach modelu prywatyzacji przestrzeni publicznej. Przykład Torunia jest istotny dlatego, że pozwala zauważyć, jak w polskich warunkach działa partnerstwo publiczno-prywatne i marketing miejsca oraz jak w ramach jednego projektu powiązane zostają sfery kultury i konsumpcji. Przy okazji budowy CSW prywatny inwestor próbuje stworzyć centrum handlowo-kulturalne na terenie atrakcyjnego, choć zaniedbanego obszaru rekreacyjno-sportowego. Celem tekstu jest przeanalizowanie dynamiki sposobów i strategii stosowanych do przeprowadzenia procesu prywatyzacji przestrzeni publicznej.


Center of Contemporary Art Area in Toruń - How to Privatize Pub lic Space in a Cultural Way

The privatization of the Center of Contemporary Art (CCA) area in Torun allows us to observe relatively new processes in Polish urban reality. The case shows how private-public partnership and place marketing are constructed and how partners combine spheres of culture and commerce to realize the investment. Private investor, using the cultural arguments, tries to create a shopping mall in the recreation area located next to the historical center of the city. The aim of the paper is to analyze the dynamics of the process of privatization and strategies used to privatize the public space in an attractive district of Torun.


Afiliacja:

Jacek Gądecki: Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Zakład Badań Kultury Instytutu Socjologii, ul. Fosa Staromiejska 1a, 87-100 Toruń, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marta Ponichter
Władysław Misiak, 2007, Globalizacja - więcej niż podręcznik. Społeczeństwa - kultura - polityka, Warszawa: Wydawnictwo Difin, 164 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Jadąc do Babadag i na Majorkę. O reportażach Andrzeja Stasiuka jako źródle wiedzy geograficznej (recenzja)

Afiliacja:

Roman Szul: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(32)/2008
Ewa Rewers
Segregacja obcych ciał: porządek i wykluczenie

Segregacja obcych ciał: porządek i wykluczenie

Autorka tego eseju poszukuje relacji między fragmentacją, segregacją i rekonstrukcją porządku w mieście. Aczkolwiek metafory zwartości są na ogół stosowane w odniesieniu do przeszłości, a fragmentacji do teraźniejszości, to sfragmentaryzowne miasto współistnieje dzisiaj z innym obrazem miasta - nostalgicznym miastem przedstawianym jako żywe ciało. Trudno byłoby ujmować to doświadczenie przy pomocy prostego przeciwstawienia prawdziwego doświadczenia fałszywemu; różnica tkwi bowiem w samej idei "dobrego życia"€ wprowadzonej przez Arystotelesa. Analizując pojęcie somatografii wprowadzone przez Edwarda Soję, uzasadnia się, dlaczego w wieku technologii informatycznych, mobilności i kultury konsumpcyjnej takie metafory miasta jak podzielone, martwe ciało oraz żyjące ciało stają się ważniejsze niż kiedykolwiek. Akty różnicowania, separacji i segregacji są ufundowane bowiem zarówno na miejskiej somatofobii, jak miejskiej somatofilii. Pytanie postawione w tym eseju dotyczy zatem sposobu rekonstrukcji miejskiego porządku w pierwszym sensie oraz rewitalizacji przestrzeni miejskiej - w drugim.


Segregation of Alien Bodies: The Order and Exclusion

In this essay the author explores the relation between fragmentation, segregation, and reconstitution of urban order. Although metaphors of cohesiveness are usually applied to the past, and fragmentations to the present, nevertheless the city of fragmentations coexists recently with another image of the city - a nostalgic city of lived body. It will be hard to speak in simple notions of true and false experience here; the difference is in the very idea of Aristotelian "€œthe good life"€. Dealing with Edward Soja"€™s concept of somatography she will argue that in an age of informational technologies, mobility, and consumer culture, such old metaphors like city as a fragmented dead body and city as a lived body are more important than ever. Acts of differentiation, separation, and segregations are based both on urban somatophobia and urban somatophilia. The question to be asked here is what is reconstitution of urban order in the first sense, or revitalisation of city space in the second.


Afiliacja:

Ewa Rewers: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Kulturoznawstwa, ul. Szamarzewskiego 89A 60-568 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek S. Szczepański, Weronika Ślęzak-Tazbir
Miejskie pachnidło. Fragmentacja i prywatyzacja przestrzeni w perspektywie osmosocjologicznej

Miejskie pachnidło. Fragmentacja i prywatyzacja przestrzeni w perspektywie osmosocjologicznej

Z wszystkich pięciu zmysłów, którymi dysponuje człowiek, to właśnie zmysł wzroku i dotyku zapewniają najlepszy ogląd przestrzeni i wszelkich zjawisk, jakie w niej zachodzą. Dużo trudniej poznawać przestrzeń za pomocą słuchu a już całkiem niemożliwe wydaje się smakowanie przestrzeni, nawet jeżeli jest to przestrzeń całkowicie uczłowieczona. Również zmysł węchu mógłby się wydawać zupełnie bezużyteczny w percepcji przestrzeni ze względu na swoją ulotność, tymczasowość. A jednak zapach przestrzeni, gdy skoncentrować się na nim, jest czasem bardziej charakterystycznym landmarkiem aniżeli niejeden budynek czy droga. Stąd przyjęcie perspektywy osmosocjologicznej wydaje się potrzebne dla pełniejszej analizy i interpretacji dynamiki przestrzeni. Przedmiotem obserwacji i analizy w niniejszym studium staną się zapachy wybranych przestrzeni miejskich i podmiejskich starego regionu przemysłowego. Jaka mieszanka aromatów stanowi miejskie pachnidło? Z jednej strony kusząca woń prywatnych przestrzeni publicznych, sztucznie aromatyzowanych perfumami i odświeżaczami powietrza, z drugiej - fetor zaniedbanych oficyn i podwórek, smród osiedlowej budki z piwem i ekskluzywny bukiet koniaku w hotelowym barze, telluryczne wyziewy hałd i woń sosnowych lasów. Te bieguny zapachowe coraz wyraźniej, co postaramy się pokazać, wpływają na fragmentację i prywatyzację miejskich przestrzeni. Na terenie starego regionu przemysłowego repertuar zapachów jest tyleż bogaty, co istotny dla powstawania coraz wyraźniejszych granic w przestrzeni.


Urban Scents. Fragmentation and Privatization of Space from the Perspective of Sociology of Scent

From the five senses that men have the sense of sight and touch, though seemingly the most acute, are limited when it comes to examining space and all phenomena that occur in it. Moreover, it is much more difficult to examine space through the sense hearing and it is almost impossible to taste it, even if it is humanized. Another human sense i.e. the sense of smell which enables us to recognize different scents may, due to its transitory and temporary nature, appear to be useless when it comes to examining space. Nonetheless, if we concentrate on all the scents that fill the space, they are frequently a more distinctive and prominent landmark than, for example, a building or a road. Therefore, it seems to be vital that the perspective of sociology of scent be adopted if we want to make a more in-depth analysis and interpretation of space dynamics. The scents that fill a chosen urban and suburban old industrial region are analysed and observed in this study. What are the scents that fill urban space? On the one hand there is the tempting scent of private space, which is filled with artificial perfumes and air fresheners. However, on the other hand there is the unpleasant and offensive odour from neglected backyards and outhouses; the odour coming from a local beer stand and an aromatic bouquet of cognac in a hotel bar; obnoxious odours emitted by mine slag heaps and the scent of the pine forest. We aim to show that a wide range of different smells, ranging from delicate and lovely scents to offensive and foul odours, have a growing influence on fragmentation and privatization of urban space.


Afiliacja:

Marek S. Szczepański: Uniwersytet Śląski, Instytut Socjologii, ul. Bankowa 11 40-007 Katowice, Polska

Weronika Ślęzak-Tazbir: Uniwersytet Śląski, Instytut Socjologii, ul. Bankowa 11 40-007 Katowice, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Wójcik
Dywergencja czy konwergencja: dynamika rozwoju polskich regionów

Dywergencja czy konwergencja: dynamika rozwoju polskich regionów

Przedmiotem artykułu jest zbadanie występowania konwergencji regionalnej w Polsce w odniesieniu do PKB na mieszkańca. Analiza przeprowadzona została dla okresu 1995-2005 na poziomie województw (NUTS 2), podregionów (klasyfikacja NUTS 3) oraz w ramach województw. Przez konwergencję rozumiane jest zmniejszanie się różnic między regionami pod względem poziomu dochodu. Zjawisko przeciwne nazywane jest dywergencją. W pracy zastosowana została metoda umożliwiająca analizę dynamiki pełnego rozkładu względnego dochodu per capita, zaproponowana przez Quaha (1993, 1996a, 1996b). Polega ona na estymacji macierzy przejścia zapożyczonych z procesów Markowa oraz wykorzystaniu nieparametrycznych estymatorów jądrowych warunkowej funkcji gęstości dla rozkładu względnego PKB na mieszkańca w kolejnych latach. Jest to metoda umożliwiająca weryfikację hipotezy o występowaniu konwergencji klubów, co nie jest możliwe przy zastosowaniu metodologii klasycznej (Barro, Sala-i-Martin 2003). Zauważalna jest silna stabilność rozkładu dochodu i brak występowania konwergencji bezwarunkowej zarówno między województwami, jak i między podregionami. I województwa, i podregiony generalnie względnie ubożały za sprawą szybszego niż przeciętny rozwoju najbogatszych województw (mazowieckie) czy podregionów (duże miasta, głównie Warszawa i Poznań). Z różnicowanie pod względem relatywnego PKB na mieszkańca rośnie w czasie zarówno dla województw, jak i podregionów. Wzorcem konwergencji, jaki daje się zaobserwować tak na poziomie NUTS 2, jak i NUTS 3, jest konwergencja klubów (polaryzacja) - regiony względnie najbiedniejsze i osobno względnie najbogatsze upodabniają się do siebie i zbiegają do różnych poziomów dochodu. Analizie poddano też występowanie konwergencji podregionów wewnątrz województw - tu również jedynym obserwowanym wzorcem konwergencji jest konwergencja klubów.


Divergence or Convergence: Growth Dynamics of Polish Regions

The purpose of this article is to establish whether regional convergence is present in Poland in terms of GDP per capita. An analysis was conducted for the years 1995-2005 at the voivodeship (NUTS2), sub-regional (NUTS3 classification) and intra-voivodeship levels. Convergence means a reduction of income disparities between regions. The opposite phenomenon is called divergence. The author of the paper used a method - proposed by Quah (1993, 1996a, 1996b) - that enables an analysis of the full distribution dynamics of relative per capita income. It consists in the estimation of transition matrices derived from Markov"€™s processes and in the use of nonparametric kernel estimators of the relative density function for relative GDP distribution per capita in subsequent years. The method facilitates verification of the club convergence hypothesis, which is impossible using the classic methodology (Barro and Sala-i-Martin 2003). It is clear that income distribution is stable and that there is no unconditional convergence both between voivodeships and between sub-regions. In general, voivodeships as well as sub-regions were impoverished as a result of a faster-than-normal growth of the richest voivodeships (mazowieckie voivodeship) and sub-regions (large cities, mainly Warsaw and Poznan). The diversification of relative GDP per capita grows in time both in the case of voivodeships and sub-regions. The convergence model that can be seen both at NUTS2 and NUTS3 levels is club convergence (polarisation): relatively the poorest and - separately - the richest regions are becoming similar and converge at different income levels. The analysis also includes the occurrence of sub-region convergence within voivodeships, with the only observable convergence model being club convergence.


Afiliacja:

Piotr Wójcik: Uniwersytet Warszawski, Katedra Teorii Rozwoju Gospodarczego, Wydział Nauk Ekonomicznych, ul. Długa 44/50, 00-241 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Prognoza wzrostu gospodarczego polskich regionów do 2015 roku

Prognoza wzrostu gospodarczego polskich regionów do 2015 roku

Celem analizy przedstawionej w dalszej części artykułu jest symulacja wzrostu gospodarczego w polskich regionach i podregionach w latach 2006-2015, wykorzystująca obserwowane w przeszłości odchylenia regionalnych stóp wzrostu od stopy krajowej. Prognoza przewiduje, że głównymi ośrodkami wzrostu w badanym okresie będą metropolie warszawska i poznańska. Do 2015 r. województwo mazowieckie znacznie przekroczy średni poziom PKB na mieszkańca dla UE 27. Choć polska gospodarka zbliży się pod względem dochodów do unijnej średniej, to należy się spodziewać dalszej polaryzacji rozwoju między regionami. Najbiedniejsze polskie województwa mogą w 2015 r. osiągnąć PKB per capita zbliżony do średniego poziomu dla Polski z 2006 r.


Forecast of GDP Per Capita Growth in Polish Regions 2006-2015

The article offers a forecast of GDP per capita growth in Polish regions (NTS2) and subregions (NTS3) between 2006 and 2015, based on the past deviations of regional economies from the national growth path. The simulation shows that highest rates are expected in two metropolitan areas - Warsaw and Poznan. The Mazowieckie region (the one including Warsaw) will become the first to surpass the average level of GDP per capita in EU27. Although Poland will generally close the GDP gap to EU, further polarisation between regions is expected. The per capita income of the most lagging Polish regions will in 2015 reach (in real terms) the 2006 level of Polish national economy.


Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; mherbst@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Adrian Burdziak, Anna Myślińska
Ekonometryczna weryfikacja efektu aglomeracji netto w gospodarce polskiej w latach 2000-2005

Ekonometryczna weryfikacja efektu aglomeracji netto w gospodarce polskiej w latach 2000-2005

W artykule postawiono hipotezę o dodatnim efekcie aglomeracji netto w podregionach Polski w latach 2000-2005. Efekt aglomeracji netto to relatywnie nowa koncepcja teoretyczna, która objaśnia przestrzenne zróżnicowanie aktywności ekonomicznej. Do prowadzonych analiz wykorzystano funkcję koncentracji produkcji w wersji zaproponowanej przez Cicconego i Halla. Hipotezę weryfikowano za pomocą metod ekonometrycznych. Wielowariantowe pomiary dały niejednoznaczne rezultaty. Metody panelowe okazały się nieefektywne w odróżnieniu od metod pool. Jako aproksymantę poziomu technicznego gospodarki zastosowano skumulowaną liczbę patentów. Wybór patentów krajowych spośród wariantów pool umożliwił zredukowanie problemów związanych z korelacją zmiennych objaśniających. To podejście pozwala na wyciągnięcie wniosków o dodatnim efekcie aglomeracji netto.


Econometric Verification of Net Agglomeration Effect in Poland, 2000-2005

The authors put a hypothesis of positive net agglomeration effect in Polish subregions in 2000-2005. The net agglomeration effect is a relatively new theory explaining spatial differences in economic activity. A production concentration function suggested by Ciccone and Hall is used in analysis. The hypothesis was verified with econometric methods. Multiple scenarios gave ambiguous results. Panel methods appeared to be ineffective, as opposed to pool methods. Cumulated number of patents was used as an approximation of the level of technical development. Among pool scenarios, domestic patents allowed to reduce problems connected with co-relation of explanatory variables. This approach gives conclusions about positive net agglomeration effect.


Afiliacja:

Adrian Burdziak: Uniwersytet Łódzki, Katedra Makroekonomii, Instytut Ekonomii, ul. Rewolucji 1905 r. 41, 90-214 Łódź, Polska

Anna Myślińska: Uniwersytet Łódzki, Zakład Funkcjonowania Gospodarki Instytut Ekonomii, ul. Rewolucji 1905 r. 41, 90-214 Łódź, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek Kozak
Dwory, pałace i zamki - kosztowne pamiątki czy zasób w rozwoju?

Dwory, pałace i zamki - kosztowne pamiątki czy zasób w rozwoju?

Polska dysponuje znacznymi, acz słabo rozpoznanymi zasobami obiektów warownych i rezydencjalnych. Różnią się położeniem, jakością architektury, stanem zachowania, własnością, funkcją pełnioną współcześnie. Ich dzisiejszy stan był determinowany przez wiele złożonych czynników ekonomicznych, politycznych, prawnych i społecznych. Wykorzystanie tych zasobów w związku z dynamicznym rozwojem turystyki kulturowej wymaga zmian w polityce ochrony dziedzictwa i rozwoju turystyki, w tym zwłaszcza zmiany podejścia i wzmocnienia rozwiązań rynkowych. Bez nich zasoby te pozostaną tylko kłopotliwą i kosztowną pamiątką przeszłości.

Słowa kluczowe: Polska  rezydencja historyczna  zasób  szansa  


Manors, Palaces and Castles: Costly Heredity or Developmental Ass ets?

Poland has significant, though not researched and depicted in depth asset in the form of manors, palaces and castles. They differ in many ways: by location, technical state, quality of architecture, ownership, function played nowadays. Their contemporary state has been determined by a number of complex economic, political, legal and social factors. Utilisation of those objects for the needs of dynamically developing culture tourism calls for changes in national heredity protection and tourism development strategies. Proposed changes in particular should decisively introduce market mechanism into heredity management. Otherwise those rich assets shall remain troublesome and costly souvenir of the past.

Słowa kluczowe: Poland  historic residence  resource  opportunity  


Afiliacja:

Marek Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Heller, Alicja Joanna Szczepaniak
Regionalne uwarunkowania i efekty podziału funduszy z Unii Europejskiej

Regionalne uwarunkowania i efekty podziału funduszy z Unii Europejskiej

Celem opracowania była syntetyczna ocena podziału środków z UE na 16 województw. Stwierdzono, że regionalny podział funduszy z Unii Europejskiej w latach 2000-2005 jest efektem przyjętej metody, która premiuje województwa o większej liczbie mieszkańców. W liczbach bezwzględnych największymi beneficjentami okazały się: Mazowsze, Śląsk i Małopolska, a więc regiony o wysokim stopniu urbanizacji, wyposażone w szerokie otoczenie biznesu i posiadające stosunkowo bogate zaplecze naukowe. Równocześnie pozyskują one najwięcej bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Mamy więc do czynienia z podwójnym uprzywilejowaniem tych województw w stosunku do pozostałych regionów. W liczbach względnych, które opisano indeksem pozyskanych środków w stosunku do udziału w tworzonym PKB, dominują natomiast: Warmia i Mazury, Podlasie oraz Pomorze Zachodnie. Nie oznacza to jednak, że w ten sposób następuje niwelowanie istniejącego dystansu między wymienionymi regionami a województwami o najwyższym poziomie rozwoju. Badania nie potwierdziły też zależności pomiędzy PKB per capita a kwotami pomocy przypadającymi na jednego mieszkańca. Brak jakiejkolwiek zależności (dodatniej lub ujemnej) jest logicznym efektem przyjętego założenia, iż regionalny podział środków z Unii Europejskiej jest uwarunkowany głównie liczbą mieszkańców; wskazuje też na to, że przyjęte kryteria nie różnicują województw pod kątem oczekiwanych efektów ekonomicznych. Przyjmują natomiast egalitarne podejście, czyli przydział na każdego mieszkańca kraju statystycznie "po równo"€.


Regional Conditionings and Effects of EU Funds

The aim of this study was a synthetic evaluation of EU funds" distribution between 16 voivodships. It was found out that the regional EU funds" distribution in the years 2000-2005 is an effect of a method, according to which the voivodships that more populated are privileged. In absolute numbers the biggest recipients were: Masovia, Silesia and Malopolska - regions with a high level of urbanization, equipped with a broad business environment and with a relatively rich scientific background. At the same time, these voivodships win the most direct foreign investments. Thus we deal with a double privilege of these voivodships in relation to other regions. In relative numbers, described by an index of received funds in relation to the share of produced GPD, the dominating regions are: Warmia and Mazury, Podlasie and Western Pomerania. But it does not mean that in this way the distance between these voivodships and the most developed regions is reduced. The research did not prove that there is a connection between GDP per capita and the amount of aid per one inhabitant. The lack of any connection (positive or negative), which is a logic effect of the assumption that the regional distribution of EU funds is conditioned mainly by the number of inhabitants, indicates that the criteria do not differentiate voivodships according to the anticipated economic effects. They take an egalitarian approach - every inhabitant should receive statistically equally.


Afiliacja:

Janusz Heller: Uniwersytet Warmińsko-Mazurskie w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Makroekonomii, ul. K. Obitza 2, 10-710 Olsztyn, Polska

Alicja Joanna Szczepaniak: Uniwersytet Warmińsko-Mazurskie w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Makroekonomii, ul. K. Obitza 2, 10-710 Olsztyn, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Niepokojąca współczesność (recenzja)

Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(33)/2008
Janusz Hryniewicz
Regiony ideologiczne w Polsce i Niemczech. Zarys procesów długiego trwania

Regiony ideologiczne w Polsce i Niemczech. Zarys procesów długiego trwania

Zróżnicowanie regionalne wewnątrz danego państwa może być powodowane czynnikami geopolitycznymi. W niektórych państwach europejskich tworzą się tzw. regiony ideologiczne. W Niemczech takim regionem były Prusy, a w Polsce Kresy Wschodnie. Oba te regiony cechowało peryferyjne położenie i relatywny niedorozwój gospodarczy. Towarzyszyła temu silna pozycja kulturowa, czyli duże znaczenie problematyki regionu ideologicznego w przekazach kulturowych Polski i Niemiec. Analiza procesów długiego trwania pokazuje, że po zjednoczeniu Niemiec dawne tereny pruskie odgrywają rolę zaplecza imigracyjnego dla zachodniej części Niemiec, podobnie jak Prusy w XIX wieku.

Słowa kluczowe: zróżnicowanie regionalne  czynniki geopolityczne  regiony ideologiczne  Prusy  Kresy wschodnie  


Ideological Regions in Poland and Germany. An Outline of Long Duration Processes

Regional differentiation of the state may be caused by geopolitical factors. Different European states have seen the formation of so-called ideological regions. In Germany, such a region was Prussia and in Poland - East Borderland (Kresy Wschodnie). Both of them were relatively undeveloped, and peripherally situated. These features were accompanied by strong cultural position that is great significance of regional problems in cultural circulation of Germany and Poland. An analysis of long-term processes shows that after Germany"€™s reunion, Prussian areas play the same economical role as in the 19th century.

Słowa kluczowe: regional differentiation  geopolitical factors  ideological regions  Prussia  East Borderland  


Afiliacja:

Janusz Hryniewicz: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Elżbieta Anna Sekuła
Przestrzeń szeroko zamknięta

Przestrzeń szeroko zamknięta

Esej traktuje o "przestrzeniach szeroko zamkniętych"€ we współczesnych metropoliach - przez to określenie rozumiem terytoria należące do prywatnych firm i koncernów, zlokalizowane przeważnie w wielkich biurowcach. Miejsca te mają pewne cechy zarówno przestrzeni publicznej, jak i prywatnej. Współtworzą zarazem jedną ze sfer, w której przebiegają procesy fragmentacji i zawłaszczania przestrzeni miejskiej, budują bowiem symboliczne i dosłowne bariery dostępu. W tekście poddaję szkicowej analizie to, jak funkcjonują "przestrzenie szeroko zamknięte"€ i jaką rolę pełnią w dzisiejszych metropoliach.


Widely Closed Spaces

The essay concerns "€œwidely closed spaces"€ in today"€™s metropolises. By this term I understand territories that belong to private firms and syndicates and are predominantly situated in big office buildings. These places have certain features both of the public and the private space. They also co-create one of the zones in which the processes of fragmentation and appropriation of the urban space take place. It is so because they construct symbolic and literal barriers to access. The text provides an analysis of the functioning of "€œwidely closed spaces"€ and their role in today"€™s metropolises.


Afiliacja:

Elżbieta Anna Sekuła: Instytut Kultury i Komunikowania Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej (ul. Chodakowska 19/31 03-815 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Małgorzata Dymnicka
Fragmentaryzacja przestrzeni publicznej - próby rekompozycji

Fragmentaryzacja przestrzeni publicznej - próby rekompozycji

Publiczna przestrzeń epoki ponowoczesnej jest zlepkiem nieciągłych funkcji, zbiorem luźno powiązanych fragmentów, coraz częściej bez związku z miastem. Ludzie komponują sobie własne miasto z indywidualnych trajektorii, wyznaczanych trasami samochodowymi. Neoliberalna logika rozwoju miasta uznaje zasadę spontaniczności w miejscach, gdzie dominują interesy grup dużego kapitału, spychając na margines jedno z ważniejszych zadań współczesnej urbanistyki - ochronę i rozwój przestrzeni publicznej. W związku z kryzysem, jaki obecnie przechodzi (presja komercji), podejmuje się próby przywracania jej znaczenia społecznego i przestrzennego. Celem przeobrażeń jest powiązanie przestrzeni publicznych z szerszym otoczeniem (z terenami otwartymi, strefami nadwodnymi, ciągami spacerowymi, placami zabaw etc.). Rekompozycja jest częścią procesu odnowy, dzięki której udaje się scalić miasto i odtworzyć tożsamość miejsca wszędzie tam, gdzie nie rezygnuje się z relacji, w jakie współczesna architektura może wejść z użytkownikami i otoczeniem.


Fragmentation of the Public Space - An Attempt at Recomposition

Public space of the post-modern epoch is a conglomerate or blend of discontinuous functions, a collection of loosely connected fragments, increasingly more frequently unrelated to a city. People compose for themselves their own town from individual trajectories that are outlined by means of motor roads. Neo-liberal logic of city development recognizes the rule of spontaneity wherever the interest of big capital groups dominates, pushing onto the sidelines the more important task of contemporary urban planning - the protection and development of public spaces. Due to the crisis it is undergoing at present (commercial pressure), the efforts are taken to regain its social and spatial significance. The purpose of these transformations is bonding public spaces with broader surroundings (with open terrains, waterside zones, promenades, playgrounds, etc). These changes use programmed connections, contacts, passages, links, connecting areas and other relations that invest new sociological and cultural meanings into public spaces. The integration process gives positive results in numerous cities of Western Europe. One of them, perhaps the most essential, is development of more attractive and deeper relationships of inhabitants with their urban environment. Although the task fails to be easy (integrating tendencies compete with inclinations for disintegration), it is an important step towards the enhancement of urban life quality. The evidence can be numerous discussions and conferences on the issue of public space.


Afiliacja:

Małgorzata Dymnicka: Politechnika Gdańska, Wydział Architektury, Katedra Urbanistyki i Planowania Regionalnego, ul. Gabriela Narutowicza 11/12 80-233 Gdańsk, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Komornicki, Przemysław Śleszyński
Struktura funkcjonalna gmin a postępy w pracach planistycznych (2004-2006)

Struktura funkcjonalna gmin a postępy w pracach planistycznych (2004-2006)

Artykuł prezentuje część wyników badań przedstawionych w Raporcie o stanie i uwarunkowaniach prac planistycznych w gminach na koniec 2006 r., wykonanego w Instytucie Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN dla Departamentu Ładu Przestrzennego i Architektury Ministerstwa Budownictwa jesienią 2007 roku. W tym miejscu uwaga została skoncentrowana na analizie pokrycia planami miejscowymi oraz zmian przeznaczenia gruntów rolnych na nierolnicze w latach 2004-2006. W badaniach wykorzystano podział na kategorie (typy) funkcjonalne gmin, wyznaczone na podstawie przesłanek wynikających ze struktury administracyjno-osadniczej, przebiegu korytarzy transportowych oraz rodzaju i intensywności użytkowania.


Functional Structure of Communities and Planning Works Advancement (2004-2006)

The article presents selected results of studies presented in the Report of the State and Conditions of Planning Works as at the End of 2006. The report was prepared in the Institute of Geography and Spatial Organization, Polish Academy of Sciences, for the Ministry of Construction in autumn 2007. In this article attention is focused on the analysis of the Local Development Spatial Plans coverage and agricultural land changes in 2004-2006. In the studies, delimitation and classification based on the administrative-settlement structure, routes of the transport corridors and land use kind and intensity were taken into consideration.


Afiliacja:

Tomasz Komornicki: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska

Przemysław Śleszyński: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Stanisław Flejterski, Magdalena Zioło
Centralizacja i decentralizacja zadań publicznych w świetle wybranych rozwiązań europejskich. Próba oceny

Centralizacja i decentralizacja zadań publicznych w świetle wybranych rozwiązań europejskich. Próba oceny

Problem centralizacji i decentralizacji jest bardzo interesujący i zajmuje ważne miejsce w naukach o zarządzaniu, naukach politycznych, socjologii, ekonomii politycznej, mikroekonomii i naukach związanych z regionalistyką. Dyskusja dotycząca wyboru między centralizacją a decentralizacją jest ponadczasowa. Od dawna trwa spór w kwestii wyboru między standaryzacją a autonomią, efektywnością korporacji a efektywnością lokalną, a także między presją na koszty i zasoby a dostosowaniem do specyficznych lokalnych potrzeb. Korzyści każdego z modeli są w istocie słabościami drugiego modelu. Decyzje co do decentralizacji lub centralizacji muszą wynikać z rzetelnej analizy kosztów i korzyści. Debata nad centralizacją lub decentralizacją nie tyle dotyczy kwestii, która strategia jest bardziej efektywna, ile tego, w jakiej proporcji możliwe jest połączenie jednej z drugą.


Centralization and Decentralization of Public Tasks in Selected European Countries. Evaluation Attempt

The problem of centralization and decentralization is very interesting and important in management science, political science, sociology, political economy, economics and regional sciences. The discussion over the centralization versus decentralization is a never-ending one. It is an age-old battle of standardization versus autonomy, corporate efficiency versus local effectiveness and pressure on costs and resources versus accommodation of specific local needs. The advantages of each model are, in essence, the disadvantages of the other. Decisions to decentralize or centralize must be derived from a careful cost-benefit analysis. The debate over whether to centralize or decentralize is not so much over which type of strategy is more effective but the degree to which each strategy is used in combination with one another.


Afiliacja:

Stanisław Flejterski: Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług, Uniwersytet Szczeciński, ul. Cukrowa 8 71-004 Szczecin, Polska

Magdalena Zioło: Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług, Uniwersytet Szczeciński, ul. Cukrowa 8 71-004 Szczecin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marcin Flieger
Ocena atrakcyjności działań na rzecz zwiększania zatrudnienia dofinansowywanych z funduszy UE (na przykładzie wybranych gmin województwa wielkopolskiego)

Ocena atrakcyjności działań na rzecz zwiększania zatrudnienia dofinansowywanych z funduszy UE (na przykładzie wybranych gmin województwa wielkopolskiego)

Fundusze Unii Europejskiej stanowią istotne źródło pomocy finansowej na rzecz zwiększania zatrudnienia. Wiele działań dofinansowywanych zarówno z funduszy strukturalnych, jak i inicjatyw wspólnotowych oraz programów wspólnotowych jest skierowanych do gmin, które, jako samodzielny beneficjent lub partner w projekcie, mogą wpływać na polepszenie sytuacji na lokalnym i regionalnym rynku pracy. Jednym z istotnych czynników wpływających na skalę zaangażowania w inicjatywy na rzecz zwiększania zatrudnienia jest sposób postrzegania przez beneficjentów atrakcyjności tych działań. Dlatego też w niniejszym opracowaniu przedstawiono wyniki badań, w których przeanalizowano i oceniono stosunek gmin do przedsięwzięć odnoszących się do rynku pracy, dostępnych w ramach programów UE. Umożliwiło to identyfikację inicjatyw postrzeganych przez gminy jako najbardziej pożądane, w największym stopniu przyczyniające się do zmniejszenia bezrobocia, oraz działań najmniej atrakcyjnych pod tym względem. Uzupełnieniem powyższych badań jest analiza oczekiwań badanych gmin dotyczących utworzenia nowych inicjatyw na rzecz zwiększania zatrudnienia, niedostępnych w ramach obecnych programów. Badania te pozwoliły z kolei na doprecyzowanie oceny, w jakim stopniu obecne inicjatywy odpowiadają potrzebom gmin. Dzięki temu określono, w jakim zakresie brak pożądanych działań stanowi czynnik ograniczający zaangażowanie w realizację aktualnie dostępnych przedsięwzięć w dziedzinie zwiększania zatrudnienia.


Attractiveness Analysis of Initiatives for Employment Increase Financed by European Union Funds (Example of Wielkopolska Voivodship)

European Union programs are a vital source of financial help in the field of employment increase. Such initiatives are available both in structural programs, Community Initiatives and Community Programs. A great number of them are designed for communities, which, as an independent beneficiary or a partner in a project, can influence the improvement of local and regional labour market situation. One of the essential factors which influence the commitment to the initiatives for employment increase is the way beneficiaries perceive their attractiveness. Therefore, in the article the author presented results of the research in which communities"€™ attitudes to each activity connected to a labour market, available in EU programs, had been analyzed and assessed. This allowed to determine the initiatives which are perceived as the most desirable and which, according to communities, can best contribute to decreasing of the unemployment rate, and the ones which are the least attractive in this respect. Another part of the above research is the analysis of communities"€™ expectations regarding creating new initiatives for employment increase, which are not available within the limits of the current programs. This scrutiny allowed to estimate more precisely to what extent current activities match communities requirements. These results made it possible to assess to what degree the presumable lack of desirable initiatives for employment increase constitutes a factor that limits the commitment to the implementation of the currently available initiatives


Afiliacja:

Marcin Flieger: Akademia Ekonomiczna w Poznaniu, al. Niepodległości 10 61-875 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(34)/2008
Tomasz Kościelski, Krzysztof Malaga
Nierówności regionalne w Polsce w świetle neoklasycznych modeli wzrostu z saldem środków Unii Europejskiej

Nierówności regionalne w Polsce w świetle neoklasycznych modeli wzrostu z saldem środków Unii Europejskiej

Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie o wpływ przystąpienia Polski do Unii Europejskiej na nierówności regionalne w naszym kraju. Przedstawiono w nim neoklasyczny model egzogenicznego wzrostu z saldem środków UE, przeznaczonych do realizacji polityki spójności i konwergencji. Model ten jest uogólnieniem standardowego modelu wzrostu Solowa-Swana. W artykule omówiono metody wyznaczania wartości zmiennych modeli wzrostu w stacjonarnych stanach równowagi. Przeprowadzono analizę nierówności regionalnych w Polsce w ujęciu retrospektywnym w latach 2004-2006 oraz w ujęciu prospektywnym na podstawie modeli wzrostu gospodarki Polski oraz gospodarek województw. Przedstawiono wnioski dotyczące skutków realizacji programu spójności i konwergencji w Polsce oraz postulaty na temat zasad konstrukcji nowych regionalnych modeli wzrostu jako instrumentów opisu i analizy nierówności regionalnych.


Regional Inequalities in Poland in the Light of Neoclassical Growth Models with the Balance of Resources of the European Union

The aim of the article is to answer the question about the effects of Poland"€™s accession to the European Union from the point of view of regional inequalities in Poland. We present a neoclassical model of exogenous growth with the balance of European Union"€™s resources allocated to the cohesion and convergence policy implementation. The model is a generalization of the standard growth model of Solow and Swan. in the paper, we describe the methods of establishing the values of the model variables in a steady state. We perform a retrospective analysis of regional inequalities in Poland for the period 2004-2006 and a prospective analysis based on the models of growth of the Polish economy and the regional economies of voivodships. We draw conclusions about the first effects of the cohesion and convergence programme in Poland and the postulates for the principles of construction of new regional growth models as instruments of description and analysis of convergence and regional inequalities.


Afiliacja:

Tomasz Kościelski, Krzysztof Malaga: Katedra Ekonomii Matematycznej, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu (al. Niepodległości 10, 60-967 Poznań);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marika Pirveli
Tbilisi - etapy urbanistycznego rozwoju miasta

Tbilisi - etapy urbanistycznego rozwoju miasta

Niniejszy artykuł ukazuje ewolucję układu urbanistycznego Tbilisi - obecnej stolicy Gruzji (ang. Georgia; gruz. Saqartwelo) - na przestrzeni dziejów. Struktura tekstu zachowuje chronologiczny układ wydarzeń od powstawania miasta. Omówiono także jego urbanistyczną specyfikę, wynikającą z lokalizacji Tbilisi w kotlinie rzeki Mtkwari (znanej w Polsce pod nazwą Kura). Na zakończenie dokonano ogólnego przeglądu podstaw prawnych rozwoju miasta z początku XXI w. Determinują one bowiem praktyczne możliwości wykorzystania urbanistycznego dziedzictwa stołecznego miasta. Tekst oparty jest na dokumentach rewitalizacji urbanistycznej Tbilisi, jakie opracowano na początku 2000 r. w ramach projektu współfinansowanego przez Radę Europy i Gruzińską Fundację Ochrony Dziedzictwa Kulturowego. Wyniki badań opublikowano w 2001 r. w gruzińsko-francusko- i angielskojęzycznych materiałach specjalistycznych (Tumaniszwili 2001). Kolejne źródła to materiały empiryczne gromadzone w Tbilisi w okresie 2003-2006 (w ramach realizowanego tam międzynarodowego projektu AIA) oraz uzyskane metodą kwerendy w gruzińskich i zagranicznych bibliotekach w latach 1998-2008


Tbilisi - Phases of Urban Development

The subject of this article is historical urban development, localization-specific and cultural urban heritage of the Georgian capital city of Tbilisi. All the urban development periods, from the very beginning until today, are described in a chronological order. Also, the author discusses general legal principles of urban space development applicable in this country. In all the cases, the author seeks to clarify the legislation problems and to discuss some examples of urban management of the twenty-hundred-years-old urban space. The text is based on the: (1) urban rehabilitation and revitalization documentation of Tbilisi, prepared in 2000 within an international project financed by the European Council and The Georgian Cultural Heritage Foundation, published in Strasburg in Georgian, French and English languages (Tumaniszwili 2001), (2) empirical documentation prepared in 2003-2006 within the international Project AIA and (3) historical documentation gathered in Georgian and foreign libraries in 1998-2008.


Afiliacja:

Marika Pirveli: Uniwersytet Szczeciński, Katedra Geografii Społecznej i Organizacji Przestrzeni, ul. Mickiewicza 18 70-383 Szczecin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Heller
Poziom rozwoju gospodarczego województw a dochody samorządów terytorialnych w Polsce

Poziom rozwoju gospodarczego województw a dochody samorządów terytorialnych w Polsce

Celem badań była ocena dysproporcji w dochodach samorządów terytorialnych w Polsce oraz ich związek z poziomem rozwoju gospodarczego województw. Podstawą tej oceny była łączna analiza dochodów samorządów wojewódzkich, powiatowych i gminnych w szesnastu województwach w latach 2002-2006. Na wstępnym etapie badań przyjęto hipotezę, że w województwach, które są na wyższym poziomie rozwoju gospodarczego, uzyskuje się też wyższe dochody w budżetach samorządów. Zmiany ustawowe wprowadzone 1 stycznia 2004 r. spowodowały wzrost dochodów ogółem oraz dochodów własnych w samorządach terytorialnych. Dochody te rosły najszybciej w województwach najbardziej rozwiniętych gospodarczo, a więc wpływały na pogłębianie dysproporcji rozwojowych między województwami w Polsce. Różnice te były tylko częściowo niwelowane przez dotacje i subwencje z budżetu państwa.


Level of Economic Development of Voivodeships and Income of Local Governments in Poland

The aim of the research was to evaluate disproportions in Polish local governments"€™ income and their connection with the level of economic development of voivodeships. The basis of this evaluation was an analysis including the income of governments at a voivodeship, district and commune levels in 16 voivodeships in the years 2002-2006. In the initial stage of the research, a hypothesis was made that in the voivodeships that are at a higher level of economic development the income of local governments is also higher. The changes in law introduced on l January 2004 caused an increase of local governments"€™ income. The income increased at the fastest pace in the most developed regions, thus contributing to the deepening of development disproportions between voivodeships in Poland. These differences were only partially decreased by subventions from the state budget.


Afiliacja:

Janusz Heller: Katedra Makroekonomii Wydziału Nauk Ekonomicznych Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie ( ul. K. Obitza 2 10-710 Olsztyn);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Polityka Unii Europejskiej wobec regionów najbardziej oddalonych

Polityka Unii Europejskiej wobec regionów najbardziej oddalonych

Celem artykułu jest przedstawienie polityki Unii Europejskiej wobec regionów najbardziej oddalonych. W szczególności chodzi o analizę zintegrowanego podejścia polityk europejskich, zarówno w wymiarze merytorycznym, jak i terytorialnym. Ponadto autor bada możliwości uprzywilejowania wspomnianych regionów w politykach unijnych z uwagi na ich specyficzne uwarunkowania. Przedmiotem analizy są również kwestie ewolucji działań Unii od roku 2004. W jakim kierunku przebiegają te zmiany, jakie priorytety wsparcia UE zyskują, a jakie tracą na znaczeniu? Na zakończenie przedstawiono wnioski dla polskiej polityki na forum europejskim, w tym również kształtowania stanowiska wobec przyszłych planów polityki spójności.


EU Policy towards Its Outermost Regions

The article describes EU policy towards its outermost regions. The regions are an example of integration of various streams of EU policies on the territorial level, as well as a playing field for EU pilot measures and innovative modes of governance. The European approach provides special privileges for peripheral regions in EU policies and the meaning of these regions in European public debates is increasing. The author examines the development of EU policy towards its outermost regions since 2004 in relation to two basic contemporary European debates: about territorial cohesion and the future of EU cohesion policy after 2013. At the end of the article, some conclusions are given for Polish decision-makers.


Afiliacja:

Tomasz Grzegorz Grosse: Polska Akademia Nauk, Instytut Studiów Politycznych, ul. Polna 18/20, 00-625 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Lucyna Rajca
Przywództwo polityczne w zachodnioeuropejskim samorządzie lokalny

Przywództwo polityczne w zachodnioeuropejskim samorządzie lokalny

W Europie Zachodniej następuje zmiana modelu samorządu lokalnego: od modelu komitetowego rady przechodzi się do bardziej "wykonawczo zorientowanych"€ modeli, takich jak parlamentarne czy prezydenckie. Przywództwo polityczne stanowi rdzeń wielu ostatnich reform instytucjonalnych samorządu lokalnego. Wyraźnym celem tych reform jest wzmocnienie władzy wykonawczej i zapewnienie silnego, widocznego i efektywnego przywództwa. Zmianie uległa na przykład pozycja burmistrza w Wielkiej Brytanii i Niemczech oraz zarządu w Holandii. Jednym ze sposobów wzmocnienia przywództwa politycznego jest wprowadzenie bezpośrednich wyborów burmistrza. Nie we wszystkich państwach dokonuje się tego rodzaju transformacja, w niektórych zmiany zostały ograniczone do niewielu gmin. Inne są relatywnie odporne na międzynarodową tendencję reform instytucjonalnych.


Political Leadership in Local Governments in Western Europe

In Western Europe, the model of local government has been changing in the previous decades: from a council-committee model to more executive-oriented ones, like the parliamentary and the presidential models. Political leadership lies at the heart of many of the recent institutional reforms of local government. An explicit aim of these reforms has been to strengthen the executive power, and to provide strong, visible and effective leadership. For example, the position of the mayor in Britain and Germany and of the board in the Netherlands has changed. The direct election of mayors is one of the ways to strengthen the political executive. Not all countries are undergoing such kind of transformation. In some of them, changes have been restricted to few municipalities. Others have been relatively immune to this international trend towards institutional reforms.


Afiliacja:

Lucyna Rajca: Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy w Kielcach, Instytut Nauk Politycznych, ul. Świętokrzyska 21B 25–406 Kielce, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Iwona Markowicz, Beata Stolorz
Analiza determinant czasu poszukiwania pracy na rynku lokalnym - na przykładzie Szczecina

Analiza determinant czasu poszukiwania pracy na rynku lokalnym - na przykładzie Szczecina

Głównym celem autorek artykułu było zbadanie istoty zapotrzebowania na pracę na podstawie cech osób zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy w Szczecinie, które znalazły zatrudnienie w ostatnim kwartale 2006 r. W artykule zaprezentowano możliwości wykorzystania metod analizy przeżycia do badania zjawiska bezrobocia. Zbadano, jaki wpływ na długość oczekiwania na pracę ma płeć, wykształcenie i wiek osoby bezrobotnej oraz jakie są interakcje między tymi zmiennymi.


Analysis of Determinants of Job Search Time on the Local Market, Based on the City of Szczecin

The purpose of the paper was to study the nature of demand for labour on the basis of the characteristics of unemployed people registered in the Local Labour Office in Szczecin that have found employment in the last quarter of 2006. In the paper, the authors studies the possibilities to use survival analysis methods for analysing the influence of gender, education and age of the unemployed person on their job search time and interactions between these variables. In the last quarter of 2006, Szczecin"€™s labour market demanded young and well-educated employees. The women tended to find jobs faster among younger groups, men among the older age groups.


Afiliacja:

Iwona Markowicz: Uniwersytet Szczeciński, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Katedra Ekonometrii i Statystyki, ul. Mickiewicza 64, 71-101 Szczecin, Polska

Beata Stolorz: Uniwersytet Szczeciński, Wydział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Katedra Ekonometrii i Statystyki, ul. Mickiewicza 64, 71-101 Szczecin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(35)/2009
Marta Götz
Od republiki federalnej do Regierungsbezirke - niemiecki krajobraz wiedzy na różnych poziomach analizy

Od republiki federalnej do Regierungsbezirke - niemiecki krajobraz wiedzy na różnych poziomach analizy

Teorie wzrostu endogenicznego zakładają kluczową rolę wiedzy w procesach gospodarczych. Jednocześnie koncepcje z nurtu nowej ekonomii geograficznej wsparte badaniami empirycznymi zwracają uwagę na możliwość wystąpienia procesów tzw. dywergencji. W związku z powyższym celowe staje się badanie przestrzennego rozmieszczenia szeroko pojętej wiedzy. Dla uzyskania pełnego obrazu danej gospodarki istotne wydaje się nie tylko scharakteryzowanie jej wyposażenia w odpowiednie czynniki przesądzające o rozwoju, lecz także uwzględnienie ich rozlokowania. Niniejszy artykuł należy traktować w kategoriach uzupełnienia dotychczasowych badań dotyczących pozycji technologicznej Niemiec. Do analizy wybrano trzy poziomy podziału terytorialnego: Niemcy Wschodnie (5 nowych krajów związkowych) i Niemcy Zachodnie (11 landów); szesnaście krajów związkowych (NUTS 1) oraz czterdzieści jeden Regierungsbezirke (NUTS 2). Wśród analizowanych czynników określających potencjał kraju do wzrostu opartego na wiedzy znalazły się: wydatki na badania i rozwój (B+R); personel prowadzący prace badawczo-rozwojowe; zasoby ludzkie w naukach ścisłych i inżynieryjnych; zatrudnienie w sektorach wysokiej techniki i wiedzochłonnych; liczba patentów zgłoszonych do Europejskiego Urzędu Patentowego. W celu zwiększenia wiarygodności wyników zadecydowano o kalkulacji, dla każdego z pięciu czynników, czterech wskaźników koncentracji: Rosenblutha, Giniego, Herfindahla-Hirschmana oraz Ellisona-Glaesera. Otrzymane dzięki zastosowaniu różnych miar koncentracji rezultaty wskazują, że stosunkowo najbardziej równomierne rozmieszczenie obserwujemy w przypadku zatrudnienia w sektorach wiedzochłonnych i wysokiej techniki, największą koncentrację zaś dla liczby patentów zgłoszonych do Europejskiego Urzędu Patentowego. Dalsze badania pozwolą być może odkryć nowe prawidłowości i wzorce funkcjonowania gospodarek opartych na wiedzy.

Słowa kluczowe: Niemcy  kraje związkowe  gospodarka oparta na wiedzy  B+R  


From Federal Republic to Regierungsbezirke - the Multilevel Landscape of Knowledge in Germany

Endogenous growth theories presume knowledge plays the key role in economic growth (1). Yet, new economic geography along with empirical findings suggest the possibility of divergence occurring in development processes (2). Combining (1) and (2) indicates the importance of studying knowledge factors"€™ distribution. To obtain the fully fledged picture of a given economy one shall go beyond simply analyzing knowledge factors but include also their spatial location. The article touches upon this issue. It is devoted to Germany and examines three territorial and administrative levels: one referring to former country division (DDR & BRD), the second relating to NUTS 1 (16 Bundesländer) and third represented by 41 Regierungsbezirke (NUTS 2). Results are obtained by investigating 5 factors (e.g. expenditure on R&D, human resources in S&T, patent applications) and applying 4 measures (Gini, Rosenbluth, Ellison-Glaeser and Herfindahl-Hirschman Coefficients). This paper is meant to supplement earlier studies as well as a good starting point for further research devoted to country"€™s knowledge landscape.

Słowa kluczowe: Germany  Bundesländer  knowledge based economy  R&D  


Afiliacja:

Marta Götz: Instytut Zachodni w Poznaniu, ul. Mostowa 27a, 61-854 Poznań, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Martin Pudlik, Cyryl Garus
Jak Feniks z popiołów. Rozwój struktur metropolitalnych w Zagłębiu Ruhry jako wzór dla rozwoju Górnego Śląska?

Jak Feniks z popiołów. Rozwój struktur metropolitalnych w Zagłębiu Ruhry jako wzór dla rozwoju Górnego Śląska?

Poniższe opracowanie ma na celu przedstawienie zagadnień rozwoju regionalnego z uwzględnieniem aspektów transformacji gospodarczej i przestrzennej w poprzemysłowych regionach Zagłębia Ruhry i Górnego Śląska. Zagłębie Ruhry przeszło i nadal przechodzi bardzo trudny proces restrukturyzacji gospodarczo-społecznej. Do tej pory udało się pokonać niektóre trudności, np. zmienić poprzemysłowy wizerunek regionu. Niestety wysokie bezrobocie oraz niekorzystna struktura demograficzna pozostają nadal nierozwiązanymi problemami Zagłębia Ruhry. Ponadto region musi uporać się z zagospodarowaniem nieużytków poprzemysłowych i kopalnianych. Wybrane elementy restrukturyzacji Zagłębia Ruhry oraz niektóre pomysły strategiczne mogą być wzorcem dla rozwoju Górnego Śląska.


Like a Phoenix from the Ashes. Can the Ruhr Area Provide Blueprints for the Regional Development in Upper Silesia?

The paper"€™s main objective is to introduce into the topic of regional development in the postindustrial regions Ruhr and Upper Silesia taking aspects of economic and spatial planning under consideration. The region Ruhr has lived through a difficult period of development. A lot of self-given objectives could be accomplished. Anyway various long-term problems like the relative high unemployment rate, the demographic challenges or industrial waste lands are still present and are awaiting solutions. In some problem areas Upper Silesia might orient oneself to the strategies conducted in the Ruhr agglomeration and adapt strategies which delivered positive results and prevent failures which resulted by middle-rate measures.


Afiliacja:

Martin Pudlik, Cyryl Garus: Uniwersytet w Akwizgranie, Geographisches Institut der RWTH Aachen, Templergraben 55, 52056 Aachen, Germany;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski, Bohdan Jałowiecki, Grzegorz Gorzelak
Obszary metropolitalne w Polsce - diagnoza i rekomendacje

Obszary metropolitalne w Polsce - diagnoza i rekomendacje

Celem artykułu jest identyfikacja i diagnoza problemów obszarów metropolitalnych w Polsce. W pierwszej części autorzy przedstawiają przegląd najważniejszych przejawów procesów metropolizacji wraz z próbą wskazania problemów, jakie mogą im towarzyszyć w skali lokalnej i regionalnej. Stanowi to podstawę do identyfikacji najważniejszych ośrodków miejskich w Polsce, dla których przeprowadzono delimitację ich obszarów metropolitalnych. W kolejnej części artykułu wyróżnione obszary scharakteryzowano pod kątem ukazania ich najważniejszych problemów rozwojowych. W efekcie możliwe stało się sformułowanie rekomendacji dotyczących działań, które usprawniłyby funkcjonowanie największych miast i ich otoczenia.

Słowa kluczowe: metropolia  obszary metropolitalne  delimitacja  


Metropolitan Areas of Poland: Assessment and Recommendations

The aim of the paper is to indicate metropolitan areas in Poland as well as to provide the assessment of their situation. The first part is devoted to literature review focused on identification of the most significant trade-offs of metropolisation process in regional and local scale. This constitutes a base for indication of the most important cities in Poland for which delineation of their metropolitan areas are provided. In the next part these metropolitan areas were characterised to reveal obstacles in their development. This enables authors to provide recommendations regarding activates that should be undertaken to facilitate growth of the largest cities and their surroundings.

Słowa kluczowe: metropolis  metropolitan areas  delimitation  


Afiliacja:

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Katarzyna A. Kuć-Czajkowska
Funkcje metropolitalne Warszawy, Pragi i Budapesztu

Funkcje metropolitalne Warszawy, Pragi i Budapesztu

Stolice państw Europy Środkowo-Wschodniej w ostatnim okresie odnotowały szczególny wzrost. Rodzi się pytanie o siłę tego wzrostu i o to, czy pozwolił on na nadrobienie wieloletnich zaległości. Celem artykułu jest porównanie funkcji wpływających na międzynarodową pozycję Warszawy, Pragi i Budapesztu oraz identyfikacja czynników, które stymulują bądź hamują rozwój funkcji metropolitalnych w analizowanych miastach. Artykuł składa się z dwóch części. Pierwsza przedstawia pozycję Warszawy, Pragi i Budapesztu w systemie metropolii w świetle kilku międzynarodowych klasyfikacji. W drugiej znalazła się definicja funkcji metropolitalnych. W tym fragmencie analizie poddano następujące funkcje metropolitalne Warszawy, Pragi i Budapesztu: ośrodka biznesu, ośrodka przestrzeni dla biznesu, ośrodka nauki i wiedzy oraz węzła komunikacyjnego.


Metropolitan Functions of Warsaw, Prague and Budapest

The idea of the paper refers to the comparison of functions that determine an international position of Warsaw, Prague and Budapest. It is also an attempt to evaluate the chances of these three cities to win and develop individual metropolitan functions in the future. At the same time, this paper aims at identifying the main factors, both obscuring and supporting the development of metropolitan functions of cities under analysis. The author recognizes the following reasons of CEE metropolieses development - a significant change of geopolitical position, due to socio-economic transformation, a membership of Poland, Czech Republic and Hungary in the structure of EU, globalization and civilization of information technology. Within the first part of the paper capitals are analyzed in relation to several theoretical approaches. The second part shows the results of author"€™s research, based on statistical data analysis, referring to metropolitan functions of these cities.


Afiliacja:

Katarzyna A. Kuć-Czajkowska: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Politologii, Plac Litewski 3, 20 - 080 Lublin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Kowalewski
"Mieszkam w TBS -ach". Społeczne identyfikacje mieszkańców budownictwa społecznego

"Mieszkam w TBS -ach". Społeczne identyfikacje mieszkańców budownictwa społecznego

Celem niniejszego artykułu jest zbadanie, czy forma własności mieszkania jest równie ważną podstawą społecznych identyfikacji jak miejsce zamieszkania. Autor przedstawia wyniki własnych prac badawczych, prowadzonych nad lokatorami Towarzystw Budownictwa Społecznego w Szczecinie. Z prac tych wynika, że formy organizacji własności przestrzeni stają się dla niektórych badanych coraz istotniejszą częścią społecznej tożsamości, ważniejszą niż położenie w przestrzeni miasta czy cechy zamieszkiwanej przestrzeni.


"I Live in Social Housing Associations". Social Identifications of Social Housing Tenants

The aim of the article is to examine if the form of ownership is a base of social identifications as important as a space of living. Author presents results of own research, conducted in Szczecin in Social Housing Associations area. The results show that forms of ownership become important part of social identity, even more than location in urban space.


Afiliacja:

Maciej Kowalewski: Uniwersytet Szczeciński, Instytut Socjologii, ul. Krakowska 71-79, 71-017 Szczecin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jakub Gałuszka
Przestrzeń manifestacji, czyli jak napisy na murach transformują przestrzeń miejską

Przestrzeń manifestacji, czyli jak napisy na murach transformują przestrzeń miejską

Artykuł opisuje zjawisko transformowania przestrzeni miejskiej w Łodzi poprzez graffiti i napisy pojawiające się na murach miasta. Analizowane są tylko te typy graffiti stanowiące formę manifestu bądź komunikatu, który przeciętny mieszkaniec miasta może odczytać i zrozumieć. Z pozoru banalna kompozycja napisów na ścianach faktycznie w dużym stopniu wpływa na znaczenie przestrzeni, w której się pojawiają. Poprzez analizę warstwy tekstualnej, graficznej oraz kontekstu występowania graffiti autor stara się odczytać, w jaki sposób wpływają one na przestrzeń miejską w Łodzi i ją transformują. Materiał do przeprowadzonego badania stanowi obszerna dokumentacja fotograficzna zebrana w 2006 i 2008 r., w dużej części łódzkiego Śródmieścia oraz wybranych blokowiskach znajdujących się na obrzeżach miasta.


Space of Manifestation: How Graffiti Transforms Urban Space

The article describes the phenomenon of urban space in Lodz being transformed by graffiti and wall-writings. The graffiti samples selected for analysis may be described as conveying a message that is easily understood by every local. This seemingly meaningless composition of wall-writings is highly influential in fact and transforms the surrounding city space. The author, by analysing the content of the graffiti, its graphical form and space context in which it appears, explores the way in which graffiti transforms urban space in the city of Lodz. The subject of the research is photographic documentation made in 2006 and 2008 in the city centre and some of the residential areas situated on the outskirts of the city.


Afiliacja:

Jakub Gałuszka: EC1 Łódź – Miasto Kultury, ul. Tymienieckiego 5, 90-365 Łódź, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(36)/2009
Grzegorz Gorzelak
Fakty i mity rozwoju regionalnego

Fakty i mity rozwoju regionalnego

Przedmiotem artykułu jest krytyczna dyskusja z kilkoma szeroko podzielanymi poglądami na temat rozwoju regionalnego oraz możliwości jego stymulowania przez politykę regionalną. Zgodnie z przedstawioną argumentacją w obecnej fazie rozwoju nie jest możliwe - a więc i nie jest celowe - dążenie do wyrównywania różnic międzyregionalnych, co powinno prowadzić do nowego ujęcia polityki spójności UE. Wskazuje się, że nie jest skuteczne opieranie rozwoju regionów słabo rozwiniętych wyłącznie na napływie środków zewnętrznych, w tym związanych z budową infrastruktury, a szczególnie infrastruktury w celu zorganizowania okazjonalnych imprez (wystaw, mistrzostw sportowych). Analizie został także poddany jeden z częściej stosowanych modeli ewaluacji ex ante - model HERMIN.


Facts and Myths of Regional Development

The article is devoted to a critical discussion of several widely accepted principles of regional development and regional policies. It is argued that the in the current development paradigm it is impossible to achieve regional convergence, which should lead to a deep change in understanding the very assumptions of the Cohesion policy of the EU. It is indicated that external impulses do not lead to an accelerated growth in lagging regions, which is especially true in the case of infrastructural projects, especially those which are related to incidental events, like expositions or sport championships. One of the most broadly used model for an ex ante evaluation - the HERMIN model - is also discussed.


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Adrian Lis, Anna Szerenos
Koncepcja kapitałów Pierre"€™a Bourdieu w badaniach klastrów przemysłowych

Koncepcja kapitałów Pierre"€™a Bourdieu w badaniach klastrów przemysłowych

Celem artykułu jest stworzenie podwalin pod spójną koncepcję teoretyczną struktur klastrowych, spełniającą wysokie wymagania stale zmieniającego się pola nauk społecznych. Koncepcja taka winna dawać możliwość dokonywania porównań między klastrami różnych branż oraz będących na różnym etapie rozwoju. Do skonstruowania takiej teorii wykorzystano zmodyfikowaną i uzupełnioną koncepcję kapitałów Pierre"€™a Bourdieu, kładącą duży nacisk nie tylko na stricte ekonomiczne źródła oddziaływań w klastrze, lecz także na człowieka i jego działania, w największym stopniu wpływające na efektywne funkcjonowanie struktury klastrowej.


Bourdieu"€™s Concept of Capital in Industrial Cluster Research

This article aims at creating the foundations for a coherent theoretical concept of cluster structure, meeting high requirements of a continuously changing area of social sciences. Such a concept should provide an opportunity to make comparisons between clusters of various branches and at various stages of development. To construct such a theory, a modified and supplemented Pierre Bourdieu"€™s concept of capital was used, putting large emphasis not only onto stricte economic sources of influence in the cluster but also onto human beings and their activities, which influence the operation of cluster structure to the greatest degree.


Afiliacja:

Adrian Lis, Anna Szerenos: Wydział Nauk Społecznych, Uniwersytet Gdański, (ul. Bażyńskiego 4, 80-952 Gdańsk) / Wydział Zarządzania i Ekonomii, Politechnika Gdańska, (ul. Narutowicza 11/12, 80-233 Gdańsk);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Dominika Wojtowicz, Bogusława Fudala
Doświadczenia ZPORR a Regionalne Programy Operacyjne na lata 2007-2013

Doświadczenia ZPORR a Regionalne Programy Operacyjne na lata 2007-2013

Od momentu przystąpienia do Unii Europejskiej w 2004 r. polskie województwa stały się podmiotami wspólnej polityki regionalnej, w ramach której otrzymują na realizację jej podstawowych celów coraz większe środki z unijnego budżetu. Jak pokazało doświadczenie poprzedniego okresu programowania, dla efektywnej absorpcji tychże funduszy oraz zagwarantowania rzeczywistych, pozytywnych efektów ich wykorzystania niezbędny jest odpowiednio konstruowany i sprawnie funkcjonujący system instytucjonalny. Na system ten składają się z jednej strony procedury dotyczące programowania, zarządzania, finansowania, kontroli itp., z drugiej - faktyczne działanie wszystkich zaangażowanych podmiotów. Artykuł zawiera główne wnioski z badań prowadzonych w 2008 roku. Celem badań była analiza doświadczeń wdrażania funduszy strukturalnych przeznaczonych dla regionów w latach 2004-2006, w tym w szczególności identyfikacja głównych porażek, oraz poznanie zakresu wykorzystania związanych z nimi doświadczeń przy kształtowaniu modelu implementacji funduszy w kolejnej perspektywie budżetowej 2007-2013. Przedstawione zostały także procedury tworzenia szesnastu Regionalnych Programów Operacyjnych oraz priorytety przyjęte w ich ramach przez samorządy
poszczególnych województw.


Implementation of Integrated Operational Programme in Light of 16 Regional Operational Programmes 2007-2013

Structural funds - instruments of cohesion policy - are aimed to support local and regional development and to speed up regional convergence. For the last few years they have been the main source that enable realization of different activities and investments on local level in Poland. In the light of systematic extension of financial resources provided within structural funds effective absorption of those funds becomes a matter of great importance. Experience of previous implementation period gives some clues on the perspective of use of structural funds provided for Polish regions in 2007-2013 period. The results of previous research showed that effective absorption of pre-accession and structural funds depends on many both material and untouchable factors but the most important for effective absorption is adequate institutional system with procedures of programming, financial management, monitoring, evaluation etc. This paper presents the results of research conducted in 2008. The authors focused on three main areas: experience of 2004-06 period of implementation - identification of successes and barriers of structural funds implementation system, practical use of these experiences to improve institutional system for 2007-13 period and finally priorities of 16 Regional Operational Programmes realized in Polish voivodeships.


Afiliacja:

Dominika Wojtowicz: Akademia Leona Koźmińskiego, Katedra Europeistyki, ul. Jagiellońska 57/59, 03-301 Warszawa, Polska

Bogusława Fudala: Absolwentka Akademii Leona Koźmińskiego, Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Lucyna Rajca
Koncepcja New Public Management a reformy samorządu terytorialnego wybranych państw Europy Zachodniej

Koncepcja New Public Management a reformy samorządu terytorialnego wybranych państw Europy Zachodniej

Reformy inspirowane New Public Management (NPM) przyczyniły się do wprowadzenia zasad zarządzania w samorządzie terytorialnym oraz urynkowienia i outsourcingu. Reformy te przyniosły największe zmiany w Wielkiej Brytanii, ale wprowadzono je też w innych państwach europejskich, na przykład w: Irlandii, Szwecji, Niemczech, w najmniejszym zakresie zaś we Francji (spośród krajów opisanych w tym artykule). Istnieje ryzyko, że reformy inspirowane NPM doprowadzą do utraty z pola widzenia ukrytego, społecznego celu usług publicznych. Nowe zarządzanie publiczne nie stało się jednak nowym, uniwersalnym modelem zarządzania sektorem publicznym. Tematyka debaty na temat reformy usług publicznych przesunęła się (zwłaszcza w Wielkiej Brytanii) poza kwestie NPM w kierunku wyłaniającej się koncepcji sieciowego zarządzania wspólnotą.


The Concept of

New Public Management - inspired reforms have influenced implementation of management principles in local government, the marketisation and outsourcing. These reforms were mostly visible in the United Kingdom but appear also in other European countries, for example: Ireland, Sweden, Germany, the least in France (among described in this article). There is a risk that NPM-led reforms may come to lose sight of the underlying social purpose of public services. NPM has not became a new, universal model of public sector management. The debate about public service reform has moved (particularly in UK) beyond the concerns of NPM to an emerging concept of networked community governance.


Afiliacja:

Lucyna Rajca: Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Instytut Nauk Politycznych, ul. Świętokrzyska 21B, 25–406 Kielce, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paulina Rychlewska
Kim są urzędnicy polskich gmin wybierani na kolejną kadencję? Cechy osobowe i sposób zarządzania gminą

Kim są urzędnicy polskich gmin wybierani na kolejną kadencję? Cechy osobowe i sposób zarządzania gminą

Poniższy artykuł prezentuje sylwetki osób piastujących przynajmniej przez drugą kadencję stanowisko wójta, burmistrza bądź prezydenta miasta. Zgodnie z paradygmatem nowego zarządzania (New Public Management) to właśnie osoba reprezentująca gminę stanowi nierzadko antidotum na jej problemy i okazuje się kluczem do osiągnięcia przez jednostkę samorządu terytorialnego zarówno sukcesu ekonomicznego, jak i poprawy bytu jej mieszkańców. Niewątpliwie wiąże się to z charyzmą lidera. Co jednak kryje się pod tym określeniem? Celem artykułu jest próba odpowiedzenia na pytanie, czy można wskazać cechy osobowościowe i typy przywództwa decydujące o pozostaniu na kolejną kadencję na stanowisku zarządzającego gminą. Metoda badań obejmuje interpretację testu osobowości NEO-FFI oraz kwestionariusza dotyczącego modelu zarządzania gminą sporządzonego przez autorkę. Wyniki wskazują, iż zarządzający gminą muszą faktycznie reprezentować określone natężenie cech, by udało im się ponownie objąć stanowisko. Szczególnie dotyczy to poziomu ekstrawersji i sumienności. Nie bez znaczenia wydaje się również stosowany przez nich model przywództwa.


Who Are They? Personality and Style of Management of the Re-elected Local Leaders

This article shows the profiles of people who hold at least the second cadence on the position of village mayor, mayor or president of the city. According to the paradigm New Public Management, the person who manages the community is often antidote on its problems, the key for its economical success and the chance of better life its inhabitants. Doubtlessly, it is connected with a charisma of the leader. What is hidden under this term? The aim of this article is to answer the question whether it is possible to show some personality features and the model of management which decide on the chance of holding the position of the mayor of community on the next cadence. The method of the studies contain the interpretation of the personality test NEO-FFI and the questionnaire concerning the model of management of the community. The results show that the people which are the managers of the community must have some level of the main personality features in fact. Only then it is possible to hold the next cadence. It relates mainly to extraversion and conscientiousness. The model of management chosen by them is of great significance too.


Afiliacja:

Paulina Rychlewska: Szkoła Główna Handlowa, Kolegium Gospodarki Światowej, ul. Madalińskiego 6/8, 02-513 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Dorota Celińska-Janowicz
Rozmieszczenie placówek bankowych w Warszawie

Rozmieszczenie placówek bankowych w Warszawie

W ciągu ostatnich kilku lat sektor finansowy w Polsce rozwijał się bardzo dynamicznie. Zjawisko to znalazło swoje odzwierciedlenie także w wymiarze przestrzennym - w miastach placówki bankowe wypierają z dotychczasowych lokalizacji inne rodzaje działalności. Celem artykułu jest przedstawienie i analiza przestrzennego rozmieszczenia placówek bankowych w Warszawie. Na podstawie badań własnych autorka podjęła próbę określenia głównych cech struktury przestrzennej usług bankowych w stolicy na początku 2009 r., opierając się na koncepcji M. Proudfoot´a dotyczącej hierarchii ośrodków usługowych w obrębie organizmu miejskiego. Zwrócono także uwagę na te cechy zjawiska, które związane są ze specyficznym charakterem usług bankowych.

Słowa kluczowe: placówka bankowa  Warszawa  struktura przestrzenna  


The Location of Banks in Warsaw

During the last few years Polish financial sector has been expanding in a very dynamic way, also in a spatial context. In cities banks displace other forms of urban activities from their previous locations. The aim of the paper is to examine spatial distribution of banking services in Warsaw at the beginning of 2009. The author, based on her own research, presents main current features of spatial structure of the phenomenon, resting on Proudfoot"€™s conception of principal types of city retail structure. Special features of the structure related to the specifity of banking services were also considered.

Słowa kluczowe: bank outlet  Warsaw  spatial structure  


Afiliacja:

Dorota Celińska-Janowicz: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(37)/2009
Przemysław Śleszyński
Zmiany strukturalne i przestrzenno-funkcjonalne w rozwoju przedsiębiorczości po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej

Zmiany strukturalne i przestrzenno-funkcjonalne w rozwoju przedsiębiorczości po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej

W artykule porównano dynamikę zmiany liczby przedsiębiorstw względem populacji osób w wieku produkcyjnym w sektorze prywatnym w latach 2001-2004 (okres przedakcesyjny) i 2004-2007 (okres poakcesyjny). Badania przeprowadzono, stosując podział na podstawowe sektory działalności gospodarczej (rolniczy, przemysłowy, usługowy niższego rzędu i usługowy wyższego rzędu) oraz pod względem zróżnicowania funkcjonalnego gmin (kilka kategorii miast i ich stref podmiejskich, korytarze transportowe, gminy z rozwojem turystyki itd. - łącznie 16 kategorii). Badania wykazały spadek, inercję, polaryzację przestrzenną oraz mozaikowatość struktury przestrzennej dynamiki rozwoju przedsiębiorstw prywatnych.


Structural and spatio-functional changes in the development of entrepreneurship following Poland

The article presents a comparison of the dynamic for the increase in the number of enterprises as set against the population of working age in the private sector in the years 2001-2004 (the immediate pre-accession period) and 2004-2007 (the immediate post-accession period). The study was conducted with regard had to the main sectors of economic activity (agriculture, industry, lower-order services and higher-order services), as well as the functional diversity of gminas (urban and suburban categories, transportation corridors, tourism, etc. - in total 16 categories). The research points to decline, inertia, spatial polarization and a mosaic like spatial structure to the dynamic for the development of private enterprises.


Afiliacja:

Przemysław Śleszyński: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Heller
Liberalizm i etatyzm w praktyce gospodarczej krajów Unii Europejskiej

Liberalizm i etatyzm w praktyce gospodarczej krajów Unii Europejskiej

Celem badań była identyfikacja i pomiar wolności gospodarczej w krajach Unii Europejskiej na przełomie XX i XXI w. Na tym tle szczególną uwagę zwrócono na zmiany (liberalizację) zachodzące w polskiej gospodarce. Podstawą analizy porównawczej między 25 krajami UE (poza Maltą i Cyprem) był materiał liczbowy uzyskany z corocznych badań wolności ekonomicznej, prowadzonych przez Heritage Foundation i Wall Street Journal w latach 1996-2008. Na łączny wskaźnik (indeks) wolności gospodarczej składała się średnia ocena dziesięciu różnych cech - kryteriów bardziej szczegółowych. Średni wskaźnik uzyskany z wszystkich 10 cech pozwalał natomiast ocenić kraj pod względem stopnia liberalizmu (wolności) gospodarki lub poziomu etatyzmu. Zaproponowane podejście metodyczne, w którym dokonuje się podziału na dwa nurty: etatyzm i liberalizm, okazało się szczególnie przydatne przy ocenie procesów zachodzących również w polskiej gospodarce.
W wyniku badań stwierdzono, że wśród 15 krajów tzw. dawnej UE 10 zalicza się do grona bardziej liberalnych. W tej grupie jest też najbardziej liberalna w UE Irlandia, natomiast drugą grupę stanowi pięć państw wyraźnie mniej liberalnych: Hiszpania, Francja, Portugalia, Włochy i Grecja. Polska to kraj najbardziej etatystyczny spośród wszystkich członków UE, chociaż w pierwszych latach transformacji należała nawet - obok Czech i Estonii - do trzech liderów pod tym względem. Trudno więc utożsamiać gospodarkę polską z zaawansowanym bądź nadmiernym liberalizmem. Jest to - zgodnie ze współczesnymi standardami - raczej gospodarka etatystyczna, z pewnymi, i to nielicznymi, elementami liberalizmu.
Badania wskazują, że kryzysu gospodarczego, który ujawnił się w połowie 2007 r., nie można utożsamiać wyłącznie z gospodarką liberalną, chociaż za takim źródłem przemawiają przyjmowane metody wychodzenia z zapaści gospodarczej. Przeważają tu rozwiązania etatystyczne, ale w wyraźnej mniejszości pojawiają się również metody liberalne. Rozstrzygnięcia należy jednak oczekiwać dopiero po kilku latach.


Liberalism and statism in the economic practice of European Union countries

The aim of the research was to identify and measure the level of economic freedom across the EU at the turn of the 20th and 21st centuries. Special attention was paid to the changes in (i.e. liberalization of) the Polish economy. The basis of the comparative analysis between the 25 EU countries (excluding Malta and Cyprus) was provided by data acquired from the annual economic freedom study conducted by the Heritage Foundation and the Wall Street Journal in the years 1996-2008. The overall economic freedom index consisted of the average from marks for 10 different features - more detailed criteria. The average index acquired from all 10 features was the basis of a country"€™s mark for the level of liberalism (economic freedom) or statism. The proposed methodological approach, in which the two main currents of statism and liberalism are exposed, was especially useful in evaluating the processes occurring in the Polish economy. The results of the research show that, in the group of 15 countries of the "€œold"€ EU, 10 can be considered more liberal. This group includes, as the most liberal EU state of all, Ireland. The second group is formed of 5 countries apparently less liberal, i.e. Spain, France, Portugal, Italy and Greece. Poland is found to be the most statist country anywhere in the EU, notwithstanding its status (along with the Czech Republic and Estonia) as one of the three leaders of liberalism in the first years of transformation. In this situation it is hard to identify the Polish economy with advanced or even excessive liberalism. It is - according to the present standards - a rather state-controlled economy, albeit with certain but scarce elements of liberalism. The research shows that the economic crisis which occurred from mid 2007 cannot be identified only with the liberal economy, even though the implemented methods of dealing with the crisis seem to point to such a source. Statist solutions prevail here, but some liberal methods appear as well. A solution to this dilemma can only be anticipated after several years have passed.


Afiliacja:

Janusz Heller: UWM w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Makroekonomii, ul. K. Obitza 2, 10-725 Olsztyn, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Architektura jako ideologia

Architektura jako ideologia

Ze wszystkich sztuk architektura jest najsilniej związana z ideologią i to nie tylko dlatego, że jest często narzędziem władzy, lecz także dlatego, że budowlę poprzedza słowo. Poeta pisze wiersze, których nie poprzedza projekt, malarz robi wprawdzie często szkice swojego obrazu, ale potencjalnie zawarty jest w nich już cały obraz. Natomiast budowla powstaje w trzech co najmniej etapach. Najpierw pojawia się idea określająca funkcje, formę i znaczenia, a więc słowo, a potem powstaje odręczny rysunek, obecnie coraz częściej zastępowany przez komputerową symulację, następnie makieta, a wreszcie budynek.


Architecture as philosophy

Of all the arts, architecture is the one with the closest links to ideology - not only because in many cases it serves as an instrument of power, but also because any structure is invariably preceded by words. A poet writes poems which need no design beforehand; a painter may occasionally prepare sketches for his painting, but these drafts potentially contain the entire painting which is to be produced. Conversely, there are at least three stages to any building or structure. First, there comes an idea - expressed in words - which determines its function, form and meaning, then comes a hand drawing, which contemporarily is more and more frequently replaced by computer simulation, after that a scale model, and finally - a building.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jerzy Janecki
Zróżnicowanie sytuacji biologicznej populacji regionalnych Polski badane w oparciu o analizę zbiorów wyników medycznych badań laboratoryjnych

Zróżnicowanie sytuacji biologicznej populacji regionalnych Polski badane w oparciu o analizę zbiorów wyników medycznych badań laboratoryjnych

Celem badań była analiza różnic pomiędzy cechami statystycznymi zbiorów wyników badań laboratoryjnych pochodzących z 23 różnych regionów Polski. Analizowano roczne zbiory wyników białka całkowitego, hemoglobiny, cholesterolu i glukozy. Zastosowano oryginalną metodę komputerową JEG opracowaną w IBIB PAN. Różnice wartości średnich sięgały od -2,81 do +2,01 odchyleń standardowych od wartości uśrednionej. Znacznie różniły się profile zmienności sezonowej oraz zależności wyników od płci i wieku. W kompleksowej ocenie regionalnej wyróżniał się dodatnio region północno-zachodni, zaskakująco słabo wypadła Wielkopolska, nie najlepiej Górny Śląsk i region północno-wschodni, dramatycznie zaś Małopolska. Wykazano przydatność zastosowanej metody, a jednocześnie celowość dalszych badań.


Differentiation of the biological situations of Polish regional populations based on the analysis of sets of medical laboratory results

The work described here has sought to investigate differences between the statistical features of large (annual) datasets of laboratory results from 23 regions of Poland. Collections of results for total protein, haemoglobin, cholesterol and glucose levels were analyzed. An original computer method called JEG, devised at the Institute of Biocybernetics and Biomedical Engineering of the Polish Academy of Sciences was used. Differences in mean values ranged from -2.81 to 2.01 standard deviations from the mean value for all results. The dependence of results on the sex and age classes differed greatly in the two extreme regions. In the comprehensive valuation of regions, the north-west region stood out in a positive sense, while the Wielkopolska region fared surprisingly poorly, and Upper Silesia and the north-east were also far from ideal. This situation in the Malopolska region looked extremely serious. The usefulness of the method was demonstrated by the research carried out, so it would seem advisable for the investigation to be continued with, in order that the picture for the country as a whole might be made complete.


Afiliacja:

Jerzy Janecki: Polska Akademia Nauk, Instytut Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej (IBIB), ul. Ks. Trojdena 4, 02-109 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paulina Rychlewska
Podstawy prawne i zmiany ustrojowe dotyczące funkcjonowania stolicy

Podstawy prawne i zmiany ustrojowe dotyczące funkcjonowania stolicy

Artykuł przedstawia przebieg zmian terytorialno-administracyjnych następujących w Warszawie od okresu międzywojennego do teraźniejszości. Odnosi się do wielu dokumentów i opracowań z tego okresu, w którym ustrój stolicy przechodził mnóstwo zmian i wielokrotnie był poddawany różnego typu innowacyjnym pomysłom. Choć obecny kształt Warszawy kreuje w dużej mierze wciąż modyfikowana ustawa z 18 maja 1990 r., to każda następna wersja tzw. ustawy warszawskiej oznaczała niemały przewrót w sferze administrowania i funkcjonowania stolicy. Owe modyfikacje i rewolucyjne przewroty oraz ich konsekwencje zostały przedstawione poniżej.


Legal bases and systemic changes underpinning capital-city functioning

The article presents the course of the territorial and administrative changes ongoing in Warsaw from the inter-War period to the present day. It draws upon many documents and studies from the period during which the system by which the capital city was administered changed many times, with different innovative ideas being put forward very often. Although the present shape of Warsaw is still very much based upon that set out in the Act of 18 May 1990, every new Act relating to the administrative system of Warsaw has meant major changes for the way the city is administered and functions. The modifications and transformations in question are discussed in detail in the article, along with their consequences.


Afiliacja:

Paulina Rychlewska: Szkoła Główna Handlowa, Kolegium Gospodarki Światowej, ul. Madalińskiego 6/8, 02-513 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Szczudlińska-Kanoś
Marketing polityczny w polskim samorządzie regionalnym

Marketing polityczny w polskim samorządzie regionalnym

Pojmowanie marketingu politycznego jako ogółu czynności, technik, metod i środków, które ułatwiają, a czasem umożliwiają podmiotom politycznym osiągnięcie sukcesu wyborczego, sprawia, iż stanowi on nieodzowną część polityki, a rola, jaką odgrywa, pomaga w zdobywaniu i utrzymywaniu władzy. W związku z tym, że każde kolejne wybory świadczą o permanentnym rozwoju marketingu politycznego, stał się on punktem wyjścia do rozważań przedstawionych w niniejszym artykule. Odniesienie się do kwestii regionalnych wynikało natomiast z potrzeby przedstawienia specyfiki tego zjawiska w działaniach samorządowców w regionach, które funkcjonują i prężnie rozwijają się w Polsce już ponad dekadę. Celem artykułu było znalezienie odpowiedzi na pytanie: czy marketing polityczny, prowadzony na szczeblu regionu, różni się od działań promocyjno-reklamowych kandydatów ubiegających się o mandaty w wyborach ogólnokrajowych lub samorządowych na poziomie lokalnym? Przedstawione poniżej rozważania i wyciągnięte z nich wnioski zostały oparte na badaniach własnych, które przeprowadzono wśród radnych sejmików województw kadencji 2006-2010. W badaniach zastosowano metodę ankietową, narzędziem natomiast był kwestionariusz ankiety. Analiza wyników, przeprowadzona między innymi za pomocą programu Statistica 7, umożliwiła określenie stopnia profesjonalizacji współczesnego marketingu politycznego w regionach oraz pokazała przyczyny jego odmienności.


Political marketing in Polish regional government

In general, political marketing is a collection of activities, techniques, methods and means that at least facilitate and at most make possible electoral success on the part of political entities. At present political marketing represents an indispensable part of politics, since only with its help do candidates have a chance of gaining and then holding on to power. After every election we can observe yet-greater competition. Political entities apply different and more elaborate methods and techniques which are aimed at increasing chances of electoral success. During the last ten years in Poland (since the new voivodships were established), it has been possible to observe the professionalization of marketing operations, particularly at municipal elections and especially at those on the regional level. In this article distinctions are therefore drawn between regional political marketing operations and those at either nationwide or local levels. The findings are based on investigations conducted by means of questionnaires distributed among the councillors serving on the voivodship regional assemblies (sejmiki) for the 2006-2010 term of office.


Afiliacja:

Agnieszka Szczudlińska-Kanoś: Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Wydział Humanistyczny, Instytut Politologii, ul. Podchorążych 2/234, 30-084 Kraków, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Dorota Czyżewska
Instrumenty wspierania powiązań między nauką a biznesem na przykładzie francuskiej konwencji CIFRE

Instrumenty wspierania powiązań między nauką a biznesem na przykładzie francuskiej konwencji CIFRE

Na tle przemian zachodzących we współczesnej gospodarce światowej, gdzie w centrum uwagi znalazły się zasoby wiedzy i informacji, a także wzmacnianie innowacyjności gospodarek poszczególnych krajów i ich regionów, kluczowa dla transferu wiedzy i innowacji wydaje się współpraca sfery nauki i biznesu. Artykuł przedstawia specyfikę powiązań nauka-biznes oraz instrumenty ich wspierania, koncentrując się na francuskiej Konwencji Przemysłowej Formacji poprzez Badania (CIFRE). Opis funkcjonowania tego instrumentu we Francji jest przyczynkiem do analizy jego wpływu na rozwój tamtejszych regionów w obszarze innowacyjności i powiązań współpracy środowiska naukowego z przedsiębiorstwami.


Instruments supporting science-business linkages as exemplified by the French CIFRE procedure

University-industry collaboration seems to be crucial to the transfer of knowledge and innovation in a modern world economy in which knowledge, information flows and the level of innovation of countries and regions are the center of attention. The article presents the specifics of university-industry linkages, and the instruments that operate in support of such relationships, the focus being on the French CIFRE (Industrial Agreement for Training through Research) procedure. A description of the functioning of this scheme in France leads on to an analysis of its influence on the development of French regions as regards their levels of innovation and the nature of strength of the linkages between the world of science and academe on the one hand and enterprises on the other.


Afiliacja:

Dorota Czyżewska: Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej, al. Niepodległości 10, Collegium Altum, pok. 613, 60-967 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej J. Nowak
"Zrównoważony rozwój lokalny - instrumenty wsparcia"€ - konferencja naukowa Szczecin - Sztokholm - Helsinki (sprawozdanie)

Afiliacja:

Maciej J. Nowak: Katedra Prawa i Gospodarki Nieruchomościami, Wydział Ekonomiczny, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, (ul. Żołnierska 47/109, 71- 219 Szczecin);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maria Halamska
Krzysztof Zagórski (red.), Życie po zmianie. Warunki życia i satysfakcje Polaków, Wydawnictwo Naukowe "Scholar"€, Warszawa 2009, 232 s. (recenzja)

Afiliacja:

Maria Halamska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(38)/2009
Bohdan Jałowiecki, Elżbieta Anna Sekuła
Miejskie szlaki pamięci

Miejskie szlaki pamięci

Tekst ten przedstawia przestrzeń miejską z perspektywy kilku szlaków pamięci istniejących w Warszawie i Krakowie. Punktem wyjścia dla autorów stało się badanie charakteru i roli warszawskich oraz krakowskich pomników. Analizie poddane zostały materialne i symboliczne "ścieżki pamięci"€ w obu miastach, a główne pytania badawcze dotyczyły obszarów tematycznych, elementów tworzących poszczególne szlaki oraz ich wpływu na przestrzeń miejską.


Memory Traces of the City

This paper presents the urban space from the perspective of "€œmemory traces"€ functioning in Warsaw and Krakow. The authors analyzed the nature of these traces and their elements - monuments and other places of historical meaning, and the roles they play in the cities and the social memory of their inhabitants - both in their material and symbolic meanings. The research concentrated on the themes of the "€œmemory traces"€, their elements and influence on the cities"€™ spaces.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki, Elżbieta Anna Sekuła: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa) / Instytut Kultury i Komunikowania Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej (ul. Chodakowska 19/31, 03-815 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Tworzenie i absorpcja kapitału ludzkiego przez miasta akademickie w Polsce

Tworzenie i absorpcja kapitału ludzkiego przez miasta akademickie w Polsce

Kapitał ludzki oddziałuje na wzrost gospodarczy przez podniesienie produktywności pracy na danym obszarze lub też przez zwiększenie zdolności danej gospodarki do wytwarzania i absorbowania innowacji w różnych dziedzinach. Z punktu widzenia miasta akademickiego warunkiem działania tych mechanizmów może być skuteczne przyciąganie na miejscowe uczelnie studentów i pracowników naukowych. Co więcej, miasto musi nie tylko posiadać wysokiej jakości szkoły wyższe, lecz także być chłonnym rynkiem pracy dla absolwentów uczelni oraz atrakcyjnym miejscem zamieszkania dla ludzi o wysokim wykształceniu. W artykule zawarta jest analiza potencjału tworzenia i absorpcji kapitału ludzkiego przez miasta wojewódzkie w Polsce wykorzystująca unikatowe źródło danych, jakim jest portal internetowy nasza-klasa.pl. Analiza ta jest podstawą do opracowania typologii miast z uwagi na odnoszone przez nie korzyści z pełnienia funkcji akademickiej.


Creation and Absorption of Human Capital by the Academic Cities in Poland

Human capital stock affects the economic growth by raising the productivity of labour or by improving the ability of the economy to create and absorb innovations. In the scale of the local economy of an academic city, this process can be reinforced by attracting students and researchers to study and work at the local universities. To do this successfully, the city needs not only a high quality academic institutions but also the wider labour market for the educated individuals and - more generally - the ability to attract the creative class to settle down. The article provides the comparative analysis of the ability of the largest Polish cities to attract and absorb human capital. The research is based on the unique dataset coming from nasza-klasa.pl website (allowing users to contact their former class mates). The research concludes with the typology of the Polish cities with respect to the scale of benefits from performing the academic function.


Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa; mherbst@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski, Piotr Wójcik
Rozwój regionalny w Europie Środkowo-Wschodniej

Rozwój regionalny w Europie Środkowo-Wschodniej

Celem artykułu jest przedstawienie tendencji i czynników rozwojowych podregionów krajów Europy Środkowo-Wschodniej w latach 1998-2006. W badaniach wykorzystano szerokie spektrum komplementarnych metod, począwszy od klasycznych analiz beta i sigma konwergencji, a kończąc na wielowymiarowych analizach porównawczych, co umożliwiło triangulację otrzymanych rezultatów. W studiach uwzględniono rzadko eksponowane aspekty związane z wpływem regionów stołecznych na procesy rozwoju, a dzięki zrelatywizowaniu danych wyniki uniezależniono od kontekstu krajowego. W efekcie możliwa stała się odpowiedź na następujące pytania: czy w badanych krajach następuje regionalna konwergencja, czy też polaryzacja procesów rozwoju, jakie czynniki decydują o dynamice rozwoju regionów, a także jakie są główne wymiary zróżnicowań przestrzennych w Europie Środkowo-Wschodniej.

Słowa kluczowe: rozwój regionalny  czynniki rozwoju  Europa Środkowa i Wschodnia  


Regional Development in Central and Eastern European Countries

The aim of this article is the description of growth tendencies and growth factors in subregions (NUTS 3) of Central and Eastern Europe in 1998-2006. Wide range of complementary research methods has been used in order to triangulate results - starting with classical beta and sigma convergence analysis, through kernel density estimation, transition matrices to spatial autocorrelation and multidimensional comparisons. Rarely exposed aspect of influence of capital regions on growth processes was taken into account. Additional analysis of the data in relation to country average allowed to obtain conclusions independent of the country context. As a result, it appeared to be possible to answer the following questions: do the analyzed countries face regional convergence or divergence/polarization process?; what factors determine the dynamics of regional growth?; what are the main dimensions of spatial disparities in Central and Eastern Europe.

Słowa kluczowe: regional development  development factors  Central and Eastern Europe  


Afiliacja:

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Piotr Wójcik: Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych, Zakład Teorii Rozwoju Gospodarczego, ul. Długa 44/50, 00-241 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Nowak, Ewa Łaźniewska
Decyzje o podziałach nieruchomości gminnych jako czynnik wspierający konkurencyjność szczecińskiego obszaru metropolitalnego

Decyzje o podziałach nieruchomości gminnych jako czynnik wspierający konkurencyjność szczecińskiego obszaru metropolitalnego

Artykuł dotyczy decyzji o podziałach nieruchomości gminnych w gminach strefy zewnętrznej Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. Każdy obszar metropolitalny dzieli się na centrum, czyli miasto główne, oraz strefę zewnętrzną, składającą się na gminy do miasta głównego bezpośrednio przyległe bądź też w inny sposób z nim funkcjonalnie powiązane. Realizacja funkcji metropolitalnych w strefie zewnętrznej obszaru metropolitalnego wpływa w istotnym stopniu na możliwości rozwojowe całego obszaru. Jedną z płaszczyzn współpracy w ramach obszaru metropolitalnego może być gospodarka nieruchomościami, w szczególności tymi, których właścicielami są poszczególne gminy, czyli nieruchomościami gminnymi.

Słowa kluczowe: gminy  nieruchomości  rozwój lokalny  


Resolutions about Divisions of Estates as Factor Supporting the Competitiveness of Szczecin Metropolitan Area

Article presents resolutions concerning divisions of estates in Szczecin Metropolitan Area. Each metropolitan area is divided into the centre, i.e. the main town, and the outer zone consisting of communes directly adjacent to the main town or in any other way functionally linked to it. The realization of metropolitan functions in the outer zone of the metropolitan area significantly affects the developing capability of the area. Divisions of the estates could be very important instrument of local development.

Słowa kluczowe: commune  immobility  local development  


Afiliacja:

Maciej Nowak: Katedra Prawa i Gospodarki Nieruchomościami, Wydział Ekonomiczny, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, ul. Żołnierska 47, 71 - 210 Szczecin, Polska

Ewa Łaźniewska: Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, al. Niepodległości 10, 60-967 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Katarzyna Wojnar, Adam Płoszaj
Analiza sieci współpracy ośrodków naukowo-badawczych - przykład Programu ESPON

Analiza sieci współpracy ośrodków naukowo-badawczych - przykład Programu ESPON

Celem niniejszego artykułu jest charakterystyka programu ESPON jako programu badawczego opartego na współpracy międzynarodowej. Tłem do analizy programu ESPON jest omówienie wyników badań innych programów badawczych stymulujących współpracę naukową, a w szczególności Programów Ramowych Unii Europejskiej. Następnie zaprezentowane są cele programu ESPON, jego założenia i kontekst instytucjonalny, a także mechanizmy stosowane w celu stymulowania współpracy. Empiryczna część artykułu składa się z analizy udziału w programie ESPON przeprowadzonej na trzech poziomach: poszczególnych instytucji badawczych, miast oraz państw, w których instytucje te są zlokalizowane. Kolejnym elementem analizy jest charakterystyka sieci współpracy w programie przeprowadzona na poziomie instytucji z wykorzystaniem podstawowych miar centralności (degree centrality oraz betweenness centrality). Zaproponowane w artykule analizy mają dać odpowiedź na następujące pytania badawcze:
- Jaki jest udział instytucji, miast i państw w programie ESPON (czy jest "zrównoważony"€, czy zdominowany przez niektóre jednostki)?
- Jaki jest kształt sieci współpracy w ramach programu (czy jest ona silnie scentralizowana, czy składa się z niepołączonych komponentów)?
- Jaki może być wpływ takiego właśnie zaangażowania instytucji w programie na jego wyniki merytoryczne (adekwatność analiz dla wszystkich krajów objętych programem, liczba krajowych
studiów przypadków)?


Network Analysis of Co-operation between Research Institutions. Example of ESPON Programme

The aim of the article was to characterise ESPON as a network-based international research programme and the evaluation of capacity of network analysis in studying scientific cooperation. Results of the study show that institutions involved in ESPON projects create a dense, closely interconnected network of cooperation. The network is dominated by a limited number of institutions, which are involved in large share of the projects and have the most expanded cooperation network. Spatial analysis proves, that there is significant lack of institutions from Central-Eastern Europe in the Programme. Network analysis allowed to identify the most efficient methods for improving the presence of Polish institutions in the ESPON Programme.


Afiliacja:

Katarzyna Wojnar: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Adam Płoszaj: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Katarzyna Lindner
Handel emisjami - walka z CO2 w obliczu światowego kryzysu gospodarczego

Handel emisjami - walka z CO2 w obliczu światowego kryzysu gospodarczego

Artykuł przedstawia kontekst powstania Europejskiego Systemu Handlu Emisjami (EU ETS), jak również prezentuje mechanizmy jego funkcjonowania w minionych latach, współcześnie i w przyszłości w okresie określonym dyrektywą 2009/29/WE. Autorka bada, jak zjawiska gospodarcze wpływają na skuteczność handlu emisjami oraz czy system ten ma możliwość elastycznego dopasowania się do zmian na rynku globalnym. Szczególną uwagę poświęcono trudnej sytuacji Polski, która posiada mało innowacyjną, wymagającą olbrzymich nakładów gospodarkę oraz przestarzały system energetyczny, w 93% oparty na węglu. Artykuł podaje w wątpliwość skuteczność zaprojektowanego w czasach dobrej koniunktury gospodarczej systemu handlu emisjami, który w dobie światowego kryzysu zdaje się przynosić jedynie straty ekonomiczne państwom w nim uczestniczącym, nie osiągając jednocześnie celów ekologicznych, którym ma służyć.

Słowa kluczowe: Europejski System Handlu Emisjami  zmiany klimatyczne  globalny kryzys gospodarczy  emisje gazów cieplarnianych  


Emissions Trading - Fighting Against CO2 in the Face of the Global Economic Crisis

The article presents the context of formation of the European Union Emission Trading Scheme (EU ETS), and describes the mechanisms of its functioning in the past years, nowadays and in the future (in the period defined in directive 2009/29/WE). The author focuses on economy phenomena that have impact on effectiveness of emissions trading and tries to answer the question if this system has the ability to adjust to changes that affect the global market. Special emphasis has been laid on the difficult situation of Poland, as its national economy is not very innovative and requires huge investment expenditure, especially because of its energetic system that is based on coal in 93%. The article calls into question the effectiveness of the emissions trading program that has been designed in the times of good global economic situation and which, in fact, in the face of global crisis seems to cause only economic losses to the countries involved therein, without achieving intended ecological objectives.

Słowa kluczowe: EU Emission Trading Scheme  climate change  global economic crisis  greenhouse gases emissions  


Afiliacja:

Katarzyna Lindner: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Kazimierz Niewiadomski
Czynniki różnicujące ruch turystyczny na przykładzie Polski i województwa podlaskiego

Czynniki różnicujące ruch turystyczny na przykładzie Polski i województwa podlaskiego

Opracowanie jest poświęcone ocenie ruchu turystycznego i czynnikom, które powodują, że w poszczególnych województwach i powiatach województwa podlaskiego jest on zróżnicowany. W skali kraju w różnicowaniu ruchu turystycznego coraz większą rolę odgrywają czynniki związane z ogólnym rozwojem gospodarczym danego regionu. W województwie podlaskim natomiast w dalszym ciągu głównym motywem przyjazdów turystów są walory przyrodnicze.


Factors Differentiating Tourist Traffic on the Example of Poland and the Area of the Podlaskie Voivodeship

This study is devoted to the evaluation of tourist traffic and factors differentiating it between the voivodeships of Poland and the counties of the Podlaskie Voivodeship. Within the country, factors related to the general economic development of a specific region play a more and more significant role in differentiating the tourist traffic. In the Podlaskie Voivodeship, however, there are continuously the natural values which are the main attraction for visiting tourists.


Afiliacja:

Kazimierz Niewiadomski: Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania, ul. Wiejska 45A,15-351 Białystok, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
Tomasz Kierzkowski (red.), Agnieszka Jankowska, Robert Knopik, 2009, Fundusze Strukturalne oraz Fundusz Spójności, Warszawa: Wydawnictwo C.H. Beck, 872 s. (recenzja)

Afiliacja:

Marek W. Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Special Issue 2009 - CITIES AND METROPOLISES
Grzegorz Gorzelak
The City as an Object of Economic Research: from City-Market to City-Element of a Global System

Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewa Rewers
Segregation of Alien Bodies: Order and Exclusion

Segregation of Alien Bodies: Order and Exclusion

In this essay the author explores the relation between fragmentation, segregation, and reconstitution of urban order. Although metaphors of cohesiveness are usually applied to the past, and fragmentations to the present, nevertheless the city of fragmentations coexists recently with another image of the city - a nostalgic city of lived body. It will be hard to speak in simple notions of true and false experience here; the difference is in the very idea of Aristotelian "€œthe good life"€. Dealing with Edward Soja"€™s concept of somatography she will argue that in an age of informational technologies, mobility, and consumer culture, such old metaphors like city as a fragmented dead body and city as a lived body are more important than ever. Acts of differentiation, separation, and segregations are based both on urban somatophobia and urban somatophilia. The question to be asked here is what is reconstitution of urban order in the first sense, or revitalisation of city space in the second.


Afiliacja:

Ewa Rewers: Adam Mickiewicz University, Institute of Cultural Studies, ul. A. Szamarzewskiego 89, 60-568 Poznan, Poland

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski, Bohdan Jałowiecki, Grzegorz Gorzelak
Metropolitan Areas in Poland - Diagnosis and Recommendations

Metropolitan Areas in Poland - Diagnosis and Recommendations

The aim of the paper is to identify and diagnose problems relating to Poland´s metropolitan areas. In the frst part, the authors offer a review of the most important features metropolisation process and indicate problems associated with such processes on the local and regional scales. This is followed by an identification of major urban centres in Poland, and a delimitation of their metropolitan areas. In the subsequent part of the study, the identified metropolitan areas are characterised in terms of their pertinent development problems. Finally, a set of conclusions and recommendations is proposed, with the aim of improving the functioning of the largest cities and their environment.

Słowa kluczowe: metropolisation  Poland  metropolitan areas  city development  


Afiliacja:

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Małgorzata Dymnicka
Fragmentation of Public Space - An Attempt at Recomposition

Fragmentation of Public Space - An Attempt at Recomposition

Public space of the post-modern epoch is a conglomerate or blend of discontinuous functions, a collection of loosely connected fragments, increasingly more frequently unrelated to a city. People compose for themselves their own town from individual trajectories that are outlined by means of motor roads. Neo-liberal logic of city development recognizes the rule of spontaneity wherever the interest of big capital groups dominates, pushing onto the sidelines the more important task of contemporary urban planning - the protection and development of public spaces. Due to the crisis it is undergoing at present (commercial pressure), the efforts are taken to regain its social and spatial significance. The purpose of these transformations is bonding public spaces with broader surroundings (with open terrains, waterside zones, promenades, playgrounds, etc). Such recomposition is part of a regeneration process that unites the city and reconstructs the identity of the place where relationships of inhabitants with their urban environment were not completely abandoned.


Afiliacja:

Małgorzata Dymnicka: Gdańsk University of Technology, Department of Urban and Regional Planning, Faculty of Architecture, ul. Gabriela Narutowicza 11/12 80-233 Gdańsk, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Gąsior-Niemiec, Georg Glasze, Dorothea Lippok, Robert Pütz
Gating a city: The case of Warsaw

Gating a city: The case of Warsaw

The paper discusses the development of gated and guarded housing estates in Poland´s capital, Warsaw. It contains a presentation of recent empirical findings based on a series of field research carried out since the 1990s in Warsaw, with a special focus on its largest residential district of Ursynow. Detailed mappings of the researched housing estates are included, which evidence their rapid spread in the district. An attempt at classifying the housing estates according to different clusters of their physical design is made. A functional analysis of their physical features is carried out against the background of a global discourse of in/security which is presumed to play a major role in the development of contemporary cities. However, several local factors, which have a bearing on gating the city of Warsaw, are also reflected upon.


Afiliacja:

Anna Gąsior-Niemiec: Uniwersytet Rzeszowski, Katedra Politologii, ul. Moniuszki 10, 35-015 Rzeszów, Polska

Georg Glasze: Lehrstuhl für Geographie (Kulturgeographie), Institut für Geographie - Vorstand, Friedrich-Alexander Universität Erlangen-Nürnberg, Kochstr. 4/4, D-91054 Erlangen, Germany

Dorothea Lippok

Robert Pütz: Universität Frankfurt am Main, Institut für Humangeographie, Fachbereich Geowissenschaften /Geographie, Robert-Mayer-Str. 6-8, 60325 Frankfurt am Main, Germany

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek S. Szczepański, Weronika Ślęzak-Tazbir
Smells of the City. Fragmentation and Privatisation of City Space from an Osmosociological Perspective

Smells of the City. Fragmentation and Privatisation of City Space from an Osmosociological Perspective

From the five senses that men have the sense of sight and touch, though seemingly the most acute, are limited when it comes to examining space and all phenomena that occur in it. Moreover, it is much more difficult to examine space through the sense hearing and it is almost impossible to taste it, even if it is humanized. Another human sense i.e. the sense of smell which enables us to recognize different scents may, due to its transitory and temporary nature, appear to be useless when it comes to examining space. Nonetheless, if we concentrate on all the scents that fill the space, they are frequently a more distinctive and prominent landmark than, for example, a building or a road. Therefore, it seems to be vital that the perspective of sociology of scent be adopted if we want to make a more in-depth analysis and interpretation of space dynamics. The scents that fill a chosen urban and suburban old industrial region are analysed and observed in this study. What are the scents that fill urban space? On the one hand there is the tempting scent of private space, which is filled with artificial perfumes and air fresheners. However, on the other hand there is the unpleasant and offensive odour from neglected backyards and outhouses; the odour coming from a local beer stand and an aromatic bouquet of cognac in a hotel bar; obnoxious odours emitted by mine slag heaps and the scent of the pine forest. We aim to show that a wide range of different smells, ranging from delicate and lovely scents to offensive and foul odours, have a growing influence on fragmentation and privatization of urban space.


Afiliacja:

Marek S. Szczepański: Silesian University, Institute of Sociology, ul. Bankowa 11, 40-007 Katowice, Poland; Warsaw School of Advanced Psychology

Weronika Ślęzak-Tazbir: Silesian University, Institute of Sociology, ul. Bankowa 11, 40-007 Katowice, Poland

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(39)/2010
Marek Furmankiewicz, Joanna Stefańska
Partnerstwa terytorialne jako sieci organizacyjne. Analiza powiązań w trzech wybranych

Partnerstwa terytorialne jako sieci organizacyjne. Analiza powiązań w trzech wybranych

W artykule analizowany jest charakter powiązań pomiędzy instytucjonalnymi uczestnikami współpracy międzysektorowej w ramach partnerstw terytorialnych (a dokładniej tzw. lokalnych grup działania LEADER) utworzonych na obszarach wiejskich w celu podejmowania wspólnych działań na rzecz rozwoju społeczno-ekonomicznego określonych regionów. W kontekście koncepcji kapitału społecznego, za pomocą podstawowych wskaźników sieciowych, zbadano powiązania w trzech partnerstwach położonych w odrębnych regionach historyczno-kulturowych Polski. Omówiono interakcje pomiędzy uczestnikami współpracy (koordynacja, kooperacja, konflikt, kontrola i konkurencja) oraz przepływy (informacji, środków finansowych, zasobów ludzkich i rzeczowych).

Słowa kluczowe: partnerstwo terytorialne  kapitał społeczny  relacje sieciowe  


Cross-sectoral Partnerships as Organisational Networks. The Analysis of Relations in Three Local Action Groups in Poland

This paper presents analysis of different connections between institutional participants of three area-based partnerships (LEADER Local Action Groups) that have been created in rural areas to coordinate actions which contribute to social and economic development of the respective regions. The relations in three partnerships located in different historical-cultural regions of Poland were analysed in the context of the social capital concept, using basic network relation indexes. Various types of interactions between agents (coordination, conflict, co-operation, control and competition) and flows (information, financial assets, human resources and tangible resources) have been analysed.

Słowa kluczowe: territorial partnership  social capital  network relation  


Afiliacja:

Marek Furmankiewicz: Katedra Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu, Polska Joanna Stefańska: Centrum Rozwiązań Systemowych, Wrocław, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Masik
Typy polityki lokalnej. Przykład strefy suburbanizacji aglomeracji Trójmiasta

Typy polityki lokalnej. Przykład strefy suburbanizacji aglomeracji Trójmiasta

W części wstępnej artykuł przybliża pojęcia polityki lokalnej i władzy lokalnej. Następnie przedstawiono efekty prowadzonej polityki w gminach wiejskich otaczających Trójmiasto. Wskazano charakterystyczne cechy polityki lokalnej, dzięki czemu możliwe było porównanie badanych jednostek między sobą. Zaprezentowane ujęcie pozwala w sposób w miarę kompleksowy ocenić decyzje podjęte w wielu dziedzinach, za które jest odpowiedzialny samorząd gminy w Polsce. Na podstawie przeprowadzonych badań okazuje się, że niektóre gminy preferowały inwestycje w infrastrukturę społeczną, inne w infrastrukturę techniczną. Część gmin prowadzi politykę równoważenia rozwoju, inne z kolei koncentrują się w nieco większym stopniu na działaniach wspierających powiększanie bazy podatkowej.

Słowa kluczowe: polityka gmin  typy polityki  kompetencje gmin  strefa podmiejska  


The Influence of Local Policy on Living Conditions and Quality of Life: A Case Study of Suburban Area of the Gdańsk Agglomeration

The paper begins with an analysis of policymaking principles and responsibilities of local authorities in Poland. Next, outputs of local policies at the level of the gmina are presented in a case study of the suburban area of the Gdansk agglomeration. Chosen features of local policies are pointed out as a basis for comparison of the local districts. The decisions taken by local governments allow to classify types o local policy. For instance, while some of the local districts prefer investments in social infrastructure, other are more inclined to invest in technical infrastructure. Only two out of seven local governments create and implement policies which can be identified as sustainable.

Słowa kluczowe: local districts policy  types of policies  competences of local districts  suburban area  


Afiliacja:

Grzegorz Masik: Uniwersytet Gdański, Wydział Oceanografii i Geografii, Katedra Geografii Ekonomicznej, ul. Bażyńskiego 4, 80-952 Gdańsk, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
Wielkie imprezy sportowe. Korzyść czy strata?

Wielkie imprezy sportowe. Korzyść czy strata?

Globalizacja i metropolizacja rozwoju oznacza rosnącą liczbę organizowanych megawydarzeń. Należą do nich wielkie imprezy sportowe, np. planowane w Polsce i na Ukrainie UEFA 2012. Czy i jaki wpływ może mieć taka impreza na rozwój? Celem artykułu jest przegląd wyników badań kosztów i korzyści podobnych imprez w przeszłości. Uzyskane informacje prowadzą do wniosku, że bilans EURO 2012 - jak w wielu omawianych przykładach - będzie najpewniej ujemny

Słowa kluczowe: sport  wielkie imprezy  aspekty  rezultaty  


Sport Mega-Events: Benefit or Loss?

Among the features of globalization and metropolization of development, a growing number of mega-events can be observed. Among them are large sport events, as for instance UEFA 2012 in Poland and Ukraine (in preparation). What impact may such an event have on development? The main aim of this article is to present available conclusions of research on the cost-benefit analysis of previous events of a similar type. The data presented lead to a conclusion that - like in many discussed examples - the balance of EURO 2012 will be most likely negative.

Słowa kluczowe: sport  mega-events  aspects  results  


Afiliacja:

Marek W. Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Tobolska
Zróżnicowanie postaw społeczności lokalnych wobec inwestorów zagranicznych

Zróżnicowanie postaw społeczności lokalnych wobec inwestorów zagranicznych

Filie i oddziały koncernów międzynarodowych są znaczącym elementem w strukturze gospodarczej miast i regionów, a w zależności od stopnia integracji z regionalnym oraz lokalnym otoczeniem gospodarczym mogą odgrywać ważną rolę w ich rozwoju. Lokalizacja fi lii koncernu międzynarodowego wywołuje wielorakie skutki, w różnych sferach: gospodarczej, społecznej, przestrzennej, w środowisku przyrodniczym. Do skutków w sferze społecznej można zaliczyć kształtowanie się postaw mieszkańców wobec inwestora pod wpływem wiedzy o nim oraz wykreowanego wizerunku, prowadzące w dalszej kolejności do pewnych wobec niego zachowań. Opracowanie dotyczy porównania postaw wobec inwestorów zagranicznych mieszkańców dużego miasta oraz małej gminy wiejskiej. Podstawą analizy były badania ankietowe przeprowadzone wśród mieszkańców Poznania oraz mieszkańców gminy Zbąszynek.

Słowa kluczowe: koncern międzynarodowy  postawa społeczna  geografia behawioralna  


Differences in Attitudes of Local Communities Towards Foreign Investors

Branches of international corporations are a significant element of the economic structure of towns and regions, and depending on the degree of their integration with ("€˜embeddedness"€™ in) the regional and local economic milieux, they can play an important role in their development. The location of a branch of an international corporation has a multitude of effects in a variety of spheres: economic, social, spatial, and environmental. The effects in the social sphere include the formation of attitudes of the residents towards the investor, which takes place on the basis of the knowledge about the investor and his/her image, and then gives rise to some forms of behaviour towards him. This paper compares the attitudes towards foreign investors of the residents of a big city and a small rural commune. The analysis is based on a survey research carried out among the inhabitants of Poznan city and the commune of Zbaszynek. The attitudes examined in the first case were those towards a branch of the international corporation EXIDE Technologies, which has been operating in the city since 1995, and in the other case, the attitudes towards a branch of the Swedwood corporation, present in the commune since 1999.

Słowa kluczowe: transnational corporation  social attitudes  behavioural geography  


Afiliacja:

Anna Tobolska: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Nauk Geograficznych i Geologicznych, Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej, ul. Dzięgielowa 27, 61-680 Poznań, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Dorota Celińska-Janowicz
Druga młodość czy upadek? Warszawskie osiedle Służew nad Dolinką w okresie transformacji

Druga młodość czy upadek? Warszawskie osiedle Służew nad Dolinką w okresie transformacji

Artykuł przedstawia przeobrażenia przestrzenne i społeczno-gospodarcze jednego z warszawskich wielkich zespołów mieszkaniowych - osiedla Służew nad Dolinką. Szczególna uwaga została zwrócona na przemiany, jakie w jego przestrzeni zaszły pod wpływem procesów transformacyjnych po 1989 r. Osiedle to, mimo potencjalnego zagrożenia degradacją materialną i społeczną, uniknęło losu wielu podobnych zespołów mieszkaniowych w Europie Zachodniej i nie uległo przekształceniu w tzw. miejski slums. Dzięki połączonym, systematycznym działaniom podejmowanym przez spółdzielnię mieszkaniową, władze miejskie i indywidualne podmioty (zarówno mieszkańców, jak i przedsiębiorców), jak również dzięki sprzyjającym okolicznościom na warszawskim rynku mieszkaniowym, nie stało się ofi arą syndromu wielkiego osiedla i nadal stwarza atrakcyjne warunki życia dla swoich mieszkańców.

Słowa kluczowe: osiedle blokowe  Służew nad Dolinką  Warszawa  transformacja społeczno-gospodarcza  


Second Youth or Decline? Warsaw Large-Scale Housing Estate Sluzew nad Dolinka during Socio-Economic Transformation

The paper presents the spatial and socio-economic transformation of one of Warsaw"€™s large-scale housing estates - Sluzew nad Dolinka, especially after 1989. In spite of potential threat of physical and social degradation, the area has not converted into a city slum and still offers attractive living conditions for its inhabitants. Continuous and regular actions of the local housing association, city authorities, entrepreneurs and dwellers, as well as propitious circumstances of the Warsaw real estate market, protect the estate from physical and social decline.

Słowa kluczowe: large-scale housing estate  Sluzew nad Dolinka  Warsaw  socio-economic transformation  


Afiliacja:

Dorota Celińska-Janowicz: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; d.celinska@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Sławomira Hajduk
Stan zaawansowania planowania przestrzennego w gminach województwa podlaskiego

Stan zaawansowania planowania przestrzennego w gminach województwa podlaskiego

Artykuł zawiera ocenę zaawansowania prac planistycznych na terenie województwa podlaskiego. W związku z tym określono stopień pokrycia gmin województwa podlaskiego miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego na koniec 2007 r. Oceny dokonano na podstawie obowiązujących i projektowanych planów. Przy ocenie bazowano na jednym istotnym mierniku wymaganego pokrycia z punktu widzenia intensywności użytkowania i liczby istniejących funkcji.

Słowa kluczowe: planowanie przestrzenne  miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego  studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego  obszary metropolitarne  korytarze transportowe  


State of Spatial Planning in the Districts of the Podlaskie Voivodeship

The objective of this paper is to assess the advance of planning works in the area of the Podlaskie Voivodeship. The authors determined the degree to which districts were covered by local land development plans at the end of 2007. The assessment was done on the basis of plans which were carried out and those that still await implementation. In the assessment, we used one essential indicator of the demanded covering, which accounted for use intensity and the amount of existing functions.

Słowa kluczowe: local land development plans  study of determinants and directions of spatial order  metropolitan areas  transportation corridors  


Afiliacja:

Sławomira Hajduk: Politechnika Białostocka, Wydział Zarządzania, ul. Wiejska 45A, 15-351 Białystok, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej J. Nowak
Janina Kotlińska, 2009, Finansowe aspekty gospodarki nieruchomościami komunalnymi w Polsce (na przykładzie dużych miast), Poznań: Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, 450 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(40)/2010
Janusz Hryniewicz
Teoria "centrum-peryferie" w epoce globalizacji

Teoria "centrum-peryferie" w epoce globalizacji

Przedmiotem opracowania jest ocena korzyści i strat płynących z uczestnictwa w globalnej gospodarce, dokonana z perspektywy teorii "centrum-peryferie". Z czasem zyskowność głównych produktów spada i ich produkcja jest przekazywana do peryferii - teza potwierdzona. Przeciwdziała to spadkowi stopy życiowej i pośrednio sprzyja stabilności politycznej państw centrum - teza potwierdzona. Światowy rynek finansowy służy eksploatacji peryferii - teza niepotwierdzona. Spekulacje finansowe w centrum przyczyniają się do destabilizacji politycznej peryferii - teza potwierdzona. Im większy poziom uczestnictwa państwa peryferyjnego w międzynarodowym systemie gospodarczym, tym większe ponosi ono straty - teza niepotwierdzona, i tym większe korzyści państw centrum - teza niepotwierdzona.

Słowa kluczowe: "centrum-peryferie"  rynek finansowy  destabilizacja polityczna  straty  korzyści  


The Core-Periphery Theory in the Time of Globalisation

The main goal of the article was to verify gains and losses coming from participating in the global economy in the light of the core-periphery theory. It turned out to be undeniably true that transfers of industrial production to peripheral countries lead to higher living standards and indirectly favour political stability in core countries, while the hypothesis that the global financial market is a tool for exploitation of peripheral countries was proved to be false. The author established that financial speculations in core countries cause political destabilization in peripheral countries, and disproved the hypothesis that the higher the participation of periphery countries in the global economy, the higher the losses they suffer and the higher the advantages in core countries.

Słowa kluczowe: centre-periphery  financial market  political destabilization  losses  advantages  


Afiliacja:

Janusz Hryniewicz: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marta Lackowska
Nowe interpretacje teoretyczne polityki wielkomiejskiej

Nowe interpretacje teoretyczne polityki wielkomiejskiej

Artykuł przedstawia rozwój koncepcji teoretycznych, które w ostatnich latach stosowano w badaniach nad polityką wielkomiejską. W centrum uwagi znajduje się propozycja teoretyczna rescaling, u której podstaw leży uznanie konieczności przestrzennej reorganizacji badań i praktyki polityki miejskiej. Wobec reterytorializacji szczególne znaczenie zyskuje szczebel lokalny, regionalny i miejski, na których rozgrywa się globalizacja. Procesy globalizacji, stawiając wielkie miasta wobec konieczności konkurencji międzynarodowej, wpływają między innymi na ich organizację. Obecny dyskurs nad zarządzaniem metropolitalnym znacznie odbiega od debaty prowadzonej w duchu starego regionalizmu. Zarządzanie metropolitalne doświadczyło przekształcenia - nastąpiło odejście bowiem odejście od relacji wertykalnych, redystrybucyjnych i koordynacyjnych przebiegających w ramach struktur i polityk państwowych, ku horyzontalnemu konkurowaniu z innymi światowymi metropoliami o przyciąganie kapitału zewnętrznego. W obrębie mało elastycznych ram instytucjonalnych wykształcają się relacje przekraczające tradycyjnie zdefiniowane poziomy organizacji. Rozwijanie dla nich ram konceptualizacyjnych stanowi tym poważniejsze wyzwanie dla współczesnych badań polityki wielkomiejskiej, gdyż skuteczność instytucjonalnych rozwiązań metropolitalnych często pozostawia wiele wątpliwości.

Słowa kluczowe: koncepcje polityki wielkomiejskiej  przeskalowanie (rescaling)  konkurencyjność i przedsiębiorczość miast  organizacja struktur wielkomiejskich  


New Theoretical Interpretations of the Urban Politics

The article, referring to the elaboration offered in 2005 by Swianiewicz, presents the very recent development of the theoretical concepts used in urban political research. It concentrates on the rescaling concept, which assumes the need for territorial reorganization of urban research and practice. Reteritorialization implies an increase in the importance of the sub-state levels, i.e. the levels most affected by globalization. Globalization has forced big cities to compete internationally, which also influences their organization. The debate on metropolitan governance has changed significantly in comparison to the one of the old regionalism - less attention is paid to administrative solutions, more to conditions and mechanisms of international functioning of metropolises. Metropolitan governance has moved from vertical, redistributive and coordinative relations within the state towards a horizontal competition with other metropolises. New relations, cutting across the traditional levels of organization, are being created within the current stable institutional framework. One of the biggest challenges for contemporary urban political studies is the elaboration of conceptual frames for those relations. The challenge is especially important as institutional solutions to metropolitan areas still leave a lot of questions and doubts.

Słowa kluczowe: concepts on urban politics  rescaling  urban competitiveness and entrepreneurship  metropolitan structures  


Afiliacja:

Marta Lackowska: Uniwersytet Techniczny w Darmstadt, Insitut fuer Politikwissenschaft, Fachbereich 2, Marktplatz 15 - Residenzschloss, 64-283 Darmstadt, Niemcy; Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Rozwoju i Polityki Lokalnej, Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski
Konwergencja wewnątrzregionalna w europejskich makroregionach metropolitalnych

Konwergencja wewnątrzregionalna w europejskich makroregionach metropolitalnych

Celem artykułu jest przedstawienie procesów konwergencji wewnątrzregionalnej w różnych typach europejskich makroregionów metropolitalnych w latach 1995-2004. Do wyróżnienia tych typów wykorzystano analizę czynnikową przeprowadzoną metodą składowych głównych oraz analizę skupień metodą Warda. W efekcie możliwe stało się ukazanie specyficznej sytuacji różnych typów makroregionów, w tym między innymi "pęknięcia" regionów stołecznych krajów Europy Środkowo-Wschodniej oraz innych makroregionów peryferyjnych. Największą spójnością wewnętrzną charakteryzowały się natomiast makroregiony nowoczesnego przemysłu położone w północnych Włoszech oraz południowej części Niemiec, a także regiony problemowe pozostające w trakcie restrukturyzacji. Najbardziej zróżnicowaną grupą, która nie tworzyła jednak osobnego typu, okazały się makroregiony stołeczne mniejszych krajów przede wszystkim dawnej UE 15.

Słowa kluczowe: metropolia  konwergencja  zróżnicowanie wewnętrzne  


Intraregional Convergence in European Metropolitan Macro-regions

The article presents intraregional convergence processes in different types of European metropolitan macro-regions in the years 1995-2004. The typology is based on factor analysis using principal components methods as well as cluster analysis using the Ward method. The results of the analysis indicate the presence of a specific situation in particular types of macro-regions. On the one hand, a clear internal divide of capital city regions of Central and Eastern European Countries was observed, as well as large interregional differences in the level of development in other peripheral macro-regions. On the other hand, Northern Italian and Southern German macro-regions, dependent on modern industry, were internally quite coherent regarding their level of development. The situation was similar also in some regions that experience problems and undergo restructurisation processes. Capital city regions of smaller European countries, especially from the former EU15 (but not constituting any particular type), were the most differentiated group of macro-regions.

Słowa kluczowe: metropolis  convergence  internal disparities  


Afiliacja:

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Piotr Rosik, Marcin Stępniak, Rafał Wiśniewski
Dojazdy do pracy do Warszawy i Białegostoku - alternatywne podejścia metodologiczne

Dojazdy do pracy do Warszawy i Białegostoku - alternatywne podejścia metodologiczne

W okresie PRL dojeżdżający do pracy samochodem do głównych miast Polski byli regularnie liczeni, co pozwalało na oszacowanie i analizę zarówno źródeł, jak i celów podróży. Od 1989 r. studia nad dojazdami do pracy stały się utrudnione ze względu na brak danych statystycznych. Autorzy artykułu wykorzystali dane z Warszawskiego Badania Ruchu z 2005 r. oraz autorskie kwestionariusze dotyczące dojazdów do pracy w Białymstoku i 19 gminach województwa podlaskiego z 2006 r. Ponadto zaprezentowano wyniki analizy Urzędu Statystycznego w Poznaniu dotyczącej dojazdów do pracy do Warszawy i Białegostoku z wykorzystaniem bazy danych POLTAX. Porównano rezultaty powyższych trzech metod badawczych dotyczące przeciętnych czasów podróży do pracy z atrakcyjnością Warszawy i Białegostoku dla dojeżdżających do pracy samochodem spoza tych miast. Z badań wynika między innymi, że atrakcyjność miasta zależy głównie od czasu podróży do pracy, a relacja między czasem podróży a atrakcyjnością miasta może zostać opisana za pomocą funkcji potęgowej.

Słowa kluczowe: dojazdy do pracy  Warszawa  Białystok  rynek pracy  oddziaływanie miasta  


Commuting to Warsaw and Bialystok - Alternative Methodological Approaches

Road commuters in major Polish cities were counted regularly in the People"€™s Republic of Poland. The origin and destination of their journey to work were easy to calculate and analyze. However, since 1989 the commuter research has become very difficult due to the lack of statistical data. For that reason, in case of commuting, opinion polls are the main source of data. The authors used the data gathered by the Warsaw Traffic Survey 2005 and a self-prepared questionnaire concerning commuting in Bialystok and 19 gminas in the Podlaskie region in 2006. The results were compared with the study carried out by the Statistical Office in Poznan based on the POLTAX database. The purpose of this article is to compare the average time of a journey to work with the attractiveness of both Warsaw and Bialystok for road commuters who live outside of these cities. The conclusions are that a city"€™s attractiveness depends mainly on the time of a journey to work and the relationship between these variables can be described by the power function.

Słowa kluczowe: commuting  Warsaw  Bialystok  labour market  city"€™s influence  


Afiliacja:

Piotr Rosik, Marcin Stępniak, Rafał Wiśniewski : Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Adam Gendźwiłł
Bezpartyjni prezydenci miast i ich znaczenie dla lokalnej polityki

Bezpartyjni prezydenci miast i ich znaczenie dla lokalnej polityki

Artykuł opisuje fenomen bezpartyjności władz lokalnych dużych miast w Polsce, jest sprawozdaniem z badań empirycznych przeprowadzonych we Wrocławiu, w Gdyni i Katowicach. Opisano w nim typowe uzasadnienia bezpartyjności, zidentyfikowano różnice między radnymi partyjnymi a bezpartyjnymi w badanych miastach oraz scharakteryzowano organizacje quasi-partyjne stanowiące polityczne zaplecze bezpartyjnych prezydentów. Badania pokazały, że charakterystyczna dla tych organizacji jest kategoria lokalnych działaczy koncentrujących swoją działalność na szczeblu lokalnym, a także że bezpartyjność może być w polityce lokalnej drogą do instytucjonalizacji szczególnego sposobu rozumienia i uprawiania polityki. Artykuł dowodzi, że problem partyjności i bezpartyjności w polityce lokalnej powinien być rozpatrywany jako część szerszego zagadnienia przenikania się sfer polityki i administracji na poziomie lokalnym.

Słowa kluczowe: polityka lokalna  bezpartyjni prezydenci  listy niezależne  bezpartyjność  partie polityczne  


Non-partisan Mayors and Their Impact on Local Politics

The aim of the article is to describe the phenomenon of non-partisanship of local governments in large Polish cities. It is a report from a research conducted in Wroclaw, Gdynia and Katowice. The article contains a description of typical justifications of non-partisanship, an identification of differences between partisan and non-partisan city councillors and a description of quasi-partisan organizations functioning as political support for non-partisan mayors. The results of the research confirm the existence of a specific category of local activists consistently rejecting party politics and very often having no political ambitions concerning higher levels of government; this category is typical for quasi-partisan organizations. The research demonstrates that non-partisanship can be a means of institutionalization of a particular manner of understanding and making politics. One of the final conclusions is that the problems of partisanship and non-partisanship at the local level are derivatives of a vague relationship between public administration and politics at the local level.

Słowa kluczowe: local politics  independent mayors  independent lists  non-partisanship  political parties  


Afiliacja:

Adam Gendźwiłł: Uniwersytet Warszawski, Instytut Socjologii, ul. Karowa 18, 00-927 Warszawa, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Dariusz Reśko
Przedsiębiorczość transgraniczna w wybranych jednostkach terytorialnych pogranicza polsko-słowackiego

Przedsiębiorczość transgraniczna w wybranych jednostkach terytorialnych pogranicza polsko-słowackiego

W artykule przedstawiono problematykę współpracy transgranicznej w aspekcie rozwoju przedsiębiorczości na terenie pogranicza polsko-słowackiego w wybranych jednostkach terytorialnych Polski i Słowacji. Głównym miernikiem przedsiębiorczości uwzględnionym w badaniach jest liczba przedsiębiorstw polskich, które formalnie zarejestrowały działalność gospodarczą w przygranicznych jednostkach terytorialnych Słowacji, oraz liczba przedsiębiorstw słowackich, które formalnie podjęły działalność gospodarczą na terenie polskich gmin przygranicznych. Analizę uzupełniono opisem branż, które reprezentują przedsiębiorstwa. Przedstawiono ponadto przykłady innych przejawów przedsiębiorczości transgranicznej na opisywanym terenie.

Słowa kluczowe: przedsiębiorczość  transgraniczny  jednostka terytorialna  kooperacja  rynek zagraniczny  


Trans-border Entrepreneurs hip in Selected Territorial Units of the Polish-Slovakian Border

The aim of this article is to analyse trans-border entrepreneurial cooperation in selected territorial units of the Polish-Slovakian border. The authors estimated the number of enterprises operating on both sides of the Polish-Slovakian border and described the branches which are represented by these firms. They also presented other examples of entrepreneurship in the analysed area.

Słowa kluczowe: entrepreneurship  cross-bordered  territorial unit  cooperation  foreign market  


Afiliacja:

Dariusz Reśko: Wyższa Szkoła Biznesu-National Louis University, ul. Zielona 27, 33-300 Nowy Sącz, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Nowak
Katarzyna Wlaźlak, 2010, Rozwój regionalny jako zadanie administracji publicznej, Warszawa, Oficyna Wolters Kluwer Business 448 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(41)/2010
Marta Götz
The Winner Takes It All? - Syntetyczna i wieloaspektowa ocena czynników wzrostu w niemieckich krajach związkowych

The Winner Takes It All? - Syntetyczna i wieloaspektowa ocena czynników wzrostu w niemieckich krajach związkowych

Historia gospodarcza i nauka ekonomii nie wskazują jednoznacznie, co jest przyczyną osiągnięcia i utrzymywania wysokiego i stabilnego wzrostu gospodarczego. Niniejszy artykuł stanowi próbę kompleksowej oceny obecnej sytuacji i zmian, jakie zaszły w latach 1991-2009 w zakresie różnych elementów wzrostu w szesnastu niemieckich krajach związkowych. W tym celu stworzono syntetyczny wskaźnik oceniający potencjał wzrostu (SG). Obejmuje on pięć modułów grupujących specyficzne czynniki oddziałujące bezpośrednio lub pośrednio na wzrost. Otrzymane wyniki wskazują, że najwyższy potencjał wzrostu gospodarczego osiągnęły Bawaria, Badenia-Wirtembergia i Nadrenia Północna-Westfalia; najsłabszy - Berlin, Brema, Saksonia-Anhalt i Meklemburgia-Pomorze Przednie. Choć otrzymane rezultaty potwierdzają wciąż utrzymujące się dysproporcje wschód-zachód, wskazują też na postęp, jaki wschodnie landy osiągnęły od momentu zjednoczenia. Niniejsza propozycja stanowi próbę stworzenia ram dla kompleksowej i systematycznej analizy wzrostu gospodarczego, zwłaszcza potencjału kraju, który umożliwia generowanie wzrostu, i czynników o nim decydujących.

Słowa kluczowe: wzrost gospodarczy  Bundesländer - kraje związkowe  ranking  wskaźnik syntetyczny  


Does the Winner Take It All? - A Synthetic and Multidimensional Evaluation of Growth Factors in the German Federal States

Neither the history nor the theory of economics indicates unambiguously the sources of high yet stable economic growth. The aim of this paper is a thorough assessment of various growth determinants in German Bundesländer in the years 1991-2009 in terms of both current levels and recent developments. In order to evaluate the economic growth potential the summary index (SG) encompassing various dimensions of economy has been constructed and carefully calculated. Such an approach gives a holistic and comprehensive view on economic growth factors, encompassing business and political dimensions prevailing in the media and a scientific approach drawing on a specific methodology. Our results confirm to some extent earlier studies pointing to existing West-East discrepancies in Germany. However, one must not ignore achievements of the new Bundesländer as measured by positive time developments. Conceptual framework put forward shall be seen as scaffolding, at the same time synthesizing and differentiating various growth determinants, a possible "€œnavigation tool"€ for other case studies.

Słowa kluczowe: economic growth  Bundesländer - federal states  ranking  synthetic index  


Afiliacja:

Marta Götz: Instytut Zachodni w Poznaniu, ul. Mostowa 27a, 61-854 Poznań, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Włodzimierz Durka, Ryszard Czyszkiewicz
Regionalne i środowiskowe granice rekrutacji na uczelnię wyższą. Przykład Uniwersytetu Szczecińskiego

Regionalne i środowiskowe granice rekrutacji na uczelnię wyższą. Przykład Uniwersytetu Szczecińskiego

W badaniach i refleksjach nad uczelniami wyższymi stosunkowo rzadko podejmuje się obecnie kwestię terytorialnego pochodzenia kształcących się w nich studentów. Tymczasem jest to ważny czynnik mogący świadczyć o związkach uczelni z jej społecznym otoczeniem i rolą, jaką w nim odgrywa. Regionalny charakter uniwersytetu może być istotną wartością dla społeczności oczekujących wykształcenia i wychowania kadr zdolnych zaspokoić potrzeby związane z aktywnością administracyjną (w tym samorządową), gospodarczą, sferą edukacji, opieki społecznej, bezpieczeństwa, kultury, nauki itp. W artykule analizowane jest pochodzenie terytorialne i środowiskowe studentów Uniwersytetu Szczecińskiego dowodzące istnienia regionalnych zasięgów rekrutacji delimitowanych odległością miejsc zamieszkania studentów od miejsca lokalizacji uczelni. Niezależnie od tego można jednak obserwować również świadectwa lokalnych związków z miastem i uczelnią stanowiących "stolicę"€ regionu.

Słowa kluczowe: uniwersytet  zasięg regionalny  zasięg społeczny  rekrutacja  


Regional and Environmental Recruitment Ranges of Universities. The Szczecin University Example

Researchers do not study territorial origins of students very often. However, it is a very important determinant of connections between universities and their social surroundings. A regional character of a university may be an essential value for local communities, who need well-educated employees capable of working in local administration, economy, education, social care, security, culture, research etc. In the article, territorial and social origins of the Szczecin University students were analysed and it was proved that several regional ranges of recruitment existed. A range is determined by distances between students"€™ houses and the university, although evidences of local loyalty can be also seen.

Słowa kluczowe: university  regional extent  social extent  recruitment  


Afiliacja:

Włodzimierz Durka: Uniwersytet Szczeciński, Wydział Humanistyczny, Instytut Socjologii, ul. Krakowska 71-79, 71-017 Szczecin, Polska

Ryszard Czyszkiewicz: Uniwersytet Szczeciński, Wydział Zarządzania i Ekonomiki Usług, Katedra Organizacji i Zarządzania, ul. Cukrowa 8, 71-004 Szczecin, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paulina Rychlewska
Wpływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych na rozwój województwa podkarpackiego

Wpływ bezpośrednich inwestycji zagranicznych na rozwój województwa podkarpackiego

Celem pracy jest próba oceny wpływu inwestycji zagranicznych na rozwój jednego z najbiedniejszych województw Polski - podkarpackiego. Ukazane zostanie przy tym rozmieszczenie, struktura i przestrzenne zróżnicowanie bezpośrednich inwestycji zagranicznych w tym regionie. Do opracowywania danych wykorzystana została metoda zakładowa, co oznacza, że liczba pracujących i wielkość inwestycji przypisane są miejscowości, gdzie zostały dokonane, a nie siedzibie przedsiębiorstwa. Wyniki wskazują na dotychczasowy raczej pozytywny wpływ inwestycji zagranicznych na rozwój lokalny i regionalny województwa podkarpackiego, zwłaszcza branż produkcyjnych. Za niekorzystny uznać należy jednak wzrost dysproporcji społeczno-ekonomicznych w regionie.


The Impact of FDI on the Development of the Podkarpackie Voivodeship

The aim of this study is to assess the impact of foreign investments on the development of one of the poorest Polish provinces - the Podkarpackie region. The article shows the location, structure and spatial variation of direct foreign investments in the region. The institution method was used to compile data: the number of employees and the size of investment were assigned to places where they were made, but not where the company´s headquarters are located. Results suggest a rather positive impact of foreign investments on local and regional development in the Podkarpackie province, especially in manufacturing industries. The influence of FDI on growth of socio-economic disparities in the region should be rated unfavourably.


Afiliacja:

Paulina Rychlewska: Szkoła Główna Handlowa, Kolegium Gospodarki Światowej, ul. Madalińskiego 6/8, 02-513 Warszawa, Polska; Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, ul. Rewolucji 1905 r. nr 64, 90-222 Łódź, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Monika Murzyn-Kupisz
Podmioty na rynku dziedzictwa kulturowego

Podmioty na rynku dziedzictwa kulturowego

Dziedzictwo kulturowe jest obecnie często uwzględniane jako zasób rozwojowy w strategiach rozwoju, programach ochrony zabytków i rewitalizacji zarówno ze względów obligatoryjnych, jak dzięki świadomym decyzjom ekspertów i władz publicznych różnego szczebla. Celem artykułu jest pokazanie, iż wiele różnych podmiotów jest interesariuszami zachowania i wykorzystania tego bardzo sfragmentaryzowanego zasobu. Innymi słowy, istnieją różnorodne segmenty rynku dziedzictwa i należy zauważyć wielość podmiotów sektora publicznego, prywatnego i pozarządowego na nim działających. Prawidłowe rozpoznanie oraz wzięcie pod uwagę ich oczekiwań i celów jest niezbędne, by uniknąć konfliktów, jakie rodzi współczesne wykorzystanie dziedzictwa (a przynajmniej osłabić ich siłę), a tym samym bardziej efektywnie nim zarządzać.

Słowa kluczowe: dziedzictwo kulturowe  zabytki  ekonomika kultury  ekonomika dziedzictwa kulturowego  interesariusze  rozwój lokalny  


The Cultural Heritage Market, Its Producers and Consumers

Currently, cultural heritage is often thought of as a development resource in development strategies, monument protection and regeneration programmes. It is considered as an obligation and its potential is recognized by specialists and public administration of all levels. The aim of the article is to show that since heritage is a multi-faceted resource, its protection and usage is important for many stakeholders. Many individuals and organisations representing the public, the private and the third sector operate in various segments of the heritage market. Taking into account their expectations and goals is necessary to avoid or at least weaken potential conflicts brought about by using heritage for present day purposes.

Słowa kluczowe: heritage  historical sites  cultural economics  heritage economics  stakeholders  local development  


Afiliacja:

Monika Murzyn-Kupisz: Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Wydział Ekonomii i Stosunków Międzynarodowych, Katedra Historii Gospodarczej i Społecznej, Zakład Dziedzictwa Kulturowego i Studiów Miejskich UNESCO, ul. Rakowicka 27, 31-510 Kraków, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Klaudia Kozłowska
Zróżnicowanie rozwoju zrównoważonego województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2004-2007 w świetle wyników analizy taksonomicznej

Zróżnicowanie rozwoju zrównoważonego województwa kujawsko-pomorskiego w latach 2004-2007 w świetle wyników analizy taksonomicznej

Aby dokonać oceny poziomu rozwoju regionów, konieczna jest obserwacja zmian, jakie zachodzą w polskiej przestrzeni, pod kątem rozwoju zrównoważonego. Te dysproporcje uzależnione są między innymi od przynależności danego obszaru do terenów o określonych funkcjach przyrodniczych, społecznych i gospodarczych. Specjalizacja obszaru wywiera wpływ na kierunek i tempo rozwoju poszczególnych sfer ładu zrównoważonego. Z badań wynika, że regiony, w których znajdują się duże skupiska miejskie, osiągają znacznie wyższe wskaźniki gospodarcze i społeczne, niższe zaś - środowiskowe. Natomiast powiaty o charakterze rolniczym czy turystycznym znacznie lepiej radzą sobie z problemami środowiskowymi. Z tego względu działania na rzecz rozwoju regionu i zmniejszania dysproporcji muszą uwzględniać jego charakter. Przeprowadzona analiza taksonomiczna może stanowić podstawę do dalszych badań.

Słowa kluczowe: rozwój zrównoważony  rozwój regionalny  analiza taksonomiczna  zróżnicowanie  


Differentiation of a Balanced Development of the Kujawsko-Pomorskie Voivodeship in the Years 2004-2007 in the Light of the Results of a Taxonomic Analysis

To assess the development level of Polish regions, it is necessary to observe changes in the country taking into account its sustainable development. Differences between regions are due mainly to their nature, their social, economic and institutional conditions and their political functions. The character of a region has a strong impact on the direction and the pace of development of individual spheres of sustainable order. Research shows that regions with big urban areas have much higher economic and social points than non-industrialised areas. However, agricultural and tourist regions deal with environment problems better. That is why all actions concerning region development and meant to decrease disproportions have to depend on the type of region. The taxonomical analysis can be a base for further research.

Słowa kluczowe: sustainable development  regional development  taxonomical analysis  differentiation  


Afiliacja:

Klaudia Kozłowska: Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Wydział Ekonomii, al. Niepodległości 10, 61-875 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Kosmalski
Zróżnicowanie poziomu wydajności pracy i jego przyczyny w polskich województwach w latach 1998-2008

Zróżnicowanie poziomu wydajności pracy i jego przyczyny w polskich województwach w latach 1998-2008

Celem niniejszego artykułu jest określenie, które czynniki w latach 1998-2008, w największym stopniu wpłynęły na ukształtowanie się różnic w poziomie wydajności pracy pomiędzy województwami w Polsce. Tak sformułowany cel badania został zrealizowany dzięki zastosowaniu nieparametrycznej metody DEA (Data Envelopment Analysis) oraz indeksu produktywności Malmquista. Zastosowanie indeksu produktywności pozwoliło dokonać dekompozycji zmian wydajności pracy na trzy składniki: zmiany relatywnej efektywności, postęp technologiczny oraz akumulacja kapitału rzeczowego. W rezultacie rozpoznano źródła zmian wydajności pracy w badanym okresie oraz sformułowano rekomendacje pod kątem polityki regionalnej.

Słowa kluczowe: Graniczna Analiza Danych  nierówności regionalne  efektywność technologiczna  indeks Malmquista  


Differentiation of Productivity Levels and its Causes in Polish Voivodeships in the Years 1998-2008

The present article aims to determine which factors contributed most to a differentiation of productivity levels of Polish voivodeships in the years 1998-2008. The author applied a non-parametric DEA method (Data Envelopment Analysis) and the Malmquist productivity index. The use of the latter allowed the author to distinguish three components of changes in productivity: changes in relative efficiency, technological progress and accumulation of real capital. As a result, sources of changes of productivity in the studied time period were found and recommendations for regional policies were formulated.

Słowa kluczowe: Data Envelopment Analysis  regional inequalities  technical efficiency  Malmquist Index  


Afiliacja:

Roman Kosmalski: Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Wydział Informatyki i Gospodarki Elektronicznej, Katedra Ekonomii Matematycznej, al. Niepodległości 10, 61-875 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej J. Nowak
Wojciech Radecki (red.), 2010, Instytucje prawa ochrony środowiska. Geneza - rozwój - perspektywy, Warszawa: Wydawnictwo Difin, 472 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Jan Gehl, 2009, Życie między budynkami. Użytkowanie przestrzeni publicznych, przeł. Marta A. Urbańska, Kraków: Wydawnictwo RAM, 200 s. (recenzja)

Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(42)/2010
Agnieszka Olechnicka, Adam Płoszaj
Współpraca ośrodków naukowych w Polsce

Współpraca ośrodków naukowych w Polsce

Pojęcie sieci jest jednym z kluczowych pojęć opisujących współczesny świat. Znaczenie sieci współpracy podkreślane jest także w kontekście innowacyjności i jej przestrzennych aspektów. W tym przypadku zwraca się szczególną uwagę na metropolie, będące głównymi węzłami sieci przepływów nie tylko ludzi, pieniędzy czy towarów, lecz także informacji i wiedzy. Artykuł przedstawia wybrane przestrzenne aspekty współpracy naukowej w Polsce. Prezentacja przykładów poprzedzona została teoretycznym wprowadzeniem omawiającym różne aspekty sieci innowacyjności na poziomie krajowym i regionalnym, ze szczególnym uwzględnieniem miejsca metropolii w sieciach współpracy.


Spatial aspects of collaborative networks in science: Lessons from Poland

The notion of a network is one of the key terms used to describe the contemporary world. The role of cooperation networks is also stressed in the context of innovation and its spatial aspects. In this particular case, most attention is given to metropolises as major networks of flows not only of people, capital or goods, but also of information and knowledge. The paper discusses selected spatial aspects of collaborative networks in Polish science. The discussion of examples is preceded by a theoretical introduction intended to outline various aspects of innovation networks at national and regional levels, with particular emphasis on the role of metropolises in collaborative networks.


Afiliacja:

Agnieszka Olechnicka: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.olechnicka@uw.edu.pl

Adam Płoszaj: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.ploszaj@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jacek Poniedziałek
Kształtowanie się regionu na Warmii i Mazurach

Kształtowanie się regionu na Warmii i Mazurach

Celem tego artykułu jest ukazanie wpływu reformy administracji terenowej kraju na procesy kształtowania się regionów w Polsce. Jako przedmiot analizy wybrano Warmię i Mazury, region, który w wyniku przeprowadzonej w roku 1999 reformy zaczął intensywnie się instytucjonalizować. Wyłaniane w wyborach demokratycznych władze, wykorzystując dokumenty strategiczne, instrumenty finansowe oraz regionalny dyskurs medialny, tworzą i ugruntowują w świadomości mieszkańców poczucie realności istnienia regionu.

Słowa kluczowe: region  regionalizm  regionalizacja  


Creating a region in Warmia and Masuria

The aim of this article is to show how regions are created in Poland. The author focused on Warmia and Masuria, which started to become an established region as a result of an administration reform in 1999. An image of a region as an existing phenomenon is planted in its inhabitants"€™ minds by regional authorities, who make use of their strategic plans, financial instruments, and regional discourse.

Słowa kluczowe: region  regionalism  regionalisation  


Afiliacja:

Jacek Poniedziałek: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Wydział Nauk Społecznych, Katedra Socjologii, ul. Szrajbera 11, 10-007 Olsztyn, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek W. Kozak
Turystyka: niewykorzystana szansa rozwojowa regionów?

Turystyka: niewykorzystana szansa rozwojowa regionów?

Turystyka w ostatnich latach powszechnie postrzegana jest jako ważny czynnik rozwoju regionalnego. Wynika to z dynamicznego wzrostu liczby turystów, przemian po stronie popytu i podaży czy - szerzej - zmiany paradygmatu. Państwa i regiony podejmują próby nowoczesnego planowania rozwoju turystyki. Dokonany w artykule przegląd wybranych dokumentów planistycznych, głównie regionalnych, prowadzi do wniosku, że mimo deklaratywnego przyjęcia na szczeblu strategicznym nowego paradygmatu poziom operacyjny jest zdominowany przez stare podejście, oparte na wielu mitach. Mity te należy uznać za kluczową barierę rozwoju turystyki w Polsce.

Słowa kluczowe: Polska  turystyka  czynniki rozwoju  paradygmat  sukces  


Tourism: A lost opportunity for regional development?

Due to a dynamic increase of the number of tourists, to demand and supply changes, or - in short - to changes of paradigm, tourism has been recently considered as an important factor of regional development. Countries and regions attempt to encourage tourism development with modern planning. An overview of selected planning documents, mostly regional, leads to the conclusion that in spite of a declarative adoption of the new paradigm on the strategic level, the operational level is still dominated by the old approach, based on a number of myths. These myths should be considered main obstacles in tourism development in Poland.

Słowa kluczowe: Poland  tourism  development drivers  paradigm  success  


Afiliacja:

Marek W. Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Grzegorz Grosse
Kierunki zmian w polityce spójności UE. Analiza wybranych nurtów dyskusji prowadzonej w latach 2008-2010

Kierunki zmian w polityce spójności UE. Analiza wybranych nurtów dyskusji prowadzonej w latach 2008-2010

Artykuł przedstawia wybrane nurty dyskusji na temat przyszłości polityki spójności po roku 2013, która toczyła się w Europie w latach 2008-2010. Odbywała się ona pod silnym wpływem kryzysu gospodarczo-finansowego, a także turbulencji w strefie euro. Ponadto na jej przebieg wpływała dyskusja na temat spójności terytorialnej, nowej strategii gospodarczej Unii Europejskiej (UE) na lata 2010-2020 oraz kolejnej wieloletniej perspektywy finansowej UE po roku 2013. W trakcie dyskusji prezentowane były różne koncepcje i paradygmaty rozwoju. Doświadczenie wskazuje jednak, że największe znaczenie dla przyjmowanych decyzji mają interesy głównych aktorów politycznych, zwłaszcza największych państw członkowskich, a także promowane przez nie cele polityczne. Uwarunkowania polityczne odgrywają więc większą rolę aniżeli dyskusja ekspertów i argumenty merytoryczne dotyczące efektywności realizacji polityki spójności. Analiza przedstawiona w artykule skupia się na wskazaniu najważniejszych propozycji zmian w polityce spójności, a także ich ocenie z punktu widzenia poprawy konkurencyjności gospodarek krajów i regionów słabiej rozwijających się. Taki kierunek reform w polityce spójności jest tym większym wyzwaniem, gdyż w ostatnim okresie maleje znaczenie wpływów politycznych tych obszarów w UE.

Słowa kluczowe: polityka spójności  polityka regionalna  konkurencyjność  


The directions of future changes in the EU Cohesion Policy. Selected topics of the 2008-2010 debate

The article presents the main topics of the European debate on the EU Cohesion Policy after 2013, i.e. a discussion of territorial cohesion, the new EU economic strategy 2010-2020, and the next EU financial perspective after 2013. The debate has been continuing in the shadow of the financial and economic crises (2008-2010) and the trouble in the Euro zone (2010), which were caused by continued structural differences between the Member States. The Cohesion Policy is too weak an instrument to solve these problems. The author"€™s analysis focuses on the main proposals of changes in the Cohesion Policy put forward during the debate, which were shaped mainly by political interests of the dominant actors, and based on experts"€™ opinions and scientific concepts. In the conclusion, the author presents some recommendations for future Cohesion Policies.

Słowa kluczowe: Cohesion Policy  regional policy  competitiveness  


Afiliacja:

Tomasz Grzegorz Grosse: Polska Akademia Nauk, Instytut Studiów Politycznych, ul. Polna 18/20, 00-625 Warszawa, Polska; Wyższa Szkoła Biznesu – National-Louis University w Nowym Sączu, ul. Zielona 27, 33-300 Nowy Sącz, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Michał Wolański, Dominika Wojtowicz, Łukasz Widła-Domaradzki
Ocena rzeczywistych efektów projektów współfinansowanych z funduszy unijnych na przykładzie projektu przebudowy skrzyżowań

Ocena rzeczywistych efektów projektów współfinansowanych z funduszy unijnych na przykładzie projektu przebudowy skrzyżowań

Niniejszy artykuł ma celu przedstawienie możliwości adaptacji założeń metodologii impact evaluation (ewaluacji wpływu) do oceny interwencji publicznych w infrastrukturę transportu drogowego. Artykuł składa się z dwóch części. W pierwszej przedstawione zostały główne założenia stosowania metody ewaluacji wpływu pozwalającej na oszacowanie rzeczywistych efektów - efektów netto danej interwencji - wraz ze wskazaniem przykładów badań ewaluacyjnych wykorzystujących tę metodę. Druga część artykułu zawiera prezentację wyników badań empirycznych mających na celu sprawdzenie możliwości zastosowania metodologii, na której opiera się ewaluacja wpływu, na przykładzie konkretnego projektu dotyczącego inwestycji w infrastrukturę drogową. Artykuł kończy krytyczna analiza metody, a więc ocena wiarygodności i użyteczności mierzenia efektów netto w odniesieniu do projektów inwestycyjnych z zakresu infrastruktury drogowej.

Słowa kluczowe: ewaluacja  inwestycje infrastrukturalne  fundusze UE  efekt netto  


Impact evaluation of EU -co-financed projects - a case study of crossroads reconstruction

The article presents possibilities of adapting the impact evaluation methodology to the evaluation of public intervention in road infrastructure. In the first part of the article the authors present the principles of the impact evaluation methodology, which serves to evaluate real effects of an intervention, as well as examples of evaluation projects prepared with the use of this method. The authors present their own empiric study, which was the first application of the methodology in the road infrastructure sector. The article concludes with a critical analysis of the method, especially concerning its reliability and potential usefulness in road infrastructure.

Słowa kluczowe: evaluation  infrastructure investments  EU funds  net effect  


Afiliacja:

Michał Wolański: Szkoła Główna Handlowa, Kolegium Zarządzania i Finansów, Katedra Transportu, ul. Madalińskiego 6/8, 02-513 Warszawa, Polska;

Dominika Wojtowicz: Akademia Leona Koźmińskiego, Katedra Europeistyki, ul. Jagiellońska 57/59, 03-301 Warszawa, Polska

Łukasz Widła-Domaradzki: Tandem Analityczny

Pobierz w wersji PDF: PDF

Janina Kotlińska, Maciej J. Nowak
Gospodarowanie powiatowym zasobem nieruchomości a rozwój lokalny

Gospodarowanie powiatowym zasobem nieruchomości a rozwój lokalny

Celem artykułu jest przedstawienie organizacyjnych oraz finansowych uwarunkowań gospodarowania nieruchomościami powiatowymi oraz ich roli w rozwoju lokalnym, wiążących się z przeznaczeniem nieruchomości oraz dochodami przez nie wygenerowanymi. W artykule zaproponowano konstrukcję programu gospodarowania nieruchomościami. Tezy oparto na wynikach badań. Wykorzystano metodę analizy źródeł oraz metodę kwestionariuszową.

Słowa kluczowe: powiat  nieruchomość  rozwój lokalny  


Economy of district property and local governance

The purpose of this article is to highlight the organisational and financial aspects of managing property at the district level, as well as the role of those aspects in local development, resulting in how property is used and the income it generates. The article contains some suggestions as to how a property-managing program should be constructed, based upon research including both source analysis and questionnaire methods.

Słowa kluczowe: district  immobility  local development  


Afiliacja:

Janina Kotlińska: Kolegium Regionalnej Izby Obrachunkowej w Poznaniu, ul. Zielona 8, 61-851 Poznań, Polska

Maciej J. Nowak: Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Katedra Prawa i Gospodarki Nieruchomościami, ul. Żołnierska 47, 70-210 Szczecin, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Dorota Celińska-Janowicz
Sprawozdanie z konferencji "Wieś jako przedmiot badań naukowych na początku XXI wieku"€ (sprawozdanie)

Afiliacja:

Dorota Celińska-Janowicz: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej Miszczuk
Piotr Eberhardt, 2010, Migracje polityczne na ziemiach polskich (1939-1950), Poznań: Instytut Zachodni, 264 s. (recenzja)

Afiliacja:

Andrzej Miszczuk: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej J. Nowak
Jolanta Jakóbczyk-Gryszkiewicz, 2009, Tendencje przestrzenne w kształtowaniu cen ziemi w Polsce po 1990 roku, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 136 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Special Issue 2010
Grzegorz Gorzelak
Facts and Myths of Regional Development

Facts and Myths of Regional Development

The paper critically discusses several widespread views about regional development and how it can be stimulated by regional policy. It is argued that in the current development paradigm it is neither possible nor expedient to achieve regional convergence, which in effect would lead to a deep change in understanding the very assumptions of the EU Cohesion policy. It is indicated that external stimuli do not lead to an accelerated growth in lagging regions, which is especially true in the case of infrastructural projects, especially those which are related to incidental events, like expositions or sports championships. One of the most broadly used models for an ex ante evaluation - the HERMIN model - is also discussed.


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; gorzelak@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
City for Sale. Metropolisation in Peripheral Capitalism

City for Sale. Metropolisation in Peripheral Capitalism

Whose is the city? This question only superficially refers to the past when at least some cities were in fact law-making, autonomous communities of their citizens. Unlike in the past, the contemporary city is a random collection of individuals gathered in a space with no clear boundaries, who in their majority have a weak sense of identification with the place of their residence, whether longer or shorter. The residents of such a city are not citizens but merely users of space which has become a commodity. Taking Warsaw as an example, the paper shows the process of selling out the city space, which is driven by globalisation and metropolisation processes. The consequence of this is privatisation and fragmentation of space, leading to the evaporation of public space in the city.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Przemysław Śleszyński
Structural, Spatial and Functional Changes in the Development of Entreprise Following Poland s Accession to the European Union

Structural, Spatial and Functional Changes in the Development of Entreprise Following Poland s Accession to the European Union

The article provides a comparison of the dynamic increase in the number of enterprises relative to the working-age population in the private sector in the years 2001-2004 (the immediate pre-accession period) and 2004-2007 (the immediate post-accession period). The study was conducted with regard to the main sectors of economic activity (agriculture, industry, lower-order services and higher-order services), as well as the functional diversity of municipalities, or gminas (urban and suburban categories, transportation corridors, tourism, etc., for a total of 16 categories). The study indicates a decline, inertia, spatial polarisation and tessellated spatial structure of the development dynamic of private enterprises.


Afiliacja:

Przemysław Śleszyński: Polish Academy of Sciences, Institute of Geography and Spatial Organisation, Twarda 51/55, 03-468 Warsaw, Poland

Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
Creation and Absorption of Human Capital by Academic Cities in Poland

Creation and Absorption of Human Capital by Academic Cities in Poland

Human capital stock affects economic growth by raising the productivity of labour in a given area or by enhancing the ability of the regional economy to create and absorb innovations. From the perspective of an academic city, this process can be reinforced by attracting students and researchers to study and work at the local universities. To do this successfully, the city needs not only high quality academic institutions but also a wider labour market for educated individuals and, more generally, the ability to attract the creative class to settle down. The article provides a comparative analysis of the capacity of the largest Polish cities to attract and absorb human capital. The research is based on a unique dataset coming from the nasza-klasa.pl website (which allows users to contact their former classmates). The research concludes with the typology of Polish cities with respect to benefits from performing the academic function.


Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska;mherbst@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski, Piotr Wójcik
Regional Development in Central and Eastern Europe

Regional Development in Central and Eastern Europe

The aim of this article is to outline growth tendencies and growth factors in the subregions (NUTS 3) of Central and Eastern Europe in the period 1998-2006. A wide range of complementary research methods has been used in order to triangulate results, starting with classical beta and sigma convergence analysis, to kernel density estimation, transition matrices, spatial autocorrelation and multi-dimensional comparisons. Some rarely discussed aspects of the influence of capital regions on growth processes have been taken into account. An additional analysis of the data in relation to country averages produced results independent of the country context. As a result, we have been able to answer the following questions: do the analysed countries experience regional convergence or rather divergence/polarisation processes? What factors determine the dynamics of regional growth? What are the main dimensions of spatial disparities in Central and Eastern Europe?

Słowa kluczowe: regional development  development factors  Central and Eastern Europe  


Afiliacja:

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Piotr Wójcik: Uniwersytet Warszawski, Wydział Nauk Ekonomicznych, Zakład Teorii Rozwoju Gospodarczego, ul. Długa 44/50, 00-241 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka, Adam Płoszaj
Spatial Aspects of Collaborative Networks in Science - Lessons from Poland

Spatial Aspects of Collaborative Networks in Science - Lessons from Poland

The notion of a network is one of the key terms used to describe the contemporary world. The role of cooperation networks is also stressed in the context of innovation and its spatial aspects. In this particular case, most attention is given to metropolises as major networks of flows not only of people, capital or goods, but also of information and knowledge. The paper discusses selected spatial aspects of collaborative networks in Polish science. The discussion of examples is preceded by a theoretical introduction intended to outline various aspects of innovation networks at national and regional levels, with particular emphasis on the role of metropolises in collaborative networks.


Afiliacja:

Agnieszka Olechnicka: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warsaw, Poland; a.olechnicka@uw.edu.pl

Adam Płoszaj: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warsaw, Poland; a.ploszaj@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Lucyna Rajca
The Concept of New Public Management and Local Government Reforms in Selected Western European Countries

The Concept of New Public Management and Local Government Reforms in Selected Western European Countries

The reforms driven by New Public Management (NPM) led to the introduction of management principles in local governments, marketisation and outsourcing. They made the greatest impact in the United Kingdom, but were also put in place in other European countries such as Ireland, Sweden, Germany, and - to the least degree - in France (compared to other countries discussed in this paper). There is a risk that NPM-inspired reforms may come to lose sight of the underlying social purpose of public services. NPM has not however become a new, universal model for public sector management. Issues tackled in the debate concerning the reform of public services have moved (mostly in the UK) beyond the concerns of NPM towards the emerging concept of networked community governance.


Afiliacja:

Lucyna Rajca: Jan Kochanowski University of Humanities and Sciences, Institute of Political Sciences, Żeromskiego 5 25-369 Kielce, Poland

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(43)/2011
Marcin Kula
Przeprowadzki stolic

Przeprowadzki stolic

Autor pochyla się nad historycznymi przypadkami transferów stolic na nowe miejsca. Najbardziej znanymi z nich są przeniesienia siedzib rządów z Konstantynopola do Ankary oraz z Rio de Janeiro do Brasilii. Działań tego typu było jednak znacznie więcej w dziejach. Motywowały je czynniki ekonomiczne oraz polityczne. Nieraz transfer bywał fragmentem szerzej rozumianego projektu narodowego; odgrywał też istotną rolę w kształtowaniu narodowej symboliki. Projekt nowej stolicy miewał nieraz cechy utopijnego miasta idealnego, jakim z natury rzeczy nie mogła się stać.

Słowa kluczowe: stolice  projekt modernizacyjny  Ankara  Brasilia  Astana  projekt miasta idealnego  


Looking for new localizations of capital cities

During centuries, capital cities of many countries were moved to new locations, either as a result of economic or political processes or of a specific national project. The best known examples of the phenomenon are Ankara and Brasilia, but one might quote many others too. Frequently, the new capital was expected to become an ideal city, a kind of a paradise - which was a utopian dream, because a city is a man-made project and therefore never perfect.

Słowa kluczowe: capital cities  modernization project  Ankara  Brasilia  Astana  an "€ideal"€ city  


Afiliacja:

Marcin Kula: Uniwersytet Warszawski, Wydział Historyczny, Instytut Historyczny, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa, Polska; Akademia Leona Koźmińskiego, Katedra Nauk Społecznych, Jagiellońska 57, 03-301 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ryszard Rózga Luter
Wyzwania i szanse gospodarki w sieci cyfrowej. Dystrykt Federalny w Meksyku w kontekście mteropolitalnym i megalopolitalnym

Wyzwania i szanse gospodarki w sieci cyfrowej. Dystrykt Federalny w Meksyku w kontekście mteropolitalnym i megalopolitalnym

Celem tej pracy jest analiza rozwoju miasta Meksyk tak w kontekście szerszym, makroregionalnym, jak i w węższym, metropolitalnym. Nie starając się formułować przedwczesnych wniosków, można powiedzieć, że zarówno metropolia, jak i megalopolia miasta Meksyk wystawione są na działanie procesów wspólnych dla tego typu miast: rozrost terytorialny, zmiany struktury ekonomicznej, społeczno-demograficznej itd. Musimy też dodać, że wystąpienie lub, jak chcą niektórzy, przyśpieszenie procesu globalizacji doprowadziło do pojawienia się nowych zjawisk. Jak zwykle nowe procesy stwarzają zarówno wyzwania, jak i szanse. Niniejsza praca jest próbą identyfikacji i, jeśli to możliwe, analizy tych wyzwań i szans, przed którymi stoi miasto Meksyk.


Challenges and opportunities of the digital network economy: Federal District and its metropolitan and megalopolitan contexts

The aim of this work is to analyze urban development of Mexico City in its broader, macro-regional context which also describes the term megalopolis, and in its narrower, metropolitan sense. Without attempting to reach premature conclusions, we can say that a metropolis like Mexico City is exposed to processes typical of such cities: more and more extensive land use, changes in economic, social and demographic structures, etc. What is more, like other emerging or accelerating processes, also globalization had an important impact on cities, resulting in both positive and negative changes. This work is an attempt to identify and, if possible, to analyze some of these changes in Mexico City.


Afiliacja:

Ryszard Rózga Luter: Universidad Autonoma Metropolitana Unidad Xochimilco, miasto Meksyk i Universidad Autonoma del Estado de Mexico, Toluka, Meksyk

Pobierz w wersji PDF: PDF

Agnieszka Olechnicka, Adam Płoszaj, Katarzyna Wojnar
Strategie przodujących uczelni wobec nowych uwarunkowań i funkcji szkół wyższych

Strategie przodujących uczelni wobec nowych uwarunkowań i funkcji szkół wyższych

W wyniku nałożenia się wielu czynników uwarunkowania funkcjonowania szkół wyższych w ostatnich dekadach uległy znaczącej zmianie. Procesy globalizacji i internacjonalizacji, czynniki związane z gospodarką i demografią oraz rosnąca konkurencja uczelni powodują, że instytucje te zaczynają pełnić więcej funkcji, zmieniają swoją strukturę i charakter. Czołowe światowe uczelnie odpowiadają na zmieniający się kontekst, tworząc nowe rozwiązania strategiczne, które mają na celu utrzymanie i wzmocnienie ich wysokiej pozycji w światowych rankingach. Część rozwiązań ma charakter uniwersalny, a niektóre są specyficzne dla poszczególnych typów uczelni. Celem artykułu jest identyfikacja najnowszych trendów w zarządzaniu strategicznym stosowanym przez władze czołowych szkół wyższych i omówienie poszczególnych rozwiązań na konkretnych przykładach.

Słowa kluczowe: strategia  rankingi uczelni wyższych  strategiczne plany uniwersytetów  ewolucja systemów szkolnictwa wyższego  modele szkolnictwa wyższego  


Strategies of top universities as a response to new conditions and functions of academic institutions

As a result of interaction of many factors, the conditions of academic institutions have changed significantly over the last decades. Globalization and internationalization, demographic and economic challenges, as well as growing international competition between universities causes these institutions to take up new functions, restructure and change their character. Top universities respond to the changing context by developing new strategic solutions aiming at sustaining and strengthening their high position in international rankings. Some of the strategic solutions are similar for most universities, but some are unique and specific. The aim of this article is to identify latest trends in strategic management of top universities and present selected case studies to illustrate the most interesting solutions.

Słowa kluczowe: strategy  university rankings  university strategic plans  indicators in higher education  evolution of higher education systems  models in higher education  


Afiliacja:

Agnieszka Olechnicka: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.olechnicka@uw.edu.pl

Adam Płoszaj:Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.ploszaj@uw.edu.pl

Katarzyna Wojnar: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; k.wojnar@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Ewelina Skowron
Koncepcje stymulowania rozwoju regionu pogórniczego - Zagłębie Ruhry w Niemczech

Koncepcje stymulowania rozwoju regionu pogórniczego - Zagłębie Ruhry w Niemczech

W artykule opisano proces i koncepcje rozwoju regionalnego, które stosowano w trwającej 40 lat transformacji gospodarczej Zagłębia Ruhry w Niemczech. Zawarty w pierwszej części opracowania zarys sytuacji społeczno-ekonomicznej podaje informacje o przyczynach gruntownych przemian w omawianym regionie. Opisane w dalszej kolejności koncepcje rozwoju Zagłębia Ruhry pokazują szeroki zakres możliwych do zastosowania wariantów na restrukturyzowanych terenach górniczych. Podsumowaniem tej części opracowania są zaprezentowane efekty wdrożenia stosowanych technik rozwoju w badanym regionie. W ostatnim rozdziale ujęto w zarysie problematykę obowiązującej strategii rozwoju dla Zagłębia Ruhry.


The conceptions of stimulation of a former mining region - the Ruhr Region in Germany

The author of the paper describes the process and conceptions of regional development which have been used in the past 40 years of the economic transformation in the Ruhr Region in Germany. The article describes the socio-economic situation and explains the need for transformation in the region. It also presents a wide range of possible solutions for restructured mining regions and discusses the effects of implementation of the development methods used in the Ruhr Region. Finally, it describes the main points of the current strategy of development for the Ruhr Region. The data presented in the paper have been collected and developed thanks to a scholarship at the University of Duisburg-Essen, financed by The Foundation of Polish-German Cooperation.


Afiliacja:

Ewelina Skowron: Politechnika Częstochowska, Wydział Zarządzania, ul. Armii Krajowej 19 B 42-200 Częstochowa, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Aleksandra Gaweł
Struktura sektora przedsiębiorstw w województwach jako czynnik wpływający na tworzenie i upadek firm

Struktura sektora przedsiębiorstw w województwach jako czynnik wpływający na tworzenie i upadek firm

Celem artykułu jest określenie wpływu struktury sektora przedsiębiorstw w poszczególnych województwach na tworzenie nowych firm i upadek istniejących. Struktura ta decyduje o poziomie koncentracji lub rozproszenia przedsiębiorstw jako barierach wyjścia z rynku. W szczególności przedmiotem badań było oddziaływanie takich elementów struktury sektora przedsiębiorstw jak stopień nasycenia gospodarki regionu przedsiębiorstwami, udział mikroprzedsiębiorstw, małych, średnich i dużych firm w liczbie aktywnych przedsiębiorstw. Na podstawie estymacji panelowej dla województw Polski w latach 2003-2008 stwierdzono, że udziały dużych firm i mikroprzedsiębiorstw obniżają stopę tworzenia i upadku firm, natomiast udział małych firm w regionie sprzyja zarówno powstawaniu nowych, jak i zamykaniu istniejących.

Słowa kluczowe: tworzenie przedsiębiorstw  upadek przedsiębiorstw  struktura przedsiębiorstw  


The structure of the enterprise sector in voivodeships as a factor contributing to company creation and bankruptcy

The aim of the paper is to determine what influence the entrepreneurial structure of a voivodeship on the creation of new companies and the bankruptcy of existing firms, and to study the extent to which concentration or dispersal of companies constitute entry or exit barriers. In particular, the article describes the impact of such element as: the level of enterprise saturation in regional economy or the proportion of micro, small, medium and large companies among active firms. On the basis of panel estimation for Polish voivodeships in the years 2003-2008 it was established that the presence of large and micro companies reduces the rate of creation and bankruptcy of businesses, while small firms contribute to the emergence of new enterprises and closing of existing ones.

Słowa kluczowe: creation of enterprises  death of enterprises  structure of enterprises  


Afiliacja:

Aleksandra Gaweł: Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, Katedra Mikroekonomii, Al. Niepodległości 10, 61-875 Poznań, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Aleksandra Łuczak, Feliks Wysocki
Programowanie rozwoju w gminie wiejskiej z wykorzystaniem rozmytego analitycznego procesu hierarchicznego

Programowanie rozwoju w gminie wiejskiej z wykorzystaniem rozmytego analitycznego procesu hierarchicznego

W pracy zastosowano rozmyty proces hierarchiczny do oceny ważności celów i zadań strategicznych w gminie wiejskiej Babiak. Procedura polega na budowie hierarchicznego schematu decyzyjnego składającego się z celu głównego, celów podrzędnych i zadań strategicznych oraz wykorzystaniu opinii ekspertów (radnych) na temat stanu i możliwości rozwojowych gminy. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono, że najważniejsze dla rozwoju gminy są zadania związane z rozbudową dróg gminnych, budową sieci kanalizacyjnej, także z rozwojem agroturystyki i turystyki oraz pozyskiwaniem funduszy strukturalnych Unii Europejskiej i środków pozabudżetowych na rozwój gminy.

Słowa kluczowe: programowanie rozwoju  rozmyty analityczny proces hierarchiczny (FAHP)  


Using the fuzzy analytic hierarchic process to evaluate goals and strategic activities in rural communes

In this paper, we apply the fuzzy hierarchic process to evaluate the goals and strategic activities of the rural commune of Babiak. The procedure consists in building a hierarchic decision schema with a main goal, subordinate goals, and strategic activities, and using experts´ (councillors´) opinions on the state and the developmental possibilities of their commune. Our study indicates that the development of a commune depends mainly on communal roads and sewage system construction, the development of agro-tourism and tourism, and securing EU structural funds and non-budgetary funds for the commune´s development.

Słowa kluczowe: programming of development  fuzzy analytic hierarchy process (FAHP)  


Afiliacja:

Aleksandra Łuczak: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Wydział Ekonomiczno-Społeczny, Katedra Finansów i Rachunkowości, Zakład Metod Ilościowych i Finansów, ul. Wojska Polskiego 28, 60-637 Poznań, Polska Feliks Wysocki: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Wydział Ekonomiczno-Społeczny, Katedra Finansów i Rachunkowości, Zakład Metod Ilościowych i Finansów, ul. Wojska Polskiego 28, 60-637 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej J. Nowak
Lidia Mierzejewska, 2010, Rozwój zrównoważony miasta. Zagadnienia poznawcze i praktyczne, Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Adama Mickiewicza, 415 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jolanta Kluba
Brygida Solga (red.), 2009, Zmieniająca się rola migracji w rozwoju regionalnym, Opole: Instytut Śląski, 208 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(44)/2011
Maria Halamska
Transformacja wsi 1989-2009: Zmienny rytm modernizacji

Transformacja wsi 1989-2009: Zmienny rytm modernizacji

W szkicu autorka wykazuje, że w długiej perspektywie czasowej na polskiej wsi, podobnie jak w Europie Zachodniej oraz Środkowej, zachodzą cztery wielkie procesy zmieniające jej oblicze: deruralizacja, dezagraryzacja, kształtowanie się nowego modelu rolnictwa (pezantyzacja/depezantyzacja) oraz restratyfikacja. Kształtują one nowe miejsce wsi w społeczeństwie, nowe miejsce rolnictwa w społeczeństwie i gospodarce oraz nową strukturę wsi jako subsystemu społecznego. Zmiany były obserwowane w całym analizowanym dwudziestoleciu, choć w krótszych odcinkach czasu przebiegały w różnym tempie. Trzy z nich - deruralizacja, dezagraryzacja i restratyfikacja są kontynuacją procesów, które zachodziły już przed 1989 r. Występują one powszechnie zarówno w Europie Zachodniej, jak i Środkowo-Wschodniej. Pewną oryginalność można natomiast odnotować w tworzeniu się nowego modelu agrarnego, dostosowania postkomunistycznych struktur produkcyjnych rolnictwa do gospodarki rynkowej.

Słowa kluczowe: wieś  transformacja  deruralizacja  dezagraryzacja  restratyfi kacja  nowy model agrarny  


The Polish countryside in the process of transformation 1989-2009: A differing pace of modernization

The author of this essay argues that, in a longer time perspective, four major processes have been taking place in the countryside and changing its character in Polish as well as in other countries in Western and Central Europe: de-ruralization, de-agrarianization, development of a new model of agriculture (peasantization/de-peasantization) and re-stratification. These processes are affecting 1) the place of the countryside in society, 2) the place of agriculture in society and in national economy, 3) the structure of the countryside as a social subsystem. These changes have been taking place throughout the last two decades, albeit with different speed in different time periods. Three of them, de-ruralization, de-agrarianization and re-stratification, are continuations of processes which took place before 1989. Their dynamics does not differ from that in Western and Central-Eastern Europe. The fourth, more original process can also be detected in the development of a new agrarian model: the adjustment of the post-communist structure of agricultural production to the market economy.

Słowa kluczowe: countryside  transformation  de-ruralization  de-agrarianization  re-stratification  new agrarian model.  


Afiliacja:

Maria Halamska: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.halamska@uw.edu.pl.

Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Studia miejskie - między historią a teorią

Studia miejskie - między historią a teorią

Artykuł przedstawia niektóre metodologiczne problemy studiów miejskich z perspektywy socjologa. Autorzy zajmujący się urban studies bądź tworzą teorie funkcjonowania miast i modelowania ich rozwoju, bądź opisują zmieniającą się miejską rzeczywistość, śledząc jej historię. Do pierwszego nurtu należą mniej lub bardziej sformalizowane prace, m.in. Louisa Wirtha, Richarda Floridy, czy zmatematyzowana koncepcja fizyków Geoffreya Westa i Louisa Bettencourta. Drugi nurt reprezentują Max Weber, Fernand Braudel i wielu innych. Autor, nie negując pewnych pożytków pierwszego nurtu, uważa jednak, że podejście historyczno-opisowe znacznie lepiej, przynajmniej na razie, wyjaśnia procesy związane z rozwojem miast.

Słowa kluczowe: studia miejskie  metodologia  teoria  historia  


Urban Studies: Between history and theory

This article presents, from a sociological perspective, selected methodological issues concerning urban studies. The authors of such studies either create theories of a city"€™s rise and fall or describe a changing urban reality, investigating the history of cities. Examples of the first approach are the more or less formalized works of Louis Wirth or Richard Florida, as well as Geoffrey West"€™s and Louis Bettencourt"€™s quantitative concept.. The second type of studies is represented by Max Weber, Fernand Braudel and others. The author, although he is not denying the merits of the first approach, claims that the descriptive-historical perspective has so far been more useful in explaining the process of urban development.

Słowa kluczowe: urban studies  methodology  theory  history  


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Dorota Węziak-Białowolska
Ocena kapitału ludzkiego oraz jego zróżnicowanie demograficzne, społeczne i ekonomiczne w Polsce i województwie podkarpackim - analiza porównawcza

Ocena kapitału ludzkiego oraz jego zróżnicowanie demograficzne, społeczne i ekonomiczne w Polsce i województwie podkarpackim - analiza porównawcza

W artykule przedstawiono wyniki analiz przeprowadzonych w celu oceny zróżnicowania kapitału ludzkiego w Polsce i województwie podkarpackim według cech demograficznych, społecznych i ekonomicznych. Analizy porównawcze prowadzono, wykorzystując autorski syntetyczny wskaźnik kapitału ludzkiego. Do konstrukcji wskaźnika oraz oceny jego trafności i rzetelności zastosowano metody eksploracyjnej i konfirmacyjnej analizy czynnikowej oraz analizy głównych składowych dla zmiennych kategorialnych. Do analiz wykorzystano dane z badania Diagnoza społeczna 2009. Uzyskane wyniki pokazały, że w 2009 r. województwo podkarpackie charakteryzowało się nieznacznie wyższym poziomem kapitału ludzkiego niż średnia dla całego kraju, ale równocześnie większym zróżnicowaniem jego poziomu między wyróżnionymi grupami ludności niż obserwowane w skali kraju.

Słowa kluczowe: kapitał ludzki w Polsce  województwo podkarpackie  konstrukcja wskaźnika  pomiar  


The human capital of different socio-economic groups in Poland and in the Podkarpackie Voivodeship

In the article, the authors present the distribution of human capital in Poland in general and in the Podkarpackie Voivodeship in particular with respect to demographic and socio-economic characteristics. In the analyses, they applied a composite indicator of human capital. In order to construct, validate and test the reliability of the indicator, its authors carried out an exploratory and confirmatory factor analysis and a principal component analysis for categorical variables. They used data from the Social Diagnosis 2009. The results show that human capital in the Podkarpackie Voivodeship was slightly higher than the average for Poland, but more dispersed according to selected demographic and socio-economic characteristics than in the whole country.

Słowa kluczowe: human capital in Poland  Podkarpackie Voivodeship  indicator construction  measurement  


Afiliacja:

Dorota Węziak-Białowolska: Szkoła Główna Handlowa, Instytut Statystyki i Demografii, al. Niepodległości 162, 02-554 Warszawa, Polska; dorota.weziak@sgh.waw.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Robert Pyka
Lokalne gouvernance jako przejaw dehierarchizacji procesów decyzyjnych oraz nowa forma dialogu społecznego

Lokalne gouvernance jako przejaw dehierarchizacji procesów decyzyjnych oraz nowa forma dialogu społecznego

Paradygmat analizy rzeczywistości i zarządzania nią oparty na pionowych strukturach hierarchicznych jest właściwy dla sytuacji koncentracji zasobów w rękach nielicznych aktorów społecznych. Obecnie wydaje się on w odwrocie. Pierwszym naukowym diagnozom opisywanej sytuacji towarzyszyła konstatacja chaosu i nierządności, lecz stopniowo wypracowano podejścia, które pozwalają penetrować założone systemy i panować nad nimi. Niezwykle wartościowe heurystycznie okazało się pojęcie governance, rozumiane jako wielopłaszczyznowy, sieciowy proces angażujący aktorów o różnym statusie i zasobach, którego wynik stanowi konsens osiągany w interakcyjnej grze partnerów. Francja stanowi doskonały przykład występowania takiego właśnie zjawiska. Opisywane procesy przebiegają przede wszystkim na obszarach metropolitalnych, które wytwarzają własne, niezwykle złożone systemy władzy.

Słowa kluczowe: governance  gouvernance  współrządzenie  metropolitalne gouvernance  miejski system władzy  zarządzanie lokalne  metropolie  aglomeracje  globalizacja  


Local governance as an example of de-hierarchization of the decision-making process and a new form of social dialogue

The paradigm of analysis of the reality and its management, based on vertical hierarchic structures, cannot be used to characterize situations of resources concentration in the hands of many social actors. Nowadays, the paradigm seems to be less popular. First scientific diagnoses of the described situations seemed to prove their chaotic and ungovernable character, but they were gradually replaced with approaches which allowed to penetrate and govern composed systems. The notion of "€˜governance"€™ (i.e. a multi-layered network process whose participants have different statuses and resources, and which results in a consensus achieved in an interactive play of all partners) has a high heuristic value. France is a perfect illustration of this phenomenon. The process can be observed especially in metropolitan areas that create their own compounded authority systems.

Słowa kluczowe: governance  metropolitan governance  urban authorities  local management  metropolis  agglomeration  globalization  


Afiliacja:

Robert Pyka: Uniwersytet Śląski w Katowicach, Instytut Socjologii, Zakład Socjologii Polityki, ul. Bankowa 11, 40-007 Katowice, Polska; robert.pyka@us.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Monika Mularska-Kucharek
Zaufanie jako fundament życia społecznego na przykładzie badań w województwie łódzkim

Zaufanie jako fundament życia społecznego na przykładzie badań w województwie łódzkim

Przedmiotem rozważań w artykule jest zaufanie społeczne badane w trzech wymiarach: wertykalnym (do różnego rodzaju instytucji) oraz dwóch horyzontalnych - prywatnym i uogólnionym. Głównym celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie o poziom zaufania społecznego dorosłych mieszkańców gmin województwa łódzkiego i Łodzi. Analiza dotyczy diagnozy zaufania społecznego badanych zbiorowości oraz ustalenia korelatów trzeciego z wyżej wymienionych rodzajów zaufania, czyli uogólnionego zaufania okazywanego innym ludziom.

Słowa kluczowe: zaufanie społeczne  zaufanie publiczne  zaufanie prywatne  województwo łódzkie  


Trust - A fundamental component of social life. A study of the Lodz Voivodeship

The authors of the article test social trust in three dimensions: one vertical (trust in various types of institutions) and two horizontal - a private and a generalized one. Their main purpose is to study the level of social trust of the adult residents of rural communities of the Lodz region and the residents of the city of Lodz. They aim to diagnose social trust of the communities and to determine the correlates of the third type of trust, defined as generalized trust manifested in contacts with other people.

Słowa kluczowe: social trust  vertical trust  horizontal trust  Lodz voivodeship  


Afiliacja:

Monika Mularska-Kucharek: Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk Geograficznych, ul. Narutowicza 88, 90-139 Łódź, Polska; monikamularska@o2.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Paweł Tomaszewski, Janusz Zaleski, Marek Zembaty
Oczekiwane efekty realizacji polityki spójności Unii Europejskiej na poziomie regionalnym w Polsce

Oczekiwane efekty realizacji polityki spójności Unii Europejskiej na poziomie regionalnym w Polsce

W artykule przedstawiono wyniki analiz dotyczących wpływu Narodowego Planu Rozwoju na lata 2004-2006 (NPR) i Narodowych Strategicznych Ram Odniesienia 2007-2013 (NSRO) na procesy dywergencji/konwergencji zachodzące wewnątrz kraju oraz pomiędzy polskimi regionami a średnią unijną mierzone wskaźnikami PKB per capita. Do ich przeprowadzenia wykorzystano symulacje przy użyciu 16 regionalnych modeli HERMIN, a także dane i prognozy dotyczące wielkości transferów w ramach NPR i NSRO, które opracowało Ministerstwo Rozwoju Regionalnego. Zastosowanie modeli HERMIN umożliwiło prognozę kształtowania się wskaźników makroekonomicznych - PKB na mieszkańca (w PPS) odniesionego do średniej unijnej oraz PKB na mieszkańca odniesionego do średniej krajowej do 2020 r. Otrzymane wyniki wskazują, że realizacja NPR i NSRO przyspiesza proces konwergencji pomiędzy polskimi regionami a średnią UE, jak również opóźnia proces dywergencji wewnątrz kraju.

Słowa kluczowe: modelowanie makroekonomiczne regionów  polityka regionalna  polityka spójności UE  


The expected effects of the EU cohesion policy on the regional level in Poland

The article presents the results of the analysis of the impact of the National Development Plan (NDP) 2004-2006 and the National Strategic Reference Framework (NSRF) 2007-2013 on divergence/convergence processes taking place in Poland as well as between its regions and the EU average, measured as GDP per capita in PPS. The analysis was made using simulation results received by applying 16 regional HERMIN models and data as well as forecasts concerning NDP and NSRF transfers prepared by the Ministry of Regional Development of the Republic of Poland. The application of HERMIN models allowed the authors to make forecasts regarding the following macroeconomic indicators: GDP per capita (in PPS) in relation to the EU average and to the national average by 2020. The results indicate that NDP and NSRF implementation can accelerate the convergence process between the Polish regions and the EU average and slow down the weak divergence process within the country.

Słowa kluczowe: regional macro-modelling  regional policy  EU cohesion policy  


Afiliacja:

Paweł Tomaszewski: Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, ul. Karmelkowa 29, 52-437 Wrocław, Polska; ptm@warr.pl

Janusz Zaleski: Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, ul. Karmelkowa 29, 52-437 Wrocław, Polska; Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Warszawa, Polska; janusz.zaleski@warr.pl

Marek Zembaty: Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, ul. Karmelkowa 29, 52-437 Wrocław, Polska; mzm@warr.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Skica, Andrzej Kiebała, Tomasz Wołowiec
Stymulowanie lokalnej konkurencyjności gmin na przykładzie podatku od środków transportowych

Stymulowanie lokalnej konkurencyjności gmin na przykładzie podatku od środków transportowych

Ulgi i zwolnienia w podatkach lokalnych są tematem niezwykle chętnie podejmowanym przez media, choć często obiegowe opinie o ogromnej stymulacyjnej roli redukcji stawek nie są oparte na żadnych badaniach. W artykule autorzy zajmują się wpływem decyzji władz lokalnych o redukcji stawek podatku od środków transportowych na lokalizację podmiotów nim opodatkowanych w obrębie granic administracyjnych jednostki realizującej taką strategię. Nie jest wskazane badanie wyłącznie relacji wysokości stawki podatkowej do liczby zarejestrowanych płatników podatku od środków transportowych. Lokalizacja na terenie gminy nowych płatników tego podatku wpływa także pośrednio na dochody z podatków od nieruchomości, dochodowego od osób prawnych i ewentualnie dochodowego od osób fizycznych. Dlatego w opracowaniu zastosowano wielowątkowe podejście do badania następstw decyzji władz lokalnych o zmianach w podatku od środków transportowych.

Słowa kluczowe: ulgi i zwolnienia podatkowe  stawki podatkowe  konkurencyjność gminy  lokalna polityka podatkowa  strategia podatkowa  


Stimulating local competitiveness of communities: The case of the tax on means of transport

Discounts and rebates in local taxation are a very media-friendly topic, yet the opinions on the stimulating function of taxation are not supported by meaningful research. The article presents the impact of local governments decisions regarding reductions in the tax on means of transport on the location of entities subject to such a tax within the community. The article has a multi-dimensional character, as it is impossible to limit oneself to researching a simplistic relation between tax rates and the number of registered payers of the tax. One must consider additional factors, e.g. the location of new tax payers within a community will also indirectly impact estate taxes, CIT revenues, even the additional revenues from the personal income tax paid by employees. Therefore, it is vital to approach the consequences of local government decisions relating to changes in transport taxation multi-dimensionally.

Słowa kluczowe: discount and tax rebates  tax rates  a community s competitiveness  local tax policy  taxation strategy  


Afiliacja:

Tomasz Skica: Katedra Makroekonomii, Instytut Badań i Analiz Finansowych Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, ul. Sucharskiego 2, 35-225 Rzeszów, Polska; tskica@wsiz.rzeszow.pl

Andrzej Kiebała: Katedra Prawa Wyższej Szkoły Informatyki i Zarządzania w Rzeszowie, ul. Sucharskiego 2, 35-225 Rzeszów, Polska; akiebala@wsiz.rzeszow.pl

Tomasz Wołowiec: Zakład Ekonomii Wyższej Szkoły Biznesu – National-Luis University w Nowym Sączu, ul. Zielona 27, 33-300 Nowy Sącz, Polska; wolowiectomek@gmail.com

Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Wendelin Strubelt (red.), 2010, Der gebändigte Raum. Bilder und Texte zur Raumnutzung in Deutschland, fot. Jürgen Hohmuth, Bonn, Tübingen: Wasmuth Verlag, 210 s. (recenzja)

Afiliacja:

Roman Szul: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa); r.szul@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej J. Nowak
Jan Maciej Chmielewski, Grzegorz Węcławowicz (red.), 2010, Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego a miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego, Biuletyn Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN, z. 245 (recenzja)
Warszawa: KPZK PAN, 128 s.

Pobierz w wersji PDF: PDF

Urszula Małyszka
Wiesław Musiał (red.), 2010, Czynniki rozwoju obszarów wiejskich w gospodarce opartej na wiedzy, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Rolniczego, 267 s. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(45)/2011
Janusz Hryniewicz
Imigracja i wielokulturowość w warunkach dużego dystansu kulturowego

Imigracja i wielokulturowość w warunkach dużego dystansu kulturowego

Wielokulturowość to polityka społeczna, która polega na neutralności kulturowej państwa. W Zachodniej Europie powstały duże środowiska imigrantów wywodzących się z pozaeuropejskich kultur. Państwa Starego Kontynentu zareagowały na to wprowadzeniem polityki wielokulturowości. Jednak wiele zachowań emigrantów godziło w prawa człowieka, choć równocześnie odpowiadało wymogom wielokulturowości. Z powodu dużego dystansu kulturowego między społeczeństwami europejskimi a imigranckimi integracja przybyszów okazała się trudniejsza, niż oczekiwano. Współcześnie obserwujemy kontestację polityki wielokulturowości, ale nie jej odrzucenie. Nowa polityka społeczna powinna sprzyjać adaptacji imigrantów do politycznych i ekonomicznych instytucji, a przy tym uwzględniać kluczową wartość, jaką są prawa człowieka.

Słowa kluczowe: wielokulturowość  imigranci  dystans kulturowy  prawa człowieka  


Immigration and multiculturalism in a situation of great cultural distance

Multiculturalism is a kind of social policy that depends on cultural neutrality of the state. Huge communities of immigrants of non-European cultures arose in Western Europe. In response to this phenomenon, European states initiated a multicultural social policy. In effect, many behaviours of immigrants turned out to be at variance with human rights, but consistent with multiculturalism. Great cultural distance between European societies and immigrants caused more serious problems with integration than had been expected. Nowadays, we can observe a contestation, but not abandonment, of the multicultural policy, accompanied by anti-immigrant sentiments. A new social policy ought to facilitate the adaptation of immigrants in economic and politic institutions, and to respect human rights as a key value.

Słowa kluczowe: multiculturalism  immigrants  cultural distance  human rights  


Afiliacja:

Janusz Hryniewicz: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; hrynie@poczta.onet.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Rak, Małgorzata Pstrocka-Rak
Wieżowce w winnicach. Cykl życiowy nadmorskiej destynacji turystycznej na przykładzie Benidormu

Wieżowce w winnicach. Cykl życiowy nadmorskiej destynacji turystycznej na przykładzie Benidormu

Autorzy przetestowali model cyklu życiowego destynacji turystycznej Richarda Butlera na jednym z najważniejszych ośrodków turystyki wypoczynkowej Hiszpanii - Benidormie. Wyróżnia się on dużym stopniem przekształcenia krajobrazu - jest to największe skupisko wieżowców w Europie. Na podstawie historycznej analizy rozwoju ośrodka od XIV do XXI w. i źródeł ikonograficznych (fotografii) zidentyfikowano kolejne fazy cyklu, a także określono cechy popytu i podaży, zasób infrastrukturalny, stopień przekształcenia krajobrazu i priorytety zarządzania. Szczególny nacisk położono na omówienie procesu reorientacyjnego (restrukturyzacyjnego), a następnie oceniono jego skuteczność na podstawie analizy danych statystycznych. Rozpatrzono przypadek Benidormu na tle porównawczym 10 nadmorskich destynacji drugiej generacji z różnych regionów świata. Ponadto zaproponowano syntetyczny, uogólniony model rozwoju sfery turystycznej w uwzględnionych miejscowościach.

Słowa kluczowe: Benidorm  TALC  cykl życiowy  kurort nadmorski  turystyka masowa  


Skyscrapers in vineyards. The life cycle of a second generation seaside resort - the case of Benidorm

The main aim of the article is to test Richard Butler"€™s model of tourist destination lifecycle in relation to Benidorm - one of the most important Spanish seaside resorts. Benidorm is an example of extreme changes in the landscape caused by a large number of skyscrapers. The analysis of Benidorm"€™s history from 14th to 16th century and its photographs allowed us to identify phases of this resort"€™s cycle. Supply and demanded features, infrastructure, the degree of landscape change and management priorities were also taken into consideration. Particular attention was paid to the reorientation stage. Using statistical data, the authors verified how effective the reorientation of Benidorm"€™s tourism economy was. Moreover, in order to show a wide background of the issues discussed, the main characteristics of development stages of mass tourism were presented (based on ten examples of second generation seaside resorts).

Słowa kluczowe: Benidorm  TALC  life cycle  seaside resort  mass tourism  


Afiliacja:

Grzegorz Rak: Politechnika Opolska, Instytut Turystyki i Rekreacji, ul. Prószkowska 76, 45-758 Opole, Polska; g.rak@po.opole.pl

Małgorzata Pstrocka-Rak: Akademia Wychowania Fizycznego, Katedra Turystyki, al. I.J. Paderewskiego 35, 51-612 Wrocław, Polska; malgorzata.pstrocka-rak@auf.wroc.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF