KWARTALNIK NAUKOWY
Logo SRIL
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
SRiL in English



Adres Redakcji:
Kwartalnik naukowy "Studia Regionalne i Lokalne"
Uniwersytet Warszawski
Centrum Europejskich Studiów
Regionalnych i Lokalnych (EUROREG)
Krakowskie Przedmieście 30
00-927 Warszawa
e-mail: sril.euroreg@uw.edu.pl
www: www.studreg.uw.edu.pl
 
 ISSN: 1509-4995
 Wersją pierwotną czasopisma jest wersja papierowa.
 
http://www.euroreg.uw.edu.pl/ http://www.rsa.euroreg.uw.edu.pl http://scholar.com.pl/sklep.php
archiwum
ROCZNIKI:   2000   2001   2002   2003   2004   2005   2006   2007   2008   2009   2010   2011   2012   2013   2014   2015   2016   2017

Wyniki wyszukiwania dla frazy: "miasto"
 
Numer: 1(1)/2000
Danuta Kochanowska, Mieczysław Kochanowski
Polskie miasta w procesie globalizacji

Polskie miasta w procesie globalizacji

Miasto europejskie zmienia się dziś zasadniczo. Obecne zmiany jakościowe poprzedziła w nim ewolucja form i metod gospodarowania przestrzenią . Dla miast polskich charakterystyczny jest stan permanentnej rewolucji. Zasadniczym niedostatkiem jest brak świadomości tego, jaka wartość kryje się w przestrzeni miasta. W Polsce brakuje nowoczesnego poczucia wartości przestrzeni, w takiej postaci, jaka jest właściwa europejskim krajom rozwiniętym. Inne, nie mniej istotne różnice to powierzchowność i doraźność charakteryzująca system planowania i gospodarki przestrzennej. Jakość przestrzeni miasta jest kwestią w dużej mierze zależną od sposobu gospodarowania miastem. Niestety, świadomość roli i zadańw tym zakresie nie jest w polskich samorządach powszechna. Nie ma np. tradycji przedsięwzięć publiczno-prywatnych. Globalizacja w polskich miastach nie rysuje się więc jako proces bezpieczny. Oznacza ona dziś głównie wzmożony napływ nie najlepszych wzorów "urządzania miasta". Nasze miasta mogą stać się obszarem intensywnej ekspansji kapitału o charakterze spekulacyjnym, usiłującego, przy minimalnych nakładach, osiągnąć szybkie zyski, m.in. kosztem potencjalnej degradacji miast. Stawką jest tożsamość miast polskich jako miast europejskich.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Stefan Krätke
Czy Berlin zmierza ku metropolii globalnej?

Czy Berlin zmierza ku metropolii globalnej?

W niniejszym artykule krytycznie oceniona została rozpowszechniona wizja Berlina jako tworzącej się "metropolii usług". Wnioski oparto na analizie sektorowych trendów i profilów specjalizacji czterech niemieckich metropolii regionalnych. Zwrócono również uwagę, że przy analizie porównawczej regionów miejskich niezbędne jest uwzględnianie zróżnicowanej mieszanki podsystemów gospodarczych oraz mnogości profilów specjalizacji. Gospodarka Berlina, w porównaniu z regionami metropolitalnymi Niemiec Zachodnich, jest gospodarką słabą . Tym samym Berlin nie może być określany jako prawdziwe miasto globalne, w znaczeniu strategicznego gospodarczo centrum o międzynarodowych wpływach. Natomiast rozpatrując strukturę społeczną , stwierdzono, że Berlin ma cechy miasta globalnego, gdyż charakteryzuje się międzynarodową strukturą mieszkańców, jak również silnymi podziałami społeczno-przestrzennymi. Z uwagi na pozycję Berlina w rozszerzonej sieci metropolii nowej Europy, miasto znów stało się "centrum jakości" w sferze kultury i wymiany intelektualnej.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(2)/2000
Janusz Hryniewicz
Endo- i egzogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego gmin i regionów

Endo- i egzogeniczne czynniki rozwoju gospodarczego gmin i regionów

Najważniejszymi czynnikami sprawczymi rozwoju gospodarczego są: mobilizacja społeczna, wykształcenie oraz import kulturowy. Poziom rozwoju gospodarczego gmin wykazuje wyraźne zróżnicowanie w przekroju regionalnym i znacznie silniejsze w przekroju miasto-wieś. Obserwacja procesów długiego trwania dowodzi, że w Polsce zawsze lepiej rozwinięte były terytoria zachodnie, współcześnie biegun rozwoju gospodarczego przesuwa się z Wielkopolski w kierunku granicy zachodniej. Do najważniejszych czynników sprawczych regresu gospodarczego wsi należą: relatywnie niższy poziom mobilizacji społecznej i mniej innowacyjny sposób zarządzania. W gminach relatywnie słabiej rozwiniętych gospodarczo głosuje się na partie lewicowe, a w bardziej rozwiniętych - na centroprawicowe. Wyraźną barierą rozwojową wydaje się niski poziom przystosowania do instytucji demokratycznych i umiejętności współdziałania zbiorowego kadr kierowniczych.

Słowa kluczowe: dochody gminne  polityka państwa  mobilizacja społeczna  zasoby edukacyjne  różnice regionalne  


Afiliacja:

Janusz Hryniewicz: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(5)/2001
Piotr Ciechanowski
Berlin - globalna metropolia? Między mitem a rzeczywistością

Berlin - globalna metropolia? Między mitem a rzeczywistością

Berlin, który przed wojną znajdował się w awangardzie europejskich metropolii i stanowił polityczne, gospodarcze i naukowe centrum Niemiec, w okresie zimnej wojny przeżył exodus głównych centrów decyzyjnych świata gospodarki i polityki. Socjalistyczny paradygmat rozwoju wschodniej części miasta i izolacja zachodniej spowodowały deformację jego struktury funkcjonalnej i przestrzennej. Podczas gdy zachodnie metropolie ulegały przekształceniom związanym z postępem naukowym i technologicznym oraz zmianami w międzynarodowym podziale pracy, Berlin stanowił miejsce konfrontacji ideologicznej dwóch wrogich systemów politycznych, która spychała miasto do roli peryferii rozwiniętego świata. Upadek muru i w konsekwencji decyzja o przywróceniu miastu funkcji stolicy zjednoczonych Niemiec ustawiły go w nowej pozycji na mapie miast europejskich. W pozjednoczeniowej euforii wysunięto tezę, że Berlin może w szybkim tempie odzyskać utraconą pozycję i dołączyć do prestiżowego klubu miast "globalnych"€, jakimi są Londyn czy Paryż. Niniejszy artykuł ma na celu zapoznanie czytelników z trwającym już 10 lat procesem integracji niegdyś podzielonej metropolii, poszukującej nowej roli w jednoczącej się Europie.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Lesław Michałowski
Gdańsk w oczach jego młodych mieszkańców - studium miejsca

Gdańsk w oczach jego młodych mieszkańców - studium miejsca

Kluczowym pojęciem, które wiąże niniejszy artykuł w całość, jest miejsce. Z jednej strony to kategoria bardzo ogólna, mieszcząca wiele znaczeń , interpretowana na różne sposoby, z drugiej strony zaś- to coś konkretnego, czego przykładem może być miasto. Wiele jest miast - interesujących jako miejsca -które odgrywają szczególną rolę wżyciu społecznym. Jednym z nich jest Gdańsk - niepowtarzalny fenomen kulturowy, warty socjologicznego oglądu. Przykład tego miasta właściwie służy intencji, aby wykazać żywotność kategorii miejsca w społecznym doświadczeniu.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2-3(6)/2001
Anna Mozer
Język informacyjny wielkiego miasta na przykładzie centrum Warszawy

Język informacyjny wielkiego miasta na przykładzie centrum Warszawy

Miasto przemawia do swoich odbiorców językiem, na który składa się wiele środków, form, ale również wiele różnych kodów. Aby miasto mogło funkcjonować, musi komunikować się ze swoimi użytkownikami i przekazywać im treści, które ułatwią im codzienne poruszanie się w miejskiej przestrzeni. Pierwsza część pracy została poświęcona zmianom, jakie dokonały się w przestrzeni Warszawy w ciągu kilku ostatnich lat. W drugiej natomiast zostało zaprezentowane semantyczne spojrzenie na miasto jako na "przekaz"€, a także omówiony został w sposób teoretyczny język informacyjny miasta, jego funkcje oraz wpływ na przestrzeń i obraz miasta. Ostatnia, najobszerniejsza część przedstawia wizualne środki i formy wyrazu. Omówione w niej zostały napisy, znaki, symbole, reklamy uliczne oraz spontaniczne demonstracje poglądów i opinii przechodniów, jakimi są graffiti i opisane tu "vlepki"€. Za cel niniejszej pracy przyjęłam nie tylko bliższe przyjrzenie się językowi miasta, jego treściom i środkom przekazu, ale przede wszystkim zwrócenie uwagi na to, co mówi o nas samych i naszej egzystencji otaczająca nas przestrzeń miejska oraz jej szata graficzna, której do pewnego stopnia my wszyscy jesteśmy twórcami i która przez swoją ciągłą obecność ma na nas ogromny wpływ.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(8)/2002
Radosław Zenderowski
Stosunki między mieszkańcami miast podzielonych granicą państwową na przykładzie Cieszyna i Czeskiego Cieszyna. Studium socjologiczne

Stosunki między mieszkańcami miast podzielonych granicą państwową na przykładzie Cieszyna i Czeskiego Cieszyna. Studium socjologiczne

W rezultacie wielkich przemian politycznych XIX i XX wieku wiele historycznych społeczności i ich regiony zostały podzielone granicami politycznymi. Cieszyn i śląsk Cieszyński jest tego dobrym przykładem. Podzielone na mocy arbitrażu międzynarodowego w 1920 roku miasto, będące wcześniej typowym środkowoeuropejskim tyglem narodowościowym i kulturowym, skazane zostało na separację i rozwój w ramach dwóch odrębnych porządków państwowych i prawno-administracyjnych. Oba miasta - Cieszyn i nowopowstały ČeskĂ˝ Těšín (Czeski Cieszyn), mimo iż dzieliło je jedynie 20 metrów rzeki Olzy - stopniowo zaczynały żyć własnym życiem. Inne były koncepcje rozwoju miasta, inaczej przebiegały procesy demograficzne. Stan ten trwał, z niewielkimi przerwami na czas polskiej, a następnie niemieckiej okupacji, osiemdziesiąt lat. Był to czas wznoszenia barykad, umacniania swoiście rozumianej niezależności obu miast. Niemniej już wtedy zauważyć można było próby osłabiania nienaturalnego, ideologicznego podziału. Początek lat dziewięćdziesiątych XX wieku to próba zatrzymania niekorzystnej dla obu miast tendencji przez działania mające na celu zintegrowanie podzielonego miasta, regionu i jego społeczności. Lokalnym inicjatywom z obu stron towarzyszyło stopniowe ocieplenie stosunków polsko-czecho-słowackich, jak również coraz bardziej zaawansowany proces integracji europejskiej. Z socjologicznego punktu widzenia interesująca wydaje się być kwestia społecznych konsekwencji istnienia wieloletniego podziału (granicy) oraz jego stopniowego zaniku. Chcąc bliżej przyjrzeć się temu zjawisku, na początku 2001 roku przeprowadzono w Cieszynie i Czeskim Cieszynie badania socjologiczne. Pytania zawarte w kwestionariuszu wywiadu dotyczyły generalnie dwóch obszarów: po pierwsze - przekonań i opinii warunkujących proces integracji (stosunek do mieszkańców drugiego miasta, opinie o obu miastach, znajomość ich najnowszej historii i ocena poszczególnych wydarzeń , wiedza o polsko-czeskich inicjatywach oraz społeczne postulaty zgłaszane pod ich adresem), po drugie - zaangażowania społecznego w działania integracyjne (uczestnictwo w polsko-czeskich przedsięwzięciach, wizyty w drugim mieście, deklarowana chęć zaangażowania się w konkretne przedsięwzięcia w sąsiednim mieście oraz znajomość języka polskiego/czeskiego). Niniejszy artykuł stanowi szczegółowe omówienie wyników przeprowadzonych badań.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(14)/2003
Lesław Michałowski
Turystyka i sposoby promocji miast

Turystyka i sposoby promocji miast

Zasadniczym tematem artykułu jest miejska turystyka, postrzegana jako forma promocji miast - promocji, od której w dużym stopniu zależy ich rozwój. W początkach epoki przemysłowej turystyka skupiała się wokół kurortów nadmorskich i uzdrowisk. Dopiero załamanie się industrialnego paradygmatu rozwoju w krajach zachodnich spowodowało zmiany w turystyce. Podupadające miasta związane niegdyś z przemysłem w celu poprawienia swej sytuacji ekonomicznej zaczęły zmieniać wizerunek. Stawiano w nim na kulturę, ona bowiem jak nigdy dotąd stała się turystycznie atrakcyjna. Artykuł przedstawia różne sposoby promowania miast. Szczególny nacisk został położony na inwestycje w przestrzeń miejską (rewitalizacja, tematyzacja i komercjalizacja przestrzeni miejskich, budowa muzeów i innych obiektów użyteczności publicznej przez wybitnych architektów). Rozwój turystyki w miastach wiąże się też ze zmianami w zachowaniach i preferencjach turystów. Opisane w artykule zjawiska tłumaczą wzrost zainteresowania miastem jako atrakcją turystyczną i podkreślają niezbędność podejmowania wysiłków promocyjnych.


Tourism and the Ways of Cities Promotion

The main focus of the text is the city tourism viewed as a form of city promotion on which the city development depends to a great extent. At the beginning of the industrial age, tourism concentrated around the sea resorts and spas. The first changes in tourism resulted from the decline of the paradigm of the industrial progress in western countries. The decaying cities previously bound up with industry started then to change the image in order to improve their economic situation. The new image pointed out culture in the first place, because culture started being perceived as the tourist attraction. The article presents the different ways of city promotion. The particular stress is placed here upon public space investments - such as revitalization phenomena, theme space and commercialization of urban landscape and constructing the museums and other public use buildings by the outstanding architects. The development of the urban tourism is also closely tied up with the changes in tourists"€™ behaviour and preferences. The phenomena presented in this article explain the increasing interest in the city as the tourist attraction and emphasise the indispensability of the promotion efforts.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Bohdan Jałowiecki
Marika Pirveli, 2002, Miasto gruzińskie w świetle europejskiej i orientalnej koncepcji urbanistycznej, Warszawa: Wydawnictwo Akademickie "Dialog"€, 271 s. (recenzja)

Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(17)/2004
Iwona Sagan
B. Jałowiecki, M.S. Szczepański, 2002, Miasto i przestrzeń w perspektywie socjologicznej, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR, 444 s. (recenzja)

Afiliacja:

Iwona Sagan: Wydział Oceanografii i Geografii, Uniwersytet Gdański (al. Marszałka Piłsudskiego 46, 81-378 Gdynia);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(18)/2004
Elżbieta Michałowska
Konflikt lokalny w Brzezinach i jego społeczne skutki

Konflikt lokalny w Brzezinach i jego społeczne skutki

Artykuł dotyczy konfliktu lokalnego, który powstał w wyniku zaniechania niemal w ostatniej chwili podjęcia decyzji o powołaniu powiatu brzezińskiego. Wywołało to bardzo żywe protesty mieszkańców Brzezin, które miały być siedzibą starostwa. źródłem konfliktu społecznego w Brzezinach, przejawiającego się w gwałtownych, zbiorowych protestach mieszkańców, polegających m.in. na blokowaniu przejazdu przez miasto, było nieutworzenie tam siedziby powiatu. Doprowadziło to do napięć w realizacji przez społeczność lokalną funkcji politycznej i funkcji wykonywania zadań publicznych. Skutkiem tego powstały opozycyjne wobec siebie grupy w łonie społeczności lokalnej. Jedną z nich była władza lokalna i związani z nią ludzie, drugą komitet protestacyjny, a w późniejszym okresie stowarzyszenie "€Teraz Brzeziny"€. Efektem konfliktu lokalnego, zgodnie z jego modelowym ujęciem, jest wzajemne przystosowanie się stron. W Brzezinach proces przystosowania należy rozpatrywać jako przystosowanie pomiędzy stroną rządową a przedstawicielami społeczności lokalnej w formie kompromisu negocjacji prowadzących do rozwiązania problemu. W rezultacie doprowadzono do utworzenia powiatu brzezińskiego, choć nie w takich granicach, jak zakładał projekt pierwotny.


Local Conflict in Brzeziny and Its Social Consequences

The article describes a local conflict which arose when the decision on the establishment of the Brzeziny district (powiat) had been waived at the last moment. This resulted in strong protests of the inhabitants, who hoped that the district authorities would be located in Brzeziny. The conflict impaired the local community´s ability to exercise its political function and to execute public tasks. Two opposed groups emerged in the local community: representatives of the local authority and people connected with them on the one hand, and the protest committee, later the Teraz Brzeziny (Time for Brzeziny) association, on the other. The consequence of this local conflict, taken as a model, is mutual adaptation of both opposing sides. In Brzeziny, the adaptation took the form of a compromise negotiations between the government authorities and local community´s representatives, which brought a solution to the problem. As a result of the compromise, the Brzeziny district has been established, however not within the originally planned boundaries.


Afiliacja:

Elżbieta Michałowska: Uniwersytet Łódzki, Katedra Socjologii Wsi i Miasta, ul. Rewolucji 1905r. nr 41, 90-214 Łódź, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Robert Geisler
Społeczeństwo obywatelskie i demokracja lokalna w Tychach

Społeczeństwo obywatelskie i demokracja lokalna w Tychach

Celem artykułu jest analiza postaw i opinii mieszkańców jednego ze śląskich miast Tych na temat społeczeństwa obywatelskiego oraz demokracji lokalnej. Na podstawie badań socjologicznych przeprowadzonych wiosną 2003 roku oraz reinterpretacji dotychczasowych wyników badań socjologicznych w tym mieście artykuł przedstawia aktywność obywatelską, przejawy świadomości społecznej na temat funkcjonowania społeczności lokalnej w warunkach demokracji i gospodarki wolnorynkowej. Przykład jest o tyle specyficzny, że Tychy w analizach socjologów w okresie realnego socjalizmu stanowiły przykładowe miasto socjalistyczne. W pierwszych latach transformacji ustrojowej podkreślano zdezintegrowany charakter miejskiej społeczności oraz konieczność zbudowania więzi społecznych przekładających się na rozwój gospodarczy. Autora interesuje szczególnie zmiana, jaka dokonuje się w ostatnich latach w tym mieście.


Civil Society and Local Democracy in Tychy

The purpose of this article is to analyse opinions and attitudes of inhabitants of a Silesian town of Tychy toward the civil society and local democracy. Basing on sociological research done in the spring 2003 and reinterpretation of sociological research of the town, the article shows an activity related to and awareness of these issues among the local community in times of democracy and free market economy. The example of Tychy is specific because during the socialist period sociologists emphasised the fact that it was a socialist town. After political transition, scientists and researchers have pointed that urban community has a disintegrated character and that social bonds must be created in order to cope with regional development. The present article is especially focused on changes which have taken place over the past few years in Tychy.


Afiliacja:

Robert Geisler: Uniwersytet Opolski, Instytut Socjologii, ul. Katowicka 89, 45–061 Opole, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(19)/2005
Adam Kowalewski
Przez metropolie do dobrobytu?

Przez metropolie do dobrobytu?

Dyskusje nad problemami metropolii są zdominowane przez gospodarcze aspekty tego problemu i z zasady fascynuje nas obraz kilku bogatych metropolii, zapominamy zaś o kilkudziesięciu wielkich miastach ubogiego "Południa", przy czym wyliczamy korzyści, jakie przynosi metropolia. Literatura fachowa poświęcona tym problemom jest obszerna, wystarczy zajrzeć do spisu źródeł w wyśmienicie udokumentowanej książce Jałowieckiego i Szczepańskiego (2002). Lansuje się pogląd, że metropolizacja to podstawowa droga do wygrywania konkurencji gospodarczej i geopolitycznej, że we współczesnym świecie dopiero miasto globalne daje swoim mieszkańcom pełne szanse sukcesu, dostęp do informacji, usług i dóbr kultury. że jeśli chcemy być nowocześni, to musimy być metropolitalni. Nie kwestionując znanych od dawna ekonomicznych zalet koncentracji usług, rynku zbytu i pracy, informacji i nauki - sądzę, że propaganda metropolii ma wiele słabych punktów. Uważam bowiem, że istnieje zasadnicza sprzeczność pomiędzy teoretycznymi zaletami metropolii a stanem większości wielkich miast świata i że hasło "€przez metropolie do dobrobytu"€ nie jest w pełni prawdziwe.


Through Metropolis to the Prosperity

Debates on urbanization usually present benefits of big cities. We agree that only metropolis offers prospects for economic growth and prosperity. We tend to forget that big cities of the South remain the areas of poverty, joblessness, social alienations and ecological disasters. But already in 2015 population of sixteen cities will be larger than 10 million people and fourteen of them will belong to the poor urban regions. Therefore, the greatest challenge of our century is urbanization of the South, creating a real threat to global social, political and ecological stability. The idea of metropolitan cities is not the answer.


Afiliacja:

Adam Kowalewski: Instytut Rozwoju Miast, ul. Cieszyńska 2, 30-015 Kraków, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Małgorzata Kubiak, Jakub Pietruszewski
O współpracy w metropolii Trójmiasta

O współpracy w metropolii Trójmiasta

Trójmiasto wraz z obszarem otaczającym, podobnie jak inne duże polskie aglomeracje o aspiracjach metropolitalnych ma duże szanse stać się obszarem metropolitalnym o znaczeniu europejskim. W pewnych koncepcjach jest ono zaliczane do grona metropolii europejskich jako ogniwo strefy dynamicznego rozwoju Regionu Morza Bałtyckiego. Istotnym problemem sprawnego funkcjonowania kształtującej się metropolii południowego Bałtyku jest rozwijająca się współpraca oraz konkurencja pomiędzy współtworzącymi ją miastami i gminami. Brak wspólnego działania stanowi niebezpieczeństwo marnotrawienia wysiłków i efektów w dziedzinie planowania przestrzennego, programowania rozwoju regionalnego i funkcjonowania tak złożonego układu osadniczego, jakim jest metropolia. Wyzwaniem dla Gdańska, Gdyni i Sopotu jest dążenie do integracji, przede wszystkim przez tworzenie zintegrowanej gospodarczo przestrzeni metropolitalnej o największej zdolności konkurowania w globalnej gospodarce.


About Cooperation in Tri-City (Gdansk, Gdynia, Sopot) Metropolis

Tri-City, with the suburban area, like other Polish urban centres with metropolitan aspirations, has real chances for becoming metropolitan area of European importance. According to some European concepts, Tri-City is recognized as a member of the group of European metropolises and regarded as a link in the zone of high dynamic development in the Baltic Sea Region. The main problem for the functional efficiency of Tri-City agglomeration is cooperation and competition between cities and municipalities. The lack of common activities can be the reason of efforts and effects to squander in the field of spatial planning, programming of regional development and functioning of the whole settlement system of the metropolitan area. Pursuing the integration of Gdansk, Gdynia and Sopot and thus creating an integrated metropolitan space of the highest ability to compete in the global economy, is a real challenge for the Tri-City.


Afiliacja:

Małgorzata Kubiak: Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Departament Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego, ul. Okopowa 21/27, 80-810 Gdańsk, Polska

Jakub Pietruszewski: Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego, Departament Rozwoju Regionalnego i Przestrzennego, ul. Okopowa 21/27, 80-810 Gdańsk, Polska


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(21)/2005
Elżbieta Kozłowska
Miasto po likwidacji garnizonu

Miasto po likwidacji garnizonu

W ostatnich latach w wyniku rozległego procesu rozbrojenia zamknięto wiele baz wojskowych. Likwidacja garnizonów w regionach uzależnionych od wojskowych pieniędzy, w których mieszkańcy "żyli z wojska i przy wojsku", a jednostka wojskowa stanowiła dla nich często "jedynego pracodawcę", powoduje pojawienie się ogromnego problemu, regiony te bowiem muszą znaleźć sposób, by przezwyciężyć niekorzystną sytuację i wkroczyć na nową drogę rozwoju. Artykuł przedstawia przykłady udanej rekonwersji miast i regionów z Francji, Niemiec i USA oraz prezentuje zalecenia dla polskich gmin powojskowych.


The City after Military Base Closure

As a result of broad demilitarization process, numerous military bases had been locked out in the last years all over the world. In the regions whose economies depended heavily on military orders, and large share of employment was in the army-oriented services, the closure of the military bases had huge negative impact on the economy, as finding new development path showed to be difficult. The article demonstrates the examples of successful demilitarization and conversion of the cities and regions in France, Germany and USA and formulates recommendations for the Polish communes experiencing military base closure.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(26)/2006
Bohdan Jałowiecki
Czy Warszawa staje się miastem Trzeciego Świata?

Czy Warszawa staje się miastem Trzeciego Świata?

Miasto jest obrazem zamieszkującego je społeczeństwa, dzieli wraz z nim jego los. Sytuacja Warszawy jest zatem pochodną sytuacji Polski - dużego, ale stosunkowo słabo rozwiniętego kraju położonego na peryferiach Europy. Ogólnokrajowe uwarunkowania sprawiają, że miasto to nie znajduje się w gronie najważniejszych europejskich metropolii. Jednocześnie duży napływ inwestycji zagranicznych i obecność w Warszawie filii międzynarodowych korporacji zapoczątkowały metropolizację miasta zrujnowanego przez wojnę i źle odbudowanego wg wzorów realnego socjalizmu. Zderzenie "starego"€ i "nowego"€ jest przyczyną kontrastów i braku nierównowagi. Podobne zjawiska obserwować można także w miastach Trzeciego Świata. Istotne jest jednak pytanie, czy te kontrasty zmniejszają się, czy przeciwnie - utrzymują, a nawet rosną? Tekst ten jest próbą odpowiedzi na to pytanie.


Is Warsaw Becoming a City of the Third World

A city is a reflection of the society and flows its fate. The situation of Warsaw is therefore related to the situation of the whole of Poland - a country relatively big, but still poorly developed country, located at the peripheries of Europe. Due to these general conditions Warsaw has not become one of the most important European metropolises. However, a massive inflow of FDI and location of several offices of TNCs in the city has begun a process of metropolisation of this city - severely damaged during the war and later badly reconstructed according to the principles of real socialism. Juxtaposition of the "old" and the "new" leads to emergence of contrasts and imbalances - in a similar way as it happens in the cities of the so-called Third World. An important question arises - do these contrasts have a tendency to diminish, or are they persistent or even growing? This article aims at providing an answer to this question.


Afiliacja:

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jeremi T. Królikowski
Warszawa - przestrzeń po katastrofie

Warszawa - przestrzeń po katastrofie

Pytanie, czy Warszawa staje się miastem Trzeciego Świata, można uznać za pytanie metaforyczne, które wyraża niepokój o to, czy dokonujące się obecnie przemiany idą w dobrym kierunku, jak są realizowane wartości przestrzenne. W wyniku II wojny światowej Warszawa ukształtowana jako miasto tradycyjne legła w gruzach. Narzucono jej ład o charakterze totalnym, który doprowadził do powstania w wybranych miejscach form dominujących i zamienił olbrzymie obszary miasta w przestrzeń rozmytą. W latach transformacji nie odtworzono i nie tworzono w wymiarze publicznym wartości przestrzennych prowadzących do oczekiwanego zrównoważonego rozwoju, którego rezultatem byłby ład wolności, respektujący ducha miejsca.


Warsaw - the Spatial Catastrophe"€™s Aftermath

The question as to whether Warsaw is becoming a Third World city may be regarded as a metaphorical question, which expresses concern about whether the changes being wrought now are moving in the right direction and how the city"€™s spatial values are adhered to. Shaped as a traditional city, Warsaw lay in ruins in consequence of World War II. Imposed on it was an order of a total character, which, in chosen places, gave rise to forms dominating over the city huge areas which might be described as having a blurring and diluting effect. In the years of transformation, the spatial values leading to the expected balanced development, whose result would be the order of freedom with due regard for the sprit of the place, were not reasserted, and were not incorporated in the public dimension.


Afiliacja:

Jeremi T. Królikowski: Samodzielny Zakład Sztuki Krajobrazu SGGW (ul. Nowoursynowska 166, pawilon 13 02-787 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Buczek
Czy Warszawa staje się miastem Trzeciego Świata?

Czy Warszawa staje się miastem Trzeciego Świata?

Zgodnie ze strategią rozwoju do 2020 roku i z aktualnie ustalaną polityką przestrzenną Warszawa ma być europejską metropolią, z dobrymi warunkami życia, miastem kultury, o trwałym ładzie przestrzennym i przestrzeniami publicznymi o wysokiej jakości. To cele władz miasta, ale spacer po jego śródmieściu pokazuje, że do ich osiągnięcia jeszcze daleka droga. Właściwa metoda to planowanie przestrzenne, którego cechami winny być przejrzystość i partycypacja społeczna. Niestety, planowanie Warszawy takich cech nie ma, co widać na spektakularnych przykładach - planu miejscowego otoczenia Pałacu Kultury oraz projektu wspomnianej polityki przestrzennej. Jeżeli taki sposób zarządzania nie zmieni się po wyborach samorządowych, Warszawa będzie coraz bliższa miastom Trzeciego Świata.


Is Warsaw Becoming a City of the Third World?

According to its development strategy and currently defined physical planning policy Warsaw should become the European metropolis, with a good quality of life, high culture, a durable physical order and public areas of high standard. These are the goals of the municipal authorities, but a short walk through the downtown shows that they are far from being reached. The obvious way for Warsaw to meet the ambitions of its authorities is through physical planning - transparent, with a high level of a public participation. That is - completely different from how it is now, what can be confirmed by some spectacular examples. If bad governance will be continued, Warsaw may soon become closer to the cities of the Third World, than to the European metropolis.


Afiliacja:

Grzegorz Buczek: Politechnika Warszawska, Wydział Architektury, Zakład Projektowania Urbanistycznego, ul. Koszykowa 55, 00-659 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(32)/2008
Ewa Rewers
Segregacja obcych ciał: porządek i wykluczenie

Segregacja obcych ciał: porządek i wykluczenie

Autorka tego eseju poszukuje relacji między fragmentacją, segregacją i rekonstrukcją porządku w mieście. Aczkolwiek metafory zwartości są na ogół stosowane w odniesieniu do przeszłości, a fragmentacji do teraźniejszości, to sfragmentaryzowne miasto współistnieje dzisiaj z innym obrazem miasta - nostalgicznym miastem przedstawianym jako żywe ciało. Trudno byłoby ujmować to doświadczenie przy pomocy prostego przeciwstawienia prawdziwego doświadczenia fałszywemu; różnica tkwi bowiem w samej idei "dobrego życia"€ wprowadzonej przez Arystotelesa. Analizując pojęcie somatografii wprowadzone przez Edwarda Soję, uzasadnia się, dlaczego w wieku technologii informatycznych, mobilności i kultury konsumpcyjnej takie metafory miasta jak podzielone, martwe ciało oraz żyjące ciało stają się ważniejsze niż kiedykolwiek. Akty różnicowania, separacji i segregacji są ufundowane bowiem zarówno na miejskiej somatofobii, jak miejskiej somatofilii. Pytanie postawione w tym eseju dotyczy zatem sposobu rekonstrukcji miejskiego porządku w pierwszym sensie oraz rewitalizacji przestrzeni miejskiej - w drugim.


Segregation of Alien Bodies: The Order and Exclusion

In this essay the author explores the relation between fragmentation, segregation, and reconstitution of urban order. Although metaphors of cohesiveness are usually applied to the past, and fragmentations to the present, nevertheless the city of fragmentations coexists recently with another image of the city - a nostalgic city of lived body. It will be hard to speak in simple notions of true and false experience here; the difference is in the very idea of Aristotelian "€œthe good life"€. Dealing with Edward Soja"€™s concept of somatography she will argue that in an age of informational technologies, mobility, and consumer culture, such old metaphors like city as a fragmented dead body and city as a lived body are more important than ever. Acts of differentiation, separation, and segregations are based both on urban somatophobia and urban somatophilia. The question to be asked here is what is reconstitution of urban order in the first sense, or revitalisation of city space in the second.


Afiliacja:

Ewa Rewers: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Kulturoznawstwa, ul. Szamarzewskiego 89A 60-568 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(33)/2008
Małgorzata Dymnicka
Fragmentaryzacja przestrzeni publicznej - próby rekompozycji

Fragmentaryzacja przestrzeni publicznej - próby rekompozycji

Publiczna przestrzeń epoki ponowoczesnej jest zlepkiem nieciągłych funkcji, zbiorem luźno powiązanych fragmentów, coraz częściej bez związku z miastem. Ludzie komponują sobie własne miasto z indywidualnych trajektorii, wyznaczanych trasami samochodowymi. Neoliberalna logika rozwoju miasta uznaje zasadę spontaniczności w miejscach, gdzie dominują interesy grup dużego kapitału, spychając na margines jedno z ważniejszych zadań współczesnej urbanistyki - ochronę i rozwój przestrzeni publicznej. W związku z kryzysem, jaki obecnie przechodzi (presja komercji), podejmuje się próby przywracania jej znaczenia społecznego i przestrzennego. Celem przeobrażeń jest powiązanie przestrzeni publicznych z szerszym otoczeniem (z terenami otwartymi, strefami nadwodnymi, ciągami spacerowymi, placami zabaw etc.). Rekompozycja jest częścią procesu odnowy, dzięki której udaje się scalić miasto i odtworzyć tożsamość miejsca wszędzie tam, gdzie nie rezygnuje się z relacji, w jakie współczesna architektura może wejść z użytkownikami i otoczeniem.


Fragmentation of the Public Space - An Attempt at Recomposition

Public space of the post-modern epoch is a conglomerate or blend of discontinuous functions, a collection of loosely connected fragments, increasingly more frequently unrelated to a city. People compose for themselves their own town from individual trajectories that are outlined by means of motor roads. Neo-liberal logic of city development recognizes the rule of spontaneity wherever the interest of big capital groups dominates, pushing onto the sidelines the more important task of contemporary urban planning - the protection and development of public spaces. Due to the crisis it is undergoing at present (commercial pressure), the efforts are taken to regain its social and spatial significance. The purpose of these transformations is bonding public spaces with broader surroundings (with open terrains, waterside zones, promenades, playgrounds, etc). These changes use programmed connections, contacts, passages, links, connecting areas and other relations that invest new sociological and cultural meanings into public spaces. The integration process gives positive results in numerous cities of Western Europe. One of them, perhaps the most essential, is development of more attractive and deeper relationships of inhabitants with their urban environment. Although the task fails to be easy (integrating tendencies compete with inclinations for disintegration), it is an important step towards the enhancement of urban life quality. The evidence can be numerous discussions and conferences on the issue of public space.


Afiliacja:

Małgorzata Dymnicka: Politechnika Gdańska, Wydział Architektury, Katedra Urbanistyki i Planowania Regionalnego, ul. Gabriela Narutowicza 11/12 80-233 Gdańsk, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(38)/2009
Mikołaj Herbst
Tworzenie i absorpcja kapitału ludzkiego przez miasta akademickie w Polsce

Tworzenie i absorpcja kapitału ludzkiego przez miasta akademickie w Polsce

Kapitał ludzki oddziałuje na wzrost gospodarczy przez podniesienie produktywności pracy na danym obszarze lub też przez zwiększenie zdolności danej gospodarki do wytwarzania i absorbowania innowacji w różnych dziedzinach. Z punktu widzenia miasta akademickiego warunkiem działania tych mechanizmów może być skuteczne przyciąganie na miejscowe uczelnie studentów i pracowników naukowych. Co więcej, miasto musi nie tylko posiadać wysokiej jakości szkoły wyższe, lecz także być chłonnym rynkiem pracy dla absolwentów uczelni oraz atrakcyjnym miejscem zamieszkania dla ludzi o wysokim wykształceniu. W artykule zawarta jest analiza potencjału tworzenia i absorpcji kapitału ludzkiego przez miasta wojewódzkie w Polsce wykorzystująca unikatowe źródło danych, jakim jest portal internetowy nasza-klasa.pl. Analiza ta jest podstawą do opracowania typologii miast z uwagi na odnoszone przez nie korzyści z pełnienia funkcji akademickiej.


Creation and Absorption of Human Capital by the Academic Cities in Poland

Human capital stock affects the economic growth by raising the productivity of labour or by improving the ability of the economy to create and absorb innovations. In the scale of the local economy of an academic city, this process can be reinforced by attracting students and researchers to study and work at the local universities. To do this successfully, the city needs not only a high quality academic institutions but also the wider labour market for the educated individuals and - more generally - the ability to attract the creative class to settle down. The article provides the comparative analysis of the ability of the largest Polish cities to attract and absorb human capital. The research is based on the unique dataset coming from nasza-klasa.pl website (allowing users to contact their former class mates). The research concludes with the typology of the Polish cities with respect to the scale of benefits from performing the academic function.


Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa; mherbst@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Nowak, Ewa Łaźniewska
Decyzje o podziałach nieruchomości gminnych jako czynnik wspierający konkurencyjność szczecińskiego obszaru metropolitalnego

Decyzje o podziałach nieruchomości gminnych jako czynnik wspierający konkurencyjność szczecińskiego obszaru metropolitalnego

Artykuł dotyczy decyzji o podziałach nieruchomości gminnych w gminach strefy zewnętrznej Szczecińskiego Obszaru Metropolitalnego. Każdy obszar metropolitalny dzieli się na centrum, czyli miasto główne, oraz strefę zewnętrzną, składającą się na gminy do miasta głównego bezpośrednio przyległe bądź też w inny sposób z nim funkcjonalnie powiązane. Realizacja funkcji metropolitalnych w strefie zewnętrznej obszaru metropolitalnego wpływa w istotnym stopniu na możliwości rozwojowe całego obszaru. Jedną z płaszczyzn współpracy w ramach obszaru metropolitalnego może być gospodarka nieruchomościami, w szczególności tymi, których właścicielami są poszczególne gminy, czyli nieruchomościami gminnymi.

Słowa kluczowe: gminy  nieruchomości  rozwój lokalny  


Resolutions about Divisions of Estates as Factor Supporting the Competitiveness of Szczecin Metropolitan Area

Article presents resolutions concerning divisions of estates in Szczecin Metropolitan Area. Each metropolitan area is divided into the centre, i.e. the main town, and the outer zone consisting of communes directly adjacent to the main town or in any other way functionally linked to it. The realization of metropolitan functions in the outer zone of the metropolitan area significantly affects the developing capability of the area. Divisions of the estates could be very important instrument of local development.

Słowa kluczowe: commune  immobility  local development  


Afiliacja:

Maciej Nowak: Katedra Prawa i Gospodarki Nieruchomościami, Wydział Ekonomiczny, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, ul. Żołnierska 47, 71 - 210 Szczecin, Polska

Ewa Łaźniewska: Katedra Strategii i Polityki Konkurencyjności Międzynarodowej, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu, al. Niepodległości 10, 60-967 Poznań, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(39)/2010
Grzegorz Masik
Typy polityki lokalnej. Przykład strefy suburbanizacji aglomeracji Trójmiasta

Typy polityki lokalnej. Przykład strefy suburbanizacji aglomeracji Trójmiasta

W części wstępnej artykuł przybliża pojęcia polityki lokalnej i władzy lokalnej. Następnie przedstawiono efekty prowadzonej polityki w gminach wiejskich otaczających Trójmiasto. Wskazano charakterystyczne cechy polityki lokalnej, dzięki czemu możliwe było porównanie badanych jednostek między sobą. Zaprezentowane ujęcie pozwala w sposób w miarę kompleksowy ocenić decyzje podjęte w wielu dziedzinach, za które jest odpowiedzialny samorząd gminy w Polsce. Na podstawie przeprowadzonych badań okazuje się, że niektóre gminy preferowały inwestycje w infrastrukturę społeczną, inne w infrastrukturę techniczną. Część gmin prowadzi politykę równoważenia rozwoju, inne z kolei koncentrują się w nieco większym stopniu na działaniach wspierających powiększanie bazy podatkowej.

Słowa kluczowe: polityka gmin  typy polityki  kompetencje gmin  strefa podmiejska  


The Influence of Local Policy on Living Conditions and Quality of Life: A Case Study of Suburban Area of the Gdańsk Agglomeration

The paper begins with an analysis of policymaking principles and responsibilities of local authorities in Poland. Next, outputs of local policies at the level of the gmina are presented in a case study of the suburban area of the Gdansk agglomeration. Chosen features of local policies are pointed out as a basis for comparison of the local districts. The decisions taken by local governments allow to classify types o local policy. For instance, while some of the local districts prefer investments in social infrastructure, other are more inclined to invest in technical infrastructure. Only two out of seven local governments create and implement policies which can be identified as sustainable.

Słowa kluczowe: local districts policy  types of policies  competences of local districts  suburban area  


Afiliacja:

Grzegorz Masik: Uniwersytet Gdański, Wydział Oceanografii i Geografii, Katedra Geografii Ekonomicznej, ul. Bażyńskiego 4, 80-952 Gdańsk, Polska;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(43)/2011
Ryszard Rózga Luter
Wyzwania i szanse gospodarki w sieci cyfrowej. Dystrykt Federalny w Meksyku w kontekście mteropolitalnym i megalopolitalnym

Wyzwania i szanse gospodarki w sieci cyfrowej. Dystrykt Federalny w Meksyku w kontekście mteropolitalnym i megalopolitalnym

Celem tej pracy jest analiza rozwoju miasta Meksyk tak w kontekście szerszym, makroregionalnym, jak i w węższym, metropolitalnym. Nie starając się formułować przedwczesnych wniosków, można powiedzieć, że zarówno metropolia, jak i megalopolia miasta Meksyk wystawione są na działanie procesów wspólnych dla tego typu miast: rozrost terytorialny, zmiany struktury ekonomicznej, społeczno-demograficznej itd. Musimy też dodać, że wystąpienie lub, jak chcą niektórzy, przyśpieszenie procesu globalizacji doprowadziło do pojawienia się nowych zjawisk. Jak zwykle nowe procesy stwarzają zarówno wyzwania, jak i szanse. Niniejsza praca jest próbą identyfikacji i, jeśli to możliwe, analizy tych wyzwań i szans, przed którymi stoi miasto Meksyk.


Challenges and opportunities of the digital network economy: Federal District and its metropolitan and megalopolitan contexts

The aim of this work is to analyze urban development of Mexico City in its broader, macro-regional context which also describes the term megalopolis, and in its narrower, metropolitan sense. Without attempting to reach premature conclusions, we can say that a metropolis like Mexico City is exposed to processes typical of such cities: more and more extensive land use, changes in economic, social and demographic structures, etc. What is more, like other emerging or accelerating processes, also globalization had an important impact on cities, resulting in both positive and negative changes. This work is an attempt to identify and, if possible, to analyze some of these changes in Mexico City.


Afiliacja:

Ryszard Rózga Luter: Universidad Autonoma Metropolitana Unidad Xochimilco, miasto Meksyk i Universidad Autonoma del Estado de Mexico, Toluka, Meksyk

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Wydanie specjalne 2011
Adam Płoszaj
Polityka spójności jako narzędzie stymulacji współpracy między miastami - przykład INTERREG i URBACT

Polityka spójności jako narzędzie stymulacji współpracy między miastami - przykład INTERREG i URBACT

Artykuł omawia wybrane narzędzia polityki spójności stymulujące współpracę między miastami. Analizowane są programy z okresu 2004-2006: INTERRREG oraz URBACT. W przypadku programów INTERREG analiza dotyczy największych polskich miast (31 najludniejszych miast oraz konurbacja śląska i Trójmiasto), natomiast w przypadku URBACT wszystkich miast, które były beneficjentami programu. Efekty projektów tego typu mają z reguły miękki charakter, polegający na transferze dobrych praktyk, budowaniu potencjału instytucjonalnego oraz kapitału ludzkiego. W tym zakresie efekty badanych projektów należy oceniać jako co najmniej zadowalające, choć liczba i skala zrealizowanych przedsięwzięć nie pozwala na wystąpienie wyraźnych i mierzalnych efektów w skali całego kraju.

Słowa kluczowe: współpraca miast  program INTERREG  INTERREG IIIB CADSES  INTERREG IIIB BSR  URBACT  


Cohesion Policy as a tool to stimulate cooperation between cities - the example of INTERREG and URACT in Poland

The paper discusses selected tools within Cohesion Policy that stimulate cooperation between cities. Subject to analysis are two programmes from 2004-2006: INTERRREG and URBACT. In the case of INTERREG programmes, the analysis pertains to the largest Polish cities (31 most populous cities and the Silesian and Tri-City conurbations), while in the case of URBACT, all the cities that were beneficiaries of the programme were taken into account. The results of the projects are usually of the soft type and involve transfer of good practices, building institutional capacity, and human capital. In this respect, the results of the analyzed projects should be considered at least satisfactory, although the number and scale of the completed projects does not allow for clear and measurable effects to be perceptible in a country-wide perspective.

Słowa kluczowe: cooperation between cities  INTERREG programme  INTERREG IIIB CADSES  INTERREG IIIB BSR  URBACT  


Afiliacja:

Adam Płoszaj: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.ploszaj@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Adam Płoszaj
Rewitalizacja miast w polityce spójności 2004-2006

Rewitalizacja miast w polityce spójności 2004-2006

Artykuł poświęcony jest projektom rewitalizacyjnym realizowanym w polskich miastach w ramach polityki spójności 2004-2006. Projekty takie stanowiły jedynie małą część interwencji polityki spójności w miastach. Stosunkowo małe nakłady oraz niewielka liczba projektów spowodowały wyraźne rozproszenie interwencji, co niejako z góry przesądza o skali efektów. Większość projektów zaklasyfikowanych jako rewitalizacyjne nie odpowiadała pojęciu rewitalizacji kompleksowej, polegającej na przekształcaniu struktur przestrzennych oraz społeczno-gospodarczych; były one raczej inwestycjami remontowo-modernizacyjnymi. Ogólne oddziaływanie projektów sklasyfikowanych jako rewitalizacyjne w skali krajowej jest małe, choć poszczególne projekty w większości miały zdecydowanie pozytywny wpływ na najbliższe otoczenie lub nawet na całe miasto (szczególnie projekty dotyczące większych przestrzeni publicznych).

Słowa kluczowe: rewitalizacja  rewitalizacja miast  rewitalizacja w Polsce  polityka spójności  


Revitalization of Polish cities in Cohesion Policy 2004

The paper discusses urban renewal projects implemented in Polish cities in the framework of Cohesion Policy 2004-2006. Renewal projects constituted only a small portion of the intervention under the Cohesion Policy programmes in cities. Relatively small outlays and a small number of projects resulted in a clear diffusion of the intervention, which undoubtedly affected the scale of results. Most undertakings classified as renewal projects were not comprehensive, i.e. they did not consist in restructuring of spatial, social and economic structures, but were rather repair and modernization investments. The general influence of the projects classified as renewal projects at the domestic level was small, even though most individual projects had a definitely positive impact on their direct surroundings or even the whole city (especially the projects concerning larger public spaces).

Słowa kluczowe: revitalization  urban renewal  revitalization in Poland  Cohesion Policy  


Afiliacja:

Adam Płoszaj: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.ploszaj@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej Smętkowski
Wpływ polityki spójności na dyfuzję procesów rozwojowych w otoczeniu dużych polskich miast

Wpływ polityki spójności na dyfuzję procesów rozwojowych w otoczeniu dużych polskich miast

Artykuł przedstawia ocenę wpływu polityki spójności na dyfuzję procesów rozwojowych w otoczeniu dużych miast. Ewaluację przeprowadzono w dwóch ujęciach: jako analizę zmiany wskaźników metropolitalnej i regionalnej koncentracji ludności, przedsiębiorstw, pracujących i dochodów własnych gmin oraz jako analizę oddziaływania polityki spójności na rozwój gmin położonych w otoczeniu dużych miast. Analizy opracowano na podstawie wyników ankiety skierowanej do władz gmin. W pierwszym ujęciu wykorzystano podział zasięgu oddziaływania miasta na dwie strefy - obszar metropolitalny oraz region metropolitalny (ten drugi uwzględniono wyłącznie w przypadku ośrodków wojewódzkich). To ujęcie pokazało brak wpływu polityki spójności na zachodzące procesy koncentracji lub dekoncentracji w wyróżnionych skalach przestrzennych. Natomiast drugie - umożliwiło wskazanie tych kategorii interwencji publicznej, które mają relatywnie największy wpływ na dyfuzję procesów rozwojowych z miast do ich otoczenia.

Słowa kluczowe: polityka spójności  Unia Europejska  dyfuzja procesów rozwoju  relacje miasto-region  ewaluacja  


The impact of EU Cohesion Policy on diffusion of development processes in the regional surroundings of large Polish cities

The paper presents the evaluation of Cohesion Policy impacts on diffusion of development processes from cities to their regional hinterlands. We evaluated two things: a) the indicators illustrating metropolitan and regional concentration of population, enterprises, employers, and local governments revenues, and b) the impact of EU funds on the development of municipalities located in the surroundings of large cities (based on local governments survey results). For the first type of analysis, we delimitated the regional surroundings into two zones: metropolitan area and regional hinterlands (the former was only applicable in case of capital cities of voivodships). The outcome of the analysis in this dimension indicates a lack of any significant impact of Cohesion Policy on agglomeration processes in the analyzed spatial scales. However, the studies in the second dimension allow us to identify the thematic categories of public intervention that have the largest relative impact on spread effects from developing large cities to their regional surroundings.

Słowa kluczowe: Cohesion Policy  European Union  diffusion process  city-region relations  evaluation  


Afiliacja:

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej Miszczuk
Wpływ projektów unijnych na konkurencyjność Lublina i dyfuzję procesów rozwojowych w jego otoczeniu

Wpływ projektów unijnych na konkurencyjność Lublina i dyfuzję procesów rozwojowych w jego otoczeniu

Artykuł przedstawia analizę pozyskiwania i wydatkowania środków unijnych przez samorząd miasta Lublina w pierwszym okresie akcesyjnym (2004-2006), przez wskazanie wpływu zewnętrznego finansowania na poprawę konkurencyjności i atrakcyjności miasta oraz tworzenie warunków dyfuzji procesów rozwojowych w układzie miasto-region.

Słowa kluczowe: polityka spójności  rozwój lokalny  konkurencyjność  Unia Europejska  Lublin  


The impact of EU projects on Lublin competitiveness and diffusion of development processes in its surroundings

The aim of this paper is to analyze the effectiveness of raising and spending EU funds by the local government in Lublin in the first period of the Polish accession (2004-2006). The criteria of effectiveness we use are: increase of city competitiveness (attractiveness) and creating conditions for diffusion of development processes into the region. Compared to other Polish cities, Lublin had trouble raising EU funds. Besides, there was no innovative strategic vision of their spending. As a result, EU Cohesion Policy improved Lublin"€™s competitiveness and contributed to the development of the relations between the city and its region only to a small extent.

Słowa kluczowe: Cohesion Policy  local development  competitiveness  European Union  Lublin  


Afiliacja:

Andrzej Miszczuk: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa); a.miszczuk@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(50)/2012
Maciej J. Nowak
Zbigniew Makieła, Andrzej Szromnik (red.), Miasto innowacyjne: wiedza – przedsiębiorczość – marketing (recenzja)

Afiliacja:

Maciej J. Nowak: Pracownia Ekonomiki Przestrzennej i Środowiskowej, Katedra Prawa i Gospodarki Nieruchomościami, Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie; macnowak@zut.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(54)/2013
Jacek Gądecki
Odkrywając miasto idealne? Marginalna gentryfikacja starej części dzielnicy Nowa Huta

Odkrywając miasto idealne? Marginalna gentryfikacja starej części dzielnicy Nowa Huta

Celem tekstu jest opisanie materialnych uwarunkowań procesu marginalnej gentryfikacji zachodzącej w specyficznym kontekście starej części dzielnicy Nowa Huta w Krakowie. Nowa Huta planowana jako miasto idealne staje się obecnie interesującym i pożądanym miejscem zamieszkania dla gentryfikujących ją nowych mieszkańców. Tekst koncentruje się na materialnych aspektach przemian gentryfikacyjnych, odwołując się do przestrzeni starej części dzielnicy, w tym lokalnego rynku nieruchomości oraz do działań podejmowanych przez lokatorów-inwestorów.

Słowa kluczowe: marginalna gentryfikacja  pionierzy gentryfikacji  rynek mieszkaniowy  lokatorzy-inwestorzy  miasto postsocjalistyczne  


Discovering the ideal city. Marginal gentrification of the old part of the Nowa Huta district

The aim of the paper is to describe the material conditions of marginal gentrification in the specific context of the old part of the Nowa Huta district in Kraków. Nowa Huta was planned as an ideal city and is currently becoming an interesting and desirable place to live for new residents. The author focuses on the physical aspects of its gentrification and on the changes in the old part of the district, the local real estate market and the activities of residents-developers.

Słowa kluczowe: "marginal gentrification  pioneers of gentrification  housing market  tenants  investors  post-socialist city"  


Afiliacja:

Jacek Gądecki: AGH w Krakowie, Wydział Humanistyczny, ul. Gramatyka 8a, 30-071 Kraków, Polska; jgadecki@agh.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(57)/2014
Magdalena Szmytkowska
Top-down czy bottom-up? Dylematy kształtowania policentrycznych obszarów metropolitalnych na przykładzie Trójmiasta

Top-down czy bottom-up? Dylematy kształtowania policentrycznych obszarów metropolitalnych na przykładzie Trójmiasta

Identyfikacja obszarów metropolitalnych, ich delimitacja oraz określenie rzeczywistego potencjału metropolitalnego, budowanego rangą pełnionych przez nie funkcji, są trudnymi do analizy i oceny problemami badawczymi. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, kiedy metropolia kształtuje się wokół policentrycznego rdzenia, złożonego z miast podobnej wielkości i posiadających podobną rangę w krajowych bądź ponadnarodowych sieciach osadniczych. W niniejszym artykule zidentyfikowano i omówiono problemy wewnętrznej integracji obszaru metropolitalnego Trójmiasta, które utrudniają dyskurs metropolitalny oraz podjęcie faktycznej i pełnej współpracy na rzecz ukształtowania się metropolii sensu stricto.

Słowa kluczowe: obszar metropolitalny  Trójmiasto  delimitacja obszarów funkcjonalnych  ustawa metropolitalna  konkurencja międzygminna  zarządzanie metropolią  


Top-down or bottom-up? The dilemmas of creating polycentric metropolitan areas: Case study of the Tri-City

Identification and delimitation of metropolitan areas, as well as measuring their actual metropolitan potential, are complex research problems. They become even more complicated in the case of a metropolis shaped around a polycentric core, consisting of cities which rank similarly in the national or transnational urban network. The paper is an attempt to identify and analyze the crucial problems of internal integration within the Tri-City metropolitan area which significantly hamper the metropolitan discourse and undermine the cooperation indispensible for metropolitan development.

Słowa kluczowe: metropolitan area  Tri-City  delimitation of metropolitan areas  metropolitan act  intercommunity competition  metropolitan management  


Afiliacja:

Magdalena Szmytkowska: Uniwersytet Gdański, Katedra Geografii Ekonomicznej, ul. Bażyńskiego 4, 80-952 Gdańsk, Polska; geoms@univ.gda.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Przemysław Sadura, Dorota Olko
Interwencja socjologiczna jako odpowiedź na kryzys miasta. Studium przypadku konsultacji w sprawie modernizacji ul. Kawęczyńskiej w Warszawie

Interwencja socjologiczna jako odpowiedź na kryzys miasta. Studium przypadku konsultacji w sprawie modernizacji ul. Kawęczyńskiej w Warszawie

Do niedawna miasto jako forma przestrzenna i sposób organizacji życia społecznego pogrążało się w kryzysie. W ostatnim czasie w Polsce coraz częściej jednak mówi się o renesansie miejskości. Jego wyrazem ma być wzrost aktywności ruchów społecznych i znaczenia partycypacji obywatelskiej. Przedmiotem artykułu jest rola, jaką w polityce miejskiej mogą odgrywać konsultacje społeczne dotyczące planowania przestrzennego. Na podstawie analizy przypadku konsultacji prowadzonych aktywnymi, nowatorskimi metodami rekonstruowany jest potencjał takich świadomych interwencji socjologicznych w wyprowadzaniu wspólnoty miejskiej z kryzysu.

Słowa kluczowe: konsultacje społeczne  partycypacja obywatelska  współrządzenie  interwencja socjologiczna  socjologia publiczna  uczestniczące badania aktywne  


Sociological intervention as a response to the crisis of the city. A case study of the renovation of Kawęczyńska Street in Warsaw

As a form of spatial and social organization, the city has been in deep crisis in the recent years. Nowadays in Poland, we can observe the renaissance of urbanity, as evidenced mostly in the increasing activity of social movements and the growing importance of civic participation. This paper discusses the role public consultation on spatial planning can play in urban policy. The analysis is based on a case study of active and innovative approaches to public consultations carried out during the process. The authors describe the potential of such sociological intervention in solving the crisis of urban communities.

Słowa kluczowe: public consultation  citizen participation  governance  sociological intervention  public sociology  participatory action research  


Afiliacja:

Przemysław Sadura: Uniwersytet Warszawski, Instytut Socjologii, ul. Karowa 18, 00-927 Warszawa, Polska; sadurap@is.uw.edu.pl

Dorota Olko: Uniwersytet Warszawski, Instytut Socjologii, ul. Karowa 18, 00-927 Warszawa, Polska; d.olko@is.uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(58)/2014
Magdalena Górczyńska
Odnowa miejska à la française: społeczny wymiar programów rewitalizacji

Odnowa miejska à la française: społeczny wymiar programów rewitalizacji

Celem artykułu jest wyjaśnienie podstaw polityki odnowy miejskiej we Francji, prowadzonej w ciągu XX i XXI w. Odwołując się do wybranych przykładów programów odnowy przeprowadzonych w aglomeracji paryskiej, skoncentrowano się przede wszystkim na ich społecznym wymiarze. Rozbudowane narzędzia z zakresu urbanistyki oraz polityka kontraktowa umożliwiły współpracę wertykalną i horyzontalną różnych podmiotów. Kluczowym elementem było zróżnicowanie oferty mieszkaniowej w sektorze najmu na wolnym rynku oraz w segmencie mieszkań o regulowanym czynszu. Na obszarach charakteryzujących się wyższym potencjałem i możliwością wielowymiarowego podniesienia ich atrakcyjności efekty odnowy były bardziej spektakularne, podczas gdy renowacja miejska prowadzona na obszarach kryzysowych przynosi mieszane rezultaty.

Słowa kluczowe: odnowa miejska  renowacja  miasto  aglomeracja paryska  Francja  


Urban renewal à la française: social dimension of urban renewal schemes

The aim of this paper is to discuss urban renewal policy implemented in France over the 20th and the 21st century. Referring to selected examples from the agglomeration of Paris, special attention is paid to the social dimension of urban renewal. The diversified tools in the field of urbanism and contract policy led to vertical and horizontal cooperation between different entities. The key element was the differentiation of housing supply, especially in the case of apartments for rent. In the areas with better potential and likely to become more multi-dimensionally attractive, the effects of renewal were more spectacular, whereas urban renovation carried out in deprived areas still brings mixed outcomes.

Słowa kluczowe: urban renewal  renovation  city  Paris agglomeration  France  


Afiliacja:

Magdalena Górczyńska: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska; mgor@twarda.pan.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Krzysztof Bierwiaczonek
Społeczne użytkowanie przestrzeni publicznej miast posocjalistycznych. Przykład trzech miast górnośląskich

Społeczne użytkowanie przestrzeni publicznej miast posocjalistycznych. Przykład trzech miast górnośląskich

W perspektywie paradygmatu kulturalistycznego socjologii miasta z wykorzystaniem teorii przestrzeni publicznej artykuł prezentuje sposoby użytkowania przestrzeni publicznych w trzech miastach: Jastrzębiu Zdroju, Tychach i Żorach. W miastach tych wyraźnie widoczne są skutki wytwarzania przestrzeni w Polsce Ludowej: dominacja przestrzeni produkcji, budowa monofunkcyjnych przestrzeni mieszkaniowych oraz zaniedbania w tworzeniu przestrzeni publicznych. Wprawdzie w ostatnich latach niektóre ze struktur ułomnych zostały dopełnione, ale nadal wyzwaniem jest wytworzenie integrującej miejskiej przestrzeni publicznej. Dlatego warto poznać sposoby społecznego użytkowania przestrzeni miast socjalistycznych. Rezultaty badań kwestionariuszowych pokazują, że mieszkańcy doceniają i lubią wielofunkcyjne place i rynki w tych miastach, w których one istnieją. Miejsca te stanowią wielofunkcyjną przestrzeń publiczną. Natomiast w ośrodkach, w których brakuje funkcjonalnych miejskich przestrzeni publicznych, zastępują je nowo powstałe centra handlowe, choć nie pełnią funkcji integracyjnej i nie sprzyjają interakcjom społecznym. We wszystkich miastach istotną rolę dla mieszkańców, szczególnie przy realizacji działań opcjonalnych, odgrywają przestrzenie rekreacyjne.

Słowa kluczowe: przestrzeń publiczna  miasto socjalistyczne  działanie opcjonalne  działanie konieczne  czas wolny  


Social using of public space in the postsocialistic cities. Example of three Uppersilesian cities

The paper presents the ways public space is socially used in three cities: Jastrzebie Zdroj, Tychy and Zory. The theoretical background is the culturalist perspective of urban sociology and the theory of public space. In the socialist era, the space in the researched cities was dominated by production and monofunctional housing estates. Public space did not exist. In the recent years, some unfinished structures may have been completed, but creating integrative urban public space is still a challenge. As a result, it is interesting to research and describe contemporary ways of using space in the “socialist” cities. The results of qualitative research show that inhabitants appreciate multifunctional market places and public squares wherever they exist. Such places constitute multifunctional public space. However, in cities lacking functional public space, shopping centres replace traditional city space. Unfortunately, they do not have the social integration function and do not promote social interactions. In every city, recreational areas are important for inhabitants.

Słowa kluczowe: public space  socialist city  necessary action  optional action  leisure time  


Afiliacja:

Krzysztof Bierwiaczonek: Uniwersytet Śląski, Instytut Socjologii, ul. Bankowa 11, 40-007 Katowice, Polska; krzysztof.bierwiaczonek@us.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(67)/2017
Agnieszka Stanowicka
Rola turystyki w stymulowaniu rozwoju miasta w opinii przedstawicieli urzędów miast województwa warmińsko-mazurskiego

Rola turystyki w stymulowaniu rozwoju miasta w opinii przedstawicieli urzędów miast województwa warmińsko-mazurskiego

Artykuł koncentruje się na ocenie roli turystyki w rozwoju miast województwa warmińsko-mazurskiego. Ankietowani przedstawiciele urzędów miejskich uznali, że turystyka jest ważna i ma wpływ na rozwój gospodarczy miast. Jednak walory przyrodnicze Warmii i Mazur nie są kluczowym czynnikiem, determinującym atrakcyjność turystyczną miast. Uznali też, że każde miasto powinno budować własną, odrębną markę. Nie powinno się zatem wspomagać marką regionu, czy też marką dominującego miasta w regionie. Pożądana jest natomiast współpraca miast regionu w ramach promocji produktu turystycznego.

Słowa kluczowe: miasto  region  turystyka  rozwój regionalny  


The role of tourism in stimulating the development of towns and cities according to representatives of town halls of the Warmian-Masurian voivodeship

The paper focuses on the assessment of the role of tourism in the development of towns and cities of the Warmian-Masurian voivodeship. The respondents, representatives of town halls, claim that tourism is important and has an impact on economic development of towns and cities. However, nature and wildlife of the Warmia and Masuria regions are not the key tourist attraction of the regions’ towns and cities. The respondents say that each town and city should build its own unique brand rather than relying on the region’s or a dominating city’s brand. It is however useful for the towns and cities of the regions to cooperate in order to promote the tourist product.

Słowa kluczowe: town or city  region  tourism  regional development  


Afiliacja:

Agnieszka Stanowicka: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Makroekonomii, ul. Oczapowskiego 2, 10-719 Olsztyn, Polska; agnieszka.stanowicka@uwm.edu.pl
Monika Mularska-Kucharek, Kamil Brzeziński
Jakość życia a przywiązanie do miejsca zamieszkania. Na przykładzie Łodzi

Jakość życia a przywiązanie do miejsca zamieszkania. Na przykładzie Łodzi

Celem artykułu jest ocena relacji pomiędzy jakością życia w mieście a emocjonalnym przywiązaniem do miejsca zamieszkania. W artykule szczegółowo omówiono wybrane aspekty jakości życia oraz wymiary więzi psychospołecznej. Analizie poddano związki pomiędzy badanymi zjawiskami społecznymi. Podstawę empiryczną prezentowanych wyników stanowią badania przeprowadzone w ramach projektu badawczego Kapitał ludzki i społeczny jako czynniki rozwoju regionu łódzkiego, finansowanego ze środków Unii Europejskiej. Badania zrealizowano na losowej próbie adresowej mieszkańców woj. łódzkiego w wieku 16–65 lat. Docelową próbą objęto 2005 osób. W artykule zawężono analizy jedynie do mieszkańców Łodzi (N = 560). Wybór tego postprzemysłowego miasta nie był przypadkowy. Po pierwsze, to dawne centrum polskiego przemysłu lekkiego, które na skutek globalizacji i transformacji straciło swoją industrialną funkcję (Starosta, Brzeziński 2014) i od tego momentu boryka się z licznymi problemami społecznymi. Po drugie, władze miasta w najbliższym czasie planują przeprowadzenie szeroko zakrojonej rewitalizacji, której celem ma być m.in. poprawa jakości życia. W związku z tym uznano, że z naukowego punktu widzenia interesujące będzie poddanie analizie wybranych aspektów jakości życia oraz więzi psychospołecznych w tym postprzemysłowym mieście.

Słowa kluczowe: jakość życia  więzi psychospołeczne  miasto postindustrialne  Łódź  


The quality of life vs. the attachment to one’s place of residence. On the example of Łódź

The paper’s main objective is to present the importance of the quality of life in the context of one’s emotional attachment to one’s city. The paper offers an in-depth discussion of some aspects of quality of life and place attachment. The relationships between the phenomena are also discussed. The analyses were conducted based on empirical data from the research project: Social and human capital as factors of the development of the region of Łódź. The project was funded by the European Union. The survey research was conducted on a representative sample of inhabitants of the Łódź voivodeship aged 16–65. The total number of conducted interviews was 2005. However, in the paper, the authors focused exclusively on the inhabitants of Łódź (N = 560). This post-industrial city was chosen on purpose. Firstly, this former centre of Polish textile industry lost much of its industrial function as a result of globalization and transformation. Secondly, the city authorities are planning to conduct a comprehensive process of city revitalization. The aim of the revitalization is to improve the quality of life. This is why the quality of life and place attachment in this post-industrial city were considered very interesting from a scientific point of view.

Słowa kluczowe: quality of life  place attachment  post-industrial city  Łódź  


Afiliacja:

Monika Mularska-Kucharek:Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk Geograficznych, Instytut Zagospodarowania Środowiska i Polityki Przestrzennej, Zakład Polityki Społecznej i Geografii Gospodarczej, ul. Kopcińskiego 31, 90-142 Łódź, Polska; monikamularska@tlen.pl

Kamil Brzeziński: Uniwersytet Łódzki, Wydział Ekonomiczno-Socjologiczny, Katedra Socjologii Wsi i Miasta, ul. Rewolucji 1905 r. 41, 90-214 Łódź, Polska; kamilbrzezinski84@gmail.com