KWARTALNIK NAUKOWY
Logo SRIL
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
SRiL in English



Adres Redakcji:
Kwartalnik naukowy "Studia Regionalne i Lokalne"
Uniwersytet Warszawski
Centrum Europejskich Studiów
Regionalnych i Lokalnych (EUROREG)
Krakowskie Przedmieście 30
00-927 Warszawa
e-mail: sril.euroreg@uw.edu.pl
www: www.studreg.uw.edu.pl
 
 ISSN: 1509-4995
 Wersją pierwotną czasopisma jest wersja papierowa.
 
http://www.euroreg.uw.edu.pl/ http://www.rsa.euroreg.uw.edu.pl http://scholar.com.pl/sklep.php
archiwum
ROCZNIKI:   2000   2001   2002   2003   2004   2005   2006   2007   2008   2009   2010   2011   2012   2013   2014   2015   2016

ROCZNIK 2016
 
Numer: 1(63)/2016
Tomasz Grzegorz Grosse
Polityka spójności w dobie kryzysu strefy euro

Polityka spójności w dobie kryzysu strefy euro

Rozważania przedstawione w artykule odnoszą się do sposobu, w jaki kryzys w strefie euro wpłynął na politykę spójności. W szczególności autor zamierza odpowiedzieć na pytania dotyczące zjawisk obserwowanych w sytuacji kryzysowej w strefie euro (w latach 2010–2015), ale w odniesieniu do obszaru polityki spójności. Czy w tej polityce widoczny był wzrost zarządzania międzyrządowego, a także nieformalnej roli największych i najbogatszych państw członkowskich? Czy rosły kompetencje Komisji Europejskiej, ale bez zwiększania jej autonomii wobec instytucji międzyrządowych UE? Czy w odniesieniu do tej polityki ujawniło się zjawisko zróżnicowania integracji na „Europę dwóch prędkości” (lub segmentacji na strefę euro i resztę UE), czy też istnieje inna linia podziału w ramach tej polityki?

Słowa kluczowe: polityka spójności  kryzys strefy euro  zmiany zarządzania  Europa dwóch prędkości  


Cohesion policy during the crisis ofthe eurozone

The main question of the paper concerns the way the eurozone crisis has affected cohesion policy. In particular, the author intends to answer the questions related to the phenomena observed in the crisis in the eurozone (2010–2015), but in relation to the field of cohesion policy. Did intergovernmental management and the informal role of the largest and richest Member States become more visible in this policy? Did the European Commission’s powers grow, but without increasing its autonomy in relation to the EU intergovernmental institutions? Did the crisis lead to the emergence of a “two-speed Europe” (one segmented into the eurozone and the rest of the EU) in cohesion policy? Or maybe is there another dividing line in this policy?

Słowa kluczowe: cohesion policy  the eurozone crisis  management reforms  two-speed Europe  


Afiliacja:

Uniwersytet Warszawski, Instytut Europeistyki, ul. Nowy Świat 69, 00-046 Warszawa, Polska; tgrosse@uw.edu.pl
Paweł Swianiewicz
Wyrównywanie poziome sytuacji fiansowej jednostek samorządu terytorialnego – doświadczenia europejskie

Wyrównywanie poziome sytuacji fiansowej jednostek samorządu terytorialnego – doświadczenia europejskie

Kwestia transferów poziomych w finansowym systemie wyrównawczym samorządów terytorialnych budzi w Polsce duże kontrowersje. Artykuł pokazuje analogiczne rozwiązania funkcjonujące w innych krajach europejskich (Hiszpanii, Niemczech, Szwajcarii, Danii, Szwecji, Norwegii). Omówione zostały rozwiązania odnoszące się do wyrównywania wynikającego zarówno z różnic potencjału dochodowego, jak i z potrzeb wydatkowych, będących efektem zróżnicowanych warunków działania samorządów. Doświadczenia europejskie zostały porównane z rozwiązaniami obowiązującymi w Polsce i przedstawione w odniesieniu do prowadzonych obecnie debat.

Słowa kluczowe: wyrównywanie poziome  potrzeby wydatkowe  rozwój lokalny  usługi publiczne  samorząd lokalny  


Horizontal equalization oflocal government fiance – European experience

Horizontal transfers in the local government financial equalization system have been raising a lot of controversies in Poland during the last few years. The paper shows similar instruments functioning in other European countries: Spain, Switzerland, Germany, Denmark, Sweden, and Norway. The paper discusses two mechanisms of equalization: that of revenue and of expenditure needs. European experience is discussed in a way which makes it possible to draw comparisons with regulations in Poland as well as with current debates in Poland.

Słowa kluczowe: horizontal equalization  spending needs  local development  public services  local government  


Afiliacja:

Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Rozwoju i Polityki Lokalnej, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa, Polska; pswian@uw.edu.pl
Mikołaj Herbst, Jakub Rok
Interregional mobility ofstudents and graduates in the transition economy. Evidence from the Polish social media network

Interregional mobility ofstudents and graduates in the transition economy. Evidence from the Polish social media network

The aim of this article is to gain a better understanding of the patterns of human capital mobility in transition economies. It exploits a unique dataset from a Polish social networking website to develop a typology of skilled migration. Determinants of human capital flows are further elaborated using an empirical model of student and graduate migration. It is found that spatial mobility of human capital in Poland is low, and the distance between the home region and potential destination plays the most significant role in migration decisions. Migrations of skilled individuals favour metropolitan areas, which experience a net gain of human capital, while all other regions are subject to brain drain.

Słowa kluczowe: human capital  mobility  regional development  Poland  


Mobilność przestrzenna studentów i absolwentów uczelni wyższych w czasach transformacji. Analiza na podstawie danych z serwisu społecznościowego

Celem autorów artykułu jest pełniejsze zrozumienie mechanizmów mobilności kapitału ludzkiego w kraju przechodzącym systemową transformację. Autorzy zbadali unikalny zbiór danych pochodzących z internetowego serwisu społecznościowego. Przedstawiają typologię migracji wykształconych Polaków, a następnie opracowują empiryczny model przepływów migracyjnych studentów i absolwentów między województwami. Jak się okazuje, międzyregionalna mobilność kapitału ludzkiego w Polsce jest niska, a kluczowym czynnikiem skłaniającym do migracji jest niewielka odległość między miejscem zamieszkania a regionem docelowym. Wykształceni (lub chcący się kształcić) migranci preferują regiony metropolitalne, które doświadczają dzięki temu napływu netto kapitału ludzkiego. W regionach pozbawionych wielkich miast następuje natomiast drenaż mózgów.

Słowa kluczowe: kapitał ludzki  mobilność  rozwój regionalny  Polska  


Afiliacja:

Mikołaj Herbst: University of Warsaw, Centre for European Regional and Local Studies (EUROREG), Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warsaw, Poland; m.herbst@uw.edu.pl

Jakub Rok: University of Warsaw, Centre for European Regional and Local Studies (EUROREG), Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warsaw, Poland; j.rok@uw.edu.pl
Joanna Krukowska, Marta Lackowska
Metropolitalne kolory europeizacji. Instytucjonalizacja współpracy w funkcjonalnych obszarach miejskich w Polsce w świetle nowych instrumentów polityki spójności UE

Metropolitalne kolory europeizacji. Instytucjonalizacja współpracy w funkcjonalnych obszarach miejskich w Polsce w świetle nowych instrumentów polityki spójności UE

W artykule przedstawiono rozwiązania instytucjonalne przyjęte w poszczególnych polskich aglomeracjach na potrzeby adaptacji do wymogu utworzenia tzw. związków Zintegrowanych Inwestycji Terytorialnych (ZIT) w europejskiej perspektywie finansowej na lata 2014–2020. Zjawisko analizowane jest w świetle mechanizmów tworzenia i funkcjonowania struktur współ- pracy metropolitalnej oraz koncepcji europeizacji. Rozważaniom przyświeca założenie, że wcześniejsze – mniej lub bardziej udane – próby instytucjonalizacji współpracy w polskich miejskich obszarach funkcjonalnych wpływają na proces tworzenia i funkcjonowania w nich związków ZIT. Artykuł przedstawia dyskusję na temat możliwych scenariuszy, analizuje ich zalety oraz wady, by na tej podstawie przedstawić prognozy co do dalszego działania poszczególnych związków ZIT.

Słowa kluczowe: europeizacja  współpraca metropolitalna  Zintegrowane Inwestycje Terytorialne  


Metropolitan colours of Europeanization. Institutionalization of cooperation in functional urban areas in Poland in the context ofnew EU cohesion policy instruments

The paper focuses on the institutional solutions adopted in different Polish urban regions as a response to the requirement to create the so-called ITI instrument in the framework of 2014–2020 EU financial perspective. This phenomenon is analyzed in the light of the mechanism of launching and functioning of metropolitan cooperation structures and the concept of Europeanization. The authors assume that former – more or less successful – attempts to institutionalize such cooperation in Polish urban functional areas influence the process of creation and functioning of ITI cooperation.

Słowa kluczowe: Europeanization  metropolitan cooperation  Integrated Territorial Investment  


Afiliacja:

Joanna Krukowska: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Rozwoju i Polityki Lokalnej, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jkrukowska@uw.edu.pl

Marta Lackowska: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Rozwoju i Polityki Lokalnej, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.lackowska@uw.edu.pl
Magdalena Górczyńska
Métropole du Grand Paris 2016. Realizacja polityki mieszkaniowej na obszarze metropolii paryskiej

Métropole du Grand Paris 2016. Realizacja polityki mieszkaniowej na obszarze metropolii paryskiej

W artykule opisano powstanie Metropolii Wielkiego Paryża (Métropole du Grand Paris, MGP), ze szczególnym uwzględnieniem zmian i wyzwań wynikających z realizacji polityki mieszkaniowej na szczeblu metropolitalnym. MGP jest strukturą współpracy międzygminnej z własnym budżetem o szczególnym statusie i obejmuje Paryż, 123 gminy położone w sąsiednich departamentach oraz pięć gmin zewnętrznych. MGP przejmie kompetencje m.in. w zakresie zarządzania rozdzielaniem środków pomocowych wspierających mieszkalnictwo socjalne, modernizacji zabudowy mieszkaniowej, eliminacji budynków o niskiej jakości. Realizacja polityki mieszkaniowej na szczeblu metropolitalnym wiąże się z szeregiem wyzwań dotyczących konsolidacji działań instytucji zajmujących się tworzeniem mieszkań socjalnych, rezerwacji gruntów pod zabudowę socjalną i zwiększenia liczby nowych mieszkań, w tym dążenia do ich równomiernego rozmieszczenia w skali metropolitalnej. Dodatkowo pojawiają się nowe wyzwania, spowodowane zmieniającą się strukturą społeczno-demograficzną gospodarstw domowych, wymagające nowatorskich rozwiązań urbanistycznych i architektonicznych.

Słowa kluczowe: polityka mieszkaniowa  zarządzanie metropolitalne  Paryż  Francja  


Métropole du Grand Paris 2016: Housing policy in the Paris metropolitan area

The paper describes the creation of the Greater Paris metropolitan area (Métropole du Grand Paris, MGP), with special emphasis on the changes and challenges related to the implementation of the housing policy at the metropolitan level. MGP is an inter-municipal cooperation structure with its own budget and special status. It embraces Paris, 123 municipalities located in the neighbouring departments, and fie external municipalities. MGP will take the responsibilities in the field of: management of resources to support social housing, renovation of housing, elimination of low-quality buildings. The implementation of the housing policy at the metropolitan level is associated with a number of challenges mainly in terms of consolidation of activities undertaken by the institutions of social housing, reservation of land for social housing investments, increase in the amount of new housing, including attempts for their more even distribution at the metropolitan scale. In addition, a set of new challenges appeared due to the changing socio-demographic structure of households, which in turn require innovative architectural solutions.

Słowa kluczowe: housing policy  metropolitan governance  Paris  France  


Afiliacja:

Polska Akademia Nauk, Instytut Geografi i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska; CNRS UMR 8504 Géographie-Cités, 13 rue du Four, 75006 Paryż, Francja; mgor@twarda.pan.pl
Tomasz Jerzyński, Rafał Smoczyński, Tomasz Zarycki
Regionalne osobliwości postrzegania i podtrzymywania tradycji postszlacheckich przez studentów polskich

Regionalne osobliwości postrzegania i podtrzymywania tradycji postszlacheckich przez studentów polskich

Artykuł podejmuje próbę wstępnej analizy natężenia i regionalnego zróżnicowania funkcjonowania tradycji szlacheckich oraz społecznego ich odbioru. Został oparty o badania ankietowe przeprowadzone na reprezentatywnych grupach studentów aglomeracji krakowskiej, poznańskiej i warszawskiej. Badania miały odpowiedzieć na pytanie, jaka jest liczebność środowisk uważających się za bezpośrednich spadkobierców elit ziemiańskich i arystokratycznych w głównych miastach Polski, a także, jaki jest odbiór społeczny tych środowisk. Jak udało się ustalić, ich obecność wydaje się być największa w stolicy, co może być interpretowane jako wynik paradoksalny, jeśli weźmie się pod uwagę obraz Warszawy jako najbardziej otwartego miasta w Polsce, dającego szczególne szanse na awans społeczny. Artykuł proponuje dwie interpretacje tego zjawiska, wiążąc je z rolą kapitału kulturowego w dawnym zaborze rosyjskim i integracją środowisk postziemiańskich i arystokratycznych z elitą inteligencką.

Słowa kluczowe: szlachta  arystokracja  ziemiaństwo  inteligencja  kapitał kulturowy  kapitał społeczny  


Regional peculiarities in the functioning and perception ofold noble traditions among Polish students

The paper attempts to analyze the intensity and regional differentiation of uses of the noble heritage and its social reception. It is based on a survey conducted on representative groups of students in the Kraków, Poznań, and Warsaw urban areas. The key question of the study was the scale and reception of the milieu of the direct heirs of the landowning and aristocratic elites in the three main Polish cities. The results point to the largest presence of that group in Warsaw, which may be seen as a paradoxical finding given the image of Warsaw as the most socially open city, with the highest rate of social advance based on meritocratic principles. The paper proposes two interpretations of that phenomenon, in particular one based on the crucial role of the cultural capital in the former Russian zone of the 19th-century Poland. It is also related to the fact that the results point to successful integration of the old feudal elites in the modern intelligentsia elite.

Słowa kluczowe: nobility  aristocracy  landowners  intelligentsia  cultural capital  social capital  


Afiliacja:

Tomasz Jerzyński: Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Społecznych, ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa, Polska; twj@uw.edu.pl

Rafał Smoczyński: Polska Akademia Nauk, Instytut Filozofii i Socjologii, ul. Nowy Świat 72, 00-330 Warszawa Polska; rsmoczyn@ifipan.waw.pl

Tomasz Zarycki: Uniwersytet Warszawski, Instytut Studiów Społecznych, ul. Stawki 5/7, 00-183 Warszawa, Polska;t.zarycki@uw.edu.pl
Przemysław Śleszyński
System osadniczy i zasięgi oddziaływania miast a podział terytorialny kraju. Diagnoza, ocena, optymalizacja (sprawozdanie z konferencji)
Numer: 2(64)/2016
Paweł Swianiewicz, Julita Łukomska
Lokalna konkurencja podatkowa w Polsce

Lokalna konkurencja podatkowa w Polsce

Artykuł stawia pytanie o przydatność koncepcji konkurencji podatkowej do analizy lokalnej polityki podatkowej w Polsce. Koncepcja ta była stosowana z powodzeniem do analiz prowadzonych w innych krajach europejskich, ale jak dotychczas nie była systematycznie testowana w Polsce. Dyskutowane są dwa warianty konkurencji: klasyczna (o mobilną bazę podatkową) oraz porównawcza, w której przedmiotem konkurencji jest kapitał polityczny władz podtrzymywany (lub zdobywany) w wyniku porównania stawek podatkowych z gminami sąsiednimi. Ze względu na wielkość i charakter podatków lokalnych testowana jest hipoteza o większym znaczeniu konkurencji porównawczej. Artykuł rozpatruje też kwestię regionalnego zróżnicowania konkurencji podatkowej, stawiając hipotezę, że na natężenie tej konkurencji ma wpływ wielkość pomostowego kapitału społecznego. Wyniki przeprowadzonego badania potwierdziły przydatność koncepcji konkurencji podatkowej dla wyjaśniania różnic w polityce realizowanej przez poszczególne gminy.

Słowa kluczowe: konkurencja podatkowa  podatki lokalne  polityka podatkowa  samorząd lokalny  finanse lokalne  


Local tax competition in Poland

The paper considers the usefulness of the tax competition theory for the analysis of local tax policies in Poland. The concept has been successfully used for analyses conducted in several European countries, but it has not been systematically tested in Poland yet. There are two types of competition discussed in the paper: classic competition for mobile tax base and yardstick competition, in which local politicians compete for political capital related to a comparison of tax rates with neighbouring municipalities. Due to the limited size and types of local taxes in Poland, it is expected that yardstick competition is more important than classic competition for mobile tax base. The paper also examines regional variation in the intensity of local tax competition, and it formulates the hypothesis that it is more visible in regions with higher bridging social capital. Results of the conducted research indicate that the theory of local tax competition is a useful concept helping to explain the variation in tax policies among Polish municipalities.

Słowa kluczowe: tax competition  local taxes  tax policy  local government  local finance  


Afiliacja:

Paweł Swianiewicz: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Rozwoju i Polityki Lokalnej, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa, Polska; pswian@uw.edu.pl

Julita Łukomska: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Rozwoju i Polityki Lokalnej, ul. Krakowskie Przedmieście 26/28, 00-927 Warszawa, Polska; j.lukomska@uw.edu.pl
Piotr Werner
Efekt odbicia w rozwoju technologii informacyjnych i komunikacyjnych w gospodarstwach domowych w Polsce

Efekt odbicia w rozwoju technologii informacyjnych i komunikacyjnych w gospodarstwach domowych w Polsce

Wdrażanie technologii społeczeństwa informacyjnego w gospodarce, poprzez ograniczenie czasu operacji oraz kosztów materiałów i energii, ma służyć wzrostowi produktywności i wydajności. Rośnie popyt na taniejące w ostatnim czasie produkty i urządzenia technologii informacyjnych i komunikacyjnych (TIK) – zainteresowane nimi są zarówno firmy, jak i odbiorcy indywidualni. Stosowanie technologii informacyjnych i komunikacyjnych w gospodarce sprzyja powstawaniu rozlicznych innowacyjnych przedsięwzięć. Ich wpływ na gospodarkę Polski, obok pozytywnych skutków kulturowych i edukacyjnych, jest analogiczny do znanego i opisywanego w literaturze efektu odbicia, który w rezultacie powoduje zwiększenie wykorzystania zasobów wtórnych nośników energii i zużycia energii elektrycznej.

Słowa kluczowe: technologie informacyjne i komunikacyjne  efekt odbicia  gospodarstwa domowe  energia elektryczna  


The rebound effect in ICT development in households in Poland

Information Society technologies are aimed at raising productivity while reducing time and costs of materials and energy for the economy. Specialists have also observed that ICTs, which have become significantly cheaper, are in huge demand for individual (household) use. Individual applications of ICT in Poland’s economy lead to a growth in different human activities. They impact the economies of Poland in a similar way to the well-known take-back (rebound) effect, which increases the efficiency of resource use and electrical energy consumption in households.

Słowa kluczowe: ICT  rebound effect  households  electrical energy  Poland  


Afiliacja:

Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Pracownia Systemów Informacji Przestrzennej, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; peter@uw.edu.pl
Marek W. Kozak
Historyczne rezydencje w Czechach i Polsce: zróżnicowania regionalne i przyczyny odmienności

Historyczne rezydencje w Czechach i Polsce: zróżnicowania regionalne i przyczyny odmienności

Zasadniczym celem pracy jest przeanalizowanie możliwości wykorzystania danych o rezydencjach w Czechach i Polsce dla charakterystyki zróżnicowań regionalnych między tymi krajami. Artykuł ma także zdać sprawę z technicznego stanu i cech zachowanych rezydencji w Czechach i Polsce. Uwzględnienie istotnych odmienności historycznych obu krajów ułatwia identyfikację przyczyn stojących za różnicami w stanie rezydencji oraz pozwala na prześledzenie skutków tych różnic. Autor dokonuje analizy struktury i stanu rezydencji oraz czynników mających na to wpływ w przeszłości oraz w okresie tużpowojennym.

Słowa kluczowe: Czechy  Polska  zamki  pałace  dwory  rozwój regionalny  


Historical residences in the Czech Republic and in Poland: Regional variation and reasons of the differences

The main objective of this paper is to analyze the possibilities of using information on historical residences to study regional differences and the technical state and features of residences preserved in the Czech Republic and Poland. An analysis of data referring to countries of significant historical differences helps to identify differences of the state of residences and the results of the differences. The Author carries out an analysis of the structure and state of residences and of factors determining it in the past and in the period just after World War II.

Słowa kluczowe: Czech Republic  Poland  castles  palaces  manor houses  regional development  


Afiliacja:

Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych, Euroreg, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl
Mieczysław Adamowicz, Paweł Janulewicz
Ocena poziomu rozwoju dużych miast w Polsce – wyniki badań wykorzystujących wzorzec rozwoju Hellwiga

Ocena poziomu rozwoju dużych miast w Polsce – wyniki badań wykorzystujących wzorzec rozwoju Hellwiga

Celem pracy jest określenie i ocena poziomu rozwoju społeczno-gospodarczego największych miast w Polsce oraz różnic i dysproporcji, jakie występowały między nimi w latach 2010–2012. Przedmiotem badań było 30 miast, w których liczba mieszkańców przekraczała 120 tys. Miasta te odgrywają kluczową rolę w państwie. Do napisania pracy wykorzystano literaturę problemu i badania empiryczne, które przeprowadzono na danych zaczerpniętych z Banku Danych Lokalnych GUS przy wykorzystaniu metody wzorca rozwoju Hellwiga. Rozpatrywano 67 danych diagnostycznych, których liczbę po weryfikacji formalnej ograniczono do 42 zmiennych. Zostały one podzielone na pięć kategorii: cechy demograficzne, jakość i dostępność usług kulturalno-oświatowych, warunki pracy i bezpieczeństwa społecznego, warunki mieszkaniowe i potencjał gospodarczy. Dla wybranych cech określono charakterystyki statystyczne pozwalające na ocenę różnic i dysproporcji. Po redukcji w badaniu wykorzystano 21 zmiennych. W wyniku analiz wyróżniono cztery grupy miast reprezentujących rożny poziom rozwoju lokalnego. Badania pozwoliły na porównawczą ocenę rozwoju każdego miasta z punktu widzenia badanych cech. Zastosowana metoda wskazała na istotne dysproporcje w rozwoju lokalnym badanych jednostek. Wykazano przydatność metody do oceny rozwoju miast i możliwość wykorzystania uzyskanych w wyniku badań miar i wskaźników syntetycznych jako narzędzi w zarządzaniu miastami.

Słowa kluczowe: miasta w Polsce  rozwój lokalny  metoda wzorca rozwoju Hellwiga  


Evaluation of socio-economic development of large cities in Poland – results of a study with the use of the Hellwig development pattern method

The aim of the paper is to define and evaluate the level of local socio-economic development of largest cities in Poland, as well as the differences and disproportions which appeared between them in the years 2010-2012. The subject of the research were 30 cities in Poland whose population exceeded 120 thousand. These cities fulfil key roles in the country. A literature review and an empirical analysis were used as the base for this work. The data from the Local Data Bank (by CSO) were analyzed with the use of one of the taxonomic methods – the Hellwig development pattern method. Originally, 67 diagnostic variables were examined which, after verification, were cut down to 42 variables. Five groups of variables were distinguished: demographic figures, quality and availability of cultural and educational services, labour and social security conditions, housing conditions, and economic potential. Statistical description of the cities was prepared for all the groups of variables. The differences and disproportions between the cities were revealed. After reduction, 21 variables were used. Four groups of cities representing different levels of local development were distinguished. The results of the research allow for a comparative assessment of each city with reference to its characteristics. The research results showed substantial differences and disproportions in the level of local socio-economic development of the surveyed cities. The used method proved to be an adequate tool for local development analysis. The synthetic measures and indexes proved to be a useful tool of city management.

Słowa kluczowe: cities in Poland  local development  Hellwig development pattern method  


Afiliacja:

Mieczysław Adamowicz: Państwowa Szkoła Wyższa im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej, Katedra Ekonomii i Zarządzania, ul. Sidorska 95/97, 21-500 Biała Podlaska, Polska; adamowicz.mieczyslaw@gmail.com

Paweł Janulewicz: Uniwersytet Przyrodniczy w Lublinie, Katedra Marketingu i Zarządzania, ul. Akademicka 13, 20-950 Lublin, Polska; janulewicz.pawel@gmail.com
Mariusz Malinowski
Potencjał ludzki a efektywność ekonomiczna przedsiębiorstw – wykorzystanie metod taksonomicznych w ujęciu regionalnym

Potencjał ludzki a efektywność ekonomiczna przedsiębiorstw – wykorzystanie metod taksonomicznych w ujęciu regionalnym

Celem artykułu jest określenie zależności między poziomem potencjału ludzkiego a efektywnością ekonomiczną przedsiębiorstw w poszczególnych województwach. Na potrzeby niniejszego artykułu podjęto próbę skonstruowania syntetycznego miernika oceny efektywności ekonomicznej przedsiębiorstw, a także syntetycznego miernika potencjału ludzkiego w regionie w oparciu o wcześniej wyselekcjonowany zbiór zmiennych diagnostycznych. Badaniem objęto wszystkie 16 województw Polski. W badaniach wykorzystano metodę TOPSIS do uporządkowania oraz metody Warda i PAM w celu dokonania klasyfikacji województw. Ponadto przeprowadzono analizę korelacyjną i analizę autokorelacji przestrzennej. Głównym kryterium doboru zmiennych była ich kompletność i dostępność dla wszystkich badanych obiektów w latach 2009–2013.

Słowa kluczowe: potencjał ludzki  efektywność ekonomiczna  miernik syntetyczny  


Human potential and economic effectiveness of enterprises: Application of taxonomic measures in a regional spectrum

The aim of this paper is to define the relationship between the level of human potential and economic efficiency of companies in different voivodeships. For the purpose of this paper, a synthetic indicator was constructed to evaluate the economic efficiency of companies as well as a synthetic indicator of human potential in a region, based on previously selected set of diagnostic variables. All 16 Polish voivodeships were included in the research. The TOPSIS method, Ward’s method and the PAM method were used in the research to classify different voivodeships. Moreover, correlation analysis and spatial autocorrelation analysis were carried out. The main criterion when selecting variables was their completeness and their accessibility for all objects in the research between the year 2009 and 2013.

Słowa kluczowe: human potential  economic efficiency  synthetic indicator  


Afiliacja:

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Katedra Ekonomii, ul. Wojska Polskiego 28, 60-637 Poznań, Polska; mariusz.malinowski@up.poznan.pl
Katarzyna Radzik-Maruszak
Model Tampere – przykład realizacji idei nowego współzarządzania publicznego

Model Tampere – przykład realizacji idei nowego współzarządzania publicznego

W wielu państwach europejskich władze samorządu terytorialnego, w tym przede wszystkim władze miast, poszukują nowych rozwiązań pozwalających na usprawnienie procesu rządzenia. Celem artykułu jest przedstawienie działania innowacyjnego modelu zarządzania, opartego o idee nowego współzarządzania publicznego (New Public Governance). Model ten od 2007 r. funkcjonuje w położonym w południowej Finlandii mieście Tampere. Oparty jest na trzech zasadniczych filarach – silnym przywództwie, efektywnym i odpowiedzialnym świadczeniu usług oraz włączeniu mieszkańców w proces decyzyjny. Artykuł przedstawia każdy z powyższych elementów, pokazując jednocześnie praktyczne zalety i wady modelu. Analiza prowadzona jest w oparciu o oficjalne dokumenty oraz wywiady, przeprowadzone z ekspertami zajmującymi się samorządem fińskim i z czołowymi politykami miejskimi. W konkluzji artykułu wskazano, iż mimo że model Tampere niewątpliwie uznać należy za innowacyjny, przyjęte w mieście rozwiązania generują również pewne trudności. Są to między innymi napięcia występujące między politykami a administracją miejską, jak również te związane z koordynacją systemu usług miejskich oraz stosunkiem polityków i administracji do kwestii partycypacji.

Słowa kluczowe: Tampere  nowe współzarządzanie publiczne  przywództwo  usługi  partycypacja  


The Tampere model: An example of implementation of the New Public Governance idea

In many European countries local governments, in particular on the municipal level, search for new solutions to improve the governing process. The aim of this paper is to present an innovative model, based on the idea of New Public Governance management, which operates in the city of Tampere, situated in southern Finland. Introduced in 2007, the model is based on three main pillars – strong leadership, effective and responsible service provision, and citizen involvement in the decision-making process. The paper describes each of these elements and indicates its practical advantages and disadvantages. The analysis has been conducted on the basis of official city documents and interviews conducted with experts in Finnish local government as well as leading local politicians from Tampere. In conclusion, it is pointed out that although the Tampere model should certainly be labelled as innovative, the solutions adopted generate some difficulties. These include tensions between politicians and administrators as well as problems related to the coordination of city services and the attitude of politicians and administrators towards citizen participation.

Słowa kluczowe: Tampere  New Public Governance  leadership  services  participation  


Afiliacja:

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Wydział Politologii, Zakład Samorządów i Polityki Lokalnej, Plac Litewski 3, 20-080 Lublin, Polska; katarzyna.radzik@umcs.pl
Urszula Kaźmierczak
Znaczenie lokalnej produkcji surowców skalnych dla gospodarki gmin

Znaczenie lokalnej produkcji surowców skalnych dla gospodarki gmin

Górnictwo skalne występuje powszechnie i wiąże się z tym, że eksploatacja lokalnych złóż wykorzystywana jest jako argument przetargowy w polityce lokalnych układów gospodarczych i społeczno-politycznych. Celem publikacji jest analiza wpływu górnictwa skalnego na lokalną gospodarkę gmin. W artykule przeprowadzono analizę kontekstową wpływów do budżetów gmin wynikających z eksploatacji kopalin skalnych, oszacowano udział górnictwa skalnego w tworzeniu lokalnych miejsc pracy oraz korzyści płynące z rekultywacji i zagospodarowania terenów pogórniczych. Do realizacji celów publikacji wykorzystano metodę analizy wskaźnikowej jednostek samorządu terytorialnego, metody stochastyczne analizy danych oraz posłużono się wnioskowaniem na podstawie zebranej dokumentacji. Przeprowadzone badania wykazały, że górnictwo skalne jest czynnikiem wspierającym gospodarkę lokalną, a korzyści płynące z eksploatacji kopalin skalnych powinny być brane pod uwagę w procesach planowania zagospodarowania złóż kopalin skalnych.

Słowa kluczowe: górnictwo skalne  budżet gminy  opłata eksploatacyjna  rekultywacja i zagospodarowanie terenu pogórniczego  miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego  


The significance of local raw rock material mining for the communes’ economy

Rock mining is popular and characterized by the exploitation of local deposits, which are used as a bargaining chip in local economic and socio-political politics. The aim of the paper is to analyze the impact of rock mining on the local economy of Polish communes. A contextual analysis was performed of inflows to the communes’ budgets resulting from the exploitation of rock minerals, the contribution of rock mining in the creation of local jobs was assessed, and the benefits from reclamation and development of post-mining areas were estimated. To do all that, the Author used the method of indicator analysis of local government units and stochastic methods of data analysis, as well as inference based on collected data. Studies have shown that rock mining is a factor supporting the local economy. Benefits from the exploitation of rock minerals should be taken into consideration in the development of plans concerning mineral rock deposits.

Słowa kluczowe: rock mining  commune budget  mining fee  reclamation and development of post-mining areas  local land use plan  


Afiliacja:

Politechnika Wrocławska, Wydział Geoinżynierii, Górnictwa i Geologii, ul. Wybrzeże Wyspiańskiego 27, 50-370 Wrocław, Polska; urszula.kazmierczak@pwr.edu.pl
Roman Szul
Wielki Inspirator. Wokół poglądów ekonomicznych i społeczno-politycznych Antoniego Kuklińskiego
Numer: 3(65)/2016
Jacek Poniedziałek
Wybrane koncepcje regionu w socjologii i etnografii wypracowane w okresie II Rzeczpospolitej

Wybrane koncepcje regionu w socjologii i etnografii wypracowane w okresie II Rzeczpospolitej

Celem tego artykułu jest scharakteryzowanie trzech głównych koncepcji regionu, jakie pojawiły się w okresie II Rzeczpospolitej. Po pierwsze, opisana zostanie etnograficzna koncepcja regionu Kazimierza Moszyńskiego, w której autor charakteryzuje region przez opis jego wyróżników związanych z kulturą materialną. Józef Obrębski, uczeń Moszyńskiego, biorąc za podstawę etnograficzną koncepcję regionu, dodaje do niej ideę powstawania regionu w kontakcie członków grupy regionalnej z Innym. Józef Chałasiński, autor trzeciej koncepcji, podzielając pogląd Obrębskiego, dodaje, że w kontakcie z Innym rozwija się najważniejszy czynnik budowania regionu, mianowicie tożsamość regionalna. Prezentowany artykuł pogłębia wiedzę na temat teoretycznych tradycji socjologii regionu w Polsce.

Słowa kluczowe: Kazimierz Moszyński  Józef Obrębski  Józef Chałasiński  socjologia regionu  historia polskiej socjologii  


Selected concepts ofregion in sociology and ethnography developed in the Second Republic of Poland

The aim of this paper is to characterize three main concepts of region developed in the period of the 2nd Republic. First of all, the Author describes the ethnographic concept of region, created by Kazimierz Moszyński. He focuses on tangible differentiators of region. Józef Obrębski, who is Moszyński’s disciple, takes as a basis the ethnographic concept of region and adds to it the idea that a region is formed in contact between members of a regional group with the Other. Józef Chałasiński, the author of the third concept, shares Obrębski’s view and adds that it is in contact with the Other that is developed the most important factor in the region-building process, namely regional identity. The paper offers information on the theoretical tradition of sociology of region in today’s Poland.

Słowa kluczowe: Kazimierz Moszyński  Józef Obrębski  Józef Chałasiński  sociology of region  history of Polish sociology  


Afiliacja:

Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Wydział Nauk Społecznych, Katedra Socjologii, ul. Ks. F. Szrajbera 11, 10-007 Olsztyn, Polska; jacek.poniedzialek@wp.pl
Robert Pyka
Ewolucja władzy miejskiej we Francji na początku XXI wieku. Nowe wymiary, nowe poziomy na przykładzie Metropolii Lyonu

Ewolucja władzy miejskiej we Francji na początku XXI wieku. Nowe wymiary, nowe poziomy na przykładzie Metropolii Lyonu

Globalna gospodarka postfordowska oparta na permanentnych przepływach zmienia sposób użytkowania przestrzeni, wpływając na funkcjonowanie miast, z których część przyjmuje rolę węzłów globalnych lub regionalnych sieci. Otwarte pozostaje pytanie, czy i w jaki sposób zmiany dotyczące zasięgu terytorialnego i kompetencyjnego miast wpływają na instytucje oraz instytucjonalizacje władzy współczesnego miasta. Choć trudno na to pytanie odpowiedzieć w sposób zgeneralizowany, autor posłuży się przykładem bezprecedensowej w warunkach francuskich ewolucji systemu władczego wspólnoty miejskiej Wielkiego Lyonu (Grand Lyon). Z dniem 1 stycznia 2015 r., po 45 latach istnienia, Wielki Lyon przekształcony został w Metropolię Lyonu – nową jednostkę samorządu terytorialnego o poszerzonym zasięgu i zupełnie nowych kompetencjach, łączących prerogatywy gmin, związku międzygminnego oraz departamentu.

Słowa kluczowe: metropolia  władza miejska  reforma terytorialna  Francja  


Evolution of local urban government in France at the beginning ofthe 21st century. New dimensions and challenges on the example ofthe Metropolis of Lyon in France

The global Post-Fordist economy based on permanent flows changes the way we use space. It modifies the processes of functioning of cities, some of which take the role of global hubs or regional networks. It is an open question whether and how the changes concerning territorial and competence range of cities influence institutions and institutionalizations of contemporary city authorities. Although it is difficult to establish a general answer to this question, the author bases his reflection on the case of the evolution, unprecedented in the French conditions, of the local government system of Grand Lyon Urban Community. On 1st January 2015, after 45 years of its existence, Grand Lyon became a Metropolis of Lyon, establishing a new unit of local government with extended range and new competences, combining the prerogative powers of municipalities, an urban community, and a department.

Słowa kluczowe: metropolis  city authorities  territorial reform  France  


Afiliacja:

Uniwersytet Śląski, Instytut Socjologii, ul. Bankowa 11, 40-007 Katowice, Polska; robert.pyka@us.edu.pl
Marek Kozak
Zintegrowane inwestycje terytorialne jako eksperyment

Zintegrowane inwestycje terytorialne jako eksperyment

Celem artykułu jest analiza przyczyn powstania zintegrowanych inwestycji terytorialnych (ZIT) w nowym okresie 2014–2020 w kontekście reform UE oraz analiza procesu tworzenia ZIT i zagrożeń, jakie wynikać mogą dla tego eksperymentalnego podejścia w Polsce. Podstawowa teza głosi, że eksperymentalna koncepcja ZIT powoduje dodatkowe konflikty między zarządzającymi a beneficjentami przywykłymi, że cele (działania) ogólne polityki odbiegają od faktycznie realizowanych. Hipoteza uzupełniająca zaś głosi, iż istnieją istotne czynniki potencjalnie sprzyjające ograniczeniu radykalnej reformy i przywróceniu status quo („oswojenia” wymagań). Główne metody (studia literaturowe oraz udział w pracach przygotowawczych w roli eksperta ministerstwa) determinują strukturę źródeł.

Słowa kluczowe: Polska  ZIT  czynniki planowania  proces tworzenia  potencjalne zagrożenia dla realizacji  


Integrated Territorial Investments as an experiment

"The main objective of this paper is to analyze the reasons of development of the Integrated Territorial Investments in the new 2014-2020 period in the context of EU reforms, and to describe the creation process and the threats this experimental approach may encounter in Poland. The Author’s main thesis is that the experimental ITI concept causes additional conflicts between management authorities and beneficiaries who are used to the fact that declared and implemented intervention aims are different. The Author also assumes that there exist important factors that could potentially hinder the radical reforms and re-establish the status quo (or “domesticate” the policy). The main methods (desk research and involvement in preparatory works as a Ministry expert) determine the structure of the sources used. The paper offers some conclusions.

Słowa kluczowe: Poland  ITI  planning factors  development process  potential implementation threats  


Afiliacja:

Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych, EUROREG, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl
Agnieszka Kozera
Zadłużenie metropolii w Polsce w latach 2007–2013

Zadłużenie metropolii w Polsce w latach 2007–2013

Dług jednostek samorządu terytorialnego (JST) jest częścią państwowego długu publicznego. Analiza zjawiska zadłużenia sektora samorządowego ma więc istotne znaczenie dla bezpieczeństwa finansowego państwa. W Polsce w latach 2007–2013 dynamicznie wzrosło zadłużenie JST, a w szczególności największych miast na prawach powiatu – metropolii. Ze względu na dualny charakter realizują one ważne zadania w sferze społecznej i infrastrukturalnej, które przesądzają o jakości codziennego życia mieszkańców i mają wpływ na rozwój społeczno-gospodarczy regionu, jak i obszarów metropolitalnych. Nadmierny wzrost zadłużenia stanowić może w przyszłości barierę osiągania wysokiego tempa rozwoju społeczno-gospodarczego metropolii. Celem artykułu jest analiza zjawiska zadłużenia największych miast na prawach powiatu – metropolii – w Polsce w latach 2007–2013. Analizę przeprowadzono na podstawie danych pochodzących z Ministerstwa Finansów (Wskaźniki do oceny sytuacji finansowej jednostek samorządu terytorialnego).

Słowa kluczowe: zadłużenie  metropolie  miasta na prawach powiatu  jednostki samorządu terytorialnego  


The debt ofthe metropolises in Poland in 2007–2013

The debt of local government units (LGU) is part of the public debt. Therefore, the analysis of the phenomenon of local government debt is important for the financial security of the state. In Poland, in the period 2007–2013, the debt of local government units rapidly increased, in particular in the major cities with poviat rights – metropolises. Due to the dual nature of metropolises, they perform many important tasks in the social and infrastructure sphere that determine the quality of life of their residents and contribute to the socio-economic development of the region and metropolitan areas. However, an excessive increase in debt of the metropolis may in the future be a barrier to achieving a high rate of socio-economic development. The aim of the paper is to analyze the phenomenon of indebtedness in the largest cities with poviat rights – metropolises – in Poland in the years 2007–2013. The study draws on publicly accessible databases compiled by the Ministry of Finance (Wskaźniki do oceny sytuacji fiansowej jednostek samorządu terytorialnego).

Słowa kluczowe: indebtedness  metropolis  cities with poviat rights  local government units  


Afiliacja:

Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Katedra Finansów i Rachunkowości, ul. Wojska Polskiego 28, 60-637 Poznań; akozera@up.poznan.pl
Adam Gendźwiłł, Tomasz Żółtak
Skutki wprowadzenia okręgów jednomandatowych w wyborach lokalnych

Skutki wprowadzenia okręgów jednomandatowych w wyborach lokalnych

Autorzy przedstawiają podstawowe skutki wprowadzenia reguły większościowej w okręgach jednomandatowych (systemu FPTP) w wyborach do rad gmin w Polsce. Analizują wyniki wyborów lokalnych z 2010 i 2014 r. (przed i po zmianie reguł). Wykorzystując schemat quasi-eksperymentalny (metoda diffrence-in-diffrences), skupiają się na zmianach, jakie zaszły w gminach, w których wcześniej obowiązywał system głosowania blokowego, a także w gminach, w których wcześniej stosowany był system proporcjonalny. Analizy empiryczne pokazują, że zmiana systemu głosowania blokowego na system FPTP przyniosła jedynie marginalne konsekwencje. Zastąpienie systemu proporcjonalnego systemem FPTP, dość paradoksalnie, zwiększyło liczbę komitetów ubiegających się o mandaty. Wzrosła jednak dysproporcjonalność, a także odsetek głosów oddanych na komitety pozbawione reprezentacji, zmniejszyło się natomiast rozdrobnienie rad gmin. Tam, gdzie przestał obowiązywać system proporcjonalny, spadła znacznie liczba kandydatów; wbrew przypuszczeniom nie zmniejszył się jednak odsetek kobiet wybieranych na radnych. JOW-y przyniosły natomiast dalszą marginalizację ogólnokrajowych partii politycznych na szczeblu lokalnym.

Słowa kluczowe: wybory samorządowe  system wyborczy  jednomandatowe okręgi wyborcze  demokracja lokalna  


The consequences of the introduction of single-member districts in local elections

The paper presents the basic consequences of the introduction of single-member districts (the FPTP system) in municipal elections in Poland. The authors analyze the results of the 2010 and 2014 elections (before and after the electoral reform). Basing on the difference-in-differences research scheme, the paper presents changes in the municipalities where either block- -voting or proportional representation systems were replaced by the FPTP. The empirical analyses demonstrate that the change from the BV to the FPTP system brought only marginal effects. The replacement of the PR system by the FPTP was more visible. Quite paradoxically, it increased the number of committees competing in the elections. However, the disproportionality and the share of wasted votes increased significantly, while the fragmentation of local councils decreased. In the municipalities previously using a proportional representation system, the number of candidates decreased visibly; contrary to the initial assumptions, its impact was neutral to the share of elected female councillors. The introduction of the FPTP system significantly limited the already weak presence of nation-wide political parties in local councils.

Słowa kluczowe: local elections  electoral system  single-member districts  local democracy  


Afiliacja:

Adam Gendźwiłł: Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Zakład Rozwoju i Polityki Lokalnej, ul. Krakowskie Przedmieście 30, pok. 54, 00-325 Warszawa, Polska; a.gendzwill@uw.edu.pl

Tomasz Żółtak: Uniwersytet Warszawski, Instytut Socjologii, ul. Karowa 18, 00-324 Warszawa, Polska; / zoltakt@is.uw.edu.pl
Dorota Mantey
Potencjalne konflkty przestrzenne w strefie podmiejskiej z perspektywy potrzeb mieszkańców na przykładzie podwarszawskiej gminy Lesznowola

Potencjalne konflkty przestrzenne w strefie podmiejskiej z perspektywy potrzeb mieszkańców na przykładzie podwarszawskiej gminy Lesznowola

Celem artykułu jest identyfikacja odmiennych wizji i oczekiwań mieszkańców oraz samorządu lokalnego odnośnie do zagospodarowania przestrzeni podmiejskiej, które stanowią źródło potencjalnych konfliktów przestrzennych. Zaprezentowano w nim sprzeczności interesów ogółu mieszkańców strefy podmiejskiej, określonych grup mieszkańców, a także samorządu gminnego. W artykule scharakteryzowano różne rodzaje konfliktów, w tym konflikty przestrzenne. Źródłem konfliktów jest chęć utrzymania przez ogół mieszkańców podmiejskiego charakteru miejscowości zamieszkania, nadrzędność prawa własności i interesu indywidualnego nad interesem zbiorowym oraz nadmierne ambicje rozwojowe samorządów gminnych. Rozważania na temat konfliktów przestrzennych w strefie podmiejskiej ilustrują wyniki dwóch badań ankietowych zrealizowanych w podwarszawskiej gminie Lesznowola, jedno na reprezentatywnej próbie mieszkańców całej gminy (394 osoby), a drugie na reprezentatywnej próbie mieszkańców Mysiadła (305 osób).

Słowa kluczowe: konflikty przestrzenne  strefa podmiejska  potrzeby mieszkańców  gmina Lesznowola  


Potential spatial conflcts in the suburban zone from the perspective of residents’ needs (on the example of Lesznowola, Warsaw metropolitan area)

The aim of the paper is to identify different visions and expectations of the citizens and the local government regarding the development of their suburban space, which are a source of potential spatial conflicts. It discusses contradictory interests of all the people living in the suburban area, certain groups of inhabitants, and local authorities. The paper characterizes different types of conflicts, including spatial ones. The conflicts in the suburbs are generated by a desire to keep the suburban character of the place of residence, the primacy of property rights and individual interests over collective ones, and excessive development ambitions of local authorities. Considerations on spatial conflicts in a suburban zone are illustrated by the results of two surveys carried out in the Lesznowola municipality near Warsaw, one on a representative sample of residents throughout the whole municipality (394 persons), and the other on a representative sample of residents of Mysiadło (305 people).

Słowa kluczowe: spatial conflicts  suburban zone  residents’ needs  municipality of Lesznowola  


Afiliacja:

Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; d.mantey@uw.edu.pl
Andrzej Miszczuk
Piotr Eberhardt, Rozwój światowej myśli geopolitycznej (recenzja)
Numer: 4(66)/2016
Grzegorz Masik, Iwona Sagan
Strategie i instrumenty wspierające odporność gospodarczą. Przykład wybranych regionów europejskich

Strategie i instrumenty wspierające odporność gospodarczą. Przykład wybranych regionów europejskich

Badania odporności gospodarczej stanowią relatywnie nowy przedmiot debaty w ramach studiów regionalnych. W części wstępnej artykułu zaprezentowano dwie główne koncepcje odporności, tj. podejście ewolucyjne oraz podejście instytucjonalno-funkcjonalne, zakładające kluczową rolę polityków szczebla regionalnego, instytucji gospodarczych, społecznych i przedsiębiorców. Na przykładzie ośmiu regionów europejskich przedstawiono podjęte działania zmierzające do złagodzenia negatywnych skutków kryzysu gospodarczego oraz strategie sprzyjające budowaniu odporności gospodarczej. W części końcowej wskazano na najważniejsze i skuteczne instrumenty zastosowane w większości badanych regionów.

Słowa kluczowe: odporność gospodarcza  podejście ewolucyjne  podejście instytucjonalno-funkcjonalne  regiony europejskie  


Strategies and tools supporting economic resilience: The case of some European regions

The concept of economic resilience is a relatively new subject of debate within the framework of regional studies. In the first part of the paper, the authors present two main concepts of resilience, i.e. an evolutionary approach and an agency perspective. On the example of Wight European regions, they describe the actions taken to mitigate the adverse effects of the economic crisis and the strategies that build economic resilience. The final section identifies the key effective tools used in most analyzed regions.

Słowa kluczowe: economic resilience  evolutionary approach  agency perspective  European regions  


Afiliacja:

Grzegorz Masik: Uniwersytet Gdański, Wydział Oceanografii i Geografii, Katedra Geografii Ekonomicznej, ul. Bażyńskiego 4, 80-309 Gdańsk, Polska; geogm@univ.gda.pl

Iwona Sagan:Uniwersytet Gdański, Wydział Oceanografii i Geografii, Katedra Geografii Ekonomicznej, ul. Bażyńskiego 4, 80-309 Gdańsk, Polska; geois@univ.gda.pl
Miroslava Lungová
Resilience of the Czech Regions to an external economic shock

Resilience of the Czech Regions to an external economic shock

The article explores resilience of the Czech NUTS3-level regions to an external economic shock in the form of the latest global economic crisis of 2008-2009. It begins with a brief introduction of the concept of resilience and of terminological and methodological issues associated with operationalizing it. Next, regional resistance to the external economic shock is assessed using sensitivity indices of relative output and employment contractions. Finally, the nature and severity of the shock as well as regional disparities in recoverability are investigated using employment data.

Słowa kluczowe: resilience  region  economic shock  downturn  sensitivity  recession  Czech regions  


Afiliacja:

Technical University of Liberec, Department of Economics, Faculty of Economics, Studentská 2, 461 17, Liberec 1, Czech Republic; miroslava.lungova@tul.cz
Łukasz Drozda
Własność w modelu neoliberalnym na przykładzie polskiej przestrzeni zurbanizowanej po 1989 roku

Własność w modelu neoliberalnym na przykładzie polskiej przestrzeni zurbanizowanej po 1989 roku

Transformacja systemowa stanowi długotrwały proces, znajdujący swoje odzwierciedlenie w przyjętym modelu stosunków własnościowych oraz sposobie kształtowania środowiska zamieszkanego. Celem artykułu jest sporządzenie opisu polskiej przestrzeni zurbanizowanej, jako przykładu przestrzeni, która poddana została transformacji 1989 r., przeprowadzonej w modelu neoliberalnym, Transformacja ta cechuje się: atrofii sektora publicznego w mieszkalnictwie, przestrzennym ładem dowolności oraz pogłębiającą się segregacją przestrzenną. Przekształcenia przestrzeni zurbanizowanej w duchu neoliberalnym objęły zarówno porządek prawny, planowanie przestrzenne, jak i prywatyzację zasobów mieszkaniowych oraz publicznej infrastruktury. W opracowaniu wykorzystano literaturę przedmiotu, dane statystyki publicznej oraz analizę aktów polskiego prawa.

Słowa kluczowe: przestrzeń zurbanizowana  neoliberalizm  transformacja  prywatyzacja  ład przestrzenny  


Property in the neoliberal model on the example of the Polish urban area after 1989

System transformation is a long-lasting process which is reflected in the model of property relationships and the way inhabited environment is created. This paper discusses the Polish urban area as an example of a neoliberal model of space transformation characterized by: atrophy of the public sector, arbitrary spatial order, and deepening spatial segregation. The transformation of the urban area in a neoliberal model has affected the legal order, spatial planning, privatization of housing resources, and public infrastructure. The paper is based on source literature, official statistics, and an analysis of Polish legal acts.

Słowa kluczowe: urban area  neoliberalism  transition  privatization  spatial orde  


Afiliacja:

Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Kolegium Ekonomiczno-Społeczne, Instytut Gospodarstwa Społecznego, ul. Wiśniowa 41, p. 66b-d, 02-520 Warszawa, Polska; lukasz.drozda@doktorant.sgh.waw.pl
Sylwia Dołzbłasz
Sieć współpracy transgranicznej na pograniczu polsko-czeskim

Sieć współpracy transgranicznej na pograniczu polsko-czeskim

Celem tego artykułu jest identyfikacja charakteru współpracy transgranicznej na poziomie lokalnym na pograniczu polsko-czeskim, ze szczególnym zwróceniem uwagi na sieć powiązań transgranicznych. Badanie dotyczyło współpracy objętej wsparciem Programu Współpracy Transgranicznej Republika Czeska – Rzeczpospolita Polska 2007–2013 w ramach EWT. Analizie poddano zarówno wszystkie realizowane projekty, jak i wszystkich beneficjentów, tj. 250 projektów oraz 350 polskich i czeskich instytucji. Z uwagi na charakter pogranicza polsko-czeskiego, którego znaczną część stanowią obszary górskie, specjalną uwagę zwrócono na projekty z zakresu turystyki. Badanie wykazało, że sieć współpracy była słabo rozwinięta, natomiast wyraźnie widoczne były kluczowe węzły sieci, tworzące grupę instytucji najbardziej aktywnych w kształtowaniu relacji współpracy transgranicznej.

Słowa kluczowe: pogranicze  współpraca transgraniczna  sieć  granica  pogranicze polsko-czeskie  


Transborder cooperation network in the Polish-Czech borderland

The aim of this paper is to identify the character of transborder cooperation on the local level in the Polish-Czech borderland with a special focus on the transborder relations network. To this end, the author analyzes cooperation co-financed under Poland-Czech Republic Cross-Border Cooperation Programme 2007–2013 in the framework of ETC and examines all realized Project and all beneficiaries, i.e. 250 projects and 350 Polish and Czech institutions. Due to the mountainous character of the Polish-Czech borderland, special attention is paid to projects concerning tourism. The research reveals that the cooperation network is poorly developed. However, the most import ant nodes in this network are clearly visible and they are the most active institutions that shape the relations of transborder cooperation.

Słowa kluczowe: borderland  transborder cooperation  network  border  Polish-Czech borderland  


Afiliacja:

Uniwersytet Wrocławski, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Zakład Zagospodarowania Przestrzennego, ul. Kuźnicza 49/55, 50-138 Wrocław, Polska; sylwia.dolzblasz@uwr.edu.pl
Szymon Wiśniewski
Zmiana dostępności wewnątrzregionalnej województwa łódzkiego wskutek otwarcia wschodniej i zachodniej obwodnicy Łodzi

Zmiana dostępności wewnątrzregionalnej województwa łódzkiego wskutek otwarcia wschodniej i zachodniej obwodnicy Łodzi

Niniejszy artykuł koncentruje się na analizie zmian dostępności transportowej w skali regionalnej w ujęciu indywidualnego transportu samochodowego na skutek wprowadzenia do regionalnej sieci drogowej południkowych obwodnic Łodzi. Zmiany określono na podstawie pomiarów dostępności czasowej oraz potencjałowej przeprowadzonych dla sieci przed i po implementacji odcinków obwodnicowych. Wyniki zaprezentowano w ujęciu względnym i bezwzględnym dla każdej z 4956 jednostek osadniczych i 177 gmin województwa łódzkiego. Stwierdzono, że budowa autostrad i dróg ekspresowych, a szczególnie tych, które stanowią odcinki omijające duże ośrodki miejskie, przyczynia się do zwiększenia spójności terytorialnej regionu oraz zwiększenia dostępności obszarów peryferyjnych, a wielkość oraz zasięg przestrzenny oddziaływania inwestycji drogowych jest wyraźnie zróżnicowany.

Słowa kluczowe: dostępność transportowa  dostępność czasowa  dostępność potencjałowa  obwodnica  sieć drogowa  województwo łódzkie  


Changing intraregional accessibility of the Łódź province as a result of the opening of the eastern and western bypass of Łódź

This paper focuses on the changes in transport accessibility at the regional scale in terms of individual car transport due to the introduction to the regional road network of the bypasses of Łódź in the meridian course. The changes are determined on the basis of measures of the time and potential accessibility of the network, conducted before and after the ring roads were implemented. The results are presented in both relative and absolute terms for each of the 4956 settlement units and 177 communes of the Łódź region. The author determines that the construction of motorways and expressways, especially those representing bypasses of large urban centres, helps to increase the cohesion of a region and increase accessibility of peripheral areas, while the size and spatial extent of the impact of road investments are clearly differentiated.

Słowa kluczowe: transport accessibility  time accessibility  potential accessibility  bypass  road network  the Łódź province  


Afiliacja:

Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk Geograficznych, Instytut Zagospodarowania Środowiska i Polityki Przestrzennej, ul. Kopcińskiego 31, 90-142 Łódź, Polska; szymon.wisniewski@geo.uni.lodz.pl
Wojciech Grabowski
Czynniki determinujące reelekcję prezydentów polskich miast

Czynniki determinujące reelekcję prezydentów polskich miast

Celem artykułu jest analiza czynników determinujących prawdopodobieństwo reelekcji wśród prezydentów polskich miast. Szacowane są parametry modelu dwumianowego w celu identyfikacji czynników wpływających na prawdopodobieństwo ponownego wyboru. Okazuje się, że mieszkańcy wysoko cenią wydatki dokonywane przez władze miasta w roku wyborczym, w tym przede wszystkim wydatki na gospodarkę mieszkaniową. Dużą szansę na reelekcję mają prezydenci miast dobrze pozyskujących środki z Unii Europejskiej, w których sytuacja na rynku pracy jest stabilna, a zamożność mieszkańców i firm (w porównaniu z początkiem kadencji) nie uległa pogorszeniu. Skuteczność ubiegania się o reelekcję jest wyższa w grupie miast wojewódzkich, a także należących w przeszłości do zaboru austriackiego, lub położonych na tzw. Ziemiach Odzyskanych. Zmienne z zakresu socjologii polityki okazały się mieć również istotny wpływ na analizowane prawdopodobieństwo.

Słowa kluczowe: reelekcja  prezydent miasta  model dwumianowy  


Factors determining the likelihood of reelection ofPolish mayors

The aim of the paper is to analyze the factors determining the likelihood of reelection of Polish mayors. In order to identify the factors impacting the likelihood of reelection, the author estimates the parameters of the binomial model. The results show that spending in the election year, especially on housing, is greatly appreciated by the inhabitants of cities. The mayors who are very likely to be reelected are leaders of cities that are successful in acquiring EU funds, where the labour market is stable, and the material situation of inhabitants and businesses does not deteriorate during their term. Cities that are capitals of voivodeships offer a greater likelihood of reelection, as do those formerly in the Austrian partition or on the so-called Reclaimed Lands of Western Poland. Variables belonging to the domain of sociology of politics have an equally significant impact on the analyzed likelihood.

Słowa kluczowe: reelection  mayor  binomial model  


Afiliacja:

Uniwersytet Łódzki, Katedra Modeli i Prognoz Ekonometrycznych, ul. Rewolucji 1905 r. 41, 90-214 Łódź, Polska; emfwog@uni.lodz.pl
Olimpia Gogolin, Eugeniusz Szymik
Andrzej Klasik (red.), 2015, Badania miejskie i regionalne. Potencjały rozwojowe oraz kierunki przemian w miastach i regionach (recenzja)