Archive
2(16)/2004

- Jiří BlažekFactors and trends of regional development in the Czech Republic in transition and pre-accession period[more]
- Bolesław DomańskiCritique of the concept of development and regional studies[more]
- Mikołaj HerbstG. Blazyca (red.), 2003, Restructuring Regional and Local Economies. Towards a Comparative Study of Scotland and Upper Silesia, Hants-Burlington: Ashgate, 193 s. (recenzja)[more]
- Marek W. KozakNowe partnerstwo na rzecz spójności – trzeci raport Komisji Europejskiej o spójności ekonomicznej i społecznej (z praktyki)[more]
- Agnieszka OlechnickaKrystyna Gawlikowska-Hueckel, 2003, Procesy rozwoju regionalnego w Unii Europejskiej. Konwergencja czy polaryzacja, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, 322 s. (recenzja)[more]
- Wojciech PanderA role of foreign capital in the restructuring of old industrial areas on the basis of the Steelwork Silesia in Rybnik[more]
- Iwona SaganContemporary regional studies – theory, methodology and practice[more]
- Janusz Zaleski, Paweł TomaszewskiMacroeconomical effects of the implementation of the national development plan 2004–2006[more]
- Andrzej ZiomekPrzeciwdziałanie bezrobociu na Górnym Śląsku – nowa forma prac interwencyjnych (z praktyki)[more]
Jiří Blažek
Bolesław Domański
Przedmiotem zmasowanej krytyki stało się u schyłku XX wieku pojęcie rozwoju jako modernizacji i postępu, wraz z jego różnymi odmianami, m.in. europeizacją. Zarzuca mu się traktowanie rozwoju jako procesu o charakterze teleologicznym, jednolitym, linearnym, normalizującym i instrumentalnym. U podstaw takiego ujęcia leżą często idee dychotomicznego podziału przestrzeni. "Post-rozwojowa" krytyka reprezentuje różne nurty, m.in. konserwatywny antymodernizm, neoliberalny sprzeciw wobec interwencji państwa i lewicowy relatywizm kulturowy. Autor twierdzi, że źródła krytykowanych słabości tkwią przede wszystkim w nadmiernej generalizacji przedmiotowej, czasowej i geograficznej procesów rozwoju. Możliwe jest ich przezwyciężenie bez przyjmowania skrajnego stanowiska postmodernistycznego, odrzucającego wartościowanie regionalnych trajektorii rozwojowych i sprowadzającego je do równoległych narracji. Proces rozwoju może mieć w studiach regionalnych charakter otwarty, nie musi oznaczać zmierzania do określonego stanu końcowego i upodabniania do regionów uznanych za bardziej rozwinięte. Istnieją różne ścieżki rozwoju, z których wiele nie stanowi procesu linearnego ani też odgórnego projektu, istotną rolę odgrywają czynniki endogeniczne, w tym aktywność podmiotów regionalnych.
At the end of the XX-th century the concept of development as a synonym of modernization and progress has been heavily criticized. It has been said that such an approach defines the development as a teleological, uniform, linear, normalizing and instrumental process. This critique, known as post-development approach includes various ideologies, e.g. conservative anti-modernism, neo-liberal rejection of state`s interventionism, and cultural relativism. The author claims that the main weaknesses of development concept are due to the unjustified generalizations with respect to the subject, time and space in which the processes are observed. Coping with those weaknesses do not necessarily require taking radical post-modernistic positions, rejecting any valuation of regional patterns of development. Regional studies may treat development as an open process, not necessarily leading to predetermined outcomes, and not always following the paths of the developed regions. There are development paths that are nonlinear processes in which the crucial role is played by the endogenous factors, such as activity of local actors.