Celem artykułu jest celu określenie roli opłat w budżetach dużych miast (miast na prawach powiatów) i polityki tych podmiotów w tym zakresie. Aby osiągnąć ten cel, w artykule dokonano przeglądu badań dotyczących znaczenia opłat w finansach samorządowych oraz przeprowadzono analizę roli opłat w finansach dużych miast w Polsce w latach 2006–2012. Przeprowadzone badania empiryczne potwierdzają globalny trend, zauważalny w różnych krajach, tj. rosnące znaczenie dochodów opłat do budżetów samorządowych. Po drugie, występuje tendencja do wyrównywania relatywnej wysokości dochodów z opłat w dużych miastach w Polsce. Po trzecie, istnieją dwa obszary istotne z punktu widzenia opłat za usługi: komunikacja miejska i gospodarka mieszkaniowa.
Gminy mają szeroki zestaw instrumentów stymulowania rozwoju przedsiębiorczości, jednak bardzo rzadko instrumenty te są wykorzystywane w formie kompleksowej i przemyślanej strategii, o wielopłaszczyznowej sile oddziaływania. Instrumenty wspierania rozwoju przedsiębiorczości przez gminy można podzielić na dwie główne kategorie: finansowe i pozafinansowe. Jednym z czynników mogących skłonić potencjalnych inwestorów do wyboru danej gminy jako miejsca inwestycji może być planowa i długookresowa polityka finansowa wyrażająca się w stabilnym systemie preferencji podatkowych w podatkach i opłatach lokalnych oraz aktywna strategia w zakresie gminnych wydatków inwestycyjnych. Tworzenie dobrych warunków dla powstawania nowych przedsiębiorstw jest najlepszym sposobem aktywizacji społeczno-gospodarczej lokalnej społeczności.
Od efektywności funkcjonowania systemów gospodarki odpadami zależy zdolność do osiągnięcia założonych celów w zakresie recyklingu odpadów. Polska jako członek UE zobowiązała się do osiągnięcia poziomu recyklingu stopniowo, tj. na poziomie 55% w 2025 r., 60% w 2030 r. oraz 65% w 2035 r., ale czy je wypełni, zależy m.in. od efektywności systemu odbioru odpadów. Celem opracowania jest sprawdzenie poziomu efektywności kosztowej selektywnej zbiórki odpadów w grupie miast wojewódzkich Polski w latach 2020–2023. W opracowaniu do oceny zastosowano zbiór wskaźników, w tym zaproponowanych przez autorów, obliczonych na podstawie – sprawozdań z wykonania budżetów miast oraz danych GUS. Z przeprowadzonej analizy wynika, że efektywność kosztowa jest bardzo zróżnicowana w badanych miastach, a samorządy poszukują optymalizacji systemów gospodarowania odpadami komunalnymi, tj. najlepszej relacji przychodów z opłat do kosztów. Na podstawie uzyskanych wyników można sądzić, że osiągnięcie zakładanych poziomów recyklingów odpadów będzie znacznym wyzwaniem lub wręcz niemożliwe dla wszystkich miast wojewódzkich w Polsce, co może być źródłem działań mających na celu poprawę tego stanu rzeczy dla władz samorządowych w Polsce.
