W artykule dokonano syntetycznej oceny zróżnicowania sytuacji mieszkaniowej w polskich gminach w kontekście zachodzących przemian demograficznych. Ponadto przedstawiono w nim autorską metodę badań typologicznych łączących mierniki dotyczące sytuacji mieszkaniowej i demograficznej dla wszystkich 2477 gmin w Polsce według stanu na koniec 2021 r. Zakres badania obejmował lata 2011–2021. W artykule zidentyfikowano, że zarówno miejskie obszary funkcjonalne, jak i gminy nadmorskie miały odrębną specyfikę w zakresie sytuacji mieszkaniowej i demograficznej, w mniejszym stopniu takie zjawisko dotykało gmin górskich. Wskazano również, że brak podejścia zorientowanego terytorialnie w Narodowym Programie Mieszkaniowym utrudnia kształtowanie krajowej polityki mieszkaniowej w sposób dostosowany do lokalnych i regionalnych uwarunkowań.
W artykule podjęto problem finansjalizacji mieszkalnictwa ujmowanej w aspekcie ekonomiczno-społeczno-politycznych uwarunkowań oraz konsekwencji jego rozwoju, nie ograniczając perspektywy konceptualnej do makroekonomicznych mechanizmów procesu. Wpływ urynkowienia, a w dalszej konsekwencji finansjalizacji funkcji mieszkaniowej został poddany szczegółowej analizie na przykładzie Gdańska. Omówiono mechanizmy finansjalizacji neoliberalnej gospodarki rynkowej, jej wpływ na rynki mieszkaniowe, a w konsekwencji finansjalizację gospodarstw domowych poprzez włączanie ich w operacje finansowe. Ponadto analizie zostały poddane zjawiska turystyfikacji, studentyfikacji oraz rosnącej liczby pustostanów mieszkaniowych jako procesy przekształcające przestrzenie miast, a ściśle związane z finansjalizacją rynków mieszkaniowych. Wskazano na znaczenie regulacji prawnych oraz aktywnej polityki mieszkaniowej w przeciwdziałaniu negatywnym skutkom finansjalizacji.