KWARTALNIK NAUKOWY
Logo SRIL
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
SRiL in English



Adres Redakcji:
Kwartalnik naukowy "Studia Regionalne i Lokalne"
Uniwersytet Warszawski
Centrum Europejskich Studiów
Regionalnych i Lokalnych (EUROREG)
Krakowskie Przedmieście 30
00-927 Warszawa
e-mail: sril.euroreg@uw.edu.pl
www: www.studreg.uw.edu.pl
 
 ISSN: 1509-4995
 Wersją pierwotną czasopisma jest wersja papierowa.
 
http://www.euroreg.uw.edu.pl/ http://www.rsa.euroreg.uw.edu.pl http://scholar.com.pl/sklep.php
archiwum
ROCZNIKI:   2000   2001   2002   2003   2004   2005   2006   2007   2008   2009   2010   2011   2012   2013   2014   2015   2016   2017   2018

Wyniki wyszukiwania dla frazy: "Silesia"
 
Numer: 2(16)/2004
Wojciech Pander
Kapitał zagraniczny w restrukturyzacji starych okręgów przemysłowych na przykładzie Huty Silesia w Rybniku

Kapitał zagraniczny w restrukturyzacji starych okręgów przemysłowych na przykładzie Huty Silesia w Rybniku

Artykuł przedstawia problematykę restrukturyzacji starych okręgów przemysłowych w kontekście napływu inwestycji zagranicznych na przykładzie Huty Silesia w Rybniku. Stare okręgi przemysłowe są skomplikowaną materią społeczno-ekonomiczną, a ich restrukturyzacja, będąca wynikiem obiektywnych zjawisk ekonomicznych, jest procesem koniecznym i nieuniknionym. Jednym ze stymulatorów przekształceń , mogącym odegrać istotną rolę w przeobrażeniach, jest kapitał zagraniczny. Artykuł na wstępie przedstawia charakterystykę okręgu rybnickiego, zachodzące w regionie zmiany oraz opisuje sytuację Huty Silesia. Następnie prezentuje efekty funkcjonowania przedsiębiorstw zagranicznych w regionie. Wyniki badań stanowią odpowiedź na pytanie o wpływ kapitału zagranicznego na restrukturyzację starych okręgów przemysłowych.


A role of foreign capital in the restructuring of old industrial areas on the basis of the Steelwork Silesia in Rybnik

The article discusses the problem of restructuring old industrial areas in the context of foreign investment inflow, using the case of Silesia Steelwork (Huta Silesia) in Rybnik. Old industrial areas constitute a complex socioeconomic problem. Their restructuring, resulting from objective economic processes, is necessary and inevitable. One of the incentives for the transformation is foreign capital which can possibly play an important role in the transformation process. The article begins with the general characteristics of the Rybnik area, describes changes in the region and the situation of Huta Silesia. Further on it presents the influence of foreign undertakings in the region. The conclusions bring the final assessment of the role of foreign capital in restructuring old industrial areas.


Pobierz w wersji PDF: PDF

Mikołaj Herbst
G. Blazyca (red.), 2003, Restructuring Regional and Local Economies. Towards a Comparative Study of Scotland and Upper Silesia, Hants-Burlington: Ashgate, 193 s. (recenzja)

Afiliacja:

Mikołaj Herbst: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), (ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa);

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(18)/2004
Robert Geisler
Społeczeństwo obywatelskie i demokracja lokalna w Tychach

Społeczeństwo obywatelskie i demokracja lokalna w Tychach

Celem artykułu jest analiza postaw i opinii mieszkańców jednego ze śląskich miast Tych na temat społeczeństwa obywatelskiego oraz demokracji lokalnej. Na podstawie badań socjologicznych przeprowadzonych wiosną 2003 roku oraz reinterpretacji dotychczasowych wyników badań socjologicznych w tym mieście artykuł przedstawia aktywność obywatelską, przejawy świadomości społecznej na temat funkcjonowania społeczności lokalnej w warunkach demokracji i gospodarki wolnorynkowej. Przykład jest o tyle specyficzny, że Tychy w analizach socjologów w okresie realnego socjalizmu stanowiły przykładowe miasto socjalistyczne. W pierwszych latach transformacji ustrojowej podkreślano zdezintegrowany charakter miejskiej społeczności oraz konieczność zbudowania więzi społecznych przekładających się na rozwój gospodarczy. Autora interesuje szczególnie zmiana, jaka dokonuje się w ostatnich latach w tym mieście.


Civil Society and Local Democracy in Tychy

The purpose of this article is to analyse opinions and attitudes of inhabitants of a Silesian town of Tychy toward the civil society and local democracy. Basing on sociological research done in the spring 2003 and reinterpretation of sociological research of the town, the article shows an activity related to and awareness of these issues among the local community in times of democracy and free market economy. The example of Tychy is specific because during the socialist period sociologists emphasised the fact that it was a socialist town. After political transition, scientists and researchers have pointed that urban community has a disintegrated character and that social bonds must be created in order to cope with regional development. The present article is especially focused on changes which have taken place over the past few years in Tychy.


Afiliacja:

Robert Geisler: Uniwersytet Opolski, Instytut Socjologii, ul. Katowicka 89, 45–061 Opole, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(27)/2007
Barbara Kocowska
Profil innowacyjny Dolnego Śląska

Profil innowacyjny Dolnego Śląska

Wysoka pozycja województwa dolnośląskiego w krajowych rankingach konkurencyjności, atrakcyjności inwestycyjnej i dostępności, a także potencjału innowacyjnego, stanowi dobry punkt wyjścia do realizacji celów Odnowionej Strategii Lizbońskiej i przekształcenia Dolnego Śląska w region wiedzy. Innowacyjność i atrakcyjność inwestycyjna to jednak stan dynamiczny, do którego region wciąż musi dążyć w procesie współzawodnictwa z najlepszymi, angażującym partnerów instytucjonalnych i społecznych. Fundusze strukturalne Unii Europejskiej - odpowiednio zastosowane i skierowane - są tylko skutecznym narzędziem, a nie celem samym w sobie. Umiejętne zdyskontowanie silnej pozycji Wrocławia i doświadczeń lokalnego lidera innowacji - Politechniki Wrocławskiej - a także budowanie sieci współpracy, większe niż dotychczas korzystanie z doświadczeń regionów partnerskich i stworzenie atrakcyjnej oferty dla inwestorów w dziedzinie wysokich technologii i usług pozwolą osiągnąć cele zapisane w strategiach.


Innovative Profile of Lower Silesia

A high ranking position of Lower Silesia among Polish voivodeships based on its competitiveness, attractiveness for investors and accessibility as well as on its innovative potential is a good starting point for achieving the goals of the Renewed Lisbon Strategy as well as for making it a Region of Knowledge. Innovativeness and attractiveness for investors however are a dynamic status which a region has to compete for in an incessant rivalry with the best ones involving institutional and social partners. The Structural Funds - aptly streamed to and implemented - are only some efficient tools and not a goal itself. An apt profiting by the strong position of Wroclaw agglomeration as well as by experience of Wroclaw Technical University being a local leader of innovation, combined with wider than up till now learning from the experience of Lower Silesia"€™s partner regions and building an attractive offer for investors in high tech and services will make it possible to achieve final goals indicated in strategies.


Afiliacja:

Barbara Kocowska: Dolnośląski Urząd Wojewódzki, Biuro Zarządzania Funduszami Europejskimi, Pl. Powstańców Warszawy 1, 50-153 Wrocław, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(32)/2008
Janusz Heller, Alicja Joanna Szczepaniak
Regionalne uwarunkowania i efekty podziału funduszy z Unii Europejskiej

Regionalne uwarunkowania i efekty podziału funduszy z Unii Europejskiej

Celem opracowania była syntetyczna ocena podziału środków z UE na 16 województw. Stwierdzono, że regionalny podział funduszy z Unii Europejskiej w latach 2000-2005 jest efektem przyjętej metody, która premiuje województwa o większej liczbie mieszkańców. W liczbach bezwzględnych największymi beneficjentami okazały się: Mazowsze, Śląsk i Małopolska, a więc regiony o wysokim stopniu urbanizacji, wyposażone w szerokie otoczenie biznesu i posiadające stosunkowo bogate zaplecze naukowe. Równocześnie pozyskują one najwięcej bezpośrednich inwestycji zagranicznych. Mamy więc do czynienia z podwójnym uprzywilejowaniem tych województw w stosunku do pozostałych regionów. W liczbach względnych, które opisano indeksem pozyskanych środków w stosunku do udziału w tworzonym PKB, dominują natomiast: Warmia i Mazury, Podlasie oraz Pomorze Zachodnie. Nie oznacza to jednak, że w ten sposób następuje niwelowanie istniejącego dystansu między wymienionymi regionami a województwami o najwyższym poziomie rozwoju. Badania nie potwierdziły też zależności pomiędzy PKB per capita a kwotami pomocy przypadającymi na jednego mieszkańca. Brak jakiejkolwiek zależności (dodatniej lub ujemnej) jest logicznym efektem przyjętego założenia, iż regionalny podział środków z Unii Europejskiej jest uwarunkowany głównie liczbą mieszkańców; wskazuje też na to, że przyjęte kryteria nie różnicują województw pod kątem oczekiwanych efektów ekonomicznych. Przyjmują natomiast egalitarne podejście, czyli przydział na każdego mieszkańca kraju statystycznie "po równo"€.


Regional Conditionings and Effects of EU Funds

The aim of this study was a synthetic evaluation of EU funds" distribution between 16 voivodships. It was found out that the regional EU funds" distribution in the years 2000-2005 is an effect of a method, according to which the voivodships that more populated are privileged. In absolute numbers the biggest recipients were: Masovia, Silesia and Malopolska - regions with a high level of urbanization, equipped with a broad business environment and with a relatively rich scientific background. At the same time, these voivodships win the most direct foreign investments. Thus we deal with a double privilege of these voivodships in relation to other regions. In relative numbers, described by an index of received funds in relation to the share of produced GPD, the dominating regions are: Warmia and Mazury, Podlasie and Western Pomerania. But it does not mean that in this way the distance between these voivodships and the most developed regions is reduced. The research did not prove that there is a connection between GDP per capita and the amount of aid per one inhabitant. The lack of any connection (positive or negative), which is a logic effect of the assumption that the regional distribution of EU funds is conditioned mainly by the number of inhabitants, indicates that the criteria do not differentiate voivodships according to the anticipated economic effects. They take an egalitarian approach - every inhabitant should receive statistically equally.


Afiliacja:

Janusz Heller: Uniwersytet Warmińsko-Mazurskie w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Makroekonomii, ul. K. Obitza 2, 10-710 Olsztyn, Polska

Alicja Joanna Szczepaniak: Uniwersytet Warmińsko-Mazurskie w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Makroekonomii, ul. K. Obitza 2, 10-710 Olsztyn, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(35)/2009
Martin Pudlik, Cyryl Garus
Jak Feniks z popiołów. Rozwój struktur metropolitalnych w Zagłębiu Ruhry jako wzór dla rozwoju Górnego Śląska?

Jak Feniks z popiołów. Rozwój struktur metropolitalnych w Zagłębiu Ruhry jako wzór dla rozwoju Górnego Śląska?

Poniższe opracowanie ma na celu przedstawienie zagadnień rozwoju regionalnego z uwzględnieniem aspektów transformacji gospodarczej i przestrzennej w poprzemysłowych regionach Zagłębia Ruhry i Górnego Śląska. Zagłębie Ruhry przeszło i nadal przechodzi bardzo trudny proces restrukturyzacji gospodarczo-społecznej. Do tej pory udało się pokonać niektóre trudności, np. zmienić poprzemysłowy wizerunek regionu. Niestety wysokie bezrobocie oraz niekorzystna struktura demograficzna pozostają nadal nierozwiązanymi problemami Zagłębia Ruhry. Ponadto region musi uporać się z zagospodarowaniem nieużytków poprzemysłowych i kopalnianych. Wybrane elementy restrukturyzacji Zagłębia Ruhry oraz niektóre pomysły strategiczne mogą być wzorcem dla rozwoju Górnego Śląska.


Like a Phoenix from the Ashes. Can the Ruhr Area Provide Blueprints for the Regional Development in Upper Silesia?

The paper"€™s main objective is to introduce into the topic of regional development in the postindustrial regions Ruhr and Upper Silesia taking aspects of economic and spatial planning under consideration. The region Ruhr has lived through a difficult period of development. A lot of self-given objectives could be accomplished. Anyway various long-term problems like the relative high unemployment rate, the demographic challenges or industrial waste lands are still present and are awaiting solutions. In some problem areas Upper Silesia might orient oneself to the strategies conducted in the Ruhr agglomeration and adapt strategies which delivered positive results and prevent failures which resulted by middle-rate measures.


Afiliacja:

Martin Pudlik, Cyryl Garus: Uniwersytet w Akwizgranie, Geographisches Institut der RWTH Aachen, Templergraben 55, 52056 Aachen, Germany;

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(37)/2009
Jerzy Janecki
Zróżnicowanie sytuacji biologicznej populacji regionalnych Polski badane w oparciu o analizę zbiorów wyników medycznych badań laboratoryjnych

Zróżnicowanie sytuacji biologicznej populacji regionalnych Polski badane w oparciu o analizę zbiorów wyników medycznych badań laboratoryjnych

Celem badań była analiza różnic pomiędzy cechami statystycznymi zbiorów wyników badań laboratoryjnych pochodzących z 23 różnych regionów Polski. Analizowano roczne zbiory wyników białka całkowitego, hemoglobiny, cholesterolu i glukozy. Zastosowano oryginalną metodę komputerową JEG opracowaną w IBIB PAN. Różnice wartości średnich sięgały od -2,81 do +2,01 odchyleń standardowych od wartości uśrednionej. Znacznie różniły się profile zmienności sezonowej oraz zależności wyników od płci i wieku. W kompleksowej ocenie regionalnej wyróżniał się dodatnio region północno-zachodni, zaskakująco słabo wypadła Wielkopolska, nie najlepiej Górny Śląsk i region północno-wschodni, dramatycznie zaś Małopolska. Wykazano przydatność zastosowanej metody, a jednocześnie celowość dalszych badań.


Differentiation of the biological situations of Polish regional populations based on the analysis of sets of medical laboratory results

The work described here has sought to investigate differences between the statistical features of large (annual) datasets of laboratory results from 23 regions of Poland. Collections of results for total protein, haemoglobin, cholesterol and glucose levels were analyzed. An original computer method called JEG, devised at the Institute of Biocybernetics and Biomedical Engineering of the Polish Academy of Sciences was used. Differences in mean values ranged from -2.81 to 2.01 standard deviations from the mean value for all results. The dependence of results on the sex and age classes differed greatly in the two extreme regions. In the comprehensive valuation of regions, the north-west region stood out in a positive sense, while the Wielkopolska region fared surprisingly poorly, and Upper Silesia and the north-east were also far from ideal. This situation in the Malopolska region looked extremely serious. The usefulness of the method was demonstrated by the research carried out, so it would seem advisable for the investigation to be continued with, in order that the picture for the country as a whole might be made complete.


Afiliacja:

Jerzy Janecki: Polska Akademia Nauk, Instytut Biocybernetyki i Inżynierii Biomedycznej (IBIB), ul. Ks. Trojdena 4, 02-109 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(46)/2011
Krzysztof Janc
Geografia hiperlinków - przestrzenny wymiar samorządowych serwisów internetowych

Geografia hiperlinków - przestrzenny wymiar samorządowych serwisów internetowych

Celem opracowania jest ustalenie, czy funkcjonujące w cyberprzestrzeni relacje odzwierciedlają granice obszarów w przestrzeni geograficznej. Ma w tym pomóc analiza powiązań pomiędzy serwisami WWW samorządów lokalnych a "miejscami"€, do których można dotrzeć przy pomocy zamieszczonych na stronach hiperlinków. Obejmuje ona 29 serwisów powiatów leżących na Dolnym Śląsku. Okazuje się, że w przypadku jednostek samorządowych szczebla lokalnego istnieje wyraźny związek między połączeniami w cyberprzestrzeni z terytorium rzeczywistego działania. Co istotne, w wirtualnej przestrzeni, tak jak w fizycznej, dominuje główny funkcjonalny węzeł, czyli stolica kraju.

Słowa kluczowe: cyberprzestrzeń  webometria  hiperlinki  samorząd lokalny  Dolny Śląsk  


Geography of hyperlinks - spatial dimension of local government websites

The purpose of this paper is to determine whether connections within cyberspace are in any way related to borders in the geographical sense. The author assesses the connections between the websites of local authorities and destinations that can be reached by hyperlinks. He analyzes 29 counties in Lower Silesia and shows that the activity of local self-government units in cyberspace covers their real-life territory. On the whole, it can be said that connections existing in cyberspace largely reflect actual borders. However, the main functional node dominating cyberspace is the country"€™s capital city.

Słowa kluczowe: cyberspace  webometrics  hyperlinks  local self-government  Lower Silesia  


Afiliacja:

Krzysztof Janc: Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Uniwersytet Wrocławski, ul. Kuźnicza 49/55, 50-138 Wrocław; krzysztof.janc@uni.wroc.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: Wydanie specjalne 2011
Adam Płoszaj
Polityka spójności jako narzędzie stymulacji współpracy między miastami - przykład INTERREG i URBACT

Polityka spójności jako narzędzie stymulacji współpracy między miastami - przykład INTERREG i URBACT

Artykuł omawia wybrane narzędzia polityki spójności stymulujące współpracę między miastami. Analizowane są programy z okresu 2004-2006: INTERRREG oraz URBACT. W przypadku programów INTERREG analiza dotyczy największych polskich miast (31 najludniejszych miast oraz konurbacja śląska i Trójmiasto), natomiast w przypadku URBACT wszystkich miast, które były beneficjentami programu. Efekty projektów tego typu mają z reguły miękki charakter, polegający na transferze dobrych praktyk, budowaniu potencjału instytucjonalnego oraz kapitału ludzkiego. W tym zakresie efekty badanych projektów należy oceniać jako co najmniej zadowalające, choć liczba i skala zrealizowanych przedsięwzięć nie pozwala na wystąpienie wyraźnych i mierzalnych efektów w skali całego kraju.

Słowa kluczowe: współpraca miast  program INTERREG  INTERREG IIIB CADSES  INTERREG IIIB BSR  URBACT  


Cohesion Policy as a tool to stimulate cooperation between cities - the example of INTERREG and URACT in Poland

The paper discusses selected tools within Cohesion Policy that stimulate cooperation between cities. Subject to analysis are two programmes from 2004-2006: INTERRREG and URBACT. In the case of INTERREG programmes, the analysis pertains to the largest Polish cities (31 most populous cities and the Silesian and Tri-City conurbations), while in the case of URBACT, all the cities that were beneficiaries of the programme were taken into account. The results of the projects are usually of the soft type and involve transfer of good practices, building institutional capacity, and human capital. In this respect, the results of the analyzed projects should be considered at least satisfactory, although the number and scale of the completed projects does not allow for clear and measurable effects to be perceptible in a country-wide perspective.

Słowa kluczowe: cooperation between cities  INTERREG programme  INTERREG IIIB CADSES  INTERREG IIIB BSR  URBACT  


Afiliacja:

Adam Płoszaj: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; a.ploszaj@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(48)/2012
Elżbieta Zuzańska-Żyśko
Funkcje metreopolitalne w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym

Funkcje metreopolitalne w Górnośląskim Obszarze Metropolitalnym

Artykuł zawiera analizę procesów metropolitalnych w aspekcie funkcjonalnym w jednym z najbardziej zaludnionych obszarów w Polsce. Jego celem jest zbadanie funkcji metropolitalnych oraz struktury wewnętrznej Górnośląskiego Obszaru Metropolitalnego. Badany obszar to policentryczny układ osadniczy o genezie konurbacji przemysłowej. Analiza bazuje na wybranych cechach jakościowych o randze międzynarodowej i krajowej, wykorzystuje wskaźnik bonitacji punktowej. Wydzielony funkcjonalny obszar metropolitalny tworzy 15 gmin, w tym 13 miast na prawach powiatu, a zamieszkuje 1,9 mln osób. Funkcje są rozproszone w różnych miastach i wykazują cechy polaryzacji. Najważniejszym ośrodkiem metropolitalnym są Katowice, które mają dobrze wykształcone funkcje metropolitalne. Pomocniczymi ośrodkami pierwszego rzędu są Gliwice i Chorzów. Pozostałe miasta to ośrodki o kształtujących się funkcjach metropolitalnych.

Słowa kluczowe: metropolia  obszar metropolitalny  funkcje metropolitalne  konurbacja  region postindustrialny  region śląski  


Metropolitan functions of the Upper-Silesian Metropolitan Area

The paper analyzes the functional aspect of metropolitan processes in one of the most densely populated areas in Poland. The purpose of the article is to study metropolitan functions, as well as to analyze the intrinsic structure of the Upper-Silesian Metropolitan Area, which used to be an industrial conurbation that evolved into a polycentric settlement arrangement. The analysis is based on selected qualitative features of international and domestic standings, and uses the centrality indicator. The selected functional metropolitan area is formed by 15 municipalities, including 13 towns with county rights, and is inhabited by 1.9 million people. The functions are dispersed in different towns and seem polarized. The metropolitan centre of utmost importance and holding well-developed metropolitan functions is the city of Katowice, whereas Gliwice and Chorzow are first-class auxiliary centres. The remaining towns are centres of developing metropolitan functions.

Słowa kluczowe: metropolis  metropolitan area  metropolitan functions  conurbation  post-industrial region  Silesian Region  


Afiliacja:

Elżbieta Zuzańska-Żyśko: Uniwersytet Śląski w Sosnowcu, Wydział Nauk o Ziemi, Katedra Geografi Ekonomicznej, ul. Będzińska 60, 41-200 Sosnowiec, Polska; elzbieta.zuzanska-zysko@us.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(49)/2012
Małgorzata Suchacka
O przemianach kapitału ludzkiego i szansach na klasę kreatywną na przykładzie regionu przemysłowego

O przemianach kapitału ludzkiego i szansach na klasę kreatywną na przykładzie regionu przemysłowego

Przedmiotem opracowania są przemiany kapitału ludzkiego w województwie śląskim i tworzenie się fundamentów klasy kreatywnej. W pierwszej części przedstawione zostaną teoretyczne podstawy kapitału ludzkiego i klasy kreatywnej oraz historia i specyfika najważniejszych grup społecznych na Śląsku, a w drugiej – przytoczone wyniki badań przeprowadzonych w latach 2010–2011. Badani przedsiębiorcy, eksperci i decydenci regionalni zgodnie dostrzegają istnienie klasy specjalistów oraz aktywnych jednostek, którzy działają na poziomie przedsiębiorstw i społeczności lokalnych. Potwierdza to przyjęte założenie o enklawowym charakterze procesu powstawania klasy kreatywnej na Śląsku.

Słowa kluczowe: klasa kreatywna  kapitał ludzki i społeczny  region  innowacje  


On the transformation of human capital and the chances for a creative class on the example of an industrial region

The paper focuses on the transformation of human capital in the Silesia province and the formation process of the creative class. In the first part are described some theoretical assumption of human capital and creative class, and the history and specifics of the most important social groups in Silesia. In the second part the authors cite the main results of their research conducted in 2010–2011. In interviews, entrepreneurs, experts and policy makers recognized the existence of regional professionals and active individuals who operated at the level of enterprises and local communities. This confirms the assumption of the enclave nature of the formation process of the creative class in Silesia.

Słowa kluczowe: creative class  human and social capital  region  innovation  


Afiliacja:

Małgorzata Suchacka: Uniwersytet Śląski w Katowicach, Instytut Socjologii, ul. Bankowa 11, 40-007 Katowice, Polska; malgorzata.suchacka@us.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tymon Słoczyński
Próba wyjaśnienia regionalnego zróżnicowania międzypłciowej luki płacowej w Polsce

Próba wyjaśnienia regionalnego zróżnicowania międzypłciowej luki płacowej w Polsce

W artykule opisano regionalne zróżnicowanie międzypłciowej luki płacowej w Polsce, która okazuje się szczególnie duża w województwie śląskim (ok. 25,44%). Zaproponowano kilka wyjaśnień tego zjawiska. Po pierwsze, dyskryminacja płacowa kobiet jest najprawdopodobniej szczególnie silna w tym regionie. Po drugie, w województwie śląskim mężczyźni są generalnie zatrudniani w większych miejscach pracy niż kobiety. Po trzecie, rozkład kobiet między poszczególne zawody i sekcje gospodarki narodowej jest tam szczególnie niekorzystny dla ich relatywnych wynagrodzeń. Po czwarte, również struktura premii za wykonywanie poszczególnych zawodów pozostaje w województwie śląskim niekorzystna dla kobiet, tj. sfeminizowane zawody oferują na Śląsku szczególnie niskie relatywne wynagrodzenia.

Słowa kluczowe: luka płacowa  dyskryminacja płacowa  metody dekompozycyjne  


Explaining regional variation in gender wage gaps in Poland

In this paper, the author provides a description and an explanation of regional variation in gender wage gaps in Poland, and shows that the gap is especially large in the Silesian Voivodeship (ca 25.44%). He presents several explanations for this phenomenon. First, gender wage discrimination is likely to be especially strong in Silesia. Second, in this region, men typically work in bigger firms than women. Third, the distribution of women between different occupations and industries in Silesia is especially disadvantageous for their relative wages. Fourth, the structure of occupational wage differentials in Silesia is also unfavourable for women, i.e. predominantly female occupations pay relatively less in Silesia than in other regions.

Słowa kluczowe: wage gap  wage discrimination  decomposition methods  


Afiliacja:

Tymon Słoczyński: Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Kolegium Analiz Ekonomicznych, Katedra Ekonomii I, ul. Madalińskiego 6/8, pok. 228, 02-513 Warszawa, Polska; t.sloczynski@ci.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(58)/2014
Krzysztof Bierwiaczonek
Społeczne użytkowanie przestrzeni publicznej miast posocjalistycznych. Przykład trzech miast górnośląskich

Społeczne użytkowanie przestrzeni publicznej miast posocjalistycznych. Przykład trzech miast górnośląskich

W perspektywie paradygmatu kulturalistycznego socjologii miasta z wykorzystaniem teorii przestrzeni publicznej artykuł prezentuje sposoby użytkowania przestrzeni publicznych w trzech miastach: Jastrzębiu Zdroju, Tychach i Żorach. W miastach tych wyraźnie widoczne są skutki wytwarzania przestrzeni w Polsce Ludowej: dominacja przestrzeni produkcji, budowa monofunkcyjnych przestrzeni mieszkaniowych oraz zaniedbania w tworzeniu przestrzeni publicznych. Wprawdzie w ostatnich latach niektóre ze struktur ułomnych zostały dopełnione, ale nadal wyzwaniem jest wytworzenie integrującej miejskiej przestrzeni publicznej. Dlatego warto poznać sposoby społecznego użytkowania przestrzeni miast socjalistycznych. Rezultaty badań kwestionariuszowych pokazują, że mieszkańcy doceniają i lubią wielofunkcyjne place i rynki w tych miastach, w których one istnieją. Miejsca te stanowią wielofunkcyjną przestrzeń publiczną. Natomiast w ośrodkach, w których brakuje funkcjonalnych miejskich przestrzeni publicznych, zastępują je nowo powstałe centra handlowe, choć nie pełnią funkcji integracyjnej i nie sprzyjają interakcjom społecznym. We wszystkich miastach istotną rolę dla mieszkańców, szczególnie przy realizacji działań opcjonalnych, odgrywają przestrzenie rekreacyjne.

Słowa kluczowe: przestrzeń publiczna  miasto socjalistyczne  działanie opcjonalne  działanie konieczne  czas wolny  


Social using of public space in the postsocialistic cities. Example of three Uppersilesian cities

The paper presents the ways public space is socially used in three cities: Jastrzebie Zdroj, Tychy and Zory. The theoretical background is the culturalist perspective of urban sociology and the theory of public space. In the socialist era, the space in the researched cities was dominated by production and monofunctional housing estates. Public space did not exist. In the recent years, some unfinished structures may have been completed, but creating integrative urban public space is still a challenge. As a result, it is interesting to research and describe contemporary ways of using space in the “socialist” cities. The results of qualitative research show that inhabitants appreciate multifunctional market places and public squares wherever they exist. Such places constitute multifunctional public space. However, in cities lacking functional public space, shopping centres replace traditional city space. Unfortunately, they do not have the social integration function and do not promote social interactions. In every city, recreational areas are important for inhabitants.

Słowa kluczowe: public space  socialist city  necessary action  optional action  leisure time  


Afiliacja:

Krzysztof Bierwiaczonek: Uniwersytet Śląski, Instytut Socjologii, ul. Bankowa 11, 40-007 Katowice, Polska; krzysztof.bierwiaczonek@us.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(59)/2015
Wojciech Jarczewski, Magdalena Dej
Rewitalizacja 2.0. Działania rewitalizacyjne w Regionalnych Programach Operacyjnych 2007–2013 – ocena w kontekście nowego okresu programowania

Rewitalizacja 2.0. Działania rewitalizacyjne w Regionalnych Programach Operacyjnych 2007–2013 – ocena w kontekście nowego okresu programowania

Fundusze unijne, które w latach 2007–2013 zasiliły polską gospodarkę, w pewnej części wykorzystane zostały także na działania rewitalizacyjne. Niemniej ranga tych działań w poszczególnych województwach nie była jednakowa, o czym świadczy m.in. umiejscowienie rewitalizacji w Regionalnych Programach Operacyjnych (RPO) oraz wielkość przewidzianych na nią środków. Istotna różnica zaobserwowana została w odniesieniu do procedury naboru projektów. Procedura ta, prześledzona na przykładzie województw dolnośląskiego, małopolskiego i podkarpackiego, w znacznym stopniu zadecydowała o ostatecznym efekcie rewitalizacji w skali regionalnej, różnicując rodzaj beneficjentów, a także liczbę i wielkość dofinansowanych projektów. Wnioski płynące z przeprowadzonej analizy nabierają szczególnego znaczenia w perspektywie nowego okresu programowania 2014–2020.

Słowa kluczowe: rewitalizacja  Regionalne Programy Operacyjne (RPO)  fundusze UE  


Revitalization 2.0. Revitalization projects in the Regional Operational Programmes 2007–2013 – assessment in the context ofthe new programming period

EU Funds received by the Polish economy in 2007–2013 in some part have also been used for revitalization activities. However, the rank of these activities was not the same in particular regions, as evidenced by, among others, the rank of revitalization in the Regional Operational Programmes and the amount of funds earmarked for regeneration. A significant difference was observed in relation to the selection process of the projects. This procedure examined on the examples of the Lower Silesia, Lesser Poland and Podkarpackie voivodships determined the final result of the revitalization at the regional scale, varying the type of beneficiaries, as well as the number and size of co-financed projects. Conclusions that follow from the analysis become particularly important in view of the new programming period 2014–2020.

Słowa kluczowe: revitalization  Regional Operational Programmes (ROPs)  European Funds  


Afiliacja:

Wojciech Jarczewski: Instytut Rozwoju Miast, ul. Cieszyńska 2, 30-015 Kraków, Polska; jarczewski@poczta.fm

Magdalena Dej: Uniwersytet Jagielloński, Instytut Geografii i Gospodarki Przestrzennej, ul. Gronostajowa 7, 30-387 Kraków, Polska; magdadej@gmail.com

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(69)/2017
Marta Szylar, Katarzyna Cegielska, Dawid Kudas
Wykorzystanie metody ścieżki rozwoju Hellwiga do badania zrównoważonego rozwoju województwa śląskiego

Wykorzystanie metody ścieżki rozwoju Hellwiga do badania zrównoważonego rozwoju województwa śląskiego

Celem przeprowadzonej analizy było zbadanie zmiany poziomu zrównoważonego rozwoju w powiatach województwa śląskiego. Wybór jednostki był zdeterminowany wysokim stopniem urbanizacji tego terenu. Badanie zostało oparte na 72 wskaźnikach statystycznych opisujących zrównoważony rozwój jednostek w latach 2011–2014. Dane zostały pobrane za pomocą aplikacji Wskaźniki zrównoważonego rozwoju Głównego Urzędu Statystycznego. W celu określenia cech diagnostycznych zastosowano metodę parametryczną. Do analizy wykorzystano ścieżkę rozwoju Hellwiga, która jest metodą porządkowania liniowego. Wyniki pozwoliły stwierdzić duże zróżnicowanie jednostek pod względem badanych cech. Władze regionu powinny w związku z tym podejmować działania wielokierunkowe i na bieżąco monitorować poziom zrównoważonego rozwoju powiatów.

Słowa kluczowe: zrównoważony rozwój  miara rozwoju Hellwiga  metoda porządkowania liniowego  typologia  


Application of Hellwig’s development measure method for the analysis of sustainable development of Silesia Province

The aim of the study was to analyse the change in the level of sustainable development of Silesian Province districts. The choice of the unit was determined by the high degree of urbanization of this area. The study was based on 72 statistical indicators describing sustainability of districts in 2011–2014. The data was collected using the Central Statistical Office application Sustainable Development Indicators. To determine diagnostic features the parametric method was used. The Hellwig’s development measure, which is a linear ordering method, was used for the analysis. The results showed that the units were highly differentiated in terms of their characteristics. Therefore, regional authorities should take multidirectional actions and monitor the level of sustainable development of districts on the on-going basis.

Słowa kluczowe: sustainable development  Hellwig’s development measure  method for linear ordering  typology  


Afiliacja:

Marta Szylar: Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji, Katedra Gospodarki Przestrzennej i Architektury Krajobrazu, ul. Balicka 253c, 30-149 Kraków, Polska; szylarmarta.kgpiak@gmail.com

Katarzyna Cegielska: Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji, Katedra Gospodarki Przestrzennej i Architektury Krajobrazu, ul. Balicka 253c, 30-149 Kraków, Polska; cegielska_katarzyna@wp.pl

Dawid Kudas: Uniwersytet Rolniczy im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, Wydział Inżynierii Środowiska i Geodezji, Katedra Geodezji, ul. Balicka 253a, 30-198 Kraków, Polska; d.kudas@ur.krakow.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 1(71)/2018
Robert Pyka
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia jako innowacja w samorządzie terytorialnym. Szanse i wyzwania pierwszego w Polsce związku metropolitalnego

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia jako innowacja w samorządzie terytorialnym. Szanse i wyzwania pierwszego w Polsce związku metropolitalnego

Po ponad 10 latach dyskusji na temat potrzeby upodmiotowienia obszarów metropolitalnych w Polsce przyjęta została ostatecznie ustawa o związku metropolitalnym w województwie śląskim. Wyznaczenie pułapu demograficznego na poziomie 2 mln mieszkańców potwierdza, że zamierzeniem ustawodawcy było stworzenie pierwszego związku metropolitalnego właśnie w konurbacji górnośląskiej, co podyktowane jest jej unikatową w skali kraju strukturą terytorialną. Powstanie z dniem 1 lipca 2017 r. Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii jest zatem wielkim eksperymentem społecznym i znaczącą innowacją w polskim samorządzie terytorialnym. Objęcie zasięgiem związku metropolitalnego 41 gmin górnośląskiego obszaru metropolitalnego było odważnym krokiem i świadczy o wysokim poziomie mobilizacji i determinacji śląskich samorządowców. Specyficzny system decyzyjny oparty na zasadzie podwójnej większości powinien sprzyjać dialogowi dużych i małych gmin związku metropolitalnego. Ogólnie sformułowane w ustawie kompetencje związku dają istotną swobodę jego władzom w wyznaczeniu priorytetowych zadań i projektów. Celem autora artykułu jest analiza architektury instytucjonalnej związku metropolitalnego, będącego połączeniem związku komunalnego i jednostki samorządu terytorialnego, w perspektywie możliwości budowy efektywnego systemu metropolitalnego współrządzenia w górno-śląskim obszarze metropolitalnym.

Słowa kluczowe: metropolia  ustawa metropolitalna  związek metropolitalny  Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia  konurbacja górnośląska  metropolitalne współzarządzanie (metropolitan governance)  


The Upper Silesian and Zagłębie Metropolis as a local government innovation. Poland’s first metropolitan union – opportunities and threats

After 10 years of discussions about the need to empower the metropolitan areas in Poland, finally a metropolitan union law for the Śląskie Voivodeship [Silesian region] has been adopted. Defining two million people as a population level required for the creation of the metropolitan union confirmed that the legislator’s intention was to establish the first metropolitan union in Poland specifically in the Silesian conurbation due to its unique territorial structure. The establishment of the Upper Silesian and Zagłębie Metropolis [Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia] should be seen as an important social experiment and significant innovation in the Polish local – government system. The large territorial delimitation of the metropolitan union with 41 local units is a courageous step that proves a high level of mobilisation and strong involvement of Silesian local decision makers. The specific decision-making procedure based on double majority voting should entourage dialogue between the large and small member cities of the metropolitan union. The generally formulated competences of the metropolitan union allow considerable freedom to the authorities in prioritising tasks and projects. The author’s analyses the institutional architecture of the first Polish metropolitan union, which is a hybrid organisation combining an inter-municipal association and a local government unit, from the perspective of turning the Upper Silesian metropolitan area into an efficient system of metropolitan governance.

Słowa kluczowe: metropolis  metropolitan law  metropolitan union  Upper Silesian and Zagłębie Metropolis  Upper Silesian conurbation  governance  


Afiliacja:

Robert Pyka: Uniwersytet Śląski, Obserwatorium Procesów Miejskich i Metropolitalnych, ul. Bankowa 12, 40-007 Katowice, Polska; robert.pyka@us.edu.pl
Kamil Nowak
Wpływ przebiegu granic województw na tożsamość regionalną oraz postrzeganie regionów Małopolski i Śląska

Wpływ przebiegu granic województw na tożsamość regionalną oraz postrzeganie regionów Małopolski i Śląska

Małopolska i Śląsk to regiony historyczne, których granice jedynie częściowo pokrywają się ze współczesnymi granicami województw małopolskiego i śląskiego. Opierając się na badaniu ankietowym, oceniono wpływ przebiegu dawnych granic na tożsamość regionalną mieszkańców i postrzeganie przez nich wskazanych regionów. Respondenci z miast położonych w województwach, które nie pokrywają się z ich przynależnością regionalną, utożsamiali się z nimi głównie ze względów gospodarczych, nie czując przy tym silnych powiązań historycznych i kulturowych. Zmieniło się również postrzeganie regionu górnośląskiego, który w porównaniu do wyników wcześniejszych badań z końca lat 80. i 90. XX w. przestał być kojarzony z zanieczyszczeniem powietrza i degradacją środowiska.

Słowa kluczowe: Śląsk  Małopolska  region  województwo  tożsamość regionalna  postrzeganie  


The impact of the voivodeship boundaries on regional identity and perception of the Małopolska and Śląsk regions

Małopolska (Lesser Poland) and Śląsk (Silesia) are historical regions which only partly overlap with the present-day borders of the Małopolskie and Śląskie voivodeships. In spite of their geographical proximity, they are historically and culturally dissimilar. A survey has been carried out in order to verify the perception of the regional identity of these voivodeships by their inhabitants. It was found that although old cultural and historical divisions are still important for the people, possible economic advantages seem to prevail. In addition, the Śląsk region as compared to the previous surveys is no longer identified with air pollution and environmental degradation.

Słowa kluczowe: Silesia  Śląsk  Małopolska  Lesser Poland  region  voivodeship  regional identity  perception  


Afiliacja:

Kamil Nowak: Krajowy Instytut Polityki Przestrzennej i Mieszkalnictwa, ul. Targowa 45, 03–728 Warszawa, Polska; knowak@irm.krakow.pl
Numer: 3(73)/2018
Robert Szmytkie, Przemysław Tomczak
Procesy depopulacji na obszarach wiejskich województwa dolnośląskiego w latach 1995–2015

Procesy depopulacji na obszarach wiejskich województwa dolnośląskiego w latach 1995–2015

Za główny cel pracy przyjęto analizę procesów depopulacji na obszarach wiejskich Dolnego Śląska w latach 1995–2015. Intencją autorów było określenie skali, trwałości i zasięgu przestrzennego depopulacji na obszarach wiejskich regionu, a także czynników zmian ludnościowych, które przyczyniły się do ubytku liczby ludności. Umożliwiło to identyfikację wiejskich obszarów depopulacyjnych i ich typologię, zgodnie ze specyfiką współczesnych zmian demograficznych. W odniesieniu do skali wyludnienia wyodrębniono cztery typy obszarów wiejskich (obszary rozwijające się, stagnujące, wyludniające się i intensywnie wyludniające się), a w nawiązaniu do trwałości procesów depopulacji pięć typów (obszary stale rozwijające się, epizodycznie wyludniające się, czasowo wyludniające się, przeważająco wyludniające się i stale wyludniające się). Przeprowadzona analiza wykazała, że zjawisko depopulacji dotyczyło w szczególności obszarów wiejskich w Sudetach, na Przedgórzu Sudeckim oraz obszarów peryferyjnych w odniesieniu do głównych ośrodków miejskich. Procesy depopulacji na Dolnym Śląsku nie powinny być zatem utożsamiane tylko i wyłącznie z wsiami położonymi w Sudetach. Co więcej, w przypadku wiejskich obszarów depopulacyjnych na Dolnym Śląsku spadek liczby ludności dodatkowo potęgują negatywne trendy demograficzne (niski przyrost naturalny, wzrost udziału ludności w wieku poprodukcyjnym).

Słowa kluczowe: depopulacja  zmiany ludnościowe  obszary wiejskie  Dolny Śląsk  


Depopulation in rural areas of Lower Silesia in the years 1995–2015

The main purpose of this paper is to analyze depopulation processes of rural areas in Lower Silesia in the years 1995–2015. The authors intend to determine the scale, durability and spatial distribution of depopulation in rural areas, as well as to analyze the factors of population changes which contribute to population loss. It helps them to identify depopulating rural areas and to draw up their typology according to the specificity of contemporary demographic changes. With reference to the scale of depopulation, four types of rural areas are distinguished (developing, stagnating, depopulating, intensively depopulating), and according to the durability of depopulation five types are identified (constantly developing, episodically depopulating, temporarily depopulating, prevalently depopulating, constantly depopulating). The analysis shows that depopulation is a problem in the rural areas of the Sudety Mts., Sudety Foreland, and in peripheral areas, in main urban centres. What is more, the processes of depopulation in Lower Silesia should not be associated exclusively with villages located in the Sudetes. In depopulating rural areas of Lower Silesia, the population decline is compounded by negative demographic trends (low birth rate, increase in post-working age population).

Słowa kluczowe: depopulation  population changes  rural areas  Lower Silesia  


Afiliacja:

Robert Szmytkie: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Zakład Geografii Społeczno-Ekonomicznej, Plac Uniwersytecki 1, 50–137 Wrocław, Polska; robert.szmytkie@uwr.edu.pl

Przemysław Tomczak: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Zakład Geografii Społeczno-Ekonomicznej, Plac Uniwersytecki 1, 50–137 Wrocław, Polska; przemyslaw.tomczak@uwr.edu.pl