KWARTALNIK NAUKOWY
Logo SRIL
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
strona główna
SRiL in English



Adres Redakcji:
Kwartalnik naukowy "Studia Regionalne i Lokalne"
Uniwersytet Warszawski
Centrum Europejskich Studiów
Regionalnych i Lokalnych (EUROREG)
Krakowskie Przedmieście 30
00-927 Warszawa
e-mail: sril.euroreg@uw.edu.pl
www: www.studreg.uw.edu.pl
 
 ISSN: 1509-4995
 Wersją pierwotną czasopisma jest wersja papierowa.
 
http://www.euroreg.uw.edu.pl/ http://www.rsa.euroreg.uw.edu.pl http://scholar.com.pl/sklep.php
archiwum
ROCZNIKI:   2000   2001   2002   2003   2004   2005   2006   2007   2008   2009   2010   2011   2012   2013   2014   2015   2016   2017

ROCZNIK 2014
 
Numer: 1(55)/2014
Robert Pyka
Bieguny metropolitalne we Francji. W poszukiwaniu narzędzi wzmacniania współpracy i rozwijania powiązań funkcjonalnych między francuskimi obszarami metropolitalnymi

Bieguny metropolitalne we Francji. W poszukiwaniu narzędzi wzmacniania współpracy i rozwijania powiązań funkcjonalnych między francuskimi obszarami metropolitalnymi

Francuska reforma terytorialna z grudnia 2010 r. miała – wedle zapowiedzi – gwałtownie zmienić strukturę francuskiego lokalnego systemu polityczno-administracyjnego poprzez przyjęcie rozwiązań instytucjonalnych pozwalających na silne upodmiotowienie największych aglomeracji oraz uwzględnienie postępujących procesów metropolizacji. Zapowiadane zmiany miały dostosować model organizacji terytorialnej do wymogów współczesnej gospodarki, dynamizując wzrost gospodarczy kraju ogarniętego stagnacją. Ustanowienie usankcjonowanych ustawowo metropolii, jako nowych jednostek samorządu terytorialnego przejmujących najważniejsze kompetencje gmin i departamentów, miało być „terytorialną rewolucją”, która ostatecznie zakończyła się jednak niepowodzeniem. Tymczasem „dopisane” do projektu ustawy w ostatnim momencie regulacje przewidujące możliwość tworzenia stosunkowo luźnych form współpracy międzyterytorialnej w postaci „biegunów metropolitalnych” odegrały rolę, której ustawodawca zapewne się nie spodziewał. Sytuacja ta pokazuje rosnące znaczenie elastycznych pod względem kompetencyjnym oraz terytorialnym rozwiązań, wykorzystujących wielopłaszczyznowe współrządzenie (multi-level governance), jako efektywnego narzędzia zarządzania międzyterytorialnego w sytuacji inercji klasycznej struktury terytorialnej i blokady jej reform.

Słowa kluczowe: metropolie  metropolie sieciowe  metropolizacja  obszary miejskie  współpraca międzygminna  reforma terytorialna  Francja  


Metropolitan Poles in France. In search of tools to enhance cooperation and develop functional relationships between French metropolitan regions

The aim of the French territorial reform from December 2010 was to change the structure of the French local political and administrative system thanks to institutional solutions that would strengthen the biggest agglomerations and lead to their progressive metropolization. The announced changes were meant to adjust the model of territorial organization to the requirements of contemporary economy and to enhance national economic growth of the country in stagnation. The introduction in the law of metropolises as new local-government territorial units that took over the most important competences of municipalities and departments was meant as a “territorial revolution”. Unfortunately, it failed. Meanwhile, the regulations that would make it possible to create a rather loose form of interterritorial cooperation, a so-called Metropolitan Pole, that were inserted into the project at the last moment, gave results unexpected by the legislator. This situation shows the growing importance of flexible solutions regarding competences and territory, solutions that use multilevel governance as an effective tool for inter-territorial management in the situation of inertia of the classical territorial structure and obstacles to its reform.

Słowa kluczowe: metropolis  metropolization  network metropolis  urban area  intercommunal cooperation  territorial reform  France  


Afiliacja:

Robert Pyka: Instytut Socjologii, Uniwersytet Śląski, ul. Bankowa 12, 40-007 Katowice, Polska; robert.pyka@us.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Joanna Kusiak
Porządki chaosu. „Chaos” jako pojęcie i zjawisko empiryczne w Warszawie po 1989 r.

Porządki chaosu. „Chaos” jako pojęcie i zjawisko empiryczne w Warszawie po 1989 r.

Na tle przemian Warszawy po 1989 r. autorka analizuje pojęcie chaosu, odtwarzając to, co Hegel nazywa „pracą pojęcia”, a zarazem wpisując to pojęcie w teoretyczne ramy odniesienia. Tekst proponuje swoistą typologię miejskiego chaosu, wskazując na konteksty, w jakich to określenie było używane w debacie publicznej dotyczącej miasta przez ostatnich dwadzieścia lat. W ramach tak wydzielonych obszarów autorka stara się ustalić, jakie zjawiska i zależności władzy skrywały się za tym, co nazywano „chaosem”. Stawia tezę, że z empirycznego punktu widzenia miejski chaos nigdy nie jest czystą przygodnością. Jest raczej konglomeratem wielu mniejszych porządków, pomiędzy którymi panują nieprzejrzyste i niestabilne zależności władzy, sprawiające wrażenie arbitralności. Analogicznie do heglowskiej „chytrości rozumu”, autorka proponuje poję-cie „chytrości chaosu”. Kluczem do jego zrozumienia jest różnica pomiędzy słowem „chaos”, tak jak jest ono używane w debacie publicznej, a samym chaosem jako sytuacją strukturalną, opartą na zależnościach siły pomiędzy wieloma mniejszymi porządkami.

Słowa kluczowe: chaos  Warszawa  postsocjalizm  rozmyta własność  miejski porządek  


The orders of chaos. “Chaos” in post-socialist Warsaw as a concept and as an empirical phenomenon

The paper describes the “chaotic” transformation of Warsaw after 1989, and aims to analyze what Hegel calls “the work of the concept” of (urban) “chaos”, and to embed it in a theoretical framework. The author proposes a typology of urban chaos. The text analyzes the use of the term “chaos” in Poland and singles out particular contexts in Warsaw’s public discourse during the years of post-socialist transformation. Within these contexts, the author reconstructs the distinct social phenomena and power relations hidden beneath the superficial impression of chaos. Empirically, urban chaos is never mere randomness but rather a conglomerate of multiple pockets of order regulated by non-transparent power relations that only appear to be arbitrary. Using Hegelian language, one can argue that chaos is cunning. The key to understanding this cunning is the difference between “chaos” as a term used in public discourse and chaos as a structural condition of power relations between distinct pockets of order.

Słowa kluczowe: chaos  Warsaw  post-socialism  fuzzy property  urban order  


Afiliacja:

Joanna Kusiak: Instytut Socjologii, Uniwersytet Warszawski, ul. Karowa 18, 00-927 Warszawa, Polska; Technische Universität Darmstadt, URBANgrad, Bleichstr. 2, 64283 Darmstadt, Niemcy; jkkusiak@gmail.com

Pobierz w wersji PDF: PDF

Dawid Soszyński, Monika Bielak
Zasady ochrony i kształtowania krajobrazu osiedli wiejskich w dokumentach planistycznych – na przykładzie gminy Godziszów (województwo lubelskie)

Zasady ochrony i kształtowania krajobrazu osiedli wiejskich w dokumentach planistycznych – na przykładzie gminy Godziszów (województwo lubelskie)

W publikacji przedstawiono zasady ochrony i kształtowania krajobrazu osiedli wiejskich sformułowane na podstawie literatury. Zagadnienia te skonfrontowano następnie z zapisami planu miejscowego oraz ze zmianami, jakie rzeczywiście zaszły na badanym obszarze od czasu uchwalenia planu. Obszar badań objął gminę wiejską położną w południowej części Lubelszczyzny. Na ostatnim etapie pracy określono stopień, w jakim zapisy obowiązującego planu są realizowane przez nowe formy zagospodarowania. W efekcie zidentyfikowano szereg problemów związanych zarówno z nieprawidłowościami i brakami w zapisach planów miejscowych, jak i niespójnościami zapisów planistycznych z rzeczywistym zagospodarowaniem terenu gminy. Wskazane zostały również postulowane kierunki zmian w polityce przestrzennej gminy.

Słowa kluczowe: planowanie przestrzenne  kształtowanie krajobrazu  osiedle wiejskie  krajobraz kulturowy  


The principles of protection and shaping of rural settlement landscape detailed in planning documentation, with the Godziszów commune (Lublin voivodeship) as a case in point

The paper presents the principles regarding the protection and shaping of rural settlement landscape, drawn up on the basis of literature analyses. The authors confront the principles with the provisions of local planning documentation and the actual changes in the commune that have taken place since the plan was adopted. Finally, the authors determine the degree of implementation of the provisions. They identify some irregularities and shortcomings in the provisions and some differences between the provisions and actual spatial development. They also indicate the main directions of changes of local spatial policy.

Słowa kluczowe: spatial planning  landscape shaping  rural settlement  cultural landscape  


Afiliacja:

Dawid Soszyński: Uniwersytet Przyrodniczy, Zakład Ekologii Krajobrazu i Ochrony Przyrody, ul. Dobrzańskiego 37, 20-262 Lublin, Polska; dawid.soszynski@wp.pl

Monika Bielak: Uniwersytet Przyrodniczy, Zakład Ekologii Krajobrazu i Ochrony Przyrody, ul. Dobrzańskiego 37, 20-262 Lublin, Polska; monika.bielak@gmail.com

Pobierz w wersji PDF: PDF

Katarzyna Sadowy
Godność życia jako miernik rozwoju społeczno-gospodarczego miast

Godność życia jako miernik rozwoju społeczno-gospodarczego miast

Artykuł porusza zagadnienia pomiaru i oceny dobrostanu człowieka oraz rozwoju społeczno-gospodarczego, a w szczególności najrzadziej dotąd stosowaną kategorię godności życia. Kategoria ta została zdefiniowana, określono także jej relację do pozostałych kategorii: warunków, poziomu i jakości życia. Przedstawiono możliwość wykorzystania jej do oceny przestrzeni miejskich o dużym znaczeniu społecznym. Wskazano dotychczasowe zastosowanie tego pojęcia w innych obszarach nauk i możliwe kierunki poszukiwań w celu stworzenia metod badawczych i wskaźników odpowiednich do stosowania tej kategorii.

Słowa kluczowe: społeczeństwo  godność życia  polityka miejska  


Life dignity as a measure of socio-economic development of cities

The paper presents the problem of measuring and evaluating human well-being and socioeconomic development. The goal of the paper is to introduce the term ‘life dignity’, to define it and specify its relation to such terms as living standards and quality of life, and, more importantly, to show the advantages of using life dignity as a benchmark for evaluating urban public space. The term ‘dignity’ is used in other fields of research that have already recommended directions for constructing the index and measuring methods

Słowa kluczowe: society  life dignity  urban policy  


Afiliacja:

Katarzyna Sadowy: Collegium Mazovia Innowacyjna Szkoła Wyższa, ul. Sokołowska 161, 08-110 Siedlce, Polska; warszawa.ks@gmail.com

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Skica, Agnieszka Bem
Rola samorządu terytorialnego w procesach stymulowania przedsiębiorczości

Rola samorządu terytorialnego w procesach stymulowania przedsiębiorczości

Artykuł przedstawia zjawisko przedsiębiorczości oraz możliwości podejmowania przez władze lokalne działań na rzecz jej wspierania. Dokonano oceny dotychczasowej aktywności władz lokalnych w sferze inicjowania działań wspierających inicjatywy gospodarcze. Wskazano potencjalne obszary zmian i usprawnień w lokalnej polityce wsparcia. Propozycje usprawnień odniesiono do obiektywnych ograniczeń wyznaczanych przez obowiązujące ramy prawne.

Słowa kluczowe: przedsiębiorczość  samorząd terytorialny  MSP  wspieranie przedsiębiorczości  rozwój lokalny  


The role of local governments in entrepreneurship stimulation

The article presents the role of territorial units in enterprise stimulation, discusses the factors that encourage local authorities to promote entrepreneurship or discourage them from using supporting instruments. The authors assess the current activity of local governments in the domain and they suggest potential changes in local policy regarding entrepreneurship stimulation. The article points out areas where improvement is possible despite the obstacles due to the existing legal framework

Słowa kluczowe: entrepreneurship  local government  entrepreneurship stimulation  SMEs  local development  


Afiliacja:

Tomasz Skica: Wyższa Szkoła Informatyki i Zarządzania (WSIiZ) z siedzibą w Rzeszowie, Katedra Finansów, ul. Sucharskiego 2, 35-225 Rzeszów, Polska; Instytut Badań i Analiz Finansowych (IBAF) w Rzeszowie; tskica@wsiz.rzeszow.pl

Agnieszka Bem: Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu, Katedra Finansów Publicznych i Międzynarodowych, ul. Komandorska 118/120, 53-345 Wrocław, Polska; agnieszka.bem@ue.wroc.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Joanna Wiśniewska
Globalizacja obszarów wiejskich – na przykładzie MSP w Wielkopolsce

Globalizacja obszarów wiejskich – na przykładzie MSP w Wielkopolsce

Celem artykułu jest analiza procesów lokalizacji i globalizacji małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) na obszarach wiejskich w Wielkopolsce. Badano problem gospodarki wiejskiej jako miejsca lokalizacji umiędzynarodowionych i działających globalnie przedsiębiorstw. Na wstępie omówiono potencjalne czynniki lokalizacji przedsiębiorstw w warunkach otwartej gospodarki. Następnie przedmiotem analizy były udziały kapitału zagranicznego i zagraniczna wymiana handlowa przedsiębiorstw działających w otoczeniu różniącym się poziomem zurbanizowania oraz występowaniem rolniczych i pozarolniczych funkcji gospodarczych. W badaniu posłużono się danymi sprawozdawczymi z lat 2008–2011 podmiotów z udziałem kapitału zagranicznego oraz firm posiadających udziały za granicą, zebranymi przez GUS. Stwierdzono, że badane przedsiębiorstwa różniły się pod względem tempa i zaawansowania procesów globalizacji w zależności od poziomu urbanizacji i struktury gospodarczej różnych lokalizacji. Wyniki badań potwierdziły tezę, że globalizacja prowadzi do polaryzacji rozwoju gospodarki regionalnej i lokalnej.

Słowa kluczowe: gospodarka regionalna i lokalna  globalizacja  małe i średnie przedsiębiorstwa (MSP)  


The globalization of rural areas on the example of SMEs in Wielkopolska

The aim of the paper is to analyze the processes of localization and globalization of small and medium-sized enterprises (SMEs) in rural areas in Wielkopolska. The author discusses the problem of rural economy as the place of localization of internationalized and globally active enterprises. First, she analyzes the potential factors of enterprises’ localization in the condition of open economy. Then, she focuses on shares of foreign capital and foreign exchange of enterprises operating in urban and non-urban environments and in agricultural and non-agricultural areas. The author analyzes the data reported in the years 2008−2011 by the Polish Statistical Office GUS concerning entities with foreign capital and firms with capital abroad. She shows that the pace and advancement of the globalization processes in the investigated enterprises differ according to the level of urbanization and the economic structure of different localizations. The results show that globalization leads to polarization of the development of regional and local economy.

Słowa kluczowe: regional and local economy  globalization  small and medium-sized enterprises (SME)  


Afiliacja:

Joanna Wiśniewska: Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, Katedra Ekonomii, ul. Wojska Polskiego 28, 60-637 Poznań, Polska; wisniew@up.poznan.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Grzegorz Gorzelak
Enrico Moretti, 2013, The New Geography of Jobs (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Antoni Kukliński, 2013, In Search of New Paradigms (Selected papers 2001–2011) (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek Kozak
Andrzej Raczyk, Sylwia Dołzbłasz, Małgorzata Leśniak-Johann, 2012, Relacje współpracy i konkurencji na pograniczu polsko-niemieckim (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Anna Tucholska
Dariusz Czaja (wybór, redakcja i wstęp), 2013, Inne przestrzenie, inne miejsca. Mapy i terytoria (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Mariusz Chudak
Janusz Słodczyk, 2012, Historia planowania i budowy miast (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 2(56)/2014
Maciej Smętkowski
Źródła wzrostu gospodarczego w regionach krajów Europy Środkowo-Wschodniej – dezagregacja strukturalna

Źródła wzrostu gospodarczego w regionach krajów Europy Środkowo-Wschodniej – dezagregacja strukturalna

Artykuł przedstawia analizę źródeł regionalnego wzrostu gospodarczego dziesięciu krajów Europy Środkowo-Wschodniej (EŚW) w wielowymiarowym ujęciu uwzględniającym: a) dezagregację struktur gospodarczych, b) międzynarodowy lub krajowy kontekst procesów rozwoju oraz c) różne typy regionów. Otrzymane wyniki potwierdzają zasadność takiego ujęcia, które umożliwiło ukazanie wielu zależności między dynamiką rozwojową regionów a przekształceniami strukturalnymi trudnymi lub niemożliwymi do zaobserwowania przy analizie zagregowanych wartości. W szczególności na podstawie przeprowadzonych analiz można zidentyfikować a) najważniejsze składowe procesów metropolizacji zachodzących w regionach głównych ośrodków miejskich, b) przebieg procesów reindustrializacji dotyczących regionów przejściowych oraz c) mechanizmy rozwoju regionów peryferyjnych. W efekcie umożliwiło to sformowanie ogólnych rekomendacji dla polityk realizowanych w odniesieniu do wyróżnionych typów regionów.

Słowa kluczowe: rozwój regionalny  zmiana strukturalna  czynniki rozwoju  kraje Europy Środkowej i Wschodniej  


Sources of economic growth in CEEC regions – a structural disaggregation

The paper analyzes the sources of economic growth in the regions of Central and Eastern European countries (CEEC) using a multi-dimensional approach that takes into account: a) disaggregation of the economic structure; b) the international and national contexts of regional development processes; and c) the main types of regions. The results corroborate the validity of such an approach, showing the interrelationships between the development dynamics of individual regions and the structural changes that are difficult or impossible to identify using an analysis of aggregated values. In particular, the analyses conducted as part of the study help identify the key constituents of metropolization processes taking place in the regions of major city centres, the progress of reindustrialisation processes occurring in transitional regions, and the mechanisms underpinning development of peripheral regions. Based on these differences, the author formulates some general recommendations for policies implemented in these types of regions.

Słowa kluczowe: regional development  structural change  development factors  Central and Eastern European countries  


Afiliacja:

Maciej Smętkowski: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; msmetkowski@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Dominika Wojtowicz
Wpływ funduszy unijnych na rozwój turystyki w województwie warmińsko-mazurskim

Wpływ funduszy unijnych na rozwój turystyki w województwie warmińsko-mazurskim

Turystyka jest ważnym czynnikiem rozwoju regionalnego, który mógłby stać się motorem zmian społeczno-gospodarczych wielu obszarów naszego kraju. Wzrost liczby turystów pozytywnie wpływa na rynek pracy i pobudza przedsiębiorczość w innych sektorach usług oferowanych w danym regionie. Pomimo potencjału, jakim dysponują niektóre polskie województwa, rozwój turystyki utrudniają: zły stan infrastruktury technicznej, zwłaszcza transportowej, wysoki stopień rozproszenia sektora, brak produktów turystycznych i ich odpowiedniej promocji. Choć Unia Europejska nie ma odrębnej polityki dedykowanej turystyce, fundusze przeznaczone na realizację polityki spójności w znacznej mierze mogą wspierać poprawę warunków dla dynamicznego rozwoju tego sektora. Artykuł jest poświęcony zagadnieniom związanym z wykorzystaniem funduszy unijnych na rozwój turystyki w województwie warmińsko-mazurskim. Wyniki przeprowadzonych analiz dowodzą pozytywnego – choć ograniczonego – wpływu realizowanych projektów na zwiększenie atrakcyjności oferty turystycznej i poprawę konkurencyjności podmiotów branży turystycznej. Zidentyfikowanymi problemami, obniżającymi skuteczność wsparcia tej branży, są niechęć do współpracy podmiotów w tworzeniu produktów turystycznych oraz problem przeinwestowania, który dotyczy części projektów.

Słowa kluczowe: turystyka  fundusze unijne  produkty turystyczne  ruch turystyczny  infrastruktura turystyczna  


The impact of EU funds on tourism development in the warmińsko-mazurskie voivodeship

The tourism sector plays an important role in regional economies. Its growth could become a driver of socio-economic development of different areas in Poland. The increasing number of visiting tourists has a positive impact on the labour market, and it stimulates entrepreneurship in other regions’ service sectors. Even though some Polish regions have great potential, there persist some substantial barriers to development of tourism: poor state of technical infrastructure, especially transport, significant dispersion of the sector, lack of tourism products, and poor promotion. As no separate policy dedicated to tourism is provided at the European Union level, the development of this sector can be financed from cohesion policy funds. The paper focuses on the use of EU funds for the development of tourism in the Warmia-Mazury region. The results of the analysis show a positive – albeit limited – impact of implemented projects on tourist attractiveness and on competitiveness of tourism sector firms. The effectiveness of the projects is limited due to low interest in cooperation in creating tourism products and to over-investment effects in some projects.

Słowa kluczowe: tourism  EU funds  cohesion policy funds  tourism products  tourist flows  tourism infrastructures  


Afiliacja:

Dominika Wojtowicz: Akademia Leona Koźmińskiego, Sustainable Development Center, Katedra Ekonomii, ul. Jagiellońska 57/59, 03-301 Warszawa, Polska; dominika.wojtowicz@kozminski.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Tomasz Kupiec
Użyteczność ewaluacji jako narzędzia zarządzania regionalnymi programami operacyjnymi

Użyteczność ewaluacji jako narzędzia zarządzania regionalnymi programami operacyjnymi

Artykuł prezentuje wyniki badania, którego celem była ocena użyteczności ewaluacji realizowanych na potrzeby regionalnych programów operacyjnych 2007–2013 (RPO). Badanymi elementami, składającymi się na użyteczność ewaluacji, były: jakość, adekwatność i wiarygodność wniosków wynikających z ewaluacji. Badanie zrealizowano w formie analizy dokumentów na reprezentatywnej próbie 71 raportów ewaluacyjnych ukończonych w latach 2008–2012. Wyniki badania pokazują, że wiele raportów nie dostarcza istotnych rekomendacji oraz nie udziela odpowiedzi na kluczowe pytania badawcze. Najczęściej w trakcie ewaluacji nie udaje się odpowiedzieć na pytanie o wpływ RPO na rozwój społeczno-gospodarczy województw. Zaobserwowana niska użyteczność dokonywanych ocen stanowi podstawę do sformułowania wniosków o negatywnych trendach w rozwoju systemu ewaluacji RPO, obejmujących nastawienie systemu na dostarczanie prostych informacji i „produkcję raportów”, a nie zaspokajanie faktycznego popytu na wiedzę.

Słowa kluczowe: użyteczność ewaluacji  system ewaluacji  regionalny program operacyjny  polityka spójności  


The usability of evaluation as a tool for managing regional operational programmes

The paper presents an analysis of usability of regional operational programmes 2007−2013 (ROP) evaluations. The elements of usability under study are: quality, relevance, and credibility of the evaluation assumptions. The study consists in desk research of a representative sample (n = 71) of the evaluation reports completed between 2008 and 2012. The results show that many reports do not contain important recommendations and do not answer key research questions. In most cases, the evaluations fail to supply an answer on the impact of ROP on the socio-economic development of regions. The limited usefulness of evaluation reports leads to conclusions about negative trends in the development of the ROP evaluation system, which is focused on providing simple information, reports production, and does not respond to actual demand for knowledge.

Słowa kluczowe: evaluation usability  evaluation system  regional operational programme  cohesion policy  


Afiliacja:

Tomasz Kupiec: Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie, ul. Jagiellońska 57/59, 03-301 Warszawa, Polska; t.kupiec@evaluation.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jan Maciej Chmielewski, Agnieszka Turek, Agnieszka Kardaś
Tendencje rozwoju pasma północnego obszaru metropolitalnego Warszawy

Tendencje rozwoju pasma północnego obszaru metropolitalnego Warszawy

Celem artykułu jest przedstawienie procesu zmian, jakie od lat 70. XX w. do roku 2012 zachodziły na obszarach aglomeracji miejskich w Polsce. Cechą charakterystyczną tego procesu była zauważalna tendencja do społeczno-gospodarczej koncentracji funkcji w tych obszarach z równoczesną dekoncentracją ich zagospodarowania. Pod tym względem charakterystyczny jest Warszawski Zespół Miejski (WZM). Odnotowuje się na całym jego obszarze wzrost wskaźników gospodarczych oraz zaludnienia, przede wszystkim w gminach podstołecznych, przy równoczesnym rozpraszaniu się zabudowy na terenach wiejskich, liniową obudową dróg i słabnięciem znaczenia centrów miast otaczających Warszawę. Artykuł ma ukazać te tendencje w gminach północnego pasma rozwoju WZM. Badaniom poddano procesy zachodzące na obszarach trzech miast: Legionowa, Nowego Dworu Mazowieckiego i Zakroczymia oraz w gminach wiejskich Jabłonna i Wieliszew. Wyniki skonfrontowano ze zmianami zachodzącymi w południowej strefie aglomeracji, tj. gminach powiatu piaseczyńskiego. Zbadane procesy zostały porównane z propozycjami i ustaleniami wynikającymi z koncepcji planistycznych WSW, opracowywanych w badanym okresie. Nasilający się proces suburbanizacji, noszący znamiona dezurbanizacji zagospodarowania przestrzennego, wpływa na efektywność nowo powstałych struktur zabudowy i rangę ośrodków usługowych, a także wykazuje zawodność długoterminowych koncepcji planistycznych niepopartych szczegółowymi analizami i badaniami.

Słowa kluczowe: Obszar Metropolitalny Warszawy  Warszawski Zespół Miejski  północne pasmo rozwojowe  dekoncentracja zagospodarowania  strefa podmiejska  


Development trends of the northern part of the Warsaw metropolitan area

The aim of the article is to present the process of changes which occurred from the 1970s until 2012 in the areas of urban agglomerations in Poland. In contemporary agglomerations in Poland, their socio-economic function is centralized while land use and building development become progressively decentralized, which results in dynamic growth of the central metropolitan area, and in simultaneous deurbanization of its zone of influence. The described problem is typical of the Warsaw Urban Agglomeration (Warszawski Zespół Miejski, WZM), where the population of the metropolitan zone increases while the importance of the surrounding towns, particularly in their central areas, decreases. The objective of this paper is to present these contemporary trends in the communes of the northern zone of WZM. The analysis involves three towns: Legionowo, Nowy Dwór Mazowiecki, and Zakroczym, and two communes – Jabłonna and Wieliszew. The results are compared with relevant changes occurring in the communes of the Piaseczno district. The examined processes are also confronted with the proposals and arrangements included in planning concepts prepared in different periods for the agglomeration. The escalating suburbanization, characterized by deurbanization visible in spatial planning, affects the effectiveness of newly created building developments and their rank of service centres, and also shows the failure of long-term planning, which is not supported by detailed analysis and research.

Słowa kluczowe: Warsaw Metropolitan Area  Warsaw Urban Agglomeration  northern zone of development  deconcentration of land use  suburban zone  


Afiliacja:

Jan Maciej Chmielewski: Politechnika Warszawska, Wydział Geodezji i Kartografii, Katedra Gospodarki Przestrzennej i Nauk o Środowisku Przyrodniczym, Pl. Politechniki 1, 00-661 Warszawa, Polska; anneli@rubikon.pl

Agnieszka Turek: Politechnika Warszawska, Wydział Geodezji i Kartografii, Katedra Gospodarki Przestrzennej i Nauk o Środowisku Przyrodniczym, Pl. Politechniki 1, 00-661 Warszawa, Polska; aturek@gik.pw.edu.pl

Agnieszka Kardaś: Politechnika Warszawska, Wydział Geodezji i Kartografii, Katedra Gospodarki Przestrzennej i Nauk o Środowisku Przyrodniczym, Pl. Politechniki 1, 00-661 Warszawa, Polska; a.kardas@gik.pw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Krzysztof Błażejczyk, Anna Błażejczyk, Magdalena Kuchcik, Paweł Milewski, Jakub Szmyd
Zmiany zagospodarowania Warszawy według… Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i ich możliwy wpływ na warunki mikroklimatyczne i jakość życia mieszkańców

Zmiany zagospodarowania Warszawy według… Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego i ich możliwy wpływ na warunki mikroklimatyczne i jakość życia mieszkańców

Na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci obserwuje się burzliwy rozwój miast. W wielu miastach Polski, w tym także w Warszawie, proces ten odbywa się w warunkach braku miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Przy podejmowaniu decyzji lokalizacyjnych i wydawaniu pozwoleń na budowę władze lokalnych jednostek administracyjnych kierują się ogólnymi wskazaniami rozwoju miasta zawartymi w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Celem obecnego doniesienia jest przedstawienie, w jakim stopniu projektowane kierunki rozwoju przestrzennego Warszawy mogą wpłynąć na niektóre cechy klimatu miasta, ważne dla jakości życia mieszkańców. Szczególna uwaga zostanie zwrócona na tzw. miejską wyspę ciepła.

Słowa kluczowe: Warszawa  zagospodarowanie przestrzenne  klimat miasta  bioklimat miasta  miejska wyspa ciepła  jakość życia  


Changes in the spatial organization of Warsaw and their possible influence on microclimatic conditions and quality of life of urban citizens

The last decades have brought intensive development of urban areas. In many Polish cities, including Warsaw, such development takes place without obligatory local plans. Thus, administrative permission decisions concerning any investment are prepared on the basis of so-called studies of conditions and directions of spatial planning. The aim of the present paper is to discuss how general plans of spatial development in Warsaw can influence some features of its climate which are important for the quality of life of Warsaw citizens. Special attention is paid to Urban Heat Island.

Słowa kluczowe: Warsaw  spatial organization  urban climate  urban bioclimate  urban heat island  quality of life  


Afiliacja:

Krzysztof Błażejczyk: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska; Uniwersytet Warszawski, Wydział Geografii i Studiów Regionalnych, Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; kblazejczyk@uw.edu.pl, kblazejczyk@uw.edu.pl

Anna Błażejczyk: Bioklimatologia. Pracownia Bioklimatologii i Ergonomii Środowiskowej, Łukowska 17/55, 04-133 Warszawa, Polska; anna@blazejczyk.eu

Magdalena Kuchcik: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska; mkuchcik@hotmail.com

Paweł Milewski: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska; pmilewski@twarda.pan.pl

Jakub Szmyd: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska; j.szmyd@twarda.pan.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Rafał Warżała
Cykle koniunkturalne na rynku pracy Warmii i Mazur

Cykle koniunkturalne na rynku pracy Warmii i Mazur

Celem artykułu jest analiza wpływu regionalnych wahań koniunktury na rynek pracy na przykładzie województwa warmińsko-mazurskiego. Podstawą oceny występowania zmian koniunkturalnych na regionalnym rynku pracy jest analiza wybranych zmiennych, do których należą: stopa bezrobocia, liczba zatrudnionych, liczba ofert pracy, poziom płac oraz liczba wyrejestrowanych bezrobotnych. Do wyeliminowania z danych surowych efektów sezonowości oraz czynników nieregularnych wykorzystano metodę TRAMO-SEATS, do estymacji wahań cyklicznych – filtr Christiano-Fitzgeralda, natomiast procedura oznaczenia punktów zwrotnych została oparta na metodzie Bry-Boschan. Uzyskane wyniki badań wskazują, że można traktować analizowane zmienne rynku pracy jako zmienne wyprzedzające lub opóźnione w relacji do szeregu referencyjnego produkcji przemysłowej.

Słowa kluczowe: cykl koniunkturalny  rynek pracy  analiza  zmienne wyprzedzające  zmienne opóźnione  


Business cycle fluctuations on the labour market in the Warmia and Mazury region

The objective of this article is to analyze the impact of business cycle fluctuations on the regional labour market. The study is based on a less developed Polish region, i.e. Warmia and Mazury. Five variables are selected to describe business cycle fluctuations on the regional labour market: unemployment rate, number of employed persons, number of created jobs, number of unemployed persons who found a job, and the average gross wage. In order to eliminate the effects of seasonality as well as the impact of irregular factors, the TRAMO-SEATS method is used. For the business cycles estimation, the Christiano-Fitzgerald band pass filter is applied, and the Bry--Boschan procedure is applied to date business cycles turning points. The results of the survey imply that some of the labour market variables can be treated as leading, and others as lagged business cycles variables in relation to the reference series, i.e. output of industry.

Słowa kluczowe: business cycle  labour market  analysis  lead variables  lag variable  


Afiliacja:

Rafał Warżała: Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Katedra Makroekonomii, ul. M. Oczapowskiego 4, 10-719 Olsztyn, Polska; rafal.warzala@uwm.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Marek Barwiński, 2013, Geograficzno-polityczne uwarunkowania sytuacji Ukraińców, Łemków, Białorusinów i Litwinów w Polsce po 1944 roku (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Roman Szul
Andrzej Rykała, 2011, Mniejszości religijne w Polsce. Geneza, struktury przestrzenne, tło etniczne (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 3(57)/2014
Grzegorz Gorzelak
Wykorzystanie środków Unii Europejskiej dla rozwoju kraju – wstępne analizy

Wykorzystanie środków Unii Europejskiej dla rozwoju kraju – wstępne analizy

Artykuł analizuje statystyczne zależności między wielkością napływu środków z Unii Europejskiej do Polski a procesami wzrostu gospodarczego jednostek terytorialnych (województw, NUTS3 oraz powiatów). Analiza korelacji wskazuje, że jednostki słabiej rozwinięte, które otrzymały relatywnie więcej środków UE w przeliczeniu na mieszkańca, rozwijały się wolniej niż wyżej rozwinięte, co powoduje, że korelacje te są ujemne (w skali województw) lub też bliskie zeru (dla NUTS3 i powiatów). Taki obraz sugeruje, że jak dotychczas wykorzystanie środków UE prowadzi do silniejszego efektu popytowego niż podażowego. Należy postulować, by w kolejnym okresie programowania (2014–2020) środki UE w większym stopniu przyczyniały się do stymulowania rozwoju kraju i jego regionów niż – jak to było dotychczas – do poprawy warunków życia.

Słowa kluczowe: Unia Europejska  Polityka Spójności  


The use of the European Union financial resources for the development of the country: Preliminary analyses

The paper analyzes statistical relationships between the inflow of EU financial resources to Polish territorial units (voivodeships, NUTS3 and poviats) and the pace of their economic growth. Correlation analysis reveals that the less developed units which enjoyed relatively more massive inflows per capita grew more slowly than the better developed ones – the correlation coefficients are negative (for the voivodeships) or close to zero (for NUTS3 and poviats). This suggests that until now, the EU funds have led to a stronger demand effect than the supply effect in the Polish economy. It may therefore be claimed that in the next programming period 2014–2020, more funds received from the EU should be devoted to the support of economic development than to the improvement of living conditions.

Słowa kluczowe: European Union  Cohesion Policy  


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; g.gorzelak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Magdalena Szmytkowska
Top-down czy bottom-up? Dylematy kształtowania policentrycznych obszarów metropolitalnych na przykładzie Trójmiasta

Top-down czy bottom-up? Dylematy kształtowania policentrycznych obszarów metropolitalnych na przykładzie Trójmiasta

Identyfikacja obszarów metropolitalnych, ich delimitacja oraz określenie rzeczywistego potencjału metropolitalnego, budowanego rangą pełnionych przez nie funkcji, są trudnymi do analizy i oceny problemami badawczymi. Sytuacja komplikuje się jeszcze bardziej, kiedy metropolia kształtuje się wokół policentrycznego rdzenia, złożonego z miast podobnej wielkości i posiadających podobną rangę w krajowych bądź ponadnarodowych sieciach osadniczych. W niniejszym artykule zidentyfikowano i omówiono problemy wewnętrznej integracji obszaru metropolitalnego Trójmiasta, które utrudniają dyskurs metropolitalny oraz podjęcie faktycznej i pełnej współpracy na rzecz ukształtowania się metropolii sensu stricto.

Słowa kluczowe: obszar metropolitalny  Trójmiasto  delimitacja obszarów funkcjonalnych  ustawa metropolitalna  konkurencja międzygminna  zarządzanie metropolią  


Top-down or bottom-up? The dilemmas of creating polycentric metropolitan areas: Case study of the Tri-City

Identification and delimitation of metropolitan areas, as well as measuring their actual metropolitan potential, are complex research problems. They become even more complicated in the case of a metropolis shaped around a polycentric core, consisting of cities which rank similarly in the national or transnational urban network. The paper is an attempt to identify and analyze the crucial problems of internal integration within the Tri-City metropolitan area which significantly hamper the metropolitan discourse and undermine the cooperation indispensible for metropolitan development.

Słowa kluczowe: metropolitan area  Tri-City  delimitation of metropolitan areas  metropolitan act  intercommunity competition  metropolitan management  


Afiliacja:

Magdalena Szmytkowska: Uniwersytet Gdański, Katedra Geografii Ekonomicznej, ul. Bażyńskiego 4, 80-952 Gdańsk, Polska; geoms@univ.gda.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Joanna Rakowska
Codzienne dojazdy do pracy jako ekonomiczne kryterium rządowych klasyfikacji i delimitacji obszarów (na przykładzie USA i Kanady)

Codzienne dojazdy do pracy jako ekonomiczne kryterium rządowych klasyfikacji i delimitacji obszarów (na przykładzie USA i Kanady)

W artykule omówiono rolę codziennych dojazdów do pracy jako jednego z głównych wyznaczników powiązań funkcjonalnych oraz kryterium rządowych klasyfikacji i delimitacji obszarów. Za przykład posłużyły amerykańska klasyfikacja obszarów metro- i niemetropolitalnych według United States Office of Management and Budget oraz kanadyjska klasyfikacja spisowa i klasyfikacja Rural and Small Town. Rozwiązania praktyczne przedstawiono w odniesieniu do wyników wybranych badań zjawisk społeczno-ekonomicznych, które będąc przyczyną lub efektem dziennych migracji wahadłowych do pracy, stanowią uzasadnienie dla wykorzystania ich głównych parametrów, tj. kierunku, zasięgu i nasilenia, jako kryteriów klasyfikacyjno-delimitacyjnych.

Słowa kluczowe: powiązania funkcjonalne  dzienne pracownicze migracje wahadłowe  klasyfikacje obszarów  


Commuting as an economic criterion of categorization and delimitation of areas (examples of US and Canadian governmental classifications)

The paper discusses the role of commuting as one of the main indicators of functional linkages and a criterion used in governmental classifications and delimitations of areas, e.g. in the US Metro and Non-metro Classification by US OMB, in the Canadian Census classification, and the ‘Rural and Small Town’ classification. The above methods are presented in the light of selected research findings on the social and economic phenomena which, as either a reason for or a result of commuting, justify the use of the three main parameters, i.e. direction, catchment areas, and intensity, as tools of classification and delimitation of areas.

Słowa kluczowe: functional linkages  commuting to work  classifications (typologies) of areas  


Afiliacja:

Joanna Rakowska: Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie, Wydział Nauk Ekonomicznych, Zakład Studiów Regionalnych i Europejskich, ul. Nowoursynowska 166, 02-787 Warszawa, Polska; joanna_rakowska@sggw.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Alexander Tölle
Zintegrowane formy planowania i zarządzania rozwojem lokalnym a instrumentarium planistyczne. System polski na tle systemu niemieckiego

Zintegrowane formy planowania i zarządzania rozwojem lokalnym a instrumentarium planistyczne. System polski na tle systemu niemieckiego

Wdrażanie form zintegrowanego planowania i zarządzania rozwojem lokalnym postrzegane jest dziś jako nieodzowna przesłanka pomyślnej polityki rozwoju. Wyrazem tego jest także wysoka ranga tych form w traktowaniu przez Unię Europejską rozwoju lokalnego. Niniejsza analiza stanowi ewaluację przystosowania polskiego systemu planowania zagospodarowania przestrzennego do wymagań zintegrowanego planowania i zarządzania rozwojem lokalnym poprzez przeciwstawienie polskiego systemu planistycznego systemowi niemieckiemu. Dotyczy ona kluczowych dla zintegrowanych form rozwoju lokalnego aspektów. Należą do nich: organizacja procesów planistycznych i partycypacyjnych, rola dokumentów planistycznych w zagospodarowaniu przestrzennym oraz dostępność operacyjnych narzędzi planistycznych. Znaczące różnice między systemami obu krajów skłaniają do wysunięcia tezy o małym poparciu form zintegrowanego planowania i zarządzania rozwojem lokalnym przez polski system planowania zagospodarowania przestrzennego nakierowanego wyłącznie na regulację inwestycji w przestrzeni.

Słowa kluczowe: system planowania przestrzennego  zintegrowane planowanie i zarządzanie rozwojem lokalnym  polityka przestrzenna  Polska  Niemcy  


Integrated forms of planning and managing local development and the planning toolkit. The contrast between the Polish and the German system

Integrated forms of planning and managing local development are seen today as essential for implementing a successful development policy. This is emphasized by the high priority of these forms in EU local development approaches. In his analysis, the author contrasts the Polish and the German planning system in order to evaluate the compatibility of the Polish spatial planning system with the requirements of integrated local development planning and management. The analysis concerns the areas defined as having key importance for integrated form of local development, i.e. the organization of planning and participation processes, the role given to planning documents in spatial management, and the availability of operational planning tools. The identified major differences between the two systems lead to the assumption that the Polish planning system hardly sustains integrated forms of planning and managing local development, as it is solely oriented towards regulating spatial development schemes.

Słowa kluczowe: spatial planning system  integrated local development  spatial policy  Poland  Germany  


Afiliacja:

Alexander Tölle: Polsko-Niemiecki Instytut Badawczy Europejskiego Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie nad Odrą oraz Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, Collegium Polonicum w Słubicach, ul. Kościuszki 1, 69-100 Słubice, Polska; atoelle@amu.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Jolanta Kluba
Okresowe migracje zarobkowe z rodzin rolniczych – przyczynek do analizy opolskich migracji

Okresowe migracje zarobkowe z rodzin rolniczych – przyczynek do analizy opolskich migracji

Okresowe migracje zarobkowe z Opolszczyzny od wielu dziesięcioleci wywierają znaczący wpływ na sytuację społeczną, ekonomiczną i demograficzną województwa. Szczególne znaczenie mają one dla opolskich wsi, z których rekrutują się w przeważającej mierze osoby migrujące. Jak sytuacja przedstawia się w przypadku rodzin rolniczych? Czy przedstawiciele tych gospodarstw domowych, które obsługują gospodarstwa rolne, są równie często uczestnikami okresowych migracji zarobkowych? Jaka jest ich rola w dochodach rodzin rolniczych? Artykuł zawiera charakterystykę migracji zarobkowych z rodzin rolniczych opolskich wsi. Powstał na podstawie analizy wyników zrealizowanego w lipcu 2012 r. badania na próbie 383 indywidualnych gospodarstw rolnych o wielkości UR 2–30 ha z województwa opolskiego.

Słowa kluczowe: migracje zarobkowe  województwo opolskie  wieś  gospodarstwa rodzinne  


Temporary labour migrations in farmers’ families. A preliminary study of the Opolskie voivodeship’s migrations

For many decades, temporary labour migrations from the Opole region have had a significant impact on the social, economic, and demographic situation. They are particularly important for the villages in the region, for most of the migrants are recruited there. What is the situation in farmers’ families? Are their members labour migration participants too? What is migration’s role in the income of farmers’ families? The paper characterizes migration from rural farmers’ families of the region. It is based on the results of an analysis carried out in July 2012 in the Opole province in 383 individual farms the size of 2–30 ha.

Słowa kluczowe: labour migrations  Opolskie voivodeship  village  family farms  


Afiliacja:

Jolanta Kluba: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Socjologii, ul. Koszarowa 3, 51-149 Wrocław, Polska; jolanta.kluba@wns.uni.wroc.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Przemysław Sadura, Dorota Olko
Interwencja socjologiczna jako odpowiedź na kryzys miasta. Studium przypadku konsultacji w sprawie modernizacji ul. Kawęczyńskiej w Warszawie

Interwencja socjologiczna jako odpowiedź na kryzys miasta. Studium przypadku konsultacji w sprawie modernizacji ul. Kawęczyńskiej w Warszawie

Do niedawna miasto jako forma przestrzenna i sposób organizacji życia społecznego pogrążało się w kryzysie. W ostatnim czasie w Polsce coraz częściej jednak mówi się o renesansie miejskości. Jego wyrazem ma być wzrost aktywności ruchów społecznych i znaczenia partycypacji obywatelskiej. Przedmiotem artykułu jest rola, jaką w polityce miejskiej mogą odgrywać konsultacje społeczne dotyczące planowania przestrzennego. Na podstawie analizy przypadku konsultacji prowadzonych aktywnymi, nowatorskimi metodami rekonstruowany jest potencjał takich świadomych interwencji socjologicznych w wyprowadzaniu wspólnoty miejskiej z kryzysu.

Słowa kluczowe: konsultacje społeczne  partycypacja obywatelska  współrządzenie  interwencja socjologiczna  socjologia publiczna  uczestniczące badania aktywne  


Sociological intervention as a response to the crisis of the city. A case study of the renovation of Kawęczyńska Street in Warsaw

As a form of spatial and social organization, the city has been in deep crisis in the recent years. Nowadays in Poland, we can observe the renaissance of urbanity, as evidenced mostly in the increasing activity of social movements and the growing importance of civic participation. This paper discusses the role public consultation on spatial planning can play in urban policy. The analysis is based on a case study of active and innovative approaches to public consultations carried out during the process. The authors describe the potential of such sociological intervention in solving the crisis of urban communities.

Słowa kluczowe: public consultation  citizen participation  governance  sociological intervention  public sociology  participatory action research  


Afiliacja:

Przemysław Sadura: Uniwersytet Warszawski, Instytut Socjologii, ul. Karowa 18, 00-927 Warszawa, Polska; sadurap@is.uw.edu.pl

Dorota Olko: Uniwersytet Warszawski, Instytut Socjologii, ul. Karowa 18, 00-927 Warszawa, Polska; d.olko@is.uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Krzysztof Janc
Związki pomiędzy światem on-line i off-line na przykładzie widoczności oraz powiązań pomiędzy miastami w cyberprzestrzeni

Związki pomiędzy światem on-line i off-line na przykładzie widoczności oraz powiązań pomiędzy miastami w cyberprzestrzeni

Celem artykułu jest przedstawienie widoczności polskich miast w cyberprzestrzeni oraz cyberprzestrzennych powiązań pomiędzy nimi. Widoczność miast w cyberprzestrzeni została określona poprzez analizę wyników uzyskanych przy zastosowaniu wyszukiwarki internetowej Google (liczba wskazań dla nazwy miasta). Powiązania pomiędzy miastami przybliżono jako współwystępowanie nazw dla danej pary miast. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, iż pozycja oraz powiązania pomiędzy miastami w cyberprzestrzeni są ściśle związane z tymi ze świata realnego. Zaprezentowane badania wskazują, iż analiza zasobów informacyjnych sieci WWW może być stosowana w badaniach nad znaczeniem miast oraz relacjami pomiędzy nimi.

Słowa kluczowe: cyberprzestrzeń  Polska  widoczność miast  powiązania pomiędzy miastami  relacje on-line – off-line  miary internetowe  


On-line and off-line world relations on the example of visibility and connections between cities in the cyberspace

The purpose of this paper is to discuss cyberspatial visibility of Polish cities and their connections. The visibility of cities is determined based on the results obtained by Googling phrases connected with cities. The connections in cyberspace are approximated using the analysis of co-occurrence of terms (shared presence) connected with pairs of cities. On the basis of the research, it can be stated that the position and the connections between the cities in cyberspace are closely related to those found in the real world. The research indicates that the information analysis of Web resources can be applied to determine the significance of cities and connections between them.

Słowa kluczowe: cyberspace  Poland  visibility of cities  connections between cities  on-line – off-line relations  internet measures  


Afiliacja:

Krzysztof Janc: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Zakład Zagospodarowania Przestrzennego, ul. Kuźnicza 49/55, 50-138 Wrocław, Polska; krzysztof.janc@uni.wroc.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Stanisław Ciok
Magdalena Belof, 2013, Teoria a praktyka planowania regionalnego. Doświadczenia polskie w planowaniu przestrzennym po 1998 r. (recenzja)

Pobierz w wersji PDF: PDF

Numer: 4(58)/2014
Grzegorz Gorzelak, Bohdan Jałowiecki
Koniunktura w Polsce lokalnej 2013

Koniunktura w Polsce lokalnej 2013

Artykuł przedstawia wyniki ankiet przeprowadzonych wśród polskich gmin do 50 tys. mieszkańców pod koniec 2013 r. Uzyskany na podstawie ok. 1300 wypełnionych ankiet materiał z dużą dokładnością przedstawia aktywność samorządów lokalnych w promowaniu rozwoju gospodarczego gmin, a także daje dość dobry obraz postaw i opinii samorządowców na tematy związane z rozwojem lokalnym. Badanie nawiązuje do wcześniejszych analiz prowadzonych w połowie lat dziewięćdziesiątych i potwierdza, iż przestrzenne zróżnicowanie sprawności samorządów ma swoje uwarunkowania historyczne.

Słowa kluczowe: rozwój lokalny  samorząd terytorialny  sprawność  zróżnicowania regionalne  


Economic performance in Polish regions in 2013

The article presents the results of a questionnaire received in Autumn 2013 from over 1,300 Polish municipalities whose population does not exceed 50 thousand people. The material obtained from this questionnaire offers exact data concerning the performance of local governments in promoting local economic development, as well as opinions and values shared by these governments. The research is related to a similar undertaking performed in mid-1990s, and confirms earlier hypotheses indicating that spatial differentiation of performance of the local governments in Poland has deep historical roots.

Słowa kluczowe: local development  local government  performance  regional differentiation  


Afiliacja:

Grzegorz Gorzelak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; g.gorzelak@uw.edu.pl

Bohdan Jałowiecki: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; jalowiecki@post.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Marek Kozak
10 lat polityki spójności w Polsce

10 lat polityki spójności w Polsce

Artykuł jest poświęcony metaanalizie wpływu polityki spójności w ostatniej dekadzie na rozwój w Polsce na podstawie dostępnych danych statystycznych i analiz w kontekście celów rozwojowych stawianych przez politykę spójności. Główna teza głosi, że w omawianym okresie interwencja polityki spójności służyła przede wszystkim poprawie jakości życia. Przyczyn tego upatruje się w mechanizmie tzw. zastępstwa celów, nieformalnego kompromisu oczekiwań głównych beneficjentów oraz łagodzenia wymogów stawianych im przez zarządzających polityką spójności. Na podstawie analizy dostępnych danych i raportów autor dochodzi do wniosku, że główna teza nie została odrzucona.

Słowa kluczowe: Polska  polityka spójności  rezultaty  następstwo celów  


10 years of cohesion policy in Poland

The paper is devoted to a meta-analysis of the Cohesion policy influence on the development in Poland in the last decade. The meta-analysis is based on statistical data and analyses in the context of the Cohesion policy development objectives. The author hypothesizes that in the period, Cohesion policy contributed mostly to the improvement of the quality of life. The reasons of that should be sought in the mechanism of so-called objective replacement, an informal compromise between the expectations of the main beneficiaries, and loosened requirements set by those managing the Cohesion policy. On the basis of the data and reports available, the author confirms the hypothesis.

Słowa kluczowe: Poland  Cohesion policy  results  succession of goals  


Afiliacja:

Marek Kozak: Uniwersytet Warszawski, Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych (EUROREG), ul. Krakowskie Przedmieście 30, 00-927 Warszawa, Polska; m.kozak@uw.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Janusz Zaleski, Zbigniew Mogiła, Joanna Kudełko
Jakość prognoz płatności w ramach NPR/NSRO a wyniki analizy kontrfaktualnej

Jakość prognoz płatności w ramach NPR/NSRO a wyniki analizy kontrfaktualnej

Wielkość i struktura transferów są jedną z głównych determinant skali oddziaływania polityki spójności (NPR i NSRO) na rozwój społeczno-gospodarczy badanych regionów obok siły keynesowskiego mechanizmu mnożnikowego, parametrów determinujących skalę efektów podażowych oraz początkowych zasobów infrastrukturalnych, kapitału ludzkiego i technicznego uzbrojenia pracy. Celem niniejszego artykułu jest zbadanie wpływu, jaki na wyniki kontrfaktualnej analizy oddziaływania NPR i NSRO na gospodarki polskich województw mają zmiany prognoz publicznych środków finansowych. Przy zastosowaniu 16 makroekonomicznych modeli HERMIN gospodarek polskich województw przeprowadzono symulacje dla okresu 2004–2020, wykorzystując dane finansowe Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju (MIR) udostępniane w latach 2008–2013. Rezultaty badania wskazały, że roczne błędy prognozy transferów unijnych na poziomie regionalnym sięgają nawet 229%, natomiast błędy prognoz alokacji osiągają poziom nawet 32%. Brak trafności prognoz transferów unijnych oraz ich zmienność powodują zniekształcenie wyników badań makroekonomicznych oddziaływania polityki spójności na procesy rozwojowe nawet o 88% w przypadku wyników rocznych i do 40% w przypadku wyników skumulowanych.

Słowa kluczowe: polityka spójności UE  fundusze unijne  analiza kontrfaktualna  modelowanie makroekonomiczne  


The quality of the prognoses concerning NDP and NSFR payments and the results of a counterfactual analysis

The scale and structure of EU funds are one of the key determinants of Cohesion Policy impacts on socio-economic regional development, along with the magnitude of the Keynesian multiplier mechanism, spill-over elasticities, initial stocks of infrastructure, or human and physical capital. The aim of the paper is to analyze how changes in forecasts of Cohesion Policy public financial resources (available in NDPs & NSRFs) affect a counterfactual analysis of the Cohesion Policy impacts on the Polish NUTS-2 regional economies. On the basis of the financial data from the Polish Ministry of Infrastructure and Development which were made available in the years 2008−2013, simulations were carried out for the period 2004−2020 using 16 macroeconomic HERMIN models for the Polish regions. The results show that yearly forecast errors of the EU funds at the regional level account for up to 229%, and the forecast errors of allocations of the EU funds amount even to 32%. The inaccuracy of the forecasts of the EU payments and their volatility considerably distort the results of macroeconomic research of the Cohesion Policy impacts on development processes – even by 88% in the case of the yearly results, and by 49% in the case of cumulative results.

Słowa kluczowe: EU Cohesion Policy  EU funds  counterfactual analysis  macroeconomic modelling  


Afiliacja:

Janusz Zaleski: Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej, Państwowy Instytut Badawczy, ul. Podleśna 61, 01-673 Warszawa, Polska; Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, ul. Karmelkowa 29, 52-437 Wrocław, Polska; janusz.zaleski@warr.pl

Zbigniew Mogiła: Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, ul. Karmelkowa 29, 52-437 Wrocław, Polska; zmg@warr.pl

Joanna Kudełko: Wrocławska Agencja Rozwoju Regionalnego, ul. Karmelkowa 29, 52-437 Wrocław, Polska; jkd@warr.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Magdalena Górczyńska
Odnowa miejska à la française: społeczny wymiar programów rewitalizacji

Odnowa miejska à la française: społeczny wymiar programów rewitalizacji

Celem artykułu jest wyjaśnienie podstaw polityki odnowy miejskiej we Francji, prowadzonej w ciągu XX i XXI w. Odwołując się do wybranych przykładów programów odnowy przeprowadzonych w aglomeracji paryskiej, skoncentrowano się przede wszystkim na ich społecznym wymiarze. Rozbudowane narzędzia z zakresu urbanistyki oraz polityka kontraktowa umożliwiły współpracę wertykalną i horyzontalną różnych podmiotów. Kluczowym elementem było zróżnicowanie oferty mieszkaniowej w sektorze najmu na wolnym rynku oraz w segmencie mieszkań o regulowanym czynszu. Na obszarach charakteryzujących się wyższym potencjałem i możliwością wielowymiarowego podniesienia ich atrakcyjności efekty odnowy były bardziej spektakularne, podczas gdy renowacja miejska prowadzona na obszarach kryzysowych przynosi mieszane rezultaty.

Słowa kluczowe: odnowa miejska  renowacja  miasto  aglomeracja paryska  Francja  


Urban renewal à la française: social dimension of urban renewal schemes

The aim of this paper is to discuss urban renewal policy implemented in France over the 20th and the 21st century. Referring to selected examples from the agglomeration of Paris, special attention is paid to the social dimension of urban renewal. The diversified tools in the field of urbanism and contract policy led to vertical and horizontal cooperation between different entities. The key element was the differentiation of housing supply, especially in the case of apartments for rent. In the areas with better potential and likely to become more multi-dimensionally attractive, the effects of renewal were more spectacular, whereas urban renovation carried out in deprived areas still brings mixed outcomes.

Słowa kluczowe: urban renewal  renovation  city  Paris agglomeration  France  


Afiliacja:

Magdalena Górczyńska: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska; mgor@twarda.pan.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Andrzej Raczyk, Kamila Graczyk
Polityka promocyjno-informacyjna a rozwój gospodarczy miast Polski

Polityka promocyjno-informacyjna a rozwój gospodarczy miast Polski

Celem pracy była analiza zróżnicowania przestrzennego jakości polityki promocyjnej i informacyjnej miast Polski ukierunkowanej na rozwój gospodarczy. Badanie oparto na przeprowadzonym audycie elektronicznym oraz szczegółowej weryfikacji oficjalnych serwisów internetowych 306 miast w Polsce. Analiza wykazała bardzo dużą różnorodność rzeczywistego zaangażowania samorządów lokalnych w poprawę atrakcyjności inwestycyjnej miast. W wielu wypadkach obserwować można częściowy lub całkowity brak przejawów realizacji polityki promocyjno-informacyjnej. Badanie wykazało również brak spójności oraz tymczasowość podejmowanych działań marketingowych.

Słowa kluczowe: polityka promocyjno-informacyjna  marketing terytorialny  audyt  Polska  


Promotion and information policy and economic development of Polish cities

The purpose of this paper is to analyze cities’ promotion and information policy regarding the development of economic activity. The study was carried out in the form of electronic audit and evaluation of the official websites of 306 cities in Poland. On this basis, promotion and information policy was assessed and its spatial diversity analyzed. The analysis revealed significant diversity of actual involvement of local self-governments in enhancing investment attractiveness of cities. It seems that in most cases such policy either does not exist at all, or is hardly implemented. The study also shows a lack of cohesion as well as temporariness of marketing activities undertaken.

Słowa kluczowe: promotion and information policy  city marketing  audit  Poland  


Afiliacja:

Andrzej Raczyk: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Zakład Zagospodarowania Przestrzennego, ul. Kuźnicza 49/55, 50-138 Wrocław, Polska; andrzej.raczyk@uni.wroc.pl

Kamila Graczyk: Uniwersytet Wrocławski, Instytut Geografii i Rozwoju Regionalnego, Zakład Zagospodarowania Przestrzennego, ul. Kuźnicza 49/55, 50-138 Wrocław, Polska; kamila.gk@interia.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Krzysztof Bierwiaczonek
Społeczne użytkowanie przestrzeni publicznej miast posocjalistycznych. Przykład trzech miast górnośląskich

Społeczne użytkowanie przestrzeni publicznej miast posocjalistycznych. Przykład trzech miast górnośląskich

W perspektywie paradygmatu kulturalistycznego socjologii miasta z wykorzystaniem teorii przestrzeni publicznej artykuł prezentuje sposoby użytkowania przestrzeni publicznych w trzech miastach: Jastrzębiu Zdroju, Tychach i Żorach. W miastach tych wyraźnie widoczne są skutki wytwarzania przestrzeni w Polsce Ludowej: dominacja przestrzeni produkcji, budowa monofunkcyjnych przestrzeni mieszkaniowych oraz zaniedbania w tworzeniu przestrzeni publicznych. Wprawdzie w ostatnich latach niektóre ze struktur ułomnych zostały dopełnione, ale nadal wyzwaniem jest wytworzenie integrującej miejskiej przestrzeni publicznej. Dlatego warto poznać sposoby społecznego użytkowania przestrzeni miast socjalistycznych. Rezultaty badań kwestionariuszowych pokazują, że mieszkańcy doceniają i lubią wielofunkcyjne place i rynki w tych miastach, w których one istnieją. Miejsca te stanowią wielofunkcyjną przestrzeń publiczną. Natomiast w ośrodkach, w których brakuje funkcjonalnych miejskich przestrzeni publicznych, zastępują je nowo powstałe centra handlowe, choć nie pełnią funkcji integracyjnej i nie sprzyjają interakcjom społecznym. We wszystkich miastach istotną rolę dla mieszkańców, szczególnie przy realizacji działań opcjonalnych, odgrywają przestrzenie rekreacyjne.

Słowa kluczowe: przestrzeń publiczna  miasto socjalistyczne  działanie opcjonalne  działanie konieczne  czas wolny  


Social using of public space in the postsocialistic cities. Example of three Uppersilesian cities

The paper presents the ways public space is socially used in three cities: Jastrzebie Zdroj, Tychy and Zory. The theoretical background is the culturalist perspective of urban sociology and the theory of public space. In the socialist era, the space in the researched cities was dominated by production and monofunctional housing estates. Public space did not exist. In the recent years, some unfinished structures may have been completed, but creating integrative urban public space is still a challenge. As a result, it is interesting to research and describe contemporary ways of using space in the “socialist” cities. The results of qualitative research show that inhabitants appreciate multifunctional market places and public squares wherever they exist. Such places constitute multifunctional public space. However, in cities lacking functional public space, shopping centres replace traditional city space. Unfortunately, they do not have the social integration function and do not promote social interactions. In every city, recreational areas are important for inhabitants.

Słowa kluczowe: public space  socialist city  necessary action  optional action  leisure time  


Afiliacja:

Krzysztof Bierwiaczonek: Uniwersytet Śląski, Instytut Socjologii, ul. Bankowa 11, 40-007 Katowice, Polska; krzysztof.bierwiaczonek@us.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Artur Bajerski
Lokalne konflikty wokół rejonizacji kształcenia na obszarach wiejskich w Polsce

Lokalne konflikty wokół rejonizacji kształcenia na obszarach wiejskich w Polsce

Celem artykułu jest próba zrozumienia, na podstawie trzech studiów przypadków, podłoża konfliktów wokół rejonizacji kształcenia na obszarach wiejskich w Polsce oraz znaczenia wprowadzanych zmian dla władz lokalnych, rodziców dzieci oraz społeczności wiejskich. Badania wykazały, że niezależnie od tego, czy konflikty związane były z zamknięciem lokalnej szkoły, czy też nie, wynikały one z różnic w rozumieniu istoty rejonizacji kształcenia między rodzicami i władzami lokalnymi. Ponadto w każdym z przypadków prowadziły do wzrostu aktywności rodziców w zakresie wyboru szkoły oraz wiązały się z poczuciem marginalizacji wsi.

Słowa kluczowe: rejonizacja kształcenia  edukacja  konflikty społeczne  obszary wiejskie  Polska  


Local disputes over the assignment of children to schools in their catchment areas in the rural districts of Poland

Referring to three case studies, the author makes an attempt to understand the basis of conflicts concerning changes in school catchment areas in rural districts of Poland, and the importance of the implemented changes for local authorities, parents, and rural communities. The research shows that such conflicts arise from misunderstandings between parents and local authorities concerning the essence of new assignments to catchment areas, irrespective of the fact whether schools were closed or not. Additionally, changing school catchment zones resulted in each of the cases in the parents’ increased activity when choosing a school, and made them feel that rural areas were marginalized.

Słowa kluczowe: school catchment system  education  social conflicts  rural areas  Poland  


Afiliacja:

Artur Bajerski: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza, Instytut Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej, Zakład Zachowań Przestrzennych Człowieka, ul. Dzięgielowa 27, 61-680 Poznań, Polska; bajerski@amu.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Maciej J. Nowak, Anna Kiepas-Kokot
Ograniczenia środowiskowe w instrumentach zarządzania przestrzenią na szczeblu gminnym w województwie zachodniopomorskim ze szczególnym uwzględnieniem gmin cennych przyrodniczo

Ograniczenia środowiskowe w instrumentach zarządzania przestrzenią na szczeblu gminnym w województwie zachodniopomorskim ze szczególnym uwzględnieniem gmin cennych przyrodniczo

W artykule skoncentrowano się przede wszystkim na najważniejszych instrumentach zarządzania przestrzenią, jakimi są miejscowe plany zagospodarowania. Celem jest określenie, czy i w jakim stopniu ustalenia z zakresu ochrony środowiska i ochrony przyrody zawarte w planach miejscowych wpływają ograniczająco na sposób zagospodarowania przestrzennego. Przeanalizowano dokumenty planistyczne z województwa zachodniopomorskiego, czyli wszystkie 92 miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone w 2013 r., w tym 78 uchwalonych w gminach wiejskich oraz wiejsko-miejskich i 14 w miastach na prawach powiatu.

Słowa kluczowe: miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego  ochrona środowiska  zrównoważony rozwój  


Environmental constraints in the instruments for space management at the municipal level in the West Pomeranian region

The paper focuses on the most significant space management instruments, i.e. local zoning plans. The authors’ purpose is to determine whether and to what extent spatial development is constrained by environmental and nature protection provisions included in local plans. The research has been conducted on the planning documents from the area of the West Pomeranian region. The contents of all local development spatial plans from 2013 have been analyzed, i.e. 92 plans, including 78 adopted in rural and rural-urban communities, and 14 in towns with county rights.

Słowa kluczowe: local zoning plans  environmental protection  sustainable development  


Afiliacja:

Maciej J. Nowak: Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Zakład Prawa i Gospodarki Nieruchomościami, Wydział Ekonomiczny, ul. Żołnierska 47, 70-210 Szczecin, Polska; maciej.nowak@zut.edu.pl

Anna Kiepas-Kokot: Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie, Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa, Katedra Ekologii, Ochrony i Kształtowania Środowiska, ul. Słowackiego 17, 71-434 Szczecin, Polska; anna.kiepas-kokot@zut.edu.pl

Pobierz w wersji PDF: PDF

Przemysław Śleszyński
„Ekonomiczne straty i społeczne koszty niekontrolowanej urbanizacji w Polsce”, Konferencja Kongresu Budownictwa i Fundacji Rozwoju Demokracji Lokalnej, Warszawa, 30 czerwca 2014 r., Sejm RP (sprawozdanie)

Afiliacja:

Przemysław Śleszyński: Polska Akademia Nauk, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, ul. Twarda 51/55, 00-818 Warszawa, Polska

Pobierz w wersji PDF: PDF

Wojciech Sońta
Joanna Bach-Głowińska, 2014, Inteligentna przestrzeń. Trzeci wymiar innowacyjności (recenzja)

Afiliacja:

Wojciech Sońta: Wydział Ekonomiczny Uniwersytetu Technologiczno-Humanistycznego im. K. Pułaskiego w Radomiu;

Pobierz w wersji PDF: PDF